I OSK 2023/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 października 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 436/10 odrzucającego skargę Z. S. na decyzję Rektora Politechniki [...]z dnia [...]grudnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie wypowiedzenia stosunku pracy postanawia: oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 5 października 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 436/10, odrzucił skargę Z.S. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...]grudnia 2005 r., nr [...], w sprawie wypowiedzenia stosunku pracy. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż pozwem z dnia 16 marca 2009 r., skierowanym do Sądu Rejonowego VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, Z.S. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Rektora Politechniki [...] z dnia [...]grudnia 2005 r., nr [...], w sprawie wypowiedzenia stosunku pracy. Jako podstawę prawną żądania powód wskazał art. 36 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.). Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt: VIII P 964/09, Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uznał się niewłaściwym rzeczowo i miejscowo i przekazał sprawę sądowi właściwemu – Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Sąd I instancji stwierdził, że skarga podlega odrzuceniu z powodu niespełnienia przez skarżącego przesłanek warunkujących jej dopuszczalność. W uzasadnieniu podał, że kluczowe znaczenie dla sprawy ma ocena charakteru prawnego zaskarżonego aktu i przedmiotu jego rozstrzygnięcia. Przedmiotem skarżonego aktu jest wypowiedzenie przez Rektora Politechniki [...] jako pracodawcy stosunku pracy ze skarżącym, jako pracownikiem. Przedmiot rozstrzygnięcia wskazuje jednoznacznie na sprawę z zakresu prawa pracy. Zgodnie z art. 136 Prawa o szkolnictwie wyższym w sprawach dotyczących stosunku pracy pracowników uczelni, nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, a spory o roszczenie ze stosunku pracy pracownika uczelni rozpatrują sądy pracy. W ocenie Sądu I instancji charakter przedmiotu sprawy wskazuje na właściwość sądu powszechnego – sądu pracy, jednakże sąd ten uznał się za niewłaściwy w sprawie i przekazał sprawę do właściwości sądu administracyjnego, opierając się na treści art. 464 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. W zaistniałej sytuacji, mimo odmiennej oceny charakteru przedmiotu sprawy, Sąd wyjaśnił, iż nie może stwierdzić braku swojej kognicji i z tej przyczyny odrzucić skargi, gdyż jest związany treścią art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., dalej jako: P.p.s.a.), zgodnie z którym sąd nie może odrzucić skargi z powodu tego, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Dodał, że wobec uznania swojej niewłaściwości w sprawie przez sąd powszechny, Sąd orzekający w badanej sprawie zmuszony jest do dokonania takiej interpretacji i kwalifikacji aktu, która pozwoliłaby na zachowanie prawa skarżącego do sądu. Analizując charakter zaskarżonego pisma Rektora z [...]grudnia 2005 r. pod kątem katalogu aktów i czynności podlegających kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 P.p.s.a., Sąd I instancji stwierdził, że nie jest to decyzja administracyjna. Akt wypowiedzenia stosunku pracy z pracownikiem uczelni nie może być kwalifikowany jako decyzja administracyjna, wobec jednoznacznego brzmienia art. 136 Prawa o szkolnictwie wyższym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, będąc związany przewodnią dyrektywą dążenia do zapewnienia skarżącemu prawa do sądu, wobec uznania swojej niewłaściwości w sprawie przez sąd powszechny, uznał, iż jedyną możliwością pozostaje zatem zakwalifikowanie pisma Rektora Politechniki [...] z [...]grudnia 2005 r. jako innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Sąd I instancji wskazał, że powyższa kwalifikacja prawna zaskarżonego pisma Rektora oznacza w konsekwencji, że skarga będzie podlegać określonym w P.p.s.a. wymogom dopuszczalności – w tym w zakresie środków zaskarżenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W sprawie znajdzie zastosowanie art. 52 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto Sąd zwrócił uwagę na obowiązujące terminy wnoszenia skarg. W badanym przypadku, zgodnie z treścią art. 53 § 2 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji podkreślił, że przedstawione wymogi nie zostały zachowane. Skarżone pismo nosi datę [...]grudnia 2005 r. Z adnotacji na nim zawartej, podpisanej przez pracownika Rektoratu, wynika, że skarżący zapoznał się z treścią pisma w dniu 7 stycznia 2006 r. choć odmówił potwierdzenia jego odbioru. W tym stanie rzeczy jeszcze w 2006 r. skarżący powinien skierować wezwanie do usunięcia naruszenia prawa do właściwego organu, czyli Rektora Politechniki, a następnie skargę do sądu administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że skarżący kierował liczne pozwy przeciwko swojemu byłemu pracodawcy, które były oddalane przez sądy powszechne. Trudno uznać, aby czynności te stanowiły wypełnienie wymogów wezwania do sunięcia naruszenia prawa, a już z pewnością nie można mówić o zachowaniu terminu do wniesienia skargi do sądu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł Z.S., zaskarżając je w całości zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 77 Konstytucji RP w zw. z art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez odrzucenie skargi Z.S. nie wskazując konkretnych przyczyn, które powodują niedopuszczalność wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Wezwanie do usunięcia naruszenia ma charakter środka prawnego w rozumieniu przyjętym w doktrynie postępowania administracyjnego, służy bowiem zakwestionowaniu przez podmiot legitymowany określonego działania organu w celu doprowadzenia do jego uchylenia lub zmiany. (por. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 274). Rodzaje działań (bezczynności), które mogą stanowić przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego określa art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a., który w pkt 4 stanowi, iż kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 (decyzje, postanowienia) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Prawo wniesienia skargi uwarunkowane jest - co do zasady - uprzednim wyczerpaniem przez skarżącego środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały mu one w postępowaniu przed organem administracyjnym (art. 52 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli zaś ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia, wniesienie skargi do sądu administracyjnego musi być poprzedzone uprzednim wezwaniem właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Przepis art. 52 § 3 P.p.s.a. przewidujący obowiązek dokonania owego wezwania określa jednocześnie minimum wymogów procesowych, jakie muszą zostać spełnione, aby dane zachowanie uznać za skuteczne wezwanie w rozumieniu tego przepisu. Wymogami tymi są forma pisemna oraz konieczność wniesienia wezwania w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Z kolei termin do zaskarżenia czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. określony został w art. 53 § 2, zgodnie z którym skargę należy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeśli organ nie udzielił takiej odpowiedzi w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcia naruszenia prawa. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż skarga kasacyjna Z.S. nie jest zasadna. Skarżący bowiem nie spełnił powyższych wymogów. Z treścią pisma Rektora Politechniki dotyczącego wypowiedzenia stosunku pracy, Z.S. zapoznał się 7 stycznia 2006 r., po czym nie wezwał właściwego organu, czyli Rektora Politechniki do usunięcia naruszenia prawa. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, iż liczne pozwy kierowane do sądu powszechnego przeciwko byłemu pracodawcy nie mogą być potraktowane jako spełnienie wymogu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Chybionym jest także zarzut naruszenia przez Sąd wojewódzki opisanych w skardze norm konstytucyjnych. Nie ulega wątpliwości, że przepisy postępowania administracyjnego oraz sądowadministracyjnego mają na celu umożliwienie stronom ochronę przysługujących im praw poprzez kontrolę rozstrzygnięć wydanych przez organy administracji publicznej w toku prowadzonych postępowań. Ochrona ta jednak nie może być rozumiana w ten sposób, że organ administracji publicznej ma obowiązek informowania strony o treści wszystkich przepisów procesowych, które regulują sposób procedowania przed danym organem, organem wyższego stopnia, czy w rezultacie przed sądem administracyjnym. Tego rodzaju postępowanie nie tylko – poprzez nadmiar informacji – nie stanowiłoby odpowiedniego pouczenia, ale przede wszystkim mogłoby być zrozumiane przez stronę jako sugerowanie jej dokonania określonych czynności. Ustawodawca, w przypadku braku reakcji organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, określił sześćdziesięciodniowy termin na wniesienia skargi liczony od dnia wniesienia w/w wezwania. Termin ten jest na tyle długi, aby właśnie strona, niezadowolona z rozstrzygnięcia niemogąca otrzymać odpowiedzi organu na swoje wezwanie - miała czas na wystąpienie ze skargą do sądu. Osoba bowiem prawidłowo dbająca o swoje interesy nie powinna odwlekać z nieuzasadnionego powodu, korzystania z przysługujących jej praw, a ponadto wszelkie postępowania z oczywistych względów winny być prowadzone z zachowaniem zasady szybkości postępowania. Należy dodać, iż Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę Z.S. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. i wyraźnie wyjaśnił, iż przyczyną jej odrzucenia był brak spełnienia wymogu z art. 52 § 3 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a.