II FZ 720/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Po 585/10 odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 31 maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Po 585/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek R. K. (dalej: Skarżąca) o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 31 maja 2010 r., nr [...], wydaną w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed WSA w Poznaniu: 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji podał, że w piśmie z dnia 25 sierpnia 2010 r. Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej w.w. decyzji Dyrektora IS. 2.2. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpatrzeniem przez WSA w Poznaniu złożonej skargi narazi ją na znaczną szkodę. 3. Postanowienie WSA w Poznaniu: 3.1. Oddalając w.w. wniosek Skarżącej Sąd pierwszej instancji stwierdził, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych okoliczności świadczących o uzasadnionych podstawach wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Instytucja ta stanowi wyjątek od zasady wykonania decyzji i tylko w wyjątkowych, uzasadnionych przez stronę sytuacjach może znaleźć zastosowanie. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania przesłanek do wstrzymania wykonania aktu lub czynności. 3.2. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w rozpoznawanej sprawie Skarżąca w złożonym wniosku zacytowała jedynie treść przepisu. W takiej sytuacji WSA w Poznaniu nie był obowiązany do poszukiwania argumentów uzasadniających złożony wniosek. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie sposób było ocenić zasadności tezy Skarżącej, gdyż nie przedstawiono konkretnych okoliczności uzasadniających wniosek. 4. Stanowiska Skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: 4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na w.w. postanowienia WSA w Poznaniu Skarżąca zarzuciła temuż Sądowi naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, że nie wskazała, iż grozi jej poniesienie szkody. 4.2. Uzasadniając powyższy zarzut Skarżąca stwierdziła, że powyższa argumentacja Sądu pierwszej instancji nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, w którym wskazała, że wykonanie decyzji Dyrektora IS narazi ją na znaczną szkodę. Skarżąca stwierdziła, że w piśmie z dnia 14 września 2010 r. w sposób wyczerpujący opisała swoją sytuację oraz szkodę jaką ponosi na skutek nie wstrzymania wykonania decyzji. Ponadto, Skarżąca podniosła, że mimo, iż nie została jeszcze wydana decyzja Sądu pierwszej instancji jako organu niezawisłego i niezależnego istnieje możliwość, że organ prowadzi wobec niej egzekucję, co doprowadzi do powstania znacznych strat materialnych. Same koszty postępowania egzekucyjnego, według opinii Skarżącej bezzasadnego i prowadzonego na skutek wydania decyzji przez organ podatkowy, a nie sąd, wynoszą obecnie około 15.000 zł. Powodem uzasadniającym konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji są również, w ocenie Skarżącej, liczne naruszenia organu podatkowego, zarówno w trakcie przesłuchań jak i w toku postępowania, które wskazała w w.w. piśmie z dnia 14 września 2010 r., w szczególności w zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Decyzja wydana na skutek tak prowadzonego postępowania nie powinna zostać uznana za wykonalną dopóki kwestie sporne nie zostaną rozstrzygnięte w sposób bezstronny, czyli przed sądem. Skarżąca podała, że ma małoletnie dziecko i w chwili obecnej jest w 7 miesiącu ciąży. Jedynym jej majątkiem jest dom w którym mieszka - podjęcie czynności egzekucyjnych może spowodować, że nieruchomość zostanie zajęta i zlicytowana. Nie będzie wówczas miała gdzie mieszkać. Stres z tym związany, z ciągłym oczekiwaniem na podjęcie czynności egzekucyjnych przez organ, źle wpływa na stan jej zdrowia. 4.3. Opierając się na w.w. argumentacji, Skarżąca wniosła o (1) zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie (2) uchylenie zaskarżonego postanowienia. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Bezzasadnie Skarżąca podnosi, że ze względu na pismo z dnia 14 września 2010 r. brak uzasadnienia przedłożonego WSA w Poznaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie jest przeszkodą dla uczynienia zadość podniesionemu żądaniu. 5.2. W aktach sprawy o sygn. akt I SA/Po 585/10 nie znajduje się żadne pismo Skarżącej z dnia 14 września 2010 r. Pod numerem karty 73 znajduje się natomiast pismo Skarżącej z dnia 15 września 2010 r., które zostało przedłożone WSA w Poznaniu na skutek wezwania Referendarza sądowego WSA w Poznaniu w postępowaniu wpadkowym z zakresu prawa pomocy. Merytorycznie dotyczy ono zatem innego postępowania niż postępowanie z zakresu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy Skarżąca miała wykazać, że nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego, do czego jest zobowiązania na mocy art. 199 p.p.s.a. Cel ten był realizowany przez Skarżącą m.in. poprzez odpowiedź na wezwanie Referendarza sądowego WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2010 r. w.w. pismem z dnia 15 września 2010 r. Zakładając zatem, że w zażaleniu omyłkowo Skarżąca powołuje pismo z dnia 14 września 2010 r., mając de facto na względzie pismo z dnia 15 września 2010 r., Naczelny Sąd Administracyjne nie aprobuje podniesionego przez Skarżącą argumentu. W.w. pismo dotyczy innego postępowania wpadkowego, w związku z czym spełnia inne cele, niż te, które są wyznaczone przez art. 61 § 3 p.p.s.a. 5.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzić należy analizą przedstawionego przez wnioskodawcę uzasadnienia pod kątem spełnienia przesłanek wskazanych w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. Ocena ta jest możliwa i w dużym stopniu zależy od argumentacji przedstawionej we wniosku, która powinna być spójna i odnosząca się do konkretnej sytuacji wnioskodawcy. We wniosku należy co najmniej uprawdopodobnić wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W rozpoznanej sprawie Skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła swojego wniosku o wytrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora IS (por. k. 40 akt WSA w Poznaniu), na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji. Należy zatem zaaprobować ocenę WSA w Poznaniu, że nie sposób było ocenić zasadności tezy Skarżącej, gdyż nie przedstawiła ona konkretnych okoliczności uzasadniających rozpatrywany wniosek. Okoliczności takie nie są także wskazane w w.w. piśmie Skarżącej z dnia 15 września 2010 r., które dotyczy jej sytuacji majątkowej, a nie oceny niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków poprzez wykonanie zaskarżonej decyzji Dyrektora IS, co jest przesłanką z art. 61 § 3 p.p.s.a. Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena wniosku Skarżącej, dokonana przez Sąd pierwszej instancji, jest poprawna, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. 5.4. Odnosząc się do okoliczności podanych przez Skarżącą w zażaleniu należy stwierdzić, że nie zostały one zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca powołana je w prowadzonym postępowaniu wpadkowym po raz pierwszy w drugoinstancyjnym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie mogą one jednak przesądzić o zasadności zażalenia Skarżącej. Należy mieć na względzie, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, będąc jednym z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, co wynika z art. 194 p.p.s.a., nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Istotą w.w. środka odwoławczego jest kontrola legalności wymienionych w przepisach p.p.s.a. postanowień i zarządzeń wydanych w toku postępowania. Tym samym prawidłowe jego skonstruowanie, które polega na nienaruszeniu istoty tego środka prawnego, sprowadza się do próby podważenia oceny dokonanej przez podmiot, który wydał dane postanowienie lub zarządzenie. Podniesienie zarzutu naruszenia prawa i argumentacja przemawiająca za oceną wnoszącego zażalenie, że owo naruszenie miało miejsce w jego sprawie, powinny zatem dotyczyć samego rozstrzygnięcia, na które wnosi się środek odwoławczy. Nie można podnosić w zażaleniu argumentów, które miałyby wspierać bezpośrednio wniosek oddalony w pierwszej instancji postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie – zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego – oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony. Możliwość podnoszenia dodatkowych argumentów za wnioskiem w postępowaniu odwoławczym oznaczałaby zaprzeczenie funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który byłby podmiotem ponownie oceniającym sam wniosek, a nie sposób jego rozstrzygnięcia w pierwszej instancji. Tym samym przekreślono by sens instytucji środka odwoławczego, co byłoby tożsame z naruszeniem przepisów p.p.s.a. konstytuujących ów środek (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 182/10, z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt II FZ 464/10, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Przedłożenie nowych okoliczności w kwestii zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wymaga więc ponownego zainicjowania postępowania pierwszoinstancyjnego. 5.5. Mając na względzie powyższe argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.