II SA/Po 401/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2010r. sprawy ze skargi M. G., J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]2010 r. Nr [...] w przedmiocie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy W. z dnia [...] 2010 r. Nr [...], II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ T. Świstak /-/ J. Zieliński /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010r, wydanym na podstawie art. 123 i art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm. oraz art. 93 ust. 4, 5 art. 97 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2004r. nr 261, poz 2603 z późn. zm), Wójt Gminy W. zaopiniował pozytywnie proponowany podział nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] o pow. 2,42 ha położonej w obrębie geodezyjnym N., Gm. W., z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego dla inwestycji celu publicznego – eksploatacja węgla brunatnego metodą odkrywkową – odkrywka T. – Etap I, uznając go za zgodny z ustaleniami ww. planu. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż proponowany podział nieruchomości określony został przez wnioskodawcę w załączonym, wstępnym projekcie podziału, w zakresie cech geometrycznych wydzielonych działek oraz w samym wniosku w zakresie celu podziału - wydzielenia nieruchomości pod trasę węglową. Zgodnie z planem miejscowym dla inwestycji celu publicznego eksploatacja węgla brunatnego metodą odkrywkową – odkrywka T. – Etap I, przedmiotowa działka – oznaczona jest w części graficznej symbolem PG-KDW-O, IT, R co stanowi: teren i obszar górniczy, korytarz odstawy węgla i infrastruktury technicznej i teren rolniczy. Opierając się na powyższym organ I instancji stwierdził, iż proponowany podział jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł J. G. – właściciel nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] o pow. 2,42 ha, położonej w obrębie geodezyjnym N., Gm. W. i zarzucił naruszenie art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, albowiem przepis ten dotyczy postępowania prowadzonego z urzędu, a przedmiotowe postępowanie wszczęte zostało na wniosek KWB "A"; zarzucił również, iż aby dokonać wnioskowanego podziału, nieruchomość musiałaby być oznaczona w planie miejscowym jako teren górniczy, a tak nie jest. J. G. zarzucił również, że przedmiotowe postanowienie dotyczy innej nieruchomości, albowiem w jego uzasadnieniu wskazano, że dotyczy działki nr [...] o powierzchni 0,49 ha położonej w obrębie geodezyjnym Ł.. Żalący wskazał również, że granice dzielonej działki są sporne. J. G. podniósł także w toku postępowania odwoławczego, iż jego matka M. G. winna być uznana za stronę przedmiotowego postępowania administracyjnego, albowiem do nieruchomości o nr ewidencyjnym [...] przysługuje jej ograniczone prawo rzeczowe – dożywotnie użytkowanie tej nieruchomości, ograniczone do obszaru 0,3 ha, (na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia 17 stycznia 1989r. k. 37-38 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2010r. wydanym na podstawie 138 § 1 pkt 1, w zw z art. 144 k.p.a. oraz art. 93 ust. 4 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż przepis art. 93 ust 4 i 5 ustawy gospodarce nieruchomościami zakreśla zakres opinii, a jest nim zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, ma on zapewnić zrealizowanie celu i przeznaczenia terenu określonego w planie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało również, że wójt nie może zaopiniować pozytywnie podziału nieruchomości, niezgodnego z ustaleniami planu. Nadto organ II instancji stwierdził, że wydzielenie z przedmiotowej nieruchomości tej części, która w planie miejscowym ma inne przeznaczenie niż rolne, nie dotyczy interesu prawnego M. G., może jedynie dotyczyć interesu faktycznego wyżej wymienionej. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli J. i M. G., w której zarzucił naruszenie art. 28 k.p.a. wskazując, iż żadna czynność prawna to jest np. zawarcie umowy sprzedaży części nieruchomości, bądź postępowanie wywłaszczeniowe, nie może się odbywać bez udziału M. G. Odmówienie w toku postępowania administracyjnego M.G. prawa udziału w postępowaniu jako stronie, stanowiło naruszenie art. 28 k.p.a. Skarżący podniósł także, że toczy się postępowanie wywłaszczeniowe, a zatem kwestia opiniowania proponowanego podziału nieruchomości jest bezprzedmiotowa. Zarzucił również niezgodność proponowanego podziału z planem miejscowym, odwołując się w tym zakresie do argumentów podniesionych w toku postępowania administracyjnego - w zażaleniu. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Pismem z dnia 7 września 2010r. pełnomocnik uczestnika postępowania Kopalni "A" w K. S.A. wniósł odpowiedź na skargę, domagając się jej oddalenia i wskazując w uzasadnieniu, że M. G. w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym nie przysługiwał status strony, albowiem posiadała ona wyłącznie interes faktyczny a nie prawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie należy rozstrzygnąć, czy w przedmiotowej sprawie konieczne jest wydanie przez organ I instancji postanowienia o zaopiniowaniu wstępnego projektu podziału nieruchomości. W orzecznictwie problem ten został ostatecznie rozstrzygnięty w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 1999r. (OPK 1/99 Lex nr 36356), w której stwierdzono, iż postanowienie wyrażające opinię, o której mowa w art. 93 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest wydawane w toku postępowania administracyjnego w sprawie o podział nieruchomości. Do wydania tego postanowienia przepisu art. 106 k.p.a. nie stosuje się. Podzielając to stanowisko zauważyć należy, iż dotyczy ono postępowania administracyjnego, w którym projekt podziału został przygotowany i przedstawiony przez stronę (uczestnika) postępowania, a nie przez organ. Powyższa konkluzja wynika zdaniem Sądu z wykładni art. 93 ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który wskazuje na konieczność opiniowania "proponowanego podziału nieruchomości", a zatem nie odnosi się do sytuacji, gdy projekt podziału nie jest organowi proponowany przez stronę, lecz został sporządzony przez organ. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek Kopalni "A" w K. S.A. i to kopalnia przedstawiła projekt podziału nieruchomości. Tak więc w świetle powyższych rozważań, wydanie przez organ I instancji postanowienia o zaopiniowaniu projektu podziału nieruchomości było konieczne. Sąd zważył, iż wbrew argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, M. G. przysługiwał status strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Błędną jest argumentacja organu II instancji i uczestnika postępowania Kopalni "A", opierająca się na stwierdzeniu, iż skoro podział nieruchomości nie uniemożliwi realizacji przez M. G. przysługującego jej ograniczonego prawa rzeczowego, to nie zostanie w żaden sposób naruszone jej uprawnienie do korzystania z nieruchomości, a zatem M. G. nie posiada w niniejszej sprawie interesu prawnego. W wyroku z dnia 17 lipca 2009r (IV SA/Wa 718/09, Lex nr 553496) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż istotą interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Podzielając to stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, iż M.G. przysługuje określone prawo do przedmiotowej nieruchomości. Posiada ona uprawnienie do określonego w umowie zawartej w dniu 17 stycznia 1989r, (k. 37- 38 akt sądowych) korzystania z tej nieruchomości. Ewentualny podział nieruchomości należącej do J.G. niewątpliwie ograniczy ww. uprawnienie M. G., a zatem posiada ona konkretny i wynikający z przepisów prawa (Tytuł III ustawy Kodeks cywilny) interes prawny. Reasumując w toku postępowania administracyjnego dotyczącego zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, prowadzonego na podstawie art. 93 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2004r. nr 261, poz 2603 z późn. zm), osoba, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe, polegające na uprawnieniu do użytkowania części tej nieruchomości, posiada interes prawny w tym postępowaniu, a więc przysługuje jej status strony. Nie ma racji skarżący wskazując, iż przedmiotowe postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe, albowiem równolegle toczy się postępowanie o wywłaszczenie J. G. z części jego nieruchomości. Powyższa okoliczność nie stanowi zdaniem Sądu przeszkody do prowadzenia postępowania o podział nieruchomości. Zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Sąd zważył – czego nie dostrzegł organ II instancji - iż w postanowieniu z dnia 12 lutego 2010r. Wójt Gminy W. wypowiedział się jedynie co do tego, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje na nieruchomości należącej do J. G., powstanie korytarza odstawy węgla i powstania infrastruktury technicznej. Pozytywna konkluzja w tym zakresie nie budzi wątpliwości i wynika wprost z planu miejscowego. Nie ma przy tym racji skarżący próbując przekonać na obecnym etapie postępowania, że wstępny projekt podziału jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, albowiem jego grunt nie jest "terenem górniczym" i najpierw "musiałby zostać ujęty w planie miejscowym jako teren górniczy" . Analiza części graficznej planu miejscowego wskazuje, iż sporna część nieruchomości J. G. stanowi teren i obszar górniczy (PG), korytarz odstawy węgla i infrastruktury technicznej (KDW-O,IT) oraz teren rolniczy (R). Zatem – przynajmniej hipotetycznie istnieje możliwość dokonania podziału nieruchomości w sposób zaproponowany przez KWB "A", przy spełnieniu wymogów prawnych przewidzianych w tym postępowaniu. Wymogi te nie zostały jednak spełnione, ani nawet dostrzeżone, przez organy obu instancji, na etapie opiniowania projektu podziału. Organ opiniujący projekt podziału, winien w szczególności wypowiedzieć się czy działki, które powstaną w wyniku podziału, realizują przeznaczenie przewidziane w planie miejscowym. Wójt Gminy W. nie wypowiedział się w szczególności czy działka o numerze [...], o powierzchni zaledwie 0,2421 ha, która miałaby powstać w wyniku podziału, może być wykorzystywana jako grunt rolniczy. Podobna ocena musi dotyczyć wszystkich działek powstałych w wyniku podziału. Zdaniem Sądu proponowany podział nieruchomości nie może niweczyć celów planowania przestrzennego. Bez wykonania ww. czynności nie można wydać pozytywnej opinii, iż proponowany podział jest zgodny z planem miejscowym. Postanowienie organu I instancji wymogu powyższego nie spełniło, a organ II instancji okoliczności tej nie dostrzegł i nie ocenił. Stwierdzając powyższe Sąd podzielił stanowiska: - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedstawione w wyroku z dnia 27 czerwca 2006r. (I SA/Wa 2355/05, LEX 235307); - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, przedstawione w wyroku z dnia 4 lipca 2007r. (II SA/Gd 353/07). Stwierdzając, iż organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego – art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. albowiem nie dopuściły do udziału M. G., nadto nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, które to okoliczności mogły mieć wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c , w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. W toku dalszego postępowania organ I instancji winien zrealizować wskazane powyżej wytyczne a przede wszystkim dopuścić do udziału w postępowaniu M. G., w charakterze strony. Wójt Gminy W. opiniując projektowany podział musi w szczególności wypowiedzieć się, czy zamierzony podział i sposób zagospodarowania działek jest zgodny z planem miejscowym. W kontekście toczącego się równolegle postępowania o rozgraniczenie, między innymi nieruchomości J. G., już na tym etapie postępowania należy również zwrócić uwagę, iż po zaopiniowaniu projektu podziału, organ I instancji prowadzący to postępowanie, w zakresie działki określonej w projekcie podziału nr [...], o pow. 0,2421 ha, musi uwzględnić wymóg wskazany w art. 93 ust 2a ustawy prawo o gospodarowaniu nieruchomościami, zgodnie z którym podział nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego wykorzystywanych na cele rolne i leśne, powodujący wydzielenie działki gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, jest dopuszczalny, pod warunkiem że działka ta zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami. (...). Treść tego przepisu wskazuje, że wymogi wyżej opisane muszą dotyczyć każdej nowo wydzielonej działki. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania, albowiem skarżący nie zawarli w skardze takiego żądania. /-/ T.Świstak /-/ J.Zieliński /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak MK