IV SA/Wa 103/09
WyrokWSA w Warszawie2009-05-20
Skład orzekający: Marta Laskowska-Pietrzak, Alina Balicka, Grzegorz Czerwiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, ustalając wysokość opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za rok 2006, powinien stosować przepisy ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 29 czerwca 2007 r., czy też w brzmieniu po nowelizacji, uwzględniając, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte po wejściu w życie nowelizacji?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za rok 2006 zostało wszczęte po wejściu w życie ustawy nowelizującej z dnia 29 czerwca 2007 r., organ administracji powinien stosować przepisy tej ustawy w znowelizowanym brzmieniu. Sąd uzasadnił to koniecznością zapewnienia zgodności z zasadą proporcjonalności i wykonalności przepisów, które w poprzednim brzmieniu były uznane przez ustawodawcę za niewykonalne i naruszające Konstytucję RP.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) o określeniu wysokości zobowiązania F. S.A. z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za rok 2006. Spółka kwestionowała prawidłowość naliczenia opłaty, podnosząc liczne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym niezgodności przepisów ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji z Konstytucją RP. GIOŚ utrzymał w mocy swoją decyzję, uznając zarzuty za bezzasadne. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie przepisów w brzmieniu sprzed nowelizacji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od GIOŚ na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r. sprawy ze skargi F. S.A. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego F. S.A. z siedzibą w B. kwotę 107.217,00,- (sto siedem tysięcy dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., Nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska określił wysokość zobowiązania F. S.A. z siedzibą w B., z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w wysokości 16 397 452,05 zł.
W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Ochrony Środowiska stwierdził,
że w dniu 31 stycznia 2006 r. F. S.A. z siedzibą
w B., zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202, z późn. zm.) złożyła Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska zawiadomienie o podjęciu w dniu
1 stycznia 2007 r. działalności w zakresie importu pojazdów. W zawiadomieniu F. S.A. przedstawiła informacje wymagane w art. 13 ust. 4 powołanej ustawy, w tym adresy stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów działających w ramach sieci zbierania pojazdów.
Następnie, w dniu 30 marca 2007 r. F. S.A.
z siedzibą w B. złożyła Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska roczne sprawozdanie o wysokości należnej opłaty za brak sieci zbierania pojazdów
za 2006 r. W sprawozdaniu F. S.A. z siedzibą
w B. nie podała liczby dni w 2006 r., w których nie zapewniła sieci zbierania pojazdów oraz wysokości należnej opłaty za brak sieci, uzasadniając
to zapewnieniem efektywnego zbierania pojazdów marki [...] wycofanych
z eksploatacji.
Zgodnie z art. 11. ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych
z eksploatacji wprowadzający pojazd jest obowiązany zapewnić sieć zbierania pojazdów, obejmującą terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu. Na potrzeby sprawdzania wykonania obowiązku zapewnienia sieci przez wprowadzających pojazdy GIOŚ wykorzystuje program informatyczny, bazujący na cyfrowej mapie Polski, na którą nanoszone są dokładne współrzędne geograficzne stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów, działających w ramach sieci zbierania pojazdów podmiotu wprowadzającego pojazd. Następnie w punktach, w których znajdują się
stacje demontażu i punkty zbierania pojazdów nanoszone są koła o promieniu
50 km. Współrzędne geograficzne wszystkich stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów zostały ustalone za pomocą GPS-u w trakcie kontroli przeprowadzonych przez Inspekcję Ochrony Środowiska.
Na podstawie informacji zawartych w zawiadomieniu F. S.A. o podjęciu działalności w zakresie importu pojazdów oraz rocznym sprawozdaniu o wysokości należnej opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za rok 2006 Główny Inspektor Ochrony Środowiska dokonał sprawdzenia wypełnienia obowiązku zapewnienia sieci przez F. S.A. Przy wykorzystaniu ww. programu informatycznego, w punktach, w których znajdują się stacje demontażu i punkty zbierania pojazdów, działające w ramach sieci F. S.A., naniesiono koła o promieniu 50 km, a następnie sprawdzono, czy w miejscach nieobjętych siecią znajdują się miejscowości (a więc czy można przyjąć, że zamieszkują tam właściciele pojazdów).
Z przeprowadzonej analizy zgromadzonych dokumentów oraz dokonanego
za pomocą programu informatycznego sprawdzenia wypełnienia obowiązku zapewnienia sieci wynika, że F. S.A. nie zapewniła w 2006 r. sieci zgodnej z wymogami art. 11 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych
z eksploatacji. Na terytorium kraju znajdowały się bowiem takie miejsca, nieobjęte siecią, w których zlokalizowane są miejscowości co zdaniem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oznacza, że zamieszkują tam właściciele pojazdów.
Wobec powyższego Główny Inspektor Ochrony Środowiska zawiadomieniem z dnia 15 kwietnia 2008 r., znak: [...] poinformował F. S.A. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. Dodatkowo Główny Inspektor Ochrony Środowiska wezwał F. S.A. do złożenia wyjaśnień
w ww. sprawie poprzez przedstawienie dokumentów potwierdzających datę podjęcia działalności w zakresie importu pojazdów oraz dokumentów potwierdzających daty zawarcia, umów o zapewnieniu sieci zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji ze wszystkimi stacjami demontażu, wskazanymi w zawiadomieniu o podjęciu działalności w zakresie produkcji, importu i wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów oraz w informacjach o zmianie danych zawartych w ww. zawiadomieniu, czy też rozwiązania lub wygaśnięcia takich umów – w nieprzekraczalnym terminie
14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia.
Pismem z dnia 6 maja 2008 r. F. S.A. odpowiedziała na ww. zawiadomienie i przedstawiła 2 faktury potwierdzające wewnątrzwspólnotowe nabycie pojazdów w dniu 2 stycznia 2006 r. oraz umowy podpisane z 65 przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu, w tym z firmą S. Sp. z o.o. ul. [...],[...] W. (umowa dotyczyła stworzenia sieci zbierania pojazdów, która obejmuje całe terytorium kraju). W ww. piśmie zawarty został również wniosek o umorzenie wszczętego przez GIOŚ postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r., uzasadniony tym, że przedmiotowa sprawa została już zakończona decyzją ostateczną oraz brakiem zgodnej z Konstytucja RP normatywnej podstawy do określenia opłaty za brak sieci za 2006 r.
Odnosząc się do wniosku o umorzenie postępowania organ wyjaśnił, iż w dniu 6 lutego 2008 r. do GIOŚ wpłynął wniosek F.S.A. z siedzibą w B., w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r.
W przypadku zobowiązań z tytułu opłaty za brak sieci ma zastosowanie samowymiar. Wprowadzający pojazd sam sobie ustala w rocznym sprawozdaniu o wysokości należnej opłaty za brak sieci wysokość swojego zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci, natomiast nie może skutecznie spowodować wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci, ponieważ ustawa o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji takiego postępowania w ogóle nie przewiduje.
Dopiero w razie stwierdzenia, że wprowadzający pojazd nie dokonał wpłaty opłaty za brak sieci albo dokonał wpłaty w wysokości niższej niż należnej, GIOŚ wydaje na podstawie art. 17 ww. ustawy decyzję, w której określa wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci. Decyzję taką GIOŚ może wydać w terminie 5 lat od powstania w tym zakresie zobowiązania, a więc do czasu przedawnienia zobowiązania z tego tytułu.
W związku z tym, że postępowanie administracyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, może zostać wszczęte jedynie z urzędu, a wniosek o ustalenie wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. złożyła strona, GIOŚ wydał decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. umarzającą postępowanie z wniosku strony. Następnie decyzja z dnia [...] kwietnia 2008 r. GIOŚ utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2008 r.
Z przeprowadzonej analizy zgromadzonych dokumentów oraz dokonanego
za pomocą programu informatycznego sprawdzenia wypełnienia obowiązku zapewnienia sieci wynika, że Spółka od dnia podjęcia działalności, tj. 2 stycznia 2006 r., do końca roku 2006 nie zapewniła sieci zbierania pojazdów spełniającej warunki określone w art. 11 powołanej ustawy. Na terytorium kraju znajdowały się bowiem takie miejsca, nieobjęte siecią, w których zlokalizowane są miejscowości,
a więc można przyjąć, że zamieszkują tam właściciele pojazdów.
Wobec tego, że F. S.A. nie dokonała opłaty za brak sieci za 2006 r., Główny Inspektor Ochrony Środowiska ustalił samodzielnie wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r.
Zgodnie z art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, opłatę za brak sieci oblicza się jako iloczyn stawki opłaty za brak sieci (500 zł) i liczby pojazdów wprowadzonych w danym roku na terytorium kraju przez wprowadzającego pojazd oraz ilorazu liczby dni w roku, w których nie zapewniono sieci i liczby dni
w danym roku. Zgodnie z rocznym sprawozdaniem o wysokości należnej opłaty
za brak sieci F. S.A. w 2006 r. wprowadziła 32 885 pojazdy. Z przeprowadzonej analizy zapewnienia sieci zbierania pojazdów wynika,
że Spółka w 2006 roku nie zapewniła sieci przez 364 dni (tj. od dnia podjęcia działalności w dniu 2 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2006 r). Wobec tego wysokość zobowiązania F. S.A. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. wynosi 16 397 452, 05 zł.
Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła F. S.A. z siedziba w B. podnosząc zarzuty:
1. nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. w związku z ty, że decyzja została wydana w sprawie, która została już zakończona ostateczną decyzją wydaną przez GIOŚ w dniu [...] kwietnia 2008 r.,
2. art. 11 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych eksploatacji poprzez błędne zastosowanie oraz art. 2, art. 7, art. 20, art. 22, art. 31 ust. 3, art. 32 i art. 84 Konstytucji w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji i art. 6 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie i pominięcie konieczności odmowy zastosowania przepisów ustawy o recyklingu niezgodnych z Konstytucja RP, a w konsekwencji wydanie decyzji bez podstawy prawnej skutkujące nieważnością decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
3. art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten dotyczy właścicieli jakichkolwiek pojazdów, a nie pojazdów wprowadzonych na terytorium kraju przez Spółkę,
4. art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu poprzez błędną wykładnię, zgodnie z którą jedynie bezpośrednie podpisanie umów ze stacjami demontażu prowadzi do realizacji obowiązku zapewnienia sieci;
5. art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w których miejscach nieobjętych siecią recyklingową Spółki znajdowały się zamieszkane miejscowości i niewskazanie w jakim zakresie procentowo terytorium kraju zostało pokryte siecią Spółki, co uniemożliwiło zweryfikowanie twierdzeń GIOŚ o niezapełnieniu sieci i podjęcie skutecznej obrony swoich praw przez Spółkę;
6. art. 14 ust. 5 i ust. 6 ustawy o recyklingu, poprzez niezastosowanie tych przepisów w brzmieniu obowiązującym od 10 października 2007 r. pomimo, że z podstawy prawnej przywołanej decyzji wynika, że GIOŚ zastosował ustawę w brzmieniu obowiązującym od 10 października 2007 r., względnie naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 1 K.p.a., poprzez podanie błędnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia;
7. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 I art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie realizacji łączących Spółek z firmą S. Sp. z o. o. na podstawie umowy na zbieranie i demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji, sprzeczne z zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu i zasadą zaufania do organu przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność zasięgu terytorialnego sieci recyklingowej Spółki bez udziału strony i z zastosowaniem niedostępnego dla strony i nieznanego stronie programu komputerowego., sprzeczną z zasadą pogłębiania zaufania do organów państwa interpretację przepisów ustawy o recyklingu w sposób zapewniający realizację wyłącznie celu fiskalnego z pominięciem rzeczywistego celu tej ustawy wynikającego z dyrektywy 2000/53/WE z 18 września 2000 r.;
8. art. 84 § 1 K.p.a. poprzez ustalenie stopnia pokrycia kraju siecią za pomocą programu komputerowego opracowanego i obsługiwanego bez udziału biegłego, a bezpośrednio przez pracowników organu, pomimo iż przeprowadzenie takiego dowodu w sposób rzetelny i nie budzący zastrzeżeń metodologicznych wymaga wiadomości specjalnych;
9. art. 10 § 1 K.p.a. poprzez uniemożliwienie Spółce wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów pod wydaniem zaskarżonej decyzji.
Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., Nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r.
W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Ochrony Środowiska odnosząc się do zarzutu nieważności decyzji GIOŚ z dnia [...] czerwca 2008 r. określającej wysokość zobowiązania F. S.A. z tytułu opłaty za brak sieci, uznał go za bezzsadany. Decyzja z dnia [...] października 2008 r. nie została wydana w sprawie, która została już zakończona ostateczną i prawomocną decyzją. W sprawie ustalenia wysokości zobowiązania F. S.A. z tytułu opłaty za brak sieci nie toczyło się z urzędu żadne postępowanie administracyjne, w którym zapadłaby jakakolwiek decyzja. Organ wskazał, iż z wnioskiem o wszczęcie postępowania F. S.A. wystąpiła w dniu 4 lutego 2008 r., jednakże z uwagi na to, że do należności z tytułu opłat za brak sieci stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, postępowanie w tej sprawie mogło się toczyć tylko z urzędu. Stąd organ decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. umorzył bezpodstawnie wszczęte z wniosku strony postępowanie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. GIOŚ utrzymał w mocy ww. decyzję.
Pierwszym i jedynym postępowanie, które mogło zakończyć się decyzją określającą wysokość opłaty było postępowanie zainicjowane przez GIOŚ pismem z dnia 15 kwietnia 2008 r., w którym poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie. W wyniku tego postępowania GIOŚ wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. i określił wysokość zobowiązania Spółki.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska uznał także za bezzasadny zarzut nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Zgodnie z art. 8 Konstytucji, przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. W tych wszystkich przypadkach, gdy postanowienia konstytucyjne są sformułowane na tyle precyzyjnie i jednocześnie, by możliwe było ich odniesienie do konkretnych sytuacji zachodzących w rzeczywistości prawnej, podmiot stosujący prawo powinien oprzeć swoje działania bezpośrednio na postanowieniach Konstytucji. Organ nie może pomijać normy ustawowe i orzekać bezpośrednio na Konstytucji, nie może też tak jak to czynią sądy, w razie pojawienia się wątpliwości kierować sprawy do Trybunału Konstytucyjnego.
Przepisy ustawy o recyclingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w zakresie obliczania opłaty za brak sieci za rok 2006 są obowiązujące, żadne z przepisów, które były podstawą orzekania w niniejszej sprawie nie utracił mocy stosownie do art. 190 § 3 Konstytucji RP, zatem na podstawie art. 87 Konstytucji stanowią one źródło prawa powszechnie obowiązującego i na ich podstawie, w razie stwierdzenia, że wprowadzający pojazd nie dokonał wpłaty opłaty za brak sieci albo dokonał wpłaty w wysokości niższej od należnej GIOŚ wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci.
Odnosząc się do zarzuty naruszenia art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten dotyczy właścicieli jakichkolwiek pojazdów, a nie pojazdów wprowadzonych na terytorium kraju przez Spółkę, organ podniósł, iż zgodnie z ww. przepisem pojazd jest obowiązany zapełnić sieć zbierania pojazdów, obejmującą terytorium kraju w taki sposób, by zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu. W myśl art. 11 ust. 2 wprowadzający pojazd może zapewnić sieć na podstawie umów z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu. Z powyższego wynika, iż w pierwszej kolejności wprowadzający pojazd powinien zapewnić dostęp do sieci w sposób samodzielny, dopiero w drugiej kolejności poprzez umowy z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu.
Zapewnienie sieci jest o tyle możliwe, o ile stacja demontażu zawierałaby umowy z innymi stacjami demontażu o działanie w ich imieniu, a następnie podpisywała umowę z wprowadzającym pojazdy w imieniu tych stacji demontażu. Punkty zbierania pojazdów są włączone do sieci na podstawie umów z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu, o których mowa w art. 32 ust. 2 umowy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.
Wobec powyższego, aby można było mówić o zapewnieniu sieci zbierania pojazdów przez Spółkę, F. S.A. powinna utworzyć własne stacje demontażu i punkty zbierania pojazdów, bądź tez podpisać umowy bezpośrednio z już funkcjonującymi stacjami demontażu, bądź też podpisać takie umowy za pośrednictwem pełnomocnika.
Z przedstawionej przez F. S.A. umowy z S. Sp. z o. o. na zbieranie i demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji wynika, ze S. Sp. z o. o. zleca innym stacjom demontażu oraz punktom zbierania pojazdów, poprzez podpisanie w swoim imieniu umów, zbieranie i demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji.
Z przedstawionych przez stronę dokumentacji nie wynika bezpośrednie powiązanie pomiędzy F. S.A. a stacjami demontażu współpracującymi z S. Sp. z o. o. S Sp. z o. o. podpisała umowy ze stacjami demontażu w swoim imieniu, a nie w imieniu F. S.A. W związku z tym stacje demontażu współpracujące z S. Sp. z o. o. nie mogą być uznane za funkcjonujące w sieci F. S.A.
W sprawie naruszenia art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w których miejscach nieobjętych siecią recyklingową Spółki, występowały zamieszkane miejscowości i niewskazanie w jakim zakresie terytorium kraju zostało pokryte siecią Spółki, organ zauważył, że uchybienia te zostały naprawione w toku niniejszego postępowania.
Odnosząc się do podnoszonej przez stronę kwestii badania położenia miejscowości w celu ustalenia pokrycia terytorium kraju siecią organ wyjaśnił, iż aby zaistniała realna możliwość realizacji przysługującego właścicielowi pojazdu prawa oddania w każdym miejscu kraju i w każdym czasie pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, sieć zbierania pojazdów musi charakteryzować się tym, iż punkty zbierania pojazdów lub stacje demontażu powinny być tak usytuowane, aby każdy potencjalny właściciel pojazdu miał do nich nie więcej niż 50 km, tworząc w ten sposób sieć zbierania pojazdów danego wprowadzającego pojazdy Jedynym wyjątkiem są tereny niezamieszkałe, na których nie trzeba tworzyć sieci zbierania pojazdów. W związku z tym do oceny czy wprowadzający pojazd zapewnił sieć, wystarczy określić, czy w miejscach nieobjętych siecią znajdują się miejscowości. Jeżeli wprowadzający pojazd nie objął siecią zbierania pojazdów wszystkich miejscowości, oznacza to, że nie zapewnił każdemu potencjalnemu właścicielowi możliwości oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji w sposób określony w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.
W kwestii procentowego pokrycia siecią Spółki na terytorium kraju GIOŚ wyjaśnił, iż obliczanie opłaty za brak sieci w sposób określony ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji stosuje się dopiero do opłaty za brak sieci za rok 2007 – art. 2 ustawy. Do obliczania opłaty za brak sieci za 2006 r. stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji. W związku z tym GIOŚ nie mógł ustalając wysokość opłaty, brać pod uwagę rozwiązań przyjętych w noweli ustawy i określać procentowego pokrycia kraju siecią Spółki.
W sprawie zarzutu naruszenia art. 14 ust. 5 i ust. 6 ustawy o recyklingu, względnie art. 107 § 3 K.p.a., organ nadmienił, iż nie może się zgodzić z sugestia strony, jakoby w prowadzonym postępowaniu w sprawie określenia wysokości należnej opłaty za brak sieci za 2006 r. miały zastosowanie przepisy art. 14 ust. 5 i ust. 6 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Przepisy te zostały wprowadzone ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji przy czym w art. 2 tej ustawy wyraźnie określono, że przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w brzmieniu nadanym niniejsza ustawą stosuje się do obliczenia opłaty za brak sieci za 2007 r. W związku z tym przytoczona przez GIOŚ podstawa prawna nie pozwala na zastosowanie zmienionych przepisów ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji do obliczenia opłaty za brak sieci za 2006 r.
Obowiązek uiszczenia opłaty za brak sieci przekształca się w "zobowiązanie podatkowe" (odpowiednie stosowanie działu III ordynacji podatkowej) z chwilą zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa o recyclingu pojazdów wycofanych z eksploatacji wiąże powstanie takiego zobowiązania, a podmiot, o którym w niej mowa, jest obowiązany na mocy przepisów tej ustawy do obliczenia i dokonania wpłaty opłaty na rachunek Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W przypadku, gdy Spółka nie dokonała wpłaty lub dokonała wpłaty w wysokości niższej, organ obowiązany był wydać decyzję, w której określa wysokość tej opłaty. Dla prawidłowości jej określenia konieczne jest oparcie się na przepisach, które obowiązywały w momencie zaistnienia zdarzenia powodującego przekształcenie obowiązku zapłaty w "zobowiązanie podatkowe".
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 i art. 81 K.p.a. organ podniósł, iż to wprowadzający pojazd ma powinien się wykazać, czy to poprzez samodzielne utworzenie stacji demontażu, czy też poprzez bezpośrednie podpisanie umów o utworzeniu sieci zbierania pojazdów ze stacjami demontażu, w tym również przez podpisanie takich umów za pomocą pełnomocnika – utworzeniem sieci zbierania pojazdów zgodnie z wymogami art. 11 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. GIOŚ chcąc zweryfikować zapewnienie sieci zbierania pojazdów przez wprowadzającego pojazd może jedynie wystąpić do niego o przedstawienie stosownych dokumentów. W związku z tym GIOŚ w zawiadomieniu z dnia 15 kwietnia 2008 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie określenia wysokości zobowiązania F. S.A. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. zwrócił się do Spółki o przesłanie wyjaśnień w ww. sprawie, tj. przedstawienie dokumentów potwierdzających m. in. daty zawarcia umów o zapewnieniu sieci zbierania pojazdów, czy też rozwiązania lub wygaśnięcia takiej umowy ze wszystkimi stacjami demontażu, wskazanymi w zawiadomieniu o podjęciu działalności w zakresie produkcji, importu i wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów oraz w informacjach o zmianie danych zawartych w ww. zawiadomieniu.
W odpowiedzi Spółka przedstawiła umowy z 64 przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu oraz z S. Sp. z o. o. Główny Inspektor Ochrony Środowiska po przeanalizowaniu zapisów umowy z S. Sp. z o. o. uznał, że podwykonawcy tej Spółki nie mogą zostać uznani za podmioty działające w sieci F. S.A. W związku z tym, zdaniem organu, materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w wyczerpujący sposób.
Odnosząc się do zarzutu prowadzenia postępowania w sposób sprzeczny z zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażający się w przeprowadzeniu postępowania dowodowego na okoliczność zasięgu terytorialnego sieci recyklingowej Spółki z zastosowaniem niedostępnego dla Spółki programu komputerowego organ wyjaśnił, iż rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy naprawił swoje niedopatrzenie i przedstawił stronie wyniki analiz zapewnienia w 2006 r. sieci zbierania pojazdów, poinformował, kto jest wykonawcą programu Rejestr Podmiotów Wprowadzających Pojazdy RWPinfo", wykorzystywanego przez GIOŚ do przeprowadzenia analizy zapewnienia sieci oraz wyjaśnił jak działa program.
W związku z podnoszoną przez stronę kwestią naruszenia w postępowaniu dowodowym art. 84 § 1 K.p.a. tj. opracowania, a następnie użycia programu komputerowego dla ustalenia stopnia pokrycia kraju siecią zbierania pojazdów bez udziału biegłego GIOŚ wyjaśnił, że zgodnie z art. 84 § 1 K.p.a. zwrócenie się z wnioskiem o wydanie opinii biegłego jest fakultatywne, w związku z tym nie w każdej sprawie organ winien korzystać z takiej pomocy. Zdaniem organu nie wystąpiło w tym przypadku naruszenie art. 84 § 1 K.p.a. Program informatyczny "Rejestr Podmiotów Wprowadzających Pojazdy RWPinfo" wykorzystywany przez GIOŚ do analiz zapewnienia sieci zbierania pojazdów przez wprowadzających pojazdy, został wykonany przez F. Sp. z o. o. z siedzibą w G. Użycie ww. programu nie wymaga wiadomości specjalnych. Do programu wprowadzone są informacje o wprowadzających pojazdy oraz o stacjach demontażu i punktach zbierania pojazdów działających w ramach ich sieci zbierania pojazdów. W przypadku stacji demontażu oraz punktów zbierania pojazdów wprowadzane są dane dotyczące ich lokalizacji, tj. współrzędne geograficzne oraz informacje o dacie wydania/cofnięcia decyzji w zakresie gospodarki odpadami. Do obsługi przedmiotowego programu wystarczające jest, zdaniem organu wykształcenie ogólne.
Odnosząc się do zarzutu zastosowania sprzecznej z zasadą pogłębiania zaufania do organu administracyjnego interpretacji przepisów ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w sposób zapewniający realizację wyłącznie celu fiskalnego z pominięciem rzeczywistego celu tej ustawy wynikającego z dyrektywy 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. organ zauważył, że w myśl art. 5 ww. dyrektywy Państwa Członkowskie maja podjąć niezbędne środki w celu zapewnienia, że:
• podmioty gospodarcze stworzyły systemy zbierania wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz, w stopniu technicznie możliwym, części zużytych usuniętych w trakcie naprawy samochodów osobowych,
• punkty zbierania będą w wystarczającym stopniu dostępne na ich terytorium.
Dyrektywa wskazuje tylko jaki cel (tj. stworzenie ogólnodostępnego systemu zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji) są obowiązane osiągnąć Państwa Członkowskie, natomiast pozostawia swobodę wyboru rozwiązań służących osiągnięciu tego celu. W Polsce dyrektywa ta została transponowana przepisami ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku o recyklingu pojazdów wycofanych
z eksploatacji. Ustawodawca uznał, że wystarczająca dostępność stacji demontażu
i punktów zbierania pojazdów zostanie zapewniona, gdy właściciel pojazdu będzie miał do nich nie dalej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby. Należy zauważyć, że nie oznacza to pokrycia siecią zbierania pojazdów 100% terytorium kraju, gdyż jeżeli wprowadzający pojazdy utworzy sieć w taki sposób, że na obszarach leżących w odległości większej niż 50 km od punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu nie ma miejscowości (a więc nie mogą tam zamieszkiwać potencjalni właściciele pojazdów), to można uznać, że sieć spełnia wymagania ustawowe.
Wskazane przez Spółkę naruszenie art. 10 K.p.a. zostało naprawione w toku niniejszego postępowania. Pismem z dnia 9 października 2008 r. GIOŚ przedstawił stronie wyniki analizy zapewnienia w 2006 r. sieci zbierania pojazdów oraz umożliwił, w wyznaczonym terminie, wypowiedzenie się co do dowodów oraz materiałów zgromadzonych w postępowaniu w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r.
Na decyzję z dnia [...] listopada 2008 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła F. S.A. z siedzibą w W. podnosząc następujące zarzuty:
1. nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. w związku z tym, że decyzja wydana została w sprawie, która została już zakończona ostateczna i prawomocną decyzją wydaną przez GIOŚ w dniu [...] kwietnia 2008 r.;
2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 11 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w brzmieniu sprzed 10 października 2007 r. tj. sprzed zmian wprowadzonych ustawa o zmianie ustawy o recyklingu w sposób mający wpływ na wynik sprawy, poprzez ich błędną wykładnię nieuwzględniającą zasad wynikających z art. 2, art. 7, art. 20, art. 31 ust. 3, art. 32 i art. 84 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP i art. 6 K.p.a. i pominięcie konieczności odmowy zastosowania niezgodnych z Konstytucja RP norm wynikających z przepisów ustawy o recyklingu, a w konsekwencji wydanie decyzji bez podstawy prawnej, skutkujące nieważnością decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.;
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 14 ust. 1 ustawy o recyklingu przez jego błędną wykładnię nieuwzgledniającą celu Dyrektywy 2000/53/WE i skutkującą nieprawidłowym zastosowaniem w sprawie;
4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, w sposób mający wpływ na wynik sprawy, poprzez ich błędną wykładnię, poprzez przyjęcie, że przepis ten dotyczy właścicieli jakichkolwiek pojazdów, a nie pojazdów wprowadzonych na terytorium kraju przez skarżącą;
5. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy o recyklingu, w sposób mający wpływ na wynik sprawy, poprzez ich błędną wykładnię, zgodnie z którą jedynie bezpośrednie podpisanie umów ze stacjami demontażu bądź podpisanie ich przez pełnomocnika prowadzi do obowiązku zapewnienia sieci;
6. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez sprzeczne z informacją zawartą w piśmie Ministra Środowiska z dnia 27 grudnia 2005 r. rozstrzygniecie sprawy dopuszczalności zawierania tzw. umów kaskadowych w celu zapewnienia sieci oraz z uwagi na brak odniesienia się do argumentów podniesionych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Skarżąca Spółka złożyła również wniosek o rozważenie przez Sąd skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego dotyczącego zgodności z Konstytucją art. 11 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 1 i ust. 2 ustawy o recyklingu w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. z art. 2, oraz art. 22 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i ust. 2 i art. 84 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 6 maja 2009 r. złożonym na rozprawie, skarżąca Spółka złożyła również wniosek o rozważenie możliwości wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości czy art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o recyklingu w brzmieniu obowiązującym w 2006 roku jest zgodny z art. 5 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z 18 września 2000 roku w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zapadły z naruszeniem art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 176, poz. 1236).
Dla dokonania oceny prawidłowości wydanych w sprawie decyzji administracyjnych zasadnicze znaczenie ma wykładnia wymienionego wyżej przepisu.
Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych
z eksploatacji ogłoszona została w (Dz. U. z dnia 11 lutego 2005 r. Nr 25, poz. 202). Zgodnie z treścią art. 63 tej ustawy weszła ona w życie po upływie 30 dniu od jej ogłoszenia, jednakże art. 11-17, art. 28, art. 47, art. 55, art. 56, art. 57 pkt 3, art. 58 pkt 1 i 3 w zakresie dotyczącym art. 401 ust. 11 i 12 i art. 415 ust. 5a i 5b i art. 60 weszły w życie z dniem 1 stycznia 2006 r..
W art. 11 ust. 1 powołanej wyżej ustawy nałożony został na wprowadzającego pojazd obowiązek zapewnienia sieci zbierania pojazdów obejmującej terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego
z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych
w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu.
Sieci zbierania pojazdów może nie zapewniać wprowadzający pojazd, który wprowadza na terytorium kraju nie więcej niż 1.000 pojazdów w roku kalendarzowym (art. 12 ust. 1).
Zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 (w brzmieniu tego przepisu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r.) wprowadzający pojazd, który był obowiązany do zapewnienia sieci i nie spełnił tego obowiązku, był obowiązany
do naliczenia i wpłacenia opłaty za brak sieci.
Wprowadzający pojazd, który nie zapewnił sieci zbierania pojazdów jest zobowiązany do złożenia Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska rocznego sprawozdania o wysokości należnej opłaty za brak sieci w terminie do dnia 31 marca roku następującego po roku, którego opłata dotyczy (art. 15 ust. 1).
Obowiązek obliczenia opłaty za brak sieci powstaje na koniec roku kalendarzowego. Opłata za brak sieci jest wpłacana na odrębny rachunek bankowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej do dnia 31 marca roku następującego po roku, którego opłata dotyczy (art. 16 ust. 1 i 2).
Zdaniem Sądu nie można uznać, iż ustawodawca stworzył podmiotom sprowadzającym pojazdy możliwość bądź stworzenia sieci zbierania pojazdów bądź uiszczenia opłaty za brak takiej sieci. Celem ustawy było stworzenie systemu zbierania wycofanych z eksploatacji pojazdów w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Opłata za brak sieci ma charakter sankcji administracyjnej, istnienie której ma wymuszać na podmiotach sprowadzających pojazdy tworzenie sieci zbierania pojazdów.
Przepisy tej ustawy wdrażają postanowienia dyrektywy 2000/53/WE z dnia
18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. Urz. WE L 269 z 21 października 2000, z późn. zm.).
W preambule do tej dyrektywy wskazuje się m.in., że Państwa Członkowskie powinny zapewnić, aby ostatni posiadacz i/lub właściciel mógł bez żadnych opłat dostarczyć pojazd wycofany z eksploatacji do uprawnionego zakładu przetwarzania w sytuacji, gdy pojazd nie ma już wartości rynkowej lub jest ona ujemna. Państwa Członkowskie powinny zapewnić, aby producenci pokryli wszystkie lub znaczną część kosztów wprowadzenia tych środków; nie można przy tym ograniczać normalnego działania sił rynkowych. Wskazuje się również, ze w celu zapewnienia, aby pozbywanie się pojazdów wycofanych z eksploatacji nie stanowiło zagrożenia dla środowiska naturalnego, należy stworzyć odpowiedni system ich zbierania.
Przepis art. 1 tej dyrektywy stwierdza, że określa ona środki, których celem jest przede wszystkim zapobieganie powstawaniu odpadów z pojazdów, a ponadto ponowne użycie i recykling lub inne formy odzysku pojazdów wycofanych
z eksploatacji i ich części, aby zmniejszyć ilość odpadów do unieszkodliwienia
i polepszyć wyniki działań związanych z ochroną środowiska, podejmowanych przez wszystkie podmioty gospodarcze zaangażowane w pełny cykl życia pojazdu,
a szczególnie bezpośrednio zaangażowane w przetwarzanie pojazdów wycofanych
z eksploatacji.
Nie można, zdaniem Sądu, uznać, iż polski ustawodawca zdecydował się
na wprowadzenie do prawa krajowego wymogów wymienionej wyżej dyrektywy poprzez stworzenie podmiotom wprowadzającym pojazdy możliwości uiszczenia określonej kwoty pieniężnej zamiast obowiązku tworzenia sieci zbierania pojazdów. To właśnie obowiązek utworzenia takiej sieci jest pierwszoplanowym celem dyrektywy. Możliwość rezygnacji z wykonania tego obowiązku poprzez uiszczenie określonej sumy pieniężnej byłaby iluzorycznym spełnieniem tego celu. Za pieniądze z tej opłaty Państwo nie organizuje bowiem własnego systemu zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji. Obowiązek uiszczenia opłaty za brak sieci ma więc
na celu zmuszenie podmiotów wprowadzających pojazdy do tworzenia takiej sieci.
Z pierwotnego brzemienia art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku wynikał dla podmiotów wprowadzających pojazdy obowiązek stworzenia sieci pojazdów obejmującej 100 % powierzchni Polski. Niezależnie od tego czy sprowadzający pojazdy nie stworzył w ogóle sieci zbierania pojazdów, czy też stworzył sieć pokrywającą np. 99 % powierzchni kraju był taktowany jak podmiot, który nie stworzył sieci zbierania pojazdów. W konsekwencji podmiot wprowadzający pojazdy, który stworzył sieć zbierania pojazdów pokrywającą jedynie część terytorium kraju, miał obowiązek naliczenia i wpłacenia opłaty za brak sieci.
Taka treść art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji budziła wątpliwość, co do możliwości jego wykonalności. Okoliczność ta stała się z kolei impulsem do podjęcia prac ustawodawczych nad zmianą treści wskazanego przepisu.
Dokumenty związane z procesem legislacyjnym dotyczącym zmiany powołanego wyżej przepisu są ogólnie dostępne na stronie internetowej www. sejm.gov.pl. Analiza treści tych dokumentów była jednym z argumentów, które zostały uwzględnione przy dokonywaniu wykładni art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Polski system prawny dopuszcza jako materiał interpretacyjny każde źródło w oparciu,
o które można ustalić treść przepisu prawnego. Jednym z takich źródeł są tzw. materiały przygotowawcze, to jest różnego rodzaju sprawozdania z obrad organów stanowiących normy, komisji legislacyjnych oraz różnego rodzaju ciał i instytucji biorących udział w przygotowaniu lub ustanowieniu danego aktu normatywnego (Lech Morawski. Zasady wykładni prawa. Toruń 2006. Dom Organizatora. str. 185
do 189)
W uzasadnieniu projektu powołanej wyżej ustawy stwierdzono,
że dotychczasowe funkcjonowanie przepisów ustawy dotyczących obowiązku pokrycia siecią zbierania pojazdów przez wprowadzających pojazd 100 % terytorium kraju wykazało, iż skonstruowane one zostały w sposób niemożliwy do wykonania
i wymagają poprawki. Nałożone obowiązki okazały się niemożliwe do wykonania zarówno z przyczyn obiektywnych, jak i ze względu na późne opublikowanie rozporządzeń. Najważniejsze akty wykonawcze do tej ustawy tj. rozporządzenie
w sprawie minimalnych wymagań dla stacji demontażu oraz sposobu demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz rozporządzenie w sprawie wymagań dla punktów zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji – weszły w życie dopiero
w listopadzie roku 2005. Biorąc pod uwagę fakt, iż czas trwania procedury uzyskania stosownych zezwoleń przez przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu wynosił kilka miesięcy, z przyczyn obiektywnych niemożliwym było wydawanie przez stosowane organy decyzji, które umożliwiłyby takim przedsiębiorcom rozpoczęcie działalności w pierwszych miesiącach 2006 r. Dotychczas obowiązujące decyzje dotyczące wytwarzania odpadów powstających w związku z gospodarowaniem odpadami w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zezwolenia
na prowadzenie działalności w zakresie zbierania pojazdów wycofanych
z eksploatacji wygasły zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r.
o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w dniu 30 czerwca 2005 r.
W uzasadnieniu projektu wskazano też, że z powodu specyficznego ukształtowania niektórych terenów Polski (np. rejony jezior, lasów, gór), na pewnych terenach nie powstały żadne punkty zbierania pojazdów, m.in. ze względu
na konieczności ochrony środowiska oraz z powodów ekonomicznych. Okazało się, iż na terenach tych nie istnieje praktycznie żadne zapotrzebowanie na usługi punktów zbierania pojazdów i stacji demontażu, co uniemożliwia przedsiębiorcom organizację tych punktów, z przyczyn ekonomicznych.
W uzasadnieniu projektu wskazuje się również, że obecne brzmienie przepisu rygorystycznie nakazuje objęcie promieniem 50 km także takich obszarów kraju,
na których ze względu na ukształtowanie geograficzne i liczbę mieszkańców funkcjonowanie punktów zbierania pojazdów jest niemożliwe ze względów ekonomicznych. Należy tutaj wspomnieć, iż żaden z przepisów dyrektywy 2000j53jWE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych
z eksploatacji nie nakłada na państwa członkowskie obowiązku zapewnienia, aby sieć zbierania pojazdów pokrywała 100% terytorium danego państwa. Zgodnie z art. 5 ust 1 dyrektywy państwa członkowskie mają zapewnić adekwatną dostępność punktów zbierania pojazdów na swoim terytorium. W związku z powyższym
w państwach członkowskich, które wdrożyły już przepisy dyrektywy do swojego ustawodawstwa brak przepisu, który nakładałby na wprowadzających pojazd obowiązek pokrycia siecią całego terytorium danego państwa.
W projekcie stwierdza się, że doświadczenia ostatniego roku wskazały także, iż budowa w pewnych rejonach kraju punktów zbierania pojazdów była całkowicie zbędna, a sieć w kształcie określonym przez proponowane w niniejszej nowelizacji przepisy jest w stanie obsłużyć 100% pojazdów wycofanych z eksploatacji zwracanych przez swoich właścicieli.
W uzasadnieniu do projektu wskazano także, iż proponowana zmiana
art. 14 ma na celu uczynienie sankcji za nie zorganizowanie sieci zbierania pojazdów sankcjami sprawiedliwszymi i proporcjonalnymi w stosunku do stopnia wykonania obowiązku utworzenia sieci. W obecnym brzmieniu art. 14 ustawy umożliwia nakładanie kar w sposób odbiegający dalece od sprawiedliwości – taka sama sankcja nakładana jest bowiem zarówno na podmiot, który w ogóle nie posiada sieci jak i na taki, który np. utworzył sieć na obszarze obejmującym swoim zasięgiem 95% a nawet 99% powierzchni terytorium Polski. Proponowana zmiana zmienia sankcję pieniężną w ten sposób by była ona ściśle związana ze stopniem niekompletności sieci. W innych państwach członkowskich, które implementowały przepisy dyrektywy do swojego porządku prawnego zrezygnowano w ogóle z nakładania
na wprowadzających pojazd tego typu sankcji.
Z uzasadnienia projektu ustawy wynika, że wprowadzenie poprawki
w proponowanym brzmieniu stanowić będzie zachętę dla wprowadzających pojazd do przestrzegania przepisów ustawy, natomiast ich utrzymanie w dotychczasowym brzmieniu, mogłoby spowodować jedynie przerzucenie opłat za brak sieci
na klientów, a w dalszej konsekwencji całkowitą rezygnację przez wprowadzających pojazdy z budowania sieci, co niewątpliwie wpłynęłoby negatywnie na środowisko.
Również w trakcie prac Sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa zwracano uwagę na zagadnienie zgodności art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych
z eksploatacji z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Na posiedzeniu w dniu [...] maja 2007 r. (Kancelaria Sejmu Biuro Komisji Sejmowych BIULETYN Nr [...]) poseł R. M. stwierdził: "Moim zdaniem, przyjmując ustawę z 20 stycznia 2005 r. popełniliśmy pewien błąd.
Ja nawet dziwie się, że ta ustawa nie "wylądowała" w Trybunale Konstytucyjnym, który jest bardzo wrażliwy na wprowadzenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Dlatego dobrze się stało, że grupa posłów jakby "wyręczyła" Trybunał Konstytucyjny i przygotowała nowelizację, w której tę zasadę konstytucyjnej proporcjonalności tej ustawie przywraca".
Poseł A. S. stwierdził: "Przede wszystkim muszę powiedzieć, iż nie dziwi mnie ta inicjatywa legislacyjna. Już w czasie uchwalania tejże ustawy były głosy, iż jest to ustawa, której nie da się wprowadzić w życie. Niestety, zbyt często
w naszym parlamencie nie bierze się pod uwagę głosów rozsądku, a przecież nie ma nic gorszego niż uchwalanie norm prawnych awykonalnych. Im szybciej wyeliminuje się z systemu prawa normy awykonalne, tym większy jest szacunek dla prawa obywateli".
Z kolei poseł A. P. stwierdziła, że: "To jest bezsensowny przepis, który trzeba niezwłocznie zmienić, żeby władza ustawodawcza dalej się nie kompromitowała".
Na posiedzeniu w dniu [...] sierpnia 2007 r. (Kancelaria Sejmu Biuro Komisji Sejmowych BIULETYN Nr [...]) Poseł A. M. stwierdził: "Ustawa nie ma większego znaczenia, realizuje tylko jeden cel. Jest nim proporcjonalność kary
do niewykonania obowiązku. Kara ma być bardziej proporcjonalna do stopnia wykonania obowiązku. Jeśli ktoś wykona obowiązki w 85 %, to będzie płacił, mniejszą karę niż ten, który nie wykonuje obowiązków nałożonych przez ustawę. Dzisiaj jest tak, że niezależnie od tego, czy ktoś zbuduje sieć punktów odbioru wyeksploatowanych pojazdów w 99 %, czy w ogóle jej nie zbuduje, ponosi dokładnie takie same konsekwencje".
Poseł M. K. stwierdził: "Podstawowe założenie jest takie,
że sankcjonowanie aktów prawnych przez normy sankcjonujące polega
na stopniowaniu kar. Ten argument należy przyjąć, bo jest oczywisty". "Faktycznie inna jest pozycja podmiotu, który nie wywiązał się w 20 % z obowiązku, inna tego, który nie wywiązał się tylko w kilku procentach, a takich nie brakuje".
Poseł A. S. stwierdził: " (...) trzeba pamiętać, że najważniejsze przy tworzeniu prawa jest to, by było ono wykonalne. Prawo awykonalne, nie tylko demoralizuje adresatów tego prawa. Odbiorca prawa, wiedząc, że nie jest w stanie wykonać prawa albo, że wysiłek wynikający z wykonywania prawa nie jest wprost proporcjonalny do efektów, de facto poszukuje innych możliwości, na przykład obejścia prawa. Awykonalne prawo "wciska" obywatela, przedsiębiorcę w szarą strefę. Zamiast osiągać potrzebne cele, osiągamy cele niechciane. W tym przypadku mamy do czynienia z taka sytuacją".
Przytoczone wyżej argumenty zawarte w uzasadnieniu projektu zmiany ustawy oraz argumenty Posłów biorących udział w pracach Komisji Sejmowej zajmującej się projektem zmiany ustawy wskazują, zdaniem Sądu, na motywy ustawodawcy jakie legły u podstaw zmiany art. 14 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Powodem podjęcia prac legislacyjnych, mających zmienić brzmienie tego przepisu było stwierdzenie,
iż przepis ten w swoim dotychczasowym brzmieniu był niewykonalny oraz,
że naruszał wynikającą z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę proporcjonalności. W istocie więc ustawodawca zdecydował się na zmianę
art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, gdyż był on niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą demokratycznego państwa prawa. Nie można bowiem przyjąć, iż nie narusza tej zasady przepis niewykonalny i naruszający zasadę proporcjonalności.
Zdaniem Sądu eliminacja z porządku prawnego przepisu niezgodnego
z Konstytucją może nastąpić nie tylko na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Przepis taki może być wyeliminowany z porządku prawnego również przez samego ustawodawcę dostrzegającego jego niekonstytucyjność.
Ustawodawca, zmieniając art. 14 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r.
o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, zawarł w ustawie zmieniającej przepis przejściowy. Zgodnie z treścią art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r.
o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji do obliczania opłaty za brak sieci za 2007 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1
(to jest ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r.) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. weszła w życie z dniem 10 października 2007 r. (art. 3). Ponieważ przepis ustawy nie wspomina o zasadach obliczania opłaty za brak sieci za 2006 r. stosując wykładnię a contrario należałoby uznać, tak jak uczynił to organ administracji, iż do obliczania opłat za brak sieci za 2006 r. stosować należy przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r.
Rodzi to jednak zdaniem Sądu wątpliwość, czy przepis art. 14 ust. 1
w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. może być podstawą obliczania przez podmioty wprowadzające pojazdy opłaty za brak sieci, oraz czy źródłem takiego obowiązku może być przepis, który przez samego ustawodawcę określony został jako niewykonalny oraz naruszający zasadę proporcjonalności. Na tak postawione pytania, zdaniem Sądu, należy udzielić odpowiedzi przeczącej.
Czyniłoby to uzasadnionym, zdaniem Sądu, wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w zakresie
w jakim przewiduje konieczność obliczania wysokości opłat za brak sieci zbierania pojazdów na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 stycznia 2005 r.
o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. jest zgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie Sądu tego rodzaju wystąpienie nie jest jednak konieczne. Przed wystąpieniem do Trybunału Konstytucyjnego z tego rodzaju pytaniem należało bowiem najpierw zbadać, czy istnieje możliwość "prokonstytucyjnej" wykładni
art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Zdaniem Sądu taka możliwość istnieje.
Zasadą wynikającą z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r.
o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (zarówno w jego aktualnym jak
i poprzednim brzmieniu) jest obowiązek samodzielnego obliczenia przez podmiot wprowadzający pojazd opłaty za brak sieci.
W art. 17 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy wprowadzono rozwiązanie
na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania tego obowiązku przez podmiot wprowadzający pojazd. Zgodnie z treścią tego przepisu w razie stwierdzenia, że wprowadzający pojazd nie dokonał wpłaty opłaty za brak sieci albo dokonał wpłaty w wysokości niższej od należnej, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci.
Wskazać należy, iż pierwotny projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia
20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji zawierał
art. 2 o następującym brzmieniu: "Obowiązek zapewnienia sieci zbierania pojazdów w roku 2006 uznaje się za spełniony w przypadku określonym w art. 1 niniejszej ustawy, a opłatę za brak sieci oblicza się przy zastosowaniu tego przepisu".
W toku prac legislacyjnych poruszany był problem naliczania opłat za brak sieci za 2006 r..
Na posiedzeniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych
i Leśnictwa w dniu [...] maja 2007 r. (Kancelaria Sejmu Biuro Komisji Sejmowych BIULETYN Nr [...]) [...] w Ministerstwie Środowiska K. Z. stwierdził, że: "Ustawa funkcjonuje od 1 stycznia 2006 r., a więc wszystkie opłaty powinny być już naliczone za 2006 r.. W projekcie jest propozycja,
by nowelizacja objęła okres od 1 stycznia 2006 r.. Uważamy, że skoro jesteśmy już w 2007 r., to nie można tu przyjąć innej daty jak 1 stycznia 2007 r.".
Legislator T. J. stwierdził: "Chciałbym tylko zwrócić uwagę,
iż pomimo ograniczoności tego projektu, to być może będzie on znacznie rozszerzony – zwłaszcza art. 2. Tutaj problemem nie jest data czyli początek 2006 r., tylko konieczność wprowadzenia przepisów o charakterze przejściowym również w odniesieniu do 2007 r., ponieważ wkrótce minie połowa roku i te nowe regulacje będą musiały być tak napisane, aby było wiadomo, jak je zastosować
do sprawozdań i opłat za 2007 r.".
W stanowisku Rządu wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy
o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (druk nr 1626) zawarte jest stwierdzenie: "Zgodnie z art. 16 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych
z eksploatacji opłaty za brak sieci w roku 2006 powinny być wniesione do dnia
31 marca 2007 r., co oznacza, że termin te już upłynął. Poselski projekt ustawy przewiduje zatem w gruncie rzeczy swego rodzaju częściową abolicje podatkową,
co niewątpliwie wywoła skutki finansowe dla sektora publicznego". "Gdyby jednak przepis przejściowy art. 2 projektu ustawy miał pozostać w jego dotychczasowym brzmieniu, to wydaje się, że poselski projekt ustawy winien być uzupełniony o system rozliczenia dla opłat już uiszczonych".
Ostatecznie przyjęty został projekt ustawy w brzmieniu, który został następnie uchwalony i opublikowany w Dz. U. z 2007 roku Nr 176, poz. 1236).
Zdaniem Sądu analiza treści przytoczonych wyżej stanowisk związanych
z procesem uchwalania ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy
o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji pozwala stwierdzić, że powodem dla którego do obliczania opłaty za 2006 r. pozostawiono stare zasady rozliczeń był fakt, iż wprowadzający pojazdy mieli obowiązek samodzielnie je obliczyć i uiścić do dnia 30 marca 2007 r. Ustawodawca założył, że opłaty te zostały już obliczone i uiszczone. W tej sytuacji podmioty zobowiązane do uiszczenia tych opłat nie mogłyby naliczać ich ponownie na nowych zasadach. Stworzenie możliwości naliczenia opłat na nowych zasadach pociągałoby za sobą konieczność stworzenia
w ustawie procedury ponownego ich naliczania oraz ewentualnego zwrotu opłat już uiszczonych.
Celem ustawodawcy było wprowadzenie w życie rozwiązań ustawowych normujących zasady tworzenia sieci zbierania pojazdów, które byłyby wykonalne oraz rozwiązań, które uwzględniałyby przy określaniu wysokości opłaty za brak sieci zasadę proporcjonalności.
Przemawia to zdaniem Sądu za odejściem od literalnej wykładni art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji na rzecz jego wykładni celowościowej. Wykładnia celowościowa przemawia zaś za tym, by przepis ten, w zakresie w jakim nakazuje stosować poprzednie rozwiązania ustawowe dotyczące tworzenia sieci zbierania pojazdów i zasad obliczania opłat za brak takiej sieci, był rozumiany w sposób zawężający. Nowe uregulowania prawne winny obejmować jak najszerszy zakres przypadków.
Przepis ten, w ocenie Sądu, winien odnosić się jedynie do sytuacji, w której podmiot wprowadzający dokonał samodzielnie obliczenia opłaty za brak sieci i opłatę tę uiścił oraz do sytuacji gdy organ administracji wydał ostateczną decyzję o naliczeniu opłaty przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r.
Zdaniem Sądu zamierzeniem ustawodawcy wprowadzającego normę prawną zawartą w art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji było wyłącznie określenie zasad postępowania w odniesieniu do sytuacji, w której podmiot wprowadzający samodzielnie dokonał obliczenia opłaty za brak sieci i opłatę taką uiścił za rok 2006. Ustawodawca stwierdził, iż nie będzie ponownego obliczania wysokości tych opłat według nowych zasad. Intencją ustawodawcy nie było natomiast uregulowanie w tym przepisie takich sytuacji, gdy podmiot wprowadzający pojazd nie dokonał samodzielnego obliczenia wysokości opłaty za brak sieci zaś organ administracji nie wydał ostatecznej decyzji
o naliczeniu opłaty przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r.
o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Zdaniem Sądu
2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji nie określa jakie przepisy mają być w takiej sytuacji.
W takim przypadku należy więc, zdaniem Sądu, stosować reguły postępowania wypracowane w tym zakresie przez orzecznictwo sądów administracyjnych.
W wyroku z dnia 20 czerwca 2007 roku, sygn. akt II OSK 1837/06 (niepublikowany) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sytuacji, gdy nie ma jasnego stanowiska ustawodawcy w przedmiocie stosowania nowej regulacji prawnej do spraw wszczętych i niezakończonych ostatecznie przed jej wejściem w życie, zachodzi konieczność zastosowania konstytucyjnych zasad państwa prawnego.
Do tych zasad należy zakaz retroakcji właściwej, wyprowadzony z treści art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Retroakcja niewłaściwa, czyli bezpośrednie obowiązywanie nowej ustawy uzależniona jest natomiast od wykazania,
że przemawia za tym ważny interes publiczny. W razie wątpliwości należy stosować dawną ustawę w imię zasady poszanowania praw niewadliwie nabytych. Ograniczenie niewadliwie nabytych praw obywateli przez ustawodawcę jest dopuszczalne w sytuacji, gdy przemawia za tym konieczność ochrony innych konstytucyjnie uznanych praw, wartości czy interesów i pod warunkiem zastosowania procedury umożliwiającej zainteresowanym dostosowanie się do zaistniałej sytuacji.
Pogląd ten, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy w pełni podzielić.
Gdy podmiot wprowadzający pojazd nie obliczył samodzielnie i nie uiścił opłaty za brak sieci, a organ administracji nie wydał w tym przedmiocie ostatecznej decyzji przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, to zdaniem Sądu, przy określaniu wysokości opłaty za brak sieci organ administracji winien stosować zasady wynikające z art. 14 ust. 1 – 6 w jego znowelizowanej powołaną wyżej ustawą wersji. Za stosowaniem przepisów nowej ustawy przemawia bowiem interes publiczny. Jak bowiem sam ustawodawca w uzasadnieniu projektu ustawy wskazał, nowe uregulowania prawne miały na celu wprowadzenie zasad określania wysokości opłat za brak sieci, które uwzględniałyby zasadę proporcjonalności.
Zdaniem Sądu brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia, iż przepis
art. 14 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych
z eksploatacji, w jego znowelizowanym ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. brzmieniu nie spełnia konstytucyjnych standardów.
W przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne wszczęte zostało
w dniu [...] kwietnia 2008 r. (k – 2 akt administracyjnych), to jest już po wejściu
w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Określając wysokość opłaty za brak sieci zbierania pojazdów organ administracji winien więc stosować zasady ustalania wysokości wynikające z brzmienia art. 14 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w jego znowelizowanej wersji.
Obliczenie wysokości opłaty za brak sieci zbierania pojazdów w oparciu
o pierwotne brzmienie art. 14 powołanej wyżej ustawy miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Jak wynika z materiału dowodowego biorąc pod uwagę nowe brzmienie tego przepisu F. S.A. mogłaby nie ponosić opłaty za brak sieci lub ponieść opłatę obniżoną.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie opłaty z brak sieci w stosunku do Spółki
F. S.A. winien zastosować zasady obliczania tej opłaty określone w art. 14 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 176, poz. 1236).
Odmienna sytuacja będzie miała miejsce wówczas, gdy podmiot wprowadzający pojazd samodzielnie obliczył wysokość opłaty za brak sieci i ją uiścił przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy
o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji lub gdy organ administracji wydał ostateczną decyzję w przedmiocie ustalenia opłaty za brak sieci przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. W takiej sytuacji nowe zasady obliczania opłat za brak sieci nie będą miały zastosowania. Jedyną możliwością uchylenia się
od konieczności uiszczenia opłaty za brak sieci, w takich przypadkach, byłoby
w stwierdzenie niekonstytucyjności art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji przez Trybunał Konstytucyjny,
to jest podstawy prawnej obowiązku uiszczenia opłaty.
W niniejszej sprawie Sąd nie miał jednak do czynienia z taką sytuacją. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana po wejściu w życie ustawy z dnia
29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych
z eksploatacji.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze stwierdzić należy, iż nie mogły być one podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji.
Zarzut niezgodności przepisów art. 11 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. z art. 20 oraz art. 2 oraz art. 22, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest zdaniem Sądu niezasadny. Zarzut ten byłby istotny, gdyby przyjąć, że art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu zobowiązywał organ administracji do stosowania art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku bez uwzględnienia art. 14 w jego znowelizowanym brzmieniu. Tymczasem, jak wskazano w uzasadnieniu, tak nie jest. Ocena zgodności art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku z art. 2 oraz art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej bez uwzględnienia nowego brzmienia art. 14 tej ustawy jest, zdaniem Sądu, nieprzydatna dla rozstrzygnięcia sprawy oraz bez uwzględnienia zakresu obowiązywania art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 roku nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy byłoby ustalenie zgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 roku
o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w zakresie
w jakim przewiduje konieczność obliczania wysokości opłat za brak sieci zbierania pojazdów na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 stycznia 2005 roku
o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 29 czerwca 2007 roku. Powody rezygnacji przez Sąd
z zdawania Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego o wskazanej wyżej treści zostały przedstawione przez w części wstępnej uzasadnienia.
Przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji są wynikiem implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Europy 2000/53/WE z 18 września 2000 roku. Skoro przepisy prawa krajowego nie naruszają postanowień dyrektywy, to nie mogą też naruszać przepisów Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Brak jest tym samym, zdaniem Sądu, przesłanek do występowania z pytaniem prawnym do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości o co wnosi skarżąca Spółka we wniosku złożonym na rozprawie w dniu 6 maja 2008 r.
Implementacja rozwiązań zawartych w dyrektywie nie zwalnia jednak ustawodawcy krajowego od obowiązku stanowienia przepisów prawa zgodnych
z Konstytucją.
Rozważanie zasadności zarzutu naruszenia przez organ administracji art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku o recyklingu pojazdów wycofanych
z eksploatacji jest zdaniem Sądu przedwczesne. Organ administracji najpierw powinien dokonać ustalenia wysokości opłaty za brak sieci zbierania pojazdów
w oparciu o znowelizowane brzmienia art.14 wymienionej wyżej ustawy, by ustalić czy w świetle nowego brzmienia przepisu skarżący będzie zobowiązany
do ponoszenia tej opłaty.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez organ administracji art. 107 § 3 K.p.
Zgodnie z treścią art. 107 § 3 kp.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno
w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, zdaniem Sądu spełnia powyższe wymogi.
Na zasądzone koszty postępowania składają się: zwrot uiszczonego wpisu sądowego – 100000 zł, koszty wynagrodzenia jednego adwokata – 7200 zł (ustalone
na podstawie § 18 ust. 1 lit. a w zw. Z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz. U. z 2002 roku, Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz zwrot kosztów związanych z uiszczeniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa
od jednego adwokata – 17 zł.
Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200 i art. 205 § 2 k.p.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło