II SA/Ol 601/10

Dnia 31 sierpnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2010 roku sprawy ze skargi S. Ż na decyzję Kierownika z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia "[...]" 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia "[...]" S. Ż. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu udziału w demonstracjach studenckich w marcu 1968r. oraz w obozach patriotycznych w Bieszczadach, jak również aktywnego udziału w strajkach i demonstracjach oraz walkach ulicznych z Milicją w grudniu 1970r. Podał przy tym, że był aresztowany, przesłuchiwany i ciężko pobity przez Milicję oraz przebywał w Areszcie Śledczym w G. Był także szeregowym członkiem "Solidarności" w 1980r. Do wniosku załączył stosowne dokumenty o aresztowaniu. Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - powołując art. 2 pkt 7 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, odmówił przyznania S. Ż. uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że załączone przez stronę dokumenty Instytutu Pamięci Narodowej w G. z dnia "[...]" potwierdzają jedynie czynny udział wnioskodawcy w wydarzeniach Grudnia 1970r. oraz osadzenie strony w areszcie tymczasowym. W ocenie organu, strona nie przedstawiła jednak dowodów potwierdzających doznanie uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na czas powyżej 7 dni w grudniu 1970r., które warunkuje uzyskanie uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. Dodał także, że udział w wydarzeniach marca 1968r. nie stanowi represji (działalności kombatanckiej) w rozumieniu ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. Ż. wyraził swoje niezadowolenie z wydanej przez organ decyzji wskazując, że jest ona dla niego krzywdząca. Opisał przy tym zdarzenia z końca grudnia 1970r. Podniósł, iż w areszcie przebywał 8 dni, gdzie był bity i poniżany. Areszt opuścił późnym wieczorem "[...]" i z powodu Świąt nie miał możliwości pójścia do lekarza. Podał także, że jego zwierzchnicy w pracy odradzili mu wizytę u lekarza, ale widzieli w jakim był stanie i w związku z tym dostał wolne do Nowego Roku, a później ze względu na odniesione obrażenia wykonywał lekkie prace. Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1 ust. 2 pkt 7 i w art. 2 pkt 7 mogą być kierowane w trybie, o którym mowa w ust. 1, do dnia 31 grudnia 1999r. W świetle tej regulacji prawnej stwierdzono, że wnioskodawca występując o potwierdzenie statusu kombatanta dopiero w 2009r. przekroczył powyższy termin, co w ocenie organu uzasadnia umorzenie postępowania. Na skutek skargi S. Ż., powyższa decyzja organu została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (wyrokiem z dnia 10 grudnia 2009r., sygn. akt II SA/Ol 975/09), który nakazał temu organowi przy ponownym rozpoznaniu sprawy rozstrzygnąć ją co do istoty, wydając orzeczenie merytoryczne. Powołane orzeczenie Sądu jest prawomocne i zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wiąże w niniejszej sprawie sąd i organ, którego działanie było przedmiotem skargi. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia "[...]" Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]" o odmowie przyznania S. Ż. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podał, że w świetle art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich musi być poparty przez stronę odpowiednimi dowodami potwierdzającymi działalność kombatancką lub równorzędną wnioskodawcy lub podleganie przez niego represjom określonym w ustawie. Dodał przy tym, że ograniczenie się wyłącznie do uprawdopodobnienia okoliczności objętych dyspozycją poszczególnych przepisów tej ustawy nie jest wystarczające. Przytaczając brzmienie art. 2 pkt 7 powołanej ustawy organ ponownie stwierdził, że S.Ż. wykazał jedynie, że brał udział w wystąpieniach wolnościowych na Wybrzeżu w grudniu 1970r.; w sprawie brak jest natomiast dowodów potwierdzających, że uszkodzenie ciała, którego doznał w 1970r., przekraczało okres siedmiu dni. Powołując się na poglądy prezentowane w doktrynie prawa karnego, organ wskazał na różnice między kwalifikowanym rozstrojem zdrowia trwającym powyżej 7 dni, a uszkodzeniem ciała utrzymującym się przez ten okres. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie – S. Ż. podniósł, że ocena obrażeń, jakich doznał podczas aresztowania, wymaga posiadania wiedzy fachowej i nie może być dokonywana w oparciu o przypuszczenia organu. Za konieczne uznał więc przeprowadzenie w sprawie dowodu z opinii biegłego, którego organ nie powołał, mimo że strona wskazywała na taką potrzebę. Skarżący podał także, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji stanowi w istocie powielenie wywodów zawartych w poprzednich decyzjach tego organu i nie wnosi do sprawy żadnych nowych elementów. Z tych też powodów wniósł o uchylenie tej decyzji jako naruszającej prawo. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w dniu 31 sierpnia 2010r. skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze podając, że doznał rozstroju zdrowia w grudniu 1970r, ale po tylu latach jest mu bardzo trudno przedstawić świadków tamtych zdarzeń, część znajomych i lekarzy, którzy mogliby coś wnieść do postępowania już nie żyje. Także organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę wywodząc, że udowodnienie okoliczności związanych z doznanym rozstrojem zdrowia ciąży na skarżącym, przy czym, nawet gdyby przedstawił on świadków tamtych wydarzeń to i tak nie mieliby oni fachowej wiedzy medycznej pozwalającej precyzyjnie określić, jakich obrażeń doznał wówczas skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skargę należało uznać za zasadną. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ naruszył przepisy postępowania, dokonując przerzucenia ciężaru dowodu wyłącznie na skarżącego. Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), o spełnieniu warunków do przyznania uprawnień kombatanckich organ orzeka między innymi na podstawie udokumentowanego wniosku osoby zainteresowanej. Udokumentowanie przez stronę wniosku nie może być jednak utożsamiane z pojęciem "udowodnienia". W świetle bowiem art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako kpa), to organ administracji publicznej jest zobowiązany do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy (por. wyrok WSA w Poznaniu z 18.11.2008r., IV SA/Po 461/08, wyrok WSA we Wrocławiu z 09.06.2010r., IV SA/Wr 135/10 oraz wyrok WSA w Gdańsku z 22.02.2006r., II SA/Gd 568/04). Tymczasem, w niniejszej sprawie organ uchybił temu obowiązkowi, nie podejmując – mimo wyrażenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przypuszczenia, że skarżący mógł doznać podczas aresztowania uszkodzenia ciała wskutek pobicia przez funkcjonariuszy MO - żadnych kroków zmierzających do ustalenia, czy doznane przez skarżącego represje mieszczą się w dyspozycji art. 2 pkt 7 powołanej ustawy, to jest czy spowodowały one uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na czas powyżej siedmiu dni. Uchybienie to miało niewątpliwie istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy, gdyż tylko wszechstronne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy umożliwia prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zatem przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające w sprawie mając na uwadze, że stosownie do art. 75 § 1 kpa, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zgodnie z art. 107 § 3 kpa, przebieg postępowania dowodowego z oceną wiarygodności poszczególnych dowodów przeprowadzonych w sprawie winien znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonego aktu podjęto stosownie do art. 152 powołanej ustawy. O kosztach postępowania nie orzeczono wobec braku wniosku skarżącego w tym przedmiocie (art. 210 § 1 cytowanej ustawy).