I OW 99/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.), Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska, Sędzia WSA del. do NSA Bożena Popowska, Protokolant Justyna Rosińska, po rozpoznaniu w dniu 7 października 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta J. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta J. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Ł.B. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wnioskiem z dnia 19 maja 2010 r. Burmistrz Jasła zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta Krakowa, poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Krakowa jako organu właściwego do załatwienia wniosku L. B. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. Prezydent Miasta Krakowa, uznając się za organ niewłaściwy do załatwienia wniosku złożonego przez L. B. o przyznanie pomocy finansowej, przekazał powyższy wniosek celem załatwienia Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Jaśle, przywołując m.in. przepis art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu gminą właściwą do załatwienia sprawy z zakresu przyznania świadczenia z pomocy społecznej, jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje miejsca zamieszkania. Należy się zatem odnieść do tej kwestii, poprzez wyjaśnienie pojęcia miejsca zamieszkania zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy musza występować łącznie. Mając na uwadze powyższe, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Jaśle wskazał, że gminą właściwą do załatwienia wniosku L. B. jest Miasto Kraków, albowiem bezspornym jest, iż przebywa on w Krakowie, gdzie studiuje na Wydziału [...] Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie w trybie niestacjonarnym i zamieszkuje w domu studenckim "[...]" przy ul. [...] w K. Wprawdzie L. B. posiada miejsce zameldowania w J., przy ul. [...], jednakże sam fakt zameldowania nie przesądza o właściwości gminy zobowiązanej do rozpoznania wniosku. Ponadto wskazano, iż zgodnie z oświadczeniem L. B. złożonym w dniu 28 kwietnia 2010 r. – aktualnie przebywa on w K. i ma zamiar w tym mieście przebywać na stałe. W odpowiedzi na ten wniosek Prezydenta Miasta Krakowa wskazał, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 1978 r., sygn. IV CR 242/78, (opubl. OSN z 1979 r., Nr 6, poz. 120), że przerwa w faktycznym przebywaniu w miejscu zamieszkania, nawet długotrwała, np. związana ze studiami czy służbą wojskową, nie pozbawia danej osoby miejsca zamieszkania, jeżeli nie towarzyszy jej odpowiedni zamiar. Wola przebywania w danym miejscu musi wiązać się z tym, iż miejsce to stało się ośrodkiem życia codziennego osoby fizycznej, w którym skoncentrowane są jej plany życiowe. Wprawdzie L. B. oświadczył, że ma zamiar stałego pobytu w mieście Krakowie, jednakże jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, obecne zamieszkiwanie na terenie Gminy Miejskiej Kraków jest bezsprzecznie związane z kontynuowaniem nauki na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Ponadto zwrócono uwagę, że L. B. pozostaje w stałym kontakcie z rodziną w J. i ma możliwość zamieszkania w domu rodzinnym. Natomiast brak wsparcia finansowego rodziców wynika jedynie z uzyskiwanych przez nich niskich dochodów. Mając na uwadze problemy finansowe (brak środków na pokrycie opłat za studia i na utrzymanie się) i zdrowotne L. B., prawdopodobnym jest, że może on powrócić do domu rodzinnego. Ponadto Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Krakowie podniósł, że trudno jest stwierdzić, iż L. B. wiąże swoje plany życiowe z Krakowem, bowiem aktualnie w tym mieście przebywa w związku z kontynuowaniem studiów. Natomiast brak jest podstaw do stwierdzenia, że osoba studiująca i zamieszkująca w danym mieście w związku z nauką, w przyszłości w tym miejscu również zorganizuje swoje centrum życiowe. Wprawdzie L. B. oświadcza, że z Krakowem wiąże swoje plany, ale obiektywnie rzecz biorąc z powodu problemów finansowych może być zmuszony do powrotu do domu rodzinnego w Jaśle. Organ wyjaśnił także, że miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie traci swojego przymiotu, jeżeli osoba traci rzeczywistego związku z tym miejscem. L. B. utrzymuje systematyczny kontakt z rodziną zamieszkałą w J., w rodzinie nie występują konflikty, zatem można uznać, że wnioskodawca nie utracił rzeczywistego związku z rodzinnym miastem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Spór o właściwość powstaje w związku z odmienną oceną zakresu kompetencji organów. Spór taki można określić jako obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie powstał negatywny spór o właściwość miejscową pomiędzy Burmistrzem Miasta Jasła a Prezydentem Miasta Krakowa. Oba organy gminy uznały się za niewłaściwe do rozpoznania i załatwienia wniosku L. B. o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego. Przystępując do rozpoznania wniosku podnieść należy, że ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) regulując właściwość miejscową gminy do załatwienia sprawy, posługuje się generalnie pojęciem miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie z nielicznymi wyjątkami. Zgodnie bowiem z art. 101 ust. 1 niniejszej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle ww. przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. O ile ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza trudności, o tyle przy ustalaniu "zamiaru stałego pobytu" mogą decydować różnorakie okoliczności. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, że w przypadku L. B. obie wymienione przesłanki spełnia Gmina Kraków. Nie ulega wątpliwości, że w dniu składania do protokołu ustnego zgłoszenia podania o udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego jak i w dniu wydawania postanowienia o przekazaniu sprawy do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. L. B. faktycznie przebywał w Krakowie. Miasto Kraków jest miejscem, w którym L. B. od 1 października 2008 r. studiuje na Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie na studiach niestacjonarnych będąc na II roku studiów Wydziału [...]. Z oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę z dnia 28 kwietnia 2010 r. ( k-4 akt administracyjnych) wynika, że przebywa obecnie w Krakowie gdyż tutaj studiuje, zaś wcześniej miał tam pracę mając zamiar dalszego pobytu w mieście Krakowie a także stałego zamieszkania w tym mieście. Ponadto z akt sprawy wynika dodatkowo, iż wnioskodawca leczy się również w Krakowie, co wynika z zaświadczenia Szpitala [...] wystawionego dnia 9 marca 2010 r., w którym stwierdzono, że pacjent L. B. leczy się w tej Poradni od 2 lutego 2010 r. W trakcie studiów L. B. zamieszkuje w domu studenckim w Krakowie przy ul. [...]. Okoliczności te dowodzą, że L. B. ześrodkowała swoje centrum życiowe w Krakowie, a nie na terenie J., gdzie od dłuższego czasu nie mieszka. Wobec tego uznać należy, że miasto Kraków jest aktualnie głównym ośrodkiem działalności L. B. Należy podkreślić, że zamiar pobytu w miejscu zamieszkania nie jest równoważny z pragnieniem dożywotniego lub długoletniego przebywania w danej miejscowości. Dlatego też na ocenę jakie jest aktualne miejsce zamieszkania L. B. nie ma wpływu okoliczność, że być może w przyszłości zmieni on swoje miejsce zamieszkania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu ma fakt aktualnego miejsca pobytu L. B., w którym ześrodkowana jest jego aktywność życiowa. Trzeba wskazać, że wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Jednocześnie zauważyć należy, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy jest tutaj kwestia zameldowania, będąca kategorią prawa administracyjnego lecz nieprzesądzająca o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. Samo zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną o charakterze deklaratoryjnym i służy celom ewidencyjnym potwierdzającym fakt pobytu w danym lokalu. Konkludując przyjąć zatem należy, że przebywanie w Krakowie połączone ze ześrodkowaniem aktywności życiowej przez L. B. w tym mieście wskazuje na zamiar przebywania w nim na stałe, czyniąc z niego miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. Skoro właściwość miejscową gminy zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a miejscem tym w rozpoznawanej sprawie jak wyżej wskazano jest Kraków, to właściwym do rozpatrzenia wniosku L. B. z dnia 11 marca 2010 r. będzie Prezydent Miasta Krakowa. Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w tożsamych sporach o właściwość dotyczących studentów w postanowieniach: z dnia 6 maja 2008 r. sygn. akt I OW 4/08 oraz z dnia 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OW 49/08 (publikowane w internetowym zbiorze orzeczeń NSA - https:// cbois.nsa.gov.pl). Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.