I OSK 1997/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1426/10 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi E. H. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 23 września 2010 r. (sygn. akt II SA/Wa 1426/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniesioną przez E. H. skargę na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej Prezes IPN) z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...]. W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd Wojewódzki wskazał, że zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. E. H. wniósł skargę na postanowienie Prezesa IPN o odmowie przywrócenia terminu. Od postanowienia tego, stosownie do treści art. 59 § 1 zdanie drugie k.p.a. służy zażalenie. Ponieważ w przedmiotowej sprawie istniała możliwość skorzystania ze środka zaskarżenia przysługującego w toku postępowania administracyjnego w postaci zażalenia, a skarżący wniósł skargę nie wyczerpując wcześniej przysługujących mu środków zaskarżenia, skargę należało uznać za niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu. Sąd I instancji zaznaczył również, że skoro zaskarżone postanowienie zawierało błędne pouczenie o przysługującym od niego środku odwoławczym, skarżący mógł, zgodnie z treścią art. 58 § 2 k.p.a. zwrócić się do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia wraz z zażaleniem, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, tj. w ciągu siedmiu dniu od dnia otrzymania niniejszego postanowienia. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł Prezes IPN. Zaskarżając w/w orzeczenie w całości, zarzucił mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. poprzez odrzucenia skargi w sytuacji, gdy przed Prezesem IPN został wyczerpany tok instancji w przedmiotowej sprawie, a od postanowienia nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nie przysługuje zażalenie, a wyłącznie skarga do sądu administracyjnego. Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną Prezes IPN wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Prezes IPN wskazał, że orzeczenie Sądu I instancji jest wadliwe. Art. 59 § 1 k.p.a. nie miał zastosowania w postępowaniu przed Prezesem Instytutu. Zgodnie z tym przepisem od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu przysługuje zażalenie. Z kolei w § 2 tego artykułu ustawodawca przewidział wyjątek od tej reguły wobec niektórych wniosków o przywrócenie terminu. To tej kategorii zaliczyć należało złożony przez E. H. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. wydane z upoważnienia Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w G.. Powołując wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2007 r. (sygn. akt I SA/Wa 1813/06) oraz z dnia 7 lipca 2006 r. (sygn. akt I SA/Wa 416/06), a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2006 r. (sygn. akt II OSK 50/05), skarżący kasacyjnie wywodził, iż wydane przez Prezesa w dniu [...] czerwca 2010 r. postanowienie jest aktem ostatecznym i zamykającym postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, od którego E. H. przysługiwała skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Zarzut w niej zawarty należało uznać za uzasadniony. Skarżący kasacyjnie zasadnie zarzucił Sądowi I instancji, iż ten nieprawidłowo odrzucił, wniesioną przez E. H. skargę, uznając, iż skarżący nie wyczerpał wszystkich przysługujących mu środków zaskarżenia na postanowienie wydane przez Prezesa IPN w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. z upoważnienia Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w G. Zgodnie z powoływanym przez Prezesa IPN art. 59 § 2 k.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Nie ulega wątpliwości, iż Prezes IPN rozpoznawał, jako organ odwoławczy, wniosek E. H. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Zatem w tym przypadku odnajdzie zastosowanie cytowany wyżej przepis. Zarówno w orzecznictwie – które skarżący kasacyjnie słusznie powołał - jak i w doktrynie (vide: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2006 s. 341), dominuje pogląd, iż postanowienia odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia są ostateczne i zamykają postępowanie, a zatem przysługuje na nie skarga od sądu administracyjnego. Z powyższego względu nie ulega więc wątpliwości, iż E. H. był uprawniony do wniesienia skargi na postanowienie Prezesa IPN z dnia [...] czerwca 2010 r., na mocy którego organ ten odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...]. Sąd I instancji nie mógł zatem uznać, iż skarżący nie wyczerpał wszystkich przysługujących mu środków zaskarżenia. Prezes IPN wydając przedmiotowe orzeczenie prawidłowo pouczył żalącego się o przysługującym mu prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego od w/w postanowienia. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę zobligowany będzie uwzględnić okoliczność, iż E. H. był uprawniony do złożenia przedmiotowej skargi. Biorąc pod uwagę, że skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionej podstawie, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a., postanowił jak sentencji.