I SO/Bd 8/10

I SO/Bd 8/10 POSTANOWIENIE Dnia 30 sierpnia 2010 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie I SO/Bd 8/10 postanawia - ustanowić doradcę podatkowego - oddalić wniosek w pozostałym zakresie I SO/Bd 8/10 UZASADNIENIE K.W. wniosła w niniejszej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Z informacji zawartych w urzędowym formularzu PPF wynika, że skarga ma dotyczyć decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z [...] znak [...] wydanej w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2004 r. Jako wartość przedmiotu zaskarżenia wnioskująca wskazała kwotę 17.864 zł. W uzasadnieniu wniosku podała, że zarabia miesięcznie 2900 zł brutto. Wśród wydatków wygenerowała: spłatę pożyczki na zakup mieszkania – 150 zł, spłatę kredytu mieszkaniowego – 150 zł, czynsz – 250 zł, czynsz - 200 zł, garaż - 70 zł, gaz oraz prąd – 30 zł, zakup leków - 200 zł, utrzymanie samochodu – 300 zł, zaś 650 zł przeznacza na pozostałe potrzeby. Dodała, że finansowo wspomaga swoją mamę, która z tytułu emerytury uzyskuje 1.450, 32 zł brutto. Zainteresowana jako majątek wskazała mieszkanie oraz udział w części lokalu mieszkalnego. Wyjaśniła również, że prowadzone wobec jej osoby postępowanie karno-skarbowe wpłynęło negatywnie na stan zdrowia, przez co aktualnie pozostaje pod opieką lekarza specjalisty. W sprawie zważono, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, że to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy na podstawie art.246 p.p.s.a. obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2008 r. sygn. akt II FZ 345/08). Dokonując zaś oceny zasadności wniosku referendarz musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Na konieczność zachowania proporcji miedzy interesem państwa a prawem strony do rozpoznania jej sprawy przez sąd zwracał uwagę Europejski Trybunał Praw Człowieka np. w wyroku z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie Brualla Gomez de la Torre przeciwko Hiszpanii( por. postanowienie NSA jak wyżej). W świetle art.199 p.p.s.a. zasadą jest, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art.45 ust.1 i art.77 ust.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku ( Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.). Na podstawie art. 245 ustawy p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak wynika z wniosku, strona ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, które to obejmuje zwolnienie od opłat sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Ze względu na tak określone granice prawa pomocy, wnioskująca powinna uprawdopodobnić, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Do wykazania tej okoliczności zobowiązuje ją przepis art.246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.. W tym miejscu zwrócić uwagę trzeba, że pomoc prawna w zakresie, o jaką ubiega się K.W., przysługuje w sytuacjach wyjątkowych, kiedy pomimo poczynionych starań, strona nie ma żadnych realnych możliwości poniesienia kosztów postępowania w najmniejszej nawet części. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że prawo pomocy w zakresie całkowitym przyznawane jest podmiotom, które przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. W głównej mierze są to osoby samotne lub jedyni żywiciele rodzin wielodzietnych, członkowie gospodarstw domowych dotkniętych bezrobociem, niepełnosprawnością, którzy ze względu na szczególną sytuację życiową i dochodową swoich zostali zmuszeni do korzystania ze wsparcia ze strony opieki społecznej. Należy pamiętać, że przypadki, w których kosztami postępowania sądowego jest obciążony Skarb Państwa, należą do wyjątków od ogólnej zasady ponoszenia kosztów przez stronę. Instytucję prawa pomocy należy więc zawsze traktować w sposób szczególny, gdyż zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów procesu nie sprowadza się do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek poprzez przyznawanie tym osobom, które jej rzeczywiście potrzebują. Należy także zaznaczyć, że ustawodawca przy ocenie zasadności zwolnienia od kosztów postępowania sądowego nakazuje stosowanie surowych kryteriów oceny, przy czym przyznanie bądź odmowa przyznania prawa pomocy winna zawsze wynikać ze wzajemnej oceny dwóch elementów: 1) kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania, 2) aktualnej kondycji finansowej strony. Odnosząc powyższe rozważania do przedstawionej przez wnioskującą sytuacji materialnej i rodzinnej stwierdzić należy, iż nie wykazała ona w sposób przekonywujący, że znajduje się w szczególnej sytuacji uniemożliwiającej poniesienie w całości kosztów postępowania. Zwrócić trzeba uwagę, że strona uzyskuje stały dochód w wysokości 2.900 zł brutto, a więc nie jest pozbawiona środków do życia. Argumentacja, że spłaca kredyt i pożyczkę nie przesądza o zasadności przyznania pomocy prawnej, albowiem założenie, że konieczność spłaty kredytów powinna powodować przyznanie pomocy prawnej jest niedopuszczalne, bowiem koszty sądowe nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokajania. Również udzielanie wsparcia rodzicom nie posiada wymiaru koniecznego z punktu widzenia przesłanek zawartych w art.246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto zainteresowana ujawniła w swoim oświadczeniu posiadanie majątku ruchomego w postaci samochodu. Nie można jednakże uznać za niezbędne kilkusetzłotowych wydatków związanych z eksploatacją pojazdu. Wskazać bowiem należy, że o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Powyższe świadczy zatem o tym, że wnioskująca reguluje zobowiązania, które nie służą zapewnieniu jej podstawowych potrzeb bytowych i traktuje w sposób uprzywilejowany pewne wydatki o charakterze konsumpcyjnym. Osobista preferencja, co do kształtowania własnych wydatków nie jest zgodna z ciążącym na stronie obowiązkiem prawnym wynikającym z art.199 p.p.s.a. W ocenie referendarza K.W. jest w stanie z posiadanych środków pieniężnych częściowo partycypować w kosztach postępowania uiszczając wpis sądowy od skargi, opłatę kancelaryjną za podejmowane w niniejszej sprawie czynności Sądu oraz wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej. Ze względu jednak na ratio legis instytucji pomocy prawnej, opłacenie pełnomocnika z wyboru mogłoby utrudnić egzystencję wnioskodawczyni, powodując uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu, albowiem wynagrodzenie doradcy podatkowego w postępowaniu przez sądem administracyjnym w pierwszej instancji wynosi dla przedmiotu zaskarżenia podanego przez wnioskującą 2.400 zł. Podsumowując dotychczasowe uwagi, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.