I SAB/Op 10/10
WyrokWSA w Opolu2010-09-15
Skład orzekający: Gerard Czech, Marzena Łozowska, Marta Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy bezczynność organu podatkowego w przedmiocie postępowania podatkowego z tytułu nabycia spadku, polegająca na niezałatwieniu sprawy w ustawowym terminie mimo wielokrotnego przedłużania terminu i braku podjęcia czynności zmierzających do wydania decyzji, uzasadnia uwzględnienie skargi na bezczynność i zobowiązanie organu do wydania decyzji?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że organ pozostaje w bezczynności, gdy mimo wielokrotnego przedłużania terminów i zawiadamiania strony o przyczynach zwłoki, nie podejmuje żadnych działań zmierzających do załatwienia sprawy. Brak współpracy strony nie zwalnia organu z obowiązku poszukiwania dowodów z innych źródeł i wydania decyzji. Wobec tego skarga na bezczynność jest zasadna, a organ powinien zostać zobowiązany do wydania decyzji w określonym terminie.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła w 2008 r. zeznanie podatkowe dotyczące nabycia spadku, w tym nieruchomości. Organ podatkowy wielokrotnie przedłużał termin załatwienia sprawy, powołując się na dużą ilość spraw i toczące się postępowanie, oraz wzywał do uzupełnienia dokumentów, na co strona nie odpowiedziała. Po wniesieniu ponaglenia przez pełnomocnika, Dyrektor Izby Skarbowej uznał je za nieuzasadnione. Organ jednak nie wydał decyzji przez ponad dwa lata, co skłoniło skarżącą do wniesienia skargi na bezczynność.Rozstrzygnięcie
Zobowiązał Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu do wydania decyzji w postępowaniu podatkowym z tytułu nabycia spadku w terminie dwóch miesięcy od doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gerard Czech Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 września 2010r. sprawy ze skargi R. F. na bezczynność Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu w przedmiocie postępowania podatkowego z tytułu nabycia spadku zobowiązuje Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu do wydania decyzji w postępowaniu podatkowym z tytułu nabycia spadku w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy.
Przedmiotem skargi R. F. jest bezczynność Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu w przedmiocie postępowania podatkowego z tytułu nabycia spadku.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 27 czerwca 2008 r. Skarżąca złożyła w Drugim Urzędzie Skarbowym w Opolu zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy i praw majątkowych tytułem spadku po zmarłej G. D. Skarżąca do opodatkowania zgłosiła nieruchomość niezabudowaną o powierzchni gruntu 3554 m2 położoną w J. ul. L. oraz nieruchomość obejmującą powierzchnię gruntu 3497 m2 i zabudowaną budynkiem mieszkalnym o pow. użytkowej 100 m2, położoną w J. ul. L.. Do zeznania podatkowego dołączyła kopię odpisu zwykłego z księgi wieczystej [...] o pow. 0,3554 ha oraz kopię wypisu z rejestru gruntów dotyczącą działki nr [...] o pow. 0,3497 ha.
Zawiadomieniami z dnia 15 lipca 2008 r., 4 sierpnia 2008 r., 15 października 2008 r. i 22 grudnia 2008 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego poinformował Skarżącą o przedłużeniu postępowania z uwagi na dużą ilość wpływających spraw i konieczność ich rozpatrywania zgodnie z kolejnością daty wpływu.
Pismem z dnia 21 kwietnia 2009 r. organ, na podstawie art. 155 ustawy z dnia
29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz.60 ze zm.)-/dalej Op/, wezwał skarżącą do złożenia kserokopii nakazu płatniczego dotyczącego budynku mieszkalnego, wypisu z rejestru gruntów dla nieruchomości objętej [...] oraz oświadczenia dotyczącego rzeczy lub praw majątkowych nabytych po osobie zmarłej w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie. Na wezwanie Skarżąca nie odpowiedziała.
Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego kolejnymi zawiadomieniami z dnia 29 czerwca 2009 r. i 31 grudnia 2009 r. poinformował Skarżącą o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy (odpowiednio do 31 grudnia 2009 r. i 31 marca 2010 r.) z uwagi na toczące się postępowanie.
Pismem z dnia 11 lutego 2010 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł w trybie art. 141 § 1 a Op ponaglenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu. Wskazał, iż dopiero po blisko 10 miesiącach od złożenia deklaracji organ wezwał Skarżącą do przedłożenia brakujących dokumentów. Wyjaśnił, iż wezwanie to zostało pominięte, ponieważ zdaniem podatniczki, urząd dysponuje wszelkimi niezbędnymi dokumentami, które dołączono do zeznania podatkowego i bezcelowym jest powielanie tej dokumentacji. W ocenie pełnomocnika, w przypadku wątpliwości organu co do wartości nabytych praw lub rzeczy ewentualne zastosowanie powinien mieć art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tj. Dz. U . z 2009 r. nr 93 poz. 768). Nadto pełnomocnik podkreślił, że obliczenie wysokości podatku od spadku w dość prostej i rutynowej sprawie zajmuje organowi prawie dwa lata, a organ zawiadamiając podatniczkę o przedłużającym się postępowaniu w zasadzie nie podał przyczyn takiego stanu, wskazując jedynie na "toczące się postępowanie"
Wezwaniem z dnia 23 lutego 2010 r. organ zwrócił się do pełnomocnika o złożenie pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącej w toku postępowania podając, iż w zeznaniu podatkowym został jedynie wskazany jako adres do korespondencji adres kancelarii adwokackiej pełnomocnika. Natomiast pełnomocnictwo, na które powołał się pełnomocnik w ponagleniu nie zostało złożone do akt sprawy. Jednocześnie organ ponownie wezwał do złożenia brakujących dokumentów.
W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik przedłożył odpis udzielonego pełnomocnictwa i ponownie stwierdził, iż wszelka niezbędna do wydania decyzji dokumentacja została doręczona wraz z zeznaniem podatkowym, a strona w deklaracji wskazała wartość przedmiotów wchodzących w skład spadku.
Postanowieniem z dnia 22 marca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej uznał ponaglenie za nieuzasadnione. Wskazał, iż przedłużając termin do rozpatrzenia sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego każdorazowo wypełniał dyspozycję art. 140§ 1 Op wysyłając do strony zawiadomienia i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Zwrócono jednocześnie uwagę, że organy podatkowe zgodnie z art.122 Op. zobowiązane są dokładnie wyjaśnić sprawę celem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, na którym zostanie oparte rozstrzygnięcie i realizacja tego wymogu stanowi niezbędny warunek prawidłowej decyzji. W rozpatrywanej sprawie strona nie przedłożyła wskazanych w wezwaniu organu dokumentów, określających wartość nabytego majątku, do czego była zobowiązana na mocy art.17 a ust 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2006r. w sprawie zeznań podatkowych składanych przez podatników podatku od spadków i darowizn. W ocenie Dyrektora, uniemożliwia to ustalenie wartości rynkowej otrzymanego spadku i w konsekwencji czyni niemożliwym wyliczenie właściwego zobowiązania podatkowego. Dyrektor uznał również, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika w sprawie nie miał zastosowania art.8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, gdyż nie została jeszcze określona wartość otrzymanego spadku.
W dniu 26 marca 2010 r. Naczelnik Urzędu po raz kolejny zawiadomił stronę o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy do dnia 30 czerwca 2010 r. ze względu na toczące się postępowanie. Jednocześnie wezwaniem z tego samego dnia ponownie zobowiązano stronę do dostarczenia nakazu płatniczego dotyczącego budynku mieszkalnego, wypisu z rejestru gruntów dotyczącego [...] oraz oświadczenia odnośnie rzeczy lub praw majątkowych nabytych po osobie zmarłej w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie.
W skardze na bezczynność Naczelnika Urzędu pełnomocnik Skarżącej zarzucił naruszenie:
- art. 124 Op polegające na zaniechaniu wyjaśnienia stronie przesłanek, jakimi kieruje się organ podatkowy przy wyjaśnieniu sprawy
- art. 139 w związku z art.140 Op polegające na rażącym przekroczeniu terminów załatwienia sprawy oraz pozbawionym rzeczowego uzasadnienia przedłużaniem terminu załatwienia sprawy
- art. 8 ust 1 i 4, art.9 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, § 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zeznań podatkowych składanych przez podatników podatku od spadków i darowizn oraz art.155 § 1 Op - poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik zarzucił organowi prowadzenie postępowania wbrew zasadzie wyrażonej w art.121 Op. Podtrzymał stanowisko, że wszelka związana ze sprawą dokumentacja została dostarczona organowi wraz z deklaracją. Zarzucił, iż organ w żaden sposób nie wyjaśnił przesłanek, jakimi kierował się żądając spornych dokumentów, co przeczy zasadzie przekonywania. Wskazał, iż część dokumentacji związanej z nieruchomością zaginęła już w czasie wojny i niemożliwym jest dostarczenie jakichkolwiek dokumentów urzędowych, prócz tych, które już zostały złożone. Podniósł również, że wyznaczając nowe terminy załatwienia sprawy organ nie podawał rzeczywistej przyczyny zwłoki, zasłaniając się sformułowaniem "toczące się postępowanie". Za bezpodstawne pełnomocnik uznał wzywanie strony do złożenia oświadczenia dotyczącego rzeczy lub praw majątkowych nabytych po osobie zmarłej w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie. Wyjaśnił, że kumulacja przedmiotowo-podmiotowa nie miała miejsca, stąd rubryka G.2 w deklaracji nie została wypełniona. Zdaniem pełnomocnika organ podatkowy był zobowiązany przyjąć wartość nabytych przedmiotów spadkowych w wysokości zgodnej z treścią złożonej deklaracji, a w przypadku wątpliwości co do wysokości podstawy opodatkowania, zastosowanie winien znaleźć art. 8 ust 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
W odpowiedzi na skargę Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu, wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że prowadzone postępowanie, toczące się w dłuższym niż przewidziany ustawowo terminie, było konsekwencją nieprzedłożenia przez stronę dokumentów, z których wynikają szczegółowe dane nieruchomości niezbędne do zakończenia wymiarowego postępowania podatkowego. Natomiast treść art. 17a ust 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn i § 3 rozporządzenia wykonawczego nakłada na podatnika obowiązek dołączenia do zeznania dokumentów mających wpływ na określenie podstawy opodatkowania i potwierdzających nabycie rzeczy lub praw majątkowych, posiadania przez zbywcę tytułu prawnego do rzeczy lub praw majątkowych wymienionych w zeznaniu oraz istnienia długów i ciężarów, obciążających nabyte rzeczy lub prawa majątkowe. Zaznaczył również, że w złożonym zeznaniu podatkowym rubryka G.2 dotycząca rzeczy lub praw majątkowych nabytych po osobie zmarłej w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie nie została w żaden sposób wypełniona, stąd domniemanie organu, iż została pominięta.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; ze. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje także orzekanie w przypadku skarg na bezczynność organów w sprawach, w których są wydawane decyzje administracyjne, postanowienia na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności (T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, wyd. Prawnicze PWN, Warszawa 1996 r., str. 62-63).
Z kolei stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W konsekwencji tego przyjąć należy, iż co do zasady prawodawca uwarunkował dopuszczalność skutecznego wniesienia skargi od wykorzystania w postępowaniu podatkowym środków zaskarżenia, o ile rzecz jasna przysługiwały one stronie. Zatem uznać trzeba, że organ właściwy w postępowaniu wywołanym tymi środkami musi wyrazić swe stanowisko w formie przewidzianej prawem. Innymi słowy musi sprawę zainicjowaną wniesionymi środkami zaskarżenia rozstrzygnąć. W przeciwnym bowiem razie nie można zasadnie twierdzić, iż tryb instancyjny, wywołany wniesionymi środkami zaskarżenia, został wyczerpany.
Zgodnie z art.141 § 1 Op na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie. Zatem stosownie do wskazanych regulacji strona chcąc wymusić załatwienie sprawy, ma prawo wniesienia ponaglenia w przypadku bezczynności organu. Środek ten doktryna traktuje przy tym za środek zaskarżenia. Środek szczególny, niemniej jednak środek zaskarżenia (por.: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, UNIMEX Wrocław 2003 r., str. 522), albowiem jego konsekwencją jest konieczność zajęcia przez organ wyższej instancji stanowiska w kwestii wytkniętej bezczynności.
Skorzystanie z tego środka warunkuje dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego (tak WSA w Łodzi w postanowieniu z dnia 16 maja 2006r. l SAB/Łd 1/06, niepubl., podobnie NSA w wyroku z 17 lutego 2000 r. l SA/Łd 660/98 publ. OPP 2001 nr 1 s. 59).
Ordynacja podatkowa nie zakreśla terminu do złożenia ponaglenia. Dlatego też przyjąć należy, iż może być ono wniesione od momentu, w którym upłynął termin do załatwienia sprawy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że strona podjęła w niniejszej sprawie działania umożliwiające wniesienie jej do sądu administracyjnego skargi na bezczynność, bowiem pismem z dnia 11 lutego 2010 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł w trybie art. 141 § 1 a Op ponaglenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu. Ponaglenie to Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu postanowieniem z dnia 22 marca 2010r. uznał za nieuzasadnione, co otworzyło skarżącej możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu do sądu administracyjnego.
Jedną z zasad postępowania podatkowego jest zasada ogólnej szybkości postępowania podatkowego (art.125 par. 1 O.p), a jej realizację gwarantują przepisy określające termin załatwienia sprawy, tj. normy zawarte w art. 139 O.p. Zgodnie z § 1 tego przepisu załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej.
Z kolei w myśl art.140 §1 Op o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Podkreślenia wymaga, iż sama czynność zawiadomienia strony postępowania o nowym terminie załatwienia sprawy nie usprawiedliwia niedziałania organu, bowiem istotna jest przyczyna zwłoki, którą organ jest obowiązany wskazać. Wyznaczenie przez organ w trybie art.140 §1 O.p. terminu nie oznacza automatycznie, że organ dotrzymał terminu z art.139 §1 O.p. i nie ponosi żadnych ujemnych konsekwencji swojego działania (czy raczej bezczynności). Wskazanie nowego terminu załatwienia sprawy musi być przy tym oparte na racjonalnych przesłankach i podstawach gwarantujących efektywną (skuteczną) realizację obowiązku rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji we wskazanym nowym terminie. Tylko i wyłącznie takie zawiadomienie i wskazanie nowego terminu uznane być może za prawidłową realizację obowiązku wynikającego z art. 140 ustawy Ordynacja podatkowa. Stanowi ono bowiem rodzaj zobowiązania organu i gwarancję zachowania nowego, wyznaczonego terminu załatwienia sprawy.
W postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność organu, sąd administracyjny nie wnika w merytoryczną poprawność działania organu co do istoty wniosku strony inicjującego dane postępowanie, a jedynie bierze pod uwagę sam fakt, czy w dacie orzekania przez Sąd, organ załatwił w przewidzianej prawem formie żądanie strony zawarte w jej wniosku. Kontrola Sądu w takich sprawach sprowadza się do ustalenia, czy organ administracji publicznej rzeczywiście pozostaje w zwłoce.
Oceniając zachowanie organu w świetle wyżej wskazanych kryteriów uznać należy, iż w przedmiotowej sprawie organ pozostaje w bezczynności, a skarga wniesiona do Sądu jest uzasadniona.
Z bezspornych okoliczności sprawy wynika, że organ podatkowy w trybie art. 140 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, siedmiokrotnie wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy, wskazując jako przyczynę zwłoki albo dużą ilość spraw oczekujących na rozpoznanie, bądź toczące się postępowanie. Przy czym poza dwukrotnym wezwaniem strony do przedłożenia stosownych dokumentów (i to w kilkumiesięcznych odstępach czasu) organ nie podjął żadnych starań aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny i załatwić sprawę.
Zdaniem Sądu gwarancja efektywnej realizacji obowiązku rozstrzygnięcia sprawy wymaga, aby organ podatkowy nie ograniczał się jedynie do wydawania kolejnych zawiadomień ze wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, co stanowi o naruszeniu art. 140 § 1 w zw. z art.139 § 1 Op i dowodzi stanu bezczynności organu. Ograniczenie się do wydawania jedynie postanowień w trybie art.140 Op jest niewystarczające.
Jedyną czynnością procesową, jaką podjął organ po wielomiesięcznym okresie oczekiwania na kolejność rozpatrzenia, było wezwanie strony do złożenia: kserokopii nakazu płatniczego dotyczącego budynku mieszkalnego, wypisu z rejestru gruntów ujętych w Kw 37499 oraz oświadczenia dotyczącego rzeczy lub praw majątkowych nabytych po osobie zmarłej w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie. Na wezwanie to, ponowione po upływie kilku miesięcy, strona nie odpowiedziała, co organ potraktował jako przeszkodę do załatwienia sprawy w terminie. W konsekwencji do dnia wydania niniejszego orzeczenia (15 września 2010r.) organ nadal nie wydał decyzji ustalającej stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn, co oznacza, iż postępowanie w tym przedmiocie trwa już ponad dwa lata, a jak słusznie zauważył pełnomocnik sprawa nie jest szczególnie skomplikowana.
Należy zaznaczyć, że obowiązkiem organów jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W sytuacji, gdy podatnik nie współdziała z organem w celu ustalenia stanu faktycznego i zgromadzenia dowodów, dotrzymanie terminu zakończenia postępowania wprawdzie jest utrudnione, ale nie zwalnia jednak organu od poszukiwania środków dowodowych z innych źródeł, mogących w sposób znaczący przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu organ miał taką możliwość i w sytuacji gdy strona nie przedłożyła żądanego nakazu płatniczego czy wypisu z rejestru gruntów, organ mógł wystąpić o stosowną dokumentację do właściwego organu administracji państwowej. Zatem brak współdziałania strony w gromadzeniu materiału dowodowego nie usprawiedliwia, zdaniem Sądu, braku podjęcia w toku postępowania przez długi okres czasu (ponad dwóch) lat, jakiejkolwiek próby wskazującej na efektywne dążenie do merytorycznego rozstrzygnięcia. Organ prowadzący postępowanie ograniczył się jedynie do wydawania zawiadomień wyznaczających nowy termin załatwienia sprawy, zażądania po upływie 10 miesięcy uzupełnienia zeznania i przedłożenia dodatkowych dokumentów i następnie po upływie kolejnych dziesięciu miesięcy przypomnienia pełnomocnikowi strony o konieczności dokonania tych uzupełnień. W tym okresie organ nie dokonał jakiejkolwiek czynności, które przybliżyłyby załatwienie sprawy, chociaż w ostatnich zawiadomieniach o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy informował o toczącym się postępowaniu. Niewątpliwie w opisanej sprawie mamy, wobec niepodjęcia przez organ działań zmierzających do zakończenia postępowania i oczekiwania na działanie strony, do czynienia ze stanem bezczynności organu.
W tym miejscu wskazać należy, w ślad za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, który w wyroku z dnia 6 lutego 2010 r. Sygn. akt I SAB/Kr 6/09 stwierdził, że "obowiązek podejmowania działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia istoty sprawy co do zasady spoczywa - na mocy art.122 Op - na organach podatkowych. Jeżeli nie są one w stanie pozyskać żądanych dowodów z uwagi na brak współpracy strony postępowania, w żadnym wypadku nie może to uzasadniać zaniechania załatwienia sprawy. Orzecznictwo sądowe wskazuje na obowiązek współpracy podatnika z organami podatkowymi, twierdząc wręcz, że ciężar dowodu rozumiany jako powinność przedstawienia wskazania środków lub źródeł dowodowych dotyczących okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca w swoim wniosku spoczywa na stronie postępowania podatkowego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 grudnia 2008 roku, sygn. akt II FSK 1327/07, Lex Omega nr 515351; podobnie Naczelny Sąd Administracyjny- Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w wyroku z dnia 3 lipca 2002 roku, sygn. akt I SA/Gd 1947/00, Lex Omega nr 82006). Oznacza to, że organ podatkowy, w wypadku braku niezbędnej współpracy ze strony podatnika, jest obowiązany załatwić sprawę, wydając decyzję co do istoty, ustalając wszelkie okoliczności faktyczne na podstawie takiego materiału dowodowego, jaki zdołał zgromadzić przy dołożeniu należytej staranności. W przeciwnym bowiem razie organ naraża się na uzasadniony zarzut bezczynności, tak jak się to stało w niniejszej sprawie." Pogląd ten Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę w całości popiera.
Końcowo wskazać należy, co już podkreślano wcześniej, iż postępowanie wywołane skargą na bezczynność organu cechuje pewna specyfika polegająca na tym, że rozpoznając tego rodzaju skargę sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność prowadzonego postępowania czy wydanego przez organ aktu, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie wydane zostało orzeczenie lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Natomiast ocena prawidłowości prowadzonego postępowania wykracza poza zakres rozpoznania w przedmiocie skargi na bezczynność. Z tego powodu, Sąd nie może odnieść się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 8 ust 1 i 4, art.9 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz § 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zeznań podatkowych składanych przez podatników podatku od spadków i darowizn.
Reasumując, przedstawiony powyżej stan faktyczny sprawy prowadzi do wniosku, że uchylanie się przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego od wydania decyzji kończącej postępowanie stanowi naruszenie art.139§ 1 Op, a także unormowanej w art.125 Op zasady szybkości postępowania. Takie zachowanie organu administracji publicznej nie sprzyja również pogłębianiu zaufania obywateli do organów Państwa, których obowiązkiem jest stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie.
Uznając zatem, że skarga podatnika na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej zasługuje na uwzględnienie, Sąd na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zobowiązał organ do wydania decyzji w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia organowi akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku.
Ponieważ do zamknięcia rozprawy pełnomocnik strony nie złożył wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, Sąd nie rozstrzygał o kosztach postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło