I SA/Bd 504/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr) Sędziowie: sędzia WSA Mirella Łent sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 września 2010r. sprawy ze skargi Spółki T. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. oddala skargę Syg akt I SA/Bd 504/10 U Z A S A D N I E N I E Skarżąca pismem z [...]r. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z [...]r. Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy U. z [...]r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008r. Decyzją z [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. odmówiło wszczęcia postępowania powołując się na art. 249 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca, z zachowaniem ustawowego terminu, wniosła na decyzję, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W ocenie organu wniesienie prawnie skutecznej skargi, w następstwie której toczy się postępowanie przed sądem administracyjnym, stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji. W odwołaniu Spółka podtrzymała swoje stanowisko, co do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenia nieważności decyzji SKO w T. z dnia [...]r. Nie zgodziła się z interpretacją przepisu art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej zaprezentowaną przez organ uznając, że nie można przyjąć, iż skoro odmowa prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności następuje w przypadku oddalenia skargi przez sąd administracyjny, to tym bardziej następuje w przypadku wniesienia skargi do sądu. Tym samym nie ma przeszkód do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ sprawy stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., orzekając jako organ drugiej instancji, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podkreślono, że choć brak jest w obowiązujących przepisach wprost regulacji, jak powinien postąpić organ podatkowy, gdy postępowanie w sprawie nieważności decyzji jest wszczynane przez stronę po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, to jednak orzecznictwo sądowe oraz doktryna wypracowały stanowisko, że po wniesieniu skargi do sądu niedopuszczalne jest wszczynanie postępowań mających na celu weryfikację skarżonej decyzji w trybie nadzwyczajnym. Na poparcie stanowiska organ przytoczył szereg orzeczeń sądów administracyjnych. Dodatkowo zaznaczył, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 lutego 2010r. sporna decyzja Kolegium z dnia [...]r. została uchylona. Mając na uwadze, że stwierdzenie nieważności decyzji dotyczy tylko decyzji ostatecznych, w opinii organu, skutkiem rozstrzygnięcia WSA w Bydgoszczy jest brak możliwości stwierdzenia nieważności decyzji w administracyjnym postępowaniu odwoławczym. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe rozstrzygniecie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucając naruszenie art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez odmowę merytorycznego rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji podatkowej, w której nie zaistniało zdarzenie uprawniające organ właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności. Zdaniem skarżącej przypadki, gdy sprawa stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nie jest merytorycznie rozstrzygana, stanowią wyjątek od zasady, stąd niedopuszczalne jest jakiekolwiek domniemanie sytuacji, w której organ odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Ponadto z uwagi na zasadę zaufania podatnika do organów podatkowych oraz obowiązek załatwienia sprawy przez organ nie może on odmówić wszczęcia postępowania w przypadkach innych niż wskazane w art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej, a zwrot "w szczególności" nie oznacza, że przepis znajduje zastosowanie w każdej innej sytuacji, która nie została w nim wymieniona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy podkreślić, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia organu o odmowie wszczęcia postępowania był art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej. Bezsporną okolicznością w sprawie było ustalenie, że skarżąca we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, domagała się takiego rozstrzygnięcia w stosunku do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z [...]r, którą równolegle zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we wrześniu 2009r. Przedmiotowa skarga została uwzględniona przez Sąd, który wyrokiem z dnia 03 lutego 2010r. uchylił zaskarżoną decyzję i określił, że nie może być ona wykonana w całości. Zgodnie z art. 249 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba, że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4. Na etapie postępowania przed pierwszą instancją w niniejszej sprawie nie było jeszcze rozstrzygnięcia sądu administracyjnego, wobec czego jako przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wskazano okoliczność złożenia skargi na decyzję objętą wnioskiem po skutecznym wniesieniu skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego. Organ w uzasadnieniu powołał się na art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis stanowi, że w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Powyższy przepis nie normuje tego, czy dopuszczalne jest po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wszczęcie przez organ podatkowy postępowania w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania. Brak było także jednoznacznych regulacji w poprzednio obowiązującej ustawie z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym; jednakże na tle art. 35 ust. 4 tej ustawy zarówno w doktrynie (por. np. A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. J. Borkowskiego, Warszawa 1989, s. 333; L. Żukowski, glosa do wyroku NSA z dnia 7 stycznia 1999 r., II SA/Gd 1353/98, OSP 2000, z. 5, T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, s. 180; B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne, s. 273 i 274), jak i w orzecznictwie (uchwała 7 sędziów NSA z 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99) wypracowano pogląd, że wniesienie prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia w sprawie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Stanowisko to należy uznać za aktualne także na gruncie obowiązującej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Znajduje ono uzasadnienie w wykładni systemowej zapobiegając dwutorowości postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Należy przy tym uwzględnić obowiązujące regulacje postępowania przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 i 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi, rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa. Skutkiem takiego działania sąd administracyjny uwzględniając skargę może stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 w.w. ustawy), o ile zajdą ku temu przesłanki. Stanowisko, co do tego, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wykluczona jest możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym wyrażane jest także w związku z aktualnymi regulacjami (patrz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s.153-154; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s.269-270). Również w orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że nie jest dopuszczalne wszczęcie przez organ administracji publicznej postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji, w tym także postępowania o wznowienie postępowania po wniesieniu skargi w tej samej sprawie do sądu administracyjnego (por. wyrok WSA z 3 czerwca 2005r., II SAB/Wa 76/05; wyrok WSA z 23 stycznia 2006r., VII SA/Wa 1138/05). Po wniesieniu skargi do sądu prowadzenie postępowania przez organ podatkowy jest dopuszczalne jedynie w granicach określonych w art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc powyższe poglądy do rozstrzyganej sprawy, należy uznać, że niedopuszczalne było wszczęcie przez organ podatkowy postępowania o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości na 2008r. w sytuacji, gdy z powodu wniesienia skargi do sądu administracyjnego toczyło się postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie kontroli przedmiotowej decyzji. Dopóki w sprawie nie zapadł prawomocny wyrok, dopóty nie było podstaw do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności z przyczyny wskazanej przez skarżącą. Każda ingerencja organu administracji w sprawę zawisłą przed sądem administracyjnym, wykraczająca poza dyspozycję art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest niedopuszczalna jako godząca w określoną w art. 45 ust. 1 oraz w art. 77 ust. 2 Konstytucji RP zasadę prawa do sądu (wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r., I FSK 1470/07). Należy zauważyć, że na etapie postępowania przed organem II instancji znana już była okoliczność wydania przez tut. Sąd wyroku uchylającego sporną decyzję SKO z dnia [...]r. Dlatego zasadnie organ w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, iż stwierdzenie nieważności decyzji dotyczy tylko decyzji ostatecznych, natomiast w wyniku rozstrzygnięcia WSA decyzja objęta wnioskiem straciła walor ostateczności. W tym miejscu Sąd chciałby przywołać pogląd zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zgodnie z którym "art. 249 jedynie przykładowo wymienia dwie przesłanki negatywne, które uniemożliwiają wszczęcie postępowania. Przesłanek takich jest jednak więcej, w szczególności organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji także wówczas, gdy kwestionowana przez stronę decyzja nie jest ostateczna". Tezę powyższą Sąd w obecnym składzie w całości akceptuje. W świetle poczynionych powyżej uwag Sąd uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.