I OSK 2066/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędzia del. WSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.) Protokolant asystent sędziego Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 września 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 807/10 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 23 września 2010r. o sygnaturze II SA/Łd 807/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia [...] czerwca 2010 r. w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego. Wyrok powyższy został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 roku Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Skierniewicach, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Skierniewice, zmienił własną decyzję z dnia [...] października 2009 roku, która wcześniej została zmieniona decyzją z dnia [...] stycznia 2010 roku w sprawie przyznania M. W. prawa do świadczeń rodzinnych, w części dotyczącej okresu pobierania świadczeń rodzinnych w ten sposób, że ustalono, iż dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, przyznany na R. W. przysługuje od dnia 1 listopada 2009 roku do dnia 3 stycznia 2010 roku. W uzasadnieniu decyzji z [...] kwietnia 2010r. organ pierwszej instancji wskazał, że M. W. poinformowała organ o podjęciu przez nią na 1/2 etatu zatrudnienia, które nie będzie kolidowało w opiece nad dzieckiem, z uwagi na możliwość w każdej chwili kontaktu z dzieckiem w czasie wykonywanej pracy. Zdaniem organu rodzaj podjętej przez zainteresowaną aktywności zawodowej spowodował, że nie sprawuje ona osobistej opieki nad dzieckiem. Z ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji wynika, że zainteresowana podjęła pracę na stanowisku sekretarki w wymiarze 1/2 etatu, świadcząc pracę w siedzibie pracodawcy w godz. 8.00 - 12.00, nie mając w tym czasie kontaktu z dzieckiem, a zatem nie wykonując wobec dziecka żadnych czynności o charakterze opiekuńczym. Powyższe okoliczności wyłączają możliwość korzystania z dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, stosownie do art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazany przepis wprawdzie nie zawiera bezwzględnego zakazu wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jednakże bezwzględnym warunkiem zachowania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego jest, aby podjęty przez osobę rodzaj aktywności zawodowej w dalszym ciągu umożliwiał sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. W. wnosząc o jej uchylenie z uwagi na: 1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. – poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego, cząstkowe jedynie zgromadzenie materiału dowodowego w sprawie i nieprzedstawienie w zaskarżonej decyzji faktów, które legły u podstaw przyjęcia, że zainteresowana nie jest w stanie sprawować opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, 2) oraz na naruszenie art.10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego wadliwą wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie. Zainteresowana wskazała m. in. że organ pierwszej instancji dopuścił się w postępowaniu naruszenia prawa materialnego, ponieważ przyjął, że dla pozbawienia matki świadczenia wystarczy, by podjęła ona jakiekolwiek zatrudnienie na podstawie umowy o pracę. Zdaniem odwołującej się organ pominął także końcową część przepisu art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawężając jego zastosowanie tylko do czasu faktycznego wykonywania pracy, a nie do realnej możliwości sprawowania opieki nad dzieckiem w całym okresie urlopu wychowawczego, jak też nie uwzględnił intencji ustawodawcy towarzyszącej zmianie treści powołanego przepisu, które to zmiany miały na celu poprawę możliwości integracji na rynku pracy kobiet wychowujących dzieci, jak też poprawy ich niełatwej często sytuacji ekonomicznej. Ponadto, zdaniem skarżącej, wskazany przepis art. 10 ust. 5 pkt 3 jest wyjątkiem od zasady udzielania pomocy matce znajdującej się w trudnej sytuacji majątkowej i życiowej, a także sankcją polegająca na odebraniu pobieranego świadczenia, zatem należy go interpretować ściśle. W ocenie odwołującej się organ pierwszej instancji nie wyjaśnił ponadto wszystkich okoliczności sprawy związanych z podjętą pracą takich jak: charakter podjętej pracy, jej wymiar, sposób wykonywania, odległość miejsca pracy od miejsca zamieszkania, zaangażowanie czasowe w wykonywanie zadań, a więc okoliczności rzutujących na realną możliwość kontynuowania osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że z przedłożonych w rozpatrywanej sprawie dokumentów wynika, że rodzinę, w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowią: M. W., jej mąż P. W. i córka R. W.. M. W. korzysta z urlopu wychowawczego na córkę, udzielonego przez pracodawcę zainteresowanej, ZUS I Oddział w Warszawie, na okres od dnia 11 lutego 2009 roku do dnia 10 lutego 2010 roku, a następnie od dnia 11 lutego 2010 roku do dnia 31 marca 2011 roku. Organ odwoławczy wskazał, że z treści umowy o pracę zawartej w dniu [...] stycznia 2010 roku, zmienionej następnie aneksami z dnia [...] stycznia 2010 roku i z dnia 15 marca 2010 roku oraz z pisma pracodawcy z dnia [...] marca 2010 roku wynika, że odwołująca się podjęła zatrudnienie w Dyrekcji Bolimowskiego Parku Krajobrazowego w Skierniewicach w oparciu o umowę o pracę - 20 godzin tygodniowo, na stanowisku, początkowo referenta ds. administracyjno-biurowych, a następnie na stanowisku sekretarki, na czas określony do dnia 30 czerwca 2010 roku. Praca wykonywana jest przez odwołującą się osobiście, w siedzibie pracodawcy, w godz. od 8.00 do 12.00 i jak wynika z treści powołanego pisma pracodawcy, bez możliwości zajmowania się przez zainteresowaną dzieckiem w godzinach jej pracy. Wobec tego okoliczności związane z pracą, a więc jej charakter, wymiar, sposób wykonywania świadczą o braku możliwości pogodzenia pracy z opieką nad dzieckiem. Nie ulega wątpliwości, że zainteresowana wykonując stałą pracę traci codziennie na kilka godzin kontakt z dzieckiem i osobistej opieki nad nim wtedy nie sprawuje. I chociaż w rozliczeniu dobowym sprawowanej opieki mogą istnieć przerwy w kontakcie dziecka z matką (zakupy, wizyty lekarskie, kontakty z dziadkami bądź drugim rodzicem pod nieobecność matki), to sytuacji takich nie można porównywać z przerwami spowodowanymi zatrudnieniem. W skardze na powyższą decyzję, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, M. W. wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, podtrzymując zarzuty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wniosło o jej oddalenie wskazując w konkluzji, iż cel urlopu wychowawczego, czyli opieka nad dzieckiem, co do zasady, wyklucza możliwość podjęcia pracy w pełnym wymiarze, albowiem intencją urlopu wychowawczego jest stworzenie pracownikowi korzystnych warunków do sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w sytuacji gdy trudno pogodzić obowiązki zawodowe z opiekuńczymi. Wobec tego pracownik, który przebywa na urlopie wychowawczym musi sam zadecydować, czy poprzestaje na otrzymywanym świadczeniu rodzinnym, czy też rezygnuje z niego podejmując dodatkową pracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku na wstępie przywołał art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 roku, Nr 139, poz. 992 ze zm.) i wskazał, że zasadą przyznania dodatku jest korzystanie z urlopu wychowawczego oraz sprawowanie faktycznej opieki nad dzieckiem. Jednocześnie podniósł, że w ust. 5 wskazanego przepisu ustawodawca zawarł negatywne przesłanki, których zaistnienie uniemożliwia przyznanie dodatku. Jedną z nich, wymienioną w pkt 3 jest podjęcie lub kontynuowanie przez osobę uprawnioną zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Sąd stwierdził, że treść wskazanego przepisu nie może prowadzić do sugerowanej przez skarżącą takiej jego wykładni, która uzasadnia wniosek, że dodatek nie przysługuje tylko w przypadku podjęcia pracy szczególnego rodzaju, całkowicie wyłączającej, a nie ograniczającej kontakt z dzieckiem, czyli pracy poza miejscem zamieszkania, za granicą, pracy wielozmianowej, czy też w ponadnormatywnym wymiarze czasu pracy. Mowa w nim jest bowiem o uniemożliwieniu, a nie całkowitym wyłączeniu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, przy czym tę możliwość należy odnieść do faktu, a przede wszystkim czasu wykonywania pracy, a nie do okresu urlopu wychowawczego. Przyjęcie natomiast takiej wykładni omawianego przepisu, według której słowo "uniemożliwia" odnosi się do całego okresu urlopu wychowawczego sprowadziłoby zapis ustawowy do rangi martwego przepisu. Okres urlopu wychowawczego rozumiany musi być jako ten czas, który jest przeznaczony na opiekę nad dzieckiem i stanowi warunek konieczny uzyskania świadczenia, określony datą początkową i końcową. Uniemożliwienie wykonywania opieki w określonym czasie może być rozumiane jako jej ograniczenie np. w okresie dobowym, tygodniowym, bądź dłuższym co nie zmienia faktu, że w tym właśnie okresie czasu opieka nie jest wykonywana. Sąd wskazał ponadto, że w okresie korzystania z urlopu wychowawczego może zaistnieć sytuacja, iż rodzic podejmie pracę zarobkową, jedynie przez pewien okres urlopu, to jednak praca ta nie może w tym właśnie okresie uniemożliwiać sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Jeżeli zostałoby przyjęte, że praca taka nie uniemożliwia jednak sprawowania opieki osobiście, bo można ją wykonywać po pracy bądź w tych okresach czasu, gdy pozostaje się bez pracy, to dochodziłoby do wypłaty świadczenia z tytułu urlopu wychowawczego osobom faktycznie pracującym i niesprawującym opieki na dzieckiem, co w ocenie Sądu nie było intencją ustawodawcy. Negatywna przesłanka przyznania przedmiotowego dodatku do zasiłku rodzinnego zaistnieje zatem w przypadku podjęcia przez osobę wymienioną w art. 10 ust. 1 ustawy zatrudnienia, które uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w czasie pracy i w związku z zatrudnieniem. Sąd tym samym podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż powołany przepis nie uzależnia utraty prawa do dodatku z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego od trwałego zaprzestania sprawowania tej opieki w związku z wykonywaniem pracy. Zamiarem ustawodawcy była ochrona osób podejmujących zatrudnienie, które nie niweczy celu urlopu wychowawczego, jakim jest sprawowanie bezpośredniej, osobistej opieki nad dzieckiem, także w ramach wykonywanej pracy. Form takiego zatrudnienia jest wiele, są to prace zwyczajowo wykonywane w domu, związane z określonymi czynnościami fizycznymi (tzw. prace chałupnicze), czy też z obsługą komputera, a nawet prowadzeniem prywatnego przedszkola. Sąd podkreślił również, że przedmiotowy dodatek stanowi wsparcie finansowe dla osób, które sprawują osobistą opiekę nad dzieckiem nie podejmując zatrudnienia, czy też mają możliwość jej sprawowania podczas wykonywania pracy. Czasowe ograniczenie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, związane ze wskazanymi przez skarżącą czynnościami dnia codziennego, takimi jak robienie zakupów, wizyty lekarskie, czy też kontakt dziecka z drugim z rodziców i dziadkami pod nieobecność matki, nie ma w ocenie Sądu znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Ograniczenie to, stanowiące w istocie element funkcjonowania każdej rodziny, nie jest bowiem konsekwencją podjęcia lub wykonywania pracy przez osobę korzystającą z urlopu wychowawczego, a tym samym nie wypełnia dyspozycji art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy. Wobec dokonanych ustaleń co do stanu faktycznego, Sąd uznał za oczywiste, że M. W. wykonując pracę w Dyrekcji Bolimowskiego Parku Krajobrazowego w godzinach od 8.00 do 12.00 nie ma możliwości sprawowania osobistej opieki nad córką, a zaistniały stan rzeczy stanowi negatywną przesłankę przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego, przewidzianego przepisem art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik M. W., zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.), 2) naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy wystąpiły przesłanki do uchylenia decyzji SKO w Skierniewicach z powodu naruszenia przez organy administracji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik strony skarżącej dokonał wykładni przepisu art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, że użyte w cytowanym przepisie pojęcie "uniemożliwia" oznacza tyle co "czyni niemożliwym". Podkreślił więc, że chodzi wyłącznie o taką formę zatrudnienia, którego podjęcie lub kontynuacja powoduje, że "nie jest możliwe" sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Podjęcie natomiast zatrudnienia lub jego kontynuacja, które jedynie "ograniczają" sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, ale tej opieki nie uniemożliwiają nie mogą prowadzić do utraty uprawnień do wskazanego dodatku. Według pełnomocnika, do utraty uprawnień do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego prowadzą bowiem tylko takie rodzaje lub formy zatrudnienia, które w ogóle czynią niemożliwym, wykluczają sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Pełnomocnik wskazał więc, że podjęcie przez skarżącą pracy w wymiarze 4 godzin dziennie ogranicza sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Jednak ograniczenie opieki nie jest tożsame z uniemożliwieniem sprawowania tej opieki i nie może prowadzić do zastosowania przepisu art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Autor skargi kasacyjnej uznał również, że uniemożliwienie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem ma nastąpić "w okresie korzystania z urlopu wychowawczego". Przyjmując zatem założenie racjonalnego ustawodawcy należy "niemożność sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem" odnieść do całego okresu korzystania z urlopu wychowawczego, a nie tylko do pewnej części tego okresu, jak chociażby do faktycznego czasu wykonywania konkretnej pracy. Dodatkowo pełnomocnik zarzucił również Sądowi I instancji nie rozważenie treści art. 1862 § 2 Kodeksu pracy odnoszącego się do instytucji urlopu wychowawczego. Wskazał też, że zmiana omawianego przepisu miała na celu aktywizację zawodową kobiet podejmujących trud macierzyństwa, wspomożenie tych z nich, które decydują się na łączenie opieki nad dzieckiem z częściowym powrotem do pracy. Przyjęcie stanowiska Sądu I instancji oznaczałoby w ocenie pełnomocnika, że podjęcie każdej pracy uniemożliwia korzystanie przez matkę ze spornego dodatku. Ponadto według pełnomocnika Sąd nie dostrzegł, iż organy naruszyły art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, ponieważ nie zebrały kompletnego materiału dowodowego, nie skorzystały ze wszystkich przysługujących im środków dowodowych i tym samym nie oceniały na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Nie wyjaśniona bowiem pozostała istotna w sprawie okoliczność, czy podjęte przez skarżącą zatrudnienie i wykonywanie przez cztery godziny dziennie pracy w placówce znajdującej się niedaleko miejsca zamieszkania skarżącej jest okolicznością uniemożliwiającą sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w całym okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie występuje. Podlegająca rozpoznaniu skarga oparta została na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że nietrafny jest zarzut proceduralny dotyczący ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego, przyjętego jako podstawa podjętych rozstrzygnięć. W przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym ustalone bowiem zostały istotne okoliczności sprawy i nie było potrzeby podejmowania czynności wyjaśniających w szerszym zakresie. Niespornym było to, że skarżąca w okresie korzystania z urlopu wychowawczego podjęła pracę na podstawie umowy na czas określony, w wymiarze 1/2 etatu i wykonywała ją w siedzibie pracodawcy, codziennie w godzinach od 8.00 do 12.00. Zasadnie przyjęto w sprawie, że okoliczności związane z pracą, a więc jej charakter i wymiar świadczą o braku możliwości pogodzenia pracy z osobistą opieką nad dzieckiem. Słusznie też zwrócono uwagę, że chociaż w rozliczeniu dobowym sprawowanej opieki mogą istnieć przerwy w kontakcie dziecka z rodzicem (zakupy, wizyty lekarskie, kontakty z dziadkami), to sytuacji takich nie można porównywać z przerwami spowodowanymi zatrudnieniem. W rezultacie zagadnieniem spornym stało się to, czy w okolicznościach niniejszej sprawy wystąpiła sytuacja przewidziana w art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach (Dz. U. z 2006 r. Nr 193, poz. 992 ze zm.) stanowiącym, iż dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie przysługuje osobie uprawnionej do urlopu wychowawczego, jeżeli osoba ta "podjęła lub kontynuuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, która uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego". Zauważyć należy, że przepis art. 10 ust. 1 cyt. ustawy, konkretyzując materialne (pozytywne) warunki nabycia prawa do przedmiotowego dodatku stanowi, że przysługuje on w okresie korzystania z urlopu wychowawczego matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego. Natomiast powołany wyżej art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy formułuje przesłankę negatywną, której zaistnienie pozbawia ww. osoby uprawnienia do nabycia, czy dalszego pobierania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Relacja pomiędzy tymi przepisami, jako przepisem podstawowym (centralnym), a przepisem ustanawiającym wyjątek, czy modyfikującym normę ogólną – implikuje sposób ich interpretacji. Warto w tym miejscu przypomnieć, że art. 10 ust. 5 pkt 3 został zmieniony i do 1 stycznia 2009 r. okoliczność podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia (pracy zarobkowej) przez osobę pozostającą na urlopie wychowawczym w ogóle wyłączała możliwość otrzymywania dodatku do zasiłku rodzinnego. Dokonana zatem zmiana przepisu spowodowała zawężenie przesłanki negatywnej poprzez wprowadzenie ograniczenia polegającego na tym, że podjęta praca "uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem". Ten zabieg ustawodawczy wymaga, aby każdorazowo poddawać ocenie konkretny przypadek podjęcia zatrudnienia przez osobę korzystającą z urlopu wychowawczego. W niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki dokonując właściwej wykładni przepisu art. 10 ust. 1 i 5 pkt 3 cyt. ustawy zaakceptował stanowisko organów obu instancji w zakresie subsumcji ustalonego stanu faktycznego do wskazanej normy. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnie zaznaczono, że zamiarem ustawodawcy przy nowelizacji omawianego przepisu była ochrona osób podejmujących zatrudnienie w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, pod warunkiem, że wykonywana praca nie zniweczy celu urlopu, jakim jest sprawowanie bezpośredniej, osobistej opieki nad dzieckiem. Sąd Wojewódzki wymienił przy tym przykładowe formy zatrudnienia, które gwarantują możliwość sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w okresie wykonywania pracy przez osobę pozostającą na urlopie wychowawczym. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, negatywna przesłanka z art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie dotyczy takich tylko przypadków, gdy podjęcie (kontynuowanie) zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej w ogóle wyklucza sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem przez cały okres korzystania z urlopu wychowawczego. Taka interpretacja dowodzi, że to nie Sąd, jak podnosi się w skardze, lecz strona skarżąca pomija w swym wnioskowaniu regulację Kodeksu pracy w przedmiocie urlopów wychowawczych. Mianowicie według art. 1862 § 2 Kp w sytuacji trwałego zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem pracodawca ma uprawnienie do odwołania pracownika z urlopu wychowawczego. Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 1862 § 1 Kp, w czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, a także naukę lub szkolenie, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Z kolei dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje uprawnionemu, jeżeli podjęcie pracy zarobkowej czy zatrudnienia nie uniemożliwi sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Z obu unormowań wynika, że nadrzędnym celem urlopu wychowawczego jest sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem przez pracownika. Istotą takiej osobistej opieki jest to, że dla osoby korzystającej z urlopu wychowawczego zasadniczym, stałym i codziennym obowiązkiem jest zapewnienie dziecku niezbędnych środków bezpieczeństwa, utrzymania, rozwoju i wychowania, i to w takim zakresie, w jakim równoczesne sprawowanie opieki przez inne osoby jest zbędne. W konsekwencji należy przyjąć, że podjęcie zatrudnienia w okresie korzystania przez pracownika z urlopu wychowawczego jest dopuszczalne wyjątkowo wtedy, gdy nie doprowadzi do wyłączenia możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Rację ma Sąd Wojewódzki wskazując, że ocena co do możliwości sprawowania przez pracownika osobistej opieki nad dzieckiem musi odnosić się do czasu podjętej pracy, a nie do całego okresu urlopu wychowawczego, jak sugerował pełnomocnik strony. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy zasadnie zatem uznano, że wykonywanie przez skarżącą oznaczonej pracy uniemożliwiało jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, a tym samym powodowało utratę prawa do przedmiotowego dodatku. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ppsa.