II FZ 665/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 września 2011 r. sygn. akt I SA/Łd 364/11 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 31 grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 9 września 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 364/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił G. R. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 31 grudnia 2010 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Sąd pierwszej instancji wskazał, że wnosząc o wstrzymanie wykonania decyzji skarżący podniósł, że wykonanie zaskarżonego aktu spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Oświadczył, że egzekucja należności jest prowadzona ze wszystkich składników majątku nieruchomego i kont bankowych. W ocenie skarżącego powyższe działania uniemożliwiają prowadzenie działalności, co może doprowadzić do bankructwa przedsiębiorstwa. Strona wyraziła przekonanie, że likwidacja działalności jest równoznaczna ze znaczną szkodą. Ponadto skarżący oświadczył, że w dniu 23 marca 2011 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego L. zabezpieczył wykonanie należności wynikającej z zaskarżonej decyzji poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomościach podatnika. Zdaniem podatnika wartość nieruchomości przekracza zobowiązanie ustalone w decyzji co najmniej kilkunastokrotnie, zatem nie zachodzi obawa, że należność ustalona w decyzji nie zostanie zaspokojona. Sąd wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśnił - powołując się na treść przepisu art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) dalej P.p.s.a. - że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może prowadzić do wyrządzenia znacznej szkody. Treść wniosku ogranicza się do ogólnikowego stwierdzenia, że egzekucja została skierowana do wszystkich nieruchomości i rachunków bankowych skarżącego. Skarżący nie wyjaśnił jakie czynności podjął organ egzekucyjny, w szczególności, czy są to działania zmierzające bezpośrednio do sprzedaży nieruchomości, czy też polegają na zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego poprzez ustanowienie hipoteki. Sąd wskazał, że jedyną konkretnie przedstawioną we wniosku okolicznością związaną z wykonaniem decyzji, jest oświadczenie strony dotyczące ustanowienia hipoteki. Jest to jednak okoliczność, która nie wyczerpuje przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Uzasadniając swoje żądania strona wskazała, że organ egzekucyjny złożył do Sądu wniosek o wpis hipotek zabezpieczających zaległość podatkową, która jest przedmiotem postępowania. Ponadto organ egzekucyjny dokonał zajęć rachunków bankowych firmy do kwoty 1.000.000 zł, co uniemożliwiło skarżącemu prowadzenie działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Żadna ze wskazanych w zażaleniu okoliczności nie wskazuje na to, aby postanowienie Sądu pierwszej instancji było niezgodne z prawem. Na wstępie podkreślić należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wolters Kluwer 2009, s. 206). Sąd podziela także prezentowane w orzecznictwie stanowisko wskazujące, że skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, LEX nr 489786). Choć sąd może wówczas sięgać do informacji wynikających z akt sprawy, to nie może jednak zastępować strony w poszukiwaniu racji przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. W rozpatrywanej sprawie strona nie przedstawiła argumentów przemawiających za przyznaniem jej tymczasowej ochrony sądowej w formie przewidzianej przez art. 61 § 3 P.p.s.a. Argumenty przedstawione zarówno we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak i w zażaleniu, były na tyle ogólnikowe, że nie mogły przekonać o wystąpieniu przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący, powołując się na złożenie przez organ egzekucyjny wniosku o wpis hipotek zabezpieczających zaległość podatkową, nie wyjaśnił, czy wniosek ten w ogóle został "zrealizowany" w określonym w przepisach trybie. Skarżący nie przedstawił żadnych informacji pozwalających na ustalenie stanu majątkowego i finansowego. Nie załączono także żadnych dokumentów sytuację tę obrazujących, które mogłyby przekonać Sąd o konieczności udzielenia ochrony tymczasowej. Podkreślenia wymaga, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. post. NSA z dnia 28 lipca 2009 r., I FSK 450/09), natomiast skarżący w żaden sposób nie wykazał, że takie skutki w jego przypadku mogłyby wystąpić. Stąd też w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny jednocześnie nadmienia, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, o czym stanowi art. 61 § 4 P.p.s.a. To jednak w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.