I SA/Łd 728/10
WyrokWSA w Łodzi2010-10-07
Skład orzekający: Paweł Janicki, Bogusław Klimowicz, Cezary Koziński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik, który zużył olej napędowy na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, może zostać obciążony podatkiem akcyzowym, jeśli nie ustalono, czy akcyza została zapłacona na wcześniejszym etapie obrotu?Ratio decidendi
Podatnik zużywający olej napędowy na potrzeby działalności gospodarczej nie może zostać obciążony podatkiem akcyzowym, jeśli organy podatkowe nie udowodnią, że akcyza nie została zapłacona na wcześniejszym etapie obrotu. Podatek akcyzowy jest podatkiem jednofazowym, a ciężar dowodu w zakresie ustalenia, czy akcyza została uiszczona, spoczywa na organach podatkowych, a nie na podatniku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania w podatku akcyzowym dla K. K. za zużycie oleju napędowego na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej w 2007 roku. Organ pierwszej instancji ustalił, że firma zużyła znaczną ilość oleju napędowego, od którego na wcześniejszych etapach obrotu nie zapłacono akcyzy, a nabycie udokumentowane było fakturami od firmy A., która nie dokonywała rzeczywistych transakcji. Decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Celnej w Ł. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatku akcyzowym, w tym brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego i przerzucenie ciężaru dowodu na podatnika.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. oraz stwierdzono, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądu. Zasądzono zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 7 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędzia WSA Cezary Koziński Protokolant Tomasz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 7 października 2010 roku na rozprawie sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące od maja do listopada 2007 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 5617 (pięć tysięcy sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I SA/Łd 728/10
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. określił K. K. zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiąc maj 2007 r. w kwocie 21240,00 zł, za miesiąc czerwiec 2007 r. w kwocie 17700,00 zł, za miesiąc lipiec 2007 r. w kwocie 19116,00 zł, za miesiąc sierpień 2007 r. w kwocie 20060,00 zł, za miesiąc wrzesień 2007 r. w kwocie 21240,00 zł, październik 2007 r. w kwocie 25960,00 zł oraz za miesiąc listopad 2007 r. w kwocie 16520,00.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia [...] r. wszczął postępowanie kontrolne w stosunku do K. K. w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług, podatku akcyzowego oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za okres 2007 r. zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (tj. Dz. U. z 2004 r., Nr 8 poz. 65 ze zm.). W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że przedmiotem działalności gospodarczej wykonywanej przez K. K. było świadczenie usług transportu drogowego pojazdami uniwersalnymi. Firma używała 5 samochodów napędzanych olejem napędowym i nie była w 2007 r. zarejestrowanym podatnikiem podatku akcyzowego oraz nie składała deklaracji dla podatku akcyzowego AKC. W wyniku postępowania kontrolnego ustalono, że K. K. zobowiązany jest do zapłaty podatku akcyzowego od ilości oleju napędowego zużytego na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej do napędu pojazdów samochodowych, nabytego z nieznanego źródła. Nabycie tego paliwa udokumentowane było jedynie fakturami VAT zakupu, na których w miejscu określenia sprzedawcy widniała firma A.. Materiał dowodowy zebrany w sprawie wykazał, że działalność ww. podmiotu polegała jedynie na wystawianiu faktur VAT na sprzedaż oleju napędowego. Faktury wystawione przez ten podmiot nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, gdyż paliwo wyszczególnione na tych fakturach nie było własnością M. T.. Organ pierwszej instancji, wskazał, że prowadzone postępowanie wykazało, iż firma zużyła w 2007 r. 120200 litrów oleju do napędu samochodów w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, od którego na wcześniejszych fazach obrotu nie była zapłacona akcyza. W trakcie prowadzonego postępowania podatkowego i kontrolnego nie udało ustalić się rzeczywistych dostawców paliwa do firmy K. K..
Od powyższej decyzji odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w Ł. złożył K. Sz.. Decyzji organu pierwszej instancji zarzucił naruszenie:
a. art. 122 w zw. art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), poprzez niepodjęcie wszelkich możliwych działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz dowolną ocenę dowodów, w szczególności poprzez:
- nie podjęcie wszelkich działań zmierzających do ustalenia rzeczywistych okoliczności dokonywanych przez Podatnika transakcji zakupu oleju napędowego od firmy A. oraz pochodzenia nabywanego przez niego paliwa, takich jak przesłuchanie R. W. i ustalenie osób z którymi kontaktował się telefonicznie M. T. z zakupionych na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej telefonów, bezkrytyczną sprzeczną z zasadami racjonalnego rozumowania ocenę zeznań M. T. złożonych zarówno w toku postępowania karnego, jak i podatkowego;
- błędną wykładnię treści wyroku Sądu Okręgowego w P. T. z dnia [...]. (sygn. akt [...]), poprzez wywodzenie z niego faktu, że firma A. nie dokonywała faktycznego obrotu olejem napędowym;
- wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji polegająca na tym, że z jednej strony organ meriti twierdzi, że transakcje te faktycznie miały miejsce i opodatkowuje je podatkiem akcyzowym, z drugiej zaś kwestionuje fakt nabycia przez Podatnika oleju napędowego w ilości i w cenie wynikającej z faktur wystawionych przez firmę A. na podstawie odrębnej, choć wydanej w ramach tego samego postępowania decyzji odnoszącej się do podatku dochodowego od osób fizycznych;
- brak jakiegokolwiek merytorycznego odniesienia się do argumentów i twierdzeń przedstawionych na piśmie przez Podatnika w toku przedmiotowego postępowania;
b. art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do przedstawionej przez Podatnika na piśmie w toku postępowania argumentacji, a zwłaszcza do treści przytoczonych orzeczeń sądów administracyjnych potwierdzających słuszność stanowiska Podatnika;
c. art. 180 § 1 w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 oraz art. 188 Ordynacji podatkowej
poprzez:
- pominięcie wniosku Podatnika o przesłuchanie w charakterze świadka R. W.;
- nie wystąpienie przez kontrolujących do właściwego operatora komórkowego z żądaniem udostępnienia bilingów zawierających wykaz połączeń wychodzących i przychodzących dla wszystkich numerów telefonów komórkowych zarejestrowanych na firmę A. z okresu od stycznia do lipca 2007 r.;
- nie wystąpienie do operatora sieci komórkowej właściwej dla numeru [...] należącego do M. T. o przesłanie bilingów zawierających wykaz połączeń wychodzących i przychodzących dla tego numeru pochodzących z okresu od stycznia do lipca 2007 r.;
d. art. 79a i art. 83 ust. 1 pkt a i ust 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 ze zm.), poprzez:
- przekroczenie dopuszczalnego terminu trwania czynności kontrolnych;
- niedokonanie jakichkolwiek wpisów dotyczących czynności kontrolnych znajdujących się w siedzibie Podatnika;
- przeprowadzenie czynności kontrolnych bez podstawy prawnej , tj. bez uprzedniego doręczenia Podatnikowi upoważnienia do przeprowadzenia kontroli;
e. art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez doręczenie przez organ korespondencji w przedmiotowej sprawie z pominięciem skutecznie w niej ustanowionego pełnomocnika;
f. art. 121 § 1 oraz art. 212 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez wydanie przez organ pierwszej instancji w stosunku do Podatnika i na kanwie tego samego stanu faktycznego dwóch różnych decyzji zawierających zasadniczo odmienne ustalenia co do stanu faktycznego, tj. faktycznego nabycia przez Podatnika paliwa od firmy A. M . T. na podstawie wystawionych przez firmę i znajdujących się w aktach sprawy faktur;
g. art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zmianami), poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przypisaniu określonej w nim odpowiedzialności podatkowej także nabywcom wyrobów akcyzowych działających w dobrej wierze.
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy, po przeanalizowaniu stanu faktycznego sprawy oraz mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa, nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów zawartych w odwołaniu, wskazując w szczególności w uzasadnieniu iż w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że w stosunku do paliw nabytych według faktur przez K. Sz. od firmy A. nie złożono deklaracji do właściwego urzędu celnego i że w stosunku do tego paliwa nie wydano innych decyzji, na podstawie których należało dokonać zapłaty należnej akcyzy. Organ odwoławczy wskazał, iż tylko przedstawienie takich dokumentów zwolniłoby Podatnika od obowiązku zapłaty podatku akcyzowego. W dalszej części decyzji organ odwoławczy nie podzielił stanowiska odwołującego się, że w sytuacji gdy nie można ustalić rzeczywistych dostawców paliwa do firmy K. Sz., nie można stwierdzić czy akcyza była zapłacona na wcześniejszym etapie i nie można w takim przypadku uznać za podatnika K. Sz., bo naruszałoby to zasadę wyrażoną w art. 121 Ordynacji podatkowej. Organ podkreślił w tym kontekście, że strona nie przedstawiła żadnego dowodu na okoliczność źródła pochodzenia oleju napędowego, tym samym nie wykazała, że od nabytego paliwa została opłacona akcyza. W ocenie organu drugiej instancji nie ma racji Podatnik wywodząc w odwołaniu, że przepis art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na organy podatkowe nieograniczony obowiązek poszukiwania dowodów w celu ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, w tym źródła pochodzenia paliwa dostarczanego Podatnikowi w 2007 roku. Reasumując organ odwoławczy zauważył, iż materiał dowodowy zebrany w trakcie postępowania podatkowego dawał podstawę do określenia zobowiązania podatkowego.
Na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. złożył K. K.. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie art. 122 w zw. art. 187 § 1 i art. 191 i art. 188 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niepodjęcie działań zmierzających do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, polegające w szczególności na:
* dowolnej wykładni wyroku karnego w sprawie [...] skazującego M. T. polegające na przyjęciu, że nie dokonywał on sprzedaży oleju napędowego na rzecz Podatnika, a jedynie firmował działalność innych osób, bezkrytycznej i dowolnej ocenie wiarygodności zeznań M. T. przy pominięciu w trakcie postępowania dowodowego prawidłowej oceny okoliczności korzystnych dla Podatnika;
* zaniechaniu ustalenia czy olej napędowy zużyty przez Podatnika nie został opodatkowany we wcześniejszych fazach obrotu bezpodstawnie, a także profiskalnie przyjęcie niekorzystnej dla Podatnika interpretacji stanu faktycznego sprawy, w szczególności przez odrzucenie możliwości uznania M. T. za zobowiązanego do zapłaty w podatku akcyzowym;
* zaniechaniu ustalenia jakiego rodzaju olej napędowy zużyty został przez Podatnika i profiskalne określenie zobowiązania w oparciu o najbardziej niekorzystną stawkę;
4. naruszenie art. 121, art. 210 § 4 w zw. z art. 210 § 1 ust 6 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie pełnego i szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji polegającego na braku w uzasadnieniu decyzji wyczerpującego i merytorycznego ustosunkowania się do twierdzeń argumentów Podatnika;
5. naruszenie art. 4 ust. 3 w zw. z art. 4 ust 5 ustawy z dnia 23.01.2004r. o podatku akcyzowym poprzez bezpodstawne nałożenie na Podatnika obowiązku w podatku akcyzowym pomimo, że w toku postępowania podatkowego nie udowodniono, że na wcześniejszym etapie obrotu akcyza nie została pobrana a z istniejącego materiału dowodowego wynika, że sprzedawcą oleju, a więc zobowiązanym, był M. T.;
6. naruszenie § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w zw. z art. 65 ust. 2 w zw. z art. 65 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym poprzez bezpodstawne przyjęcie, że olej napędowy zużyty przez Podatnika podlegał opodatkowaniu stawką 1882/10001 (1180zł./1000l w wypadku decyzji organu pierwszej instancji), a nie innymi stawkami określonymi w załączniku nr 1 do ww. Rozporządzenia pod poz. 1 pkt 5 lit. a lub b, pomimo, że nie przeprowadzono w sprawie postępowania dowodowego, które miałoby na celu ustalenie jakiego rodzaju olej napędowy zużył podatnik i jaka stawką powinien być obciążony.
Powołując się na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Ł..
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Bezsporna w sprawie pozostaje okoliczność, że skarżący posiadał i zużył przedmiotowe paliwo na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej (s. 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, k. 576 verte akt administracyjnych).
Spór między stronami dotyczy zaś innej istotnej okoliczności faktycznej, a mianowicie tego, kto dostarczył skarżącemu to paliwo. Strona skarżąca biorąc za podstawę wyrok Sądu Okręgowego w P. T. z dnia [...] . sygn. akt [...], skazujący za doprowadzenie Skarbu Państwa do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, zawierający w opisie czynu przestępnego przypisanego M. T.. sformułowanie "...przy czym wymienioną sprzedaż prowadził bez wymaganej koncesji, uczestnicząc tym samym w nielegalnym obrocie paliwami ...", wywodziła, że to właśnie M. T., będąc dysponentem przedmiotowego paliwa winien zostać obciążony akcyzą.
Organ odwoławczy z kolei podnosił, że M. T. był jedynie "wystawcą pustych faktur" zaś rzeczywistych dostawców paliwa w trakcie prowadzonego postępowania nie udało się ustalić – s. 8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, k. 575 verte akt administracyjnych).
W tak zarysowanym sporze rację należy przyznać organowi odwoławczemu. Cytowanego wyżej wyroku sądu karnego nie można zasadnie potraktować jako dowodu faktycznego obrotu paliwem przez M. T.. Po pierwsze dlatego, że z przedstawionego wyżej opisu czynu przestępczego nie wynika, czy nielegalny obrót paliwami przypisany M. T. polega zdaniem sądu karnego na rzeczywistym, a tylko nieewidencjonowanym obrocie paliwami, czy też, jak chce tego organ odwoławczy, na wystawianiu pustych faktur niedokumentujących rzeczywistych transakcji. Po wtóre zaś stąd, że wątpliwości tych nie da się rozstrzygnąć z braku uzasadnienia cytowanego wyroku. W tej sytuacji zaprezentowana wyżej teza strony skarżącej musi być uznana za zbyt daleko idącą i przez to dowolną.
Dlatego uznać należy za trafne stanowisko przyjęte przez organ odwoławczy co do tego, że w postępowaniu podatkowym nie ujawniono podmiotów, które dostarczyły skarżącemu sporne paliwo.
Wbrew poglądowi organów obu instancji nie oznacza to bynajmniej prawa do przypisania skarżącemu statusu podatnika podatku akcyzowego i określenia wobec niego zobowiązania w tym podatku.
Należy przypuszczać, gdyż zaskarżona decyzja ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie wskazują tego wprost, że podstawą prawną takiego zabiegu uczyniono art. 4 ust. 2 punkt 9 ustawy o podatku akcyzowym.
Zgodnie z wymienionym przepisem, opodatkowaniu akcyzą podlega zużycie wyrobów akcyzowych na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. To, że skarżący wykorzystał nabyte od nieustalonych podmiotów i w nieustalonych okolicznościach paliwo na potrzeby prowadzonej działalności nie jest, jak wskazano na wstępie niniejszych rozważań, kwestionowane przez stronę skarżącą.
Rzecz jednak w tym, że podatek akcyzowy ma charakter jednofazowy. W myśl art. 4 ust.5 jeżeli w stosunku do wyrobu akcyzowego powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z czynności, o których mowa w ust. 1-3, to nie powstaje obowiązek podatkowy na podstawie innej czynności określonej w tych przepisach, jeżeli kwota akcyzy została określona lub zadeklarowana w należnej wysokości. Zgodnie z treścią cytowanego przepisu wykorzystanie nabytego paliwa na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej jest opodatkowane akcyzą jedynie wówczas, gdy akcyza od tego paliwa nie została zadeklarowana lub określona na wcześniejszej fazie opodatkowanego, tj. wymienionego w art. 4 ust.1 i ust 2 ustawy, obrotu. Tak więc w omawianym przypadku obowiązek podatkowy w akcyzie ma charakter warunkowy. Powstaje on bowiem w stosunku do osoby nabywającej paliwo nie zawsze lecz tylko wtedy, gdy uprzednio akcyza od tego paliwa nie została zadeklarowana lub określona.
Obarczanie podatnika obowiązkiem ustalania, czy podmiot sprzedający mu paliwo (lub inny wyrób akcyzowy) złożył już stosowną deklarację dotyczącą przedmiotowego wyrobu lub czy została wobec niego wydana decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego w akcyzie wykracza poza granice wszelkich obowiązujących regulacji prawnych. Wykracza również poza ramy wzorca należytej staranności przedsiębiorcy, już choćby z tego powodu, że ów sprzedawca może nie mieć wiedzy o tym, czy wyrób akcyzowy został opodatkowany na wcześniejszym etapie obrotu. Regulacja dotycząca przedmiotu opodatkowania i obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym różni się w sposób zasadniczy od reżimu, któremu poddany jest podatek od towarów i usług. Tam opodatkowanie dotyczy każdego etapu obrotu i ma (co do zasady) charakter nieograniczony. Akcyza zaś jest podatkiem jednofazowym, w którym opodatkowanie wyrobu na jednym etapie obrotu wyłącza opodatkowanie kolejnych etapów, wymienionych w art. 4 ust. 1 i 2. Jeśli zatem etapów tych jest więcej niż 1 podatnik nie ma żadnego realnego sposobu dowiedzenia się o opodatkowaniu nabywanego wyrobu
Dopóki unormowanie to nie ulegnie zmianie (co odnosi się także do obowiązującej ustawy z dnia 6 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym – art. 8 ust.6) dopóty nakładanie na podatnika obowiązku wskazywania dowodu, że akcyza od nabytego przez niego wyrobu już została uiszczona nie będzie miało ustawowego umocowania.
Jedynie organy podatkowe jako podmioty wyspecjalizowane i wyposażone w szerokie uprawnienia inkwizycyjne przewidziane przepisami ordynacji podatkowej mają realną możliwość dokonywania stosownych ustaleń w tym zakresie. Tylko one wykorzystując swe uprawnienia do weryfikacji prawidłowości rozliczeń podatników z tytułu danin publicznych są w stanie ujawnić czy akcyza od danego wyrobu została zadeklarowana lub, czy w związku z jej niezadeklarowaniem została wydana decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego z tego tytułu.
Nie to jest jednak najistotniejsze. Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 o.p. wynika, co jest poglądem utrwalonym w doktrynie i judykaturze, obowiązek organu podatkowego wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania prawa materialnego. Z zasady tej wynika, że to organ podatkowy jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego w sprawie. To rozwiązanie kształtuje rozkład ciężaru dowodów w postępowaniu podatkowym. W prawie publicznym regułą jest, że ciężar dowodu spoczywa na organie administracji – B. Adamiak Ordynacja Podatkowa Komentarz 2006, Wydawnictwo Unimex, Wrocław 2006, s. 497.
Rzecz jasna reguła ta doznaje ograniczeń, ale jedynie wówczas, gdy przepis rangi ustawowej wyraża ją expressis verbis jak np. w sprawach dotyczących odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości podatkowe spółki – art. 116 § 1 ordynacji podatkowej lub w sprawach zobowiązań z tytułu dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach – art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Skoro zaś w ustawie z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym nie ma takiego przepisu szczególnego, który obarczałby ciężarem dowodzenia podatnika to znaczy, że, na zasadach ogólnych, ciężar ten spoczywa na organach podatkowych. One zatem muszą ustalić, czy przed wykorzystaniem dla potrzeb działalności gospodarczej podatnika akcyza została zadeklarowana lub określona. Jeśli zaś ustalić tego nie mogą, z braku dowodów lub z jakiegokolwiek innego powodu, w stosunku do podatnika wykorzystującego paliwo do działalności gospodarczej muszą umorzyć postępowanie podatkowe. W takiej bowiem sytuacji nie ma podstaw prawnych do określania zobowiązania wobec tego podatnika. Próby podjęte w tym kierunku, jak np. w rozpoznawanej sprawie, odwołują się do poglądu prezentowanego przez część judykatury, a sprowadzającego się do następującej tezy: "organy są upoważnione do pociągnięcia podatnika wykorzystującego wyrób akcyzowy do prowadzonej działalności czy choćby posiadającego ten wyrób do odpowiedzialności za rozliczenie podatku akcyzowego, w sytuacji, gdy niesolidny dostawca nie rozliczy ciążącego na nim obowiązku zapłaty akcyzy. Tego rodzaju interpretacja jest dopuszczalna w sytuacji, w której nie jest możliwe ustalenie dostawcy, który był zobowiązany do rozliczenia podatku akcyzowego" – wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1113/07. Stanowisko powyższe ma charakter contra legem. Żaden sąd nie jest uprawniony do rozszerzania ustawowego katalogu czynności opodatkowanych akcyzą o niesolidność dostawcy ani o jakąkolwiek inną przesłankę. Zarówno owa niesolidność jak i jakakolwiek inna przesłanka wykraczająca poza katalog czynności określonych w ustawie akcyzowej, ma charakter pozaustawowy, wobec czego nie może zyskać aprobaty.
Przedstawiona powyżej teza zdaje się być nieuzasadnioną próbą usprawiedliwienia przerzucenia na podatnika zobowiązania w akcyzie mimo braku zajścia przesłanek ustawowych.
Z drugiej zaś strony, zakładając racjonalność prawodawcy, uprawnione jest stanowisko, że skoro w ustawie o podatku akcyzowym nie zmieniono rozkładu ciężaru dowodzenia to nie stało się tak przypadkowo, lecz w wyniku celowego zamysłu ustawodawcy, który nie widział potrzeby lub możliwości obarczania podatnika obowiązkiem dowodzenia, że akcyza była już uprzednio zadeklarowana lub określona.
Sąd orzekający w niniejszym składzie, zdaje sobie sprawę z konsekwencji przyjęcia tego rodzaju poglądu. Mając na względzie całokształt okoliczności związanych z obrotem paliwami w sprawach zbliżonych do rozpoznawanej może to doprowadzić do braku opodatkowania paliwa pochodzącego z nieustalonego źródła, a co za tym idzie narażenia Skarbu Państwa na poważne straty. Nie jest jednak rzeczą sądów dbanie o interesy fiskusa, a jedynie badanie legalności decyzji organów administracji. Ustawy podatkowe zaś, będące podstawą prawną rozstrzygnięć tychże organów same normują stany faktyczne, przy zajściu których mogą one żądać od podatników regulowania zobowiązań z tytułu podatków, nie przewidują jednak możliwości tworzenia takich stanów faktycznych przez te organy, ani także przez sądy administracyjne.
Nie są również i nie mogą być narzędziem swoistego "karania" podatników za rzekome lub rzeczywiste unikanie opodatkowania. Jak wskazano wyżej regulują one wyłącznie podatkowe następstwa określonych w nich stanów faktycznych.
Zatem w demokratycznym państwie prawa nie ma żadnych podstaw prawnych, aby traktować je instrumentalnie, jako narzędzia realizacji interesów fiskusa.
Zaprezentowane powyżej stanowisko uwzględni organ odwoławczy, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.
Wobec tego, że przedstawione powyżej rozważania stanowią podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, niezależnie od oceny trafności zarzutów skierowanych pod adresem zaskarżonej decyzji w skardze nie było potrzeby osobnego odnoszenia się do tychże zarzutów.
Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 litera c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami) należało orzec jak w sentencji.
Orzeczenie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji znajduje podstawę w treści art. 152 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
Sz.Ch.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło