I SA/Gd 455/10
WyrokWSA w Gdańsku2010-10-12
Skład orzekający: Ewa Kwarcińska, Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Danuta Oleś
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące przedawnienia, braku doręczenia upomnienia oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym są uzasadnione, gdy podstawą egzekucji jest prawomocna decyzja określająca wysokość zaległości składkowych, a zmiana przepisów dotyczących przedawnienia nastąpiła po powstaniu zobowiązania, ale przed jego przedawnieniem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzuty skarżącego dotyczące przedawnienia, braku doręczenia upomnienia i zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego są nieuzasadnione. Wskazał, że zmiana przepisów dotyczących przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 5 na 10 lat, wprowadzona ustawą z 2002 r., ma zastosowanie do należności, które nie uległy przedawnieniu przed dniem wejścia w życie tej ustawy (1 stycznia 2003 r.), nawet jeśli powstały wcześniej. Podkreślił również, że zarzuty dotyczące zasadności decyzji wymiarowej, w tym wysokości odsetek i kosztów upomnień, mogły być kwestionowane jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu egzekucyjnym. Brak doręczenia upomnienia nie stanowił podstawy zarzutu, gdyż należność została określona w decyzji, a zastosowany środek egzekucyjny (zajęcie wynagrodzenia) nie był nadmiernie uciążliwy w kontekście celu egzekucji.Stan faktyczny
Skarżący P. K. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, które uznało zarzuty skarżącego w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej za nieuzasadnione. Zarzuty dotyczyły przedawnienia należności, braku doręczenia upomnień, niewłaściwego naliczenia odsetek oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (zajęcie wynagrodzenia). Podstawą egzekucji była decyzja Inspektoratu ZUS z 2008 r. określająca wysokość zaległości składkowych, na którą skarżący wniósł odwołanie, oddalone przez Sąd Okręgowy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędzia WSA Danuta Oleś, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 października 2010 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G z dnia 12 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
I SA/Gd 455/10
UZASADNIENIE
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 16 listopada 2009 r., nr [...] uznał zarzuty zgłoszone przez skarżącego P. K. w sprawie prowadzonej egzekucji za nieuzasadnione. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia wskazano art. 17, art. 33 pkt 1, 7 i 8 oraz art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.).
W zażaleniu na powyższe postanowienie P. K. wskazał, że decyzja z dnia 2 lipca 2008 r. określająca wysokość zaległości została mu doręczona po wniesieniu odwołania do sądu okręgowego i po wszczęciu egzekucji administracyjnej. Podkreślił, że nie zostały mu doręczone upomnienia, których kosztami został obciążony. Zakwestionował także wykazaną w tytułach wykonawczych kwotę odsetek za zwłokę, która – w jego ocenie – została niewłaściwie naliczona i znacznie przewyższa kwotę należności głównej.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 marca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), art. 34 § 1, § 4 i § 5 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy dokonał następujących ustaleń stanu faktycznego:
- Inspektorat Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 2 lipca 2008 r., nr [...], doręczoną skarżącemu w dniu 19 września 2008 r., określił skarżącemu wysokość zaległości z tytułu nieuregulowanych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, kwotę odsetek za zwłokę oraz obciążył go kosztami upomnień,
- Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organ egzekucyjny) na wniosek wierzyciela na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 14 maja 2009 r. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącego co do zaległości z ww. tytułu,
- odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu 21 maja 2009 r. jednocześnie z zawiadomieniami z dnia 14 maja 2009 r., nr [...] o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę,
- pismem z dnia 27 maja 2009 r. zobowiązany, powołując się na art. 33 pkt 1, 7 i 8 u.p.e.a., wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, żądając zwrotu, w jego ocenie, nienależnie pobranych kwot; podniósł także zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęciu 50% wynagrodzenia za pracę,
- postanowieniem z dnia 28 października 2009 r., nr [...] wierzyciel uznał zgłoszone przez skarżącego zarzuty za bezzasadne,
- Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 8 września 2009 r., nr [...] uznał zarzuty zgłoszone przez skarżącego za nieuzasadnione,
- Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenie skarżącego, postanowieniem z dnia 13 października 2009 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Dyrektor Izby Skarbowej w pełni podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że zgłoszone przez skarżącego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, których podstawa określona została w art. 33 pkt 1, 7 i 8 u.p.e.a. są niezasadne. Przywołał brzmienie art. 33 u.p.e.a. Wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., w zakresie zarzutów określonych w pkt 1-5 art. 33 u.p.e.a., organ egzekucyjne rozpatruje je po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, które ma charakter wiążący.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że tytuły wykonawcze z dnia 14 maja 2009 r. wystawione zostały na podstawie decyzji Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 lipca 2008 r., którą określono skarżącemu kwotę zaległości m. in. z tytułu nieuregulowanych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnień. Wniesione przez skarżącego odwołanie od powyższej decyzji zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w G. XV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 10 lutego 2009, sygn. akt XV U 2403/08. Tym samym zarzut nieistnienia obowiązku uznać należało za bezzasadny.
Organ odwoławczy podkreślił, że zarzuty dotyczące istnienia zaległości oraz prawidłowego określenia jej wysokości mogły być podnoszone przez skarżącego wyłącznie na etapie postępowania odwoławczego toczącego się przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych.
Za prawidłowo wystawione organ odwoławczy uznał tytuły wykonawcze, w których określenie egzekwowanego obowiązku jest zgodne z treścią decyzji Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Dyrektor Izby Skarbowej, tak jak i organ pierwszej instancji nie podzielił zarzutu skarżącego w przedmiocie zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Za bezsporny uznał fakt, że przymusowe dochodzenie wobec zobowiązanego należności pieniężnych jest uciążliwe dla dłużnika, jednak egzekucja jest konsekwencją zaniechania przez dłużnika dobrowolnego uregulowania zaległości.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł P. K., podnosząc zarzut przedawnienia i żądając zwrotu niesłusznie wyegzekwowanej w czerwcu 2009 r. kwoty 379,20 zł. Wskazał, że egzekucja należności była przedwczesna z uwagi na niewyjaśnieni podnoszonej przez skarżącego kwestii wysokości naliczonych odsetek za zwłokę i kosztów upomnień. Podniósł, że organ rentowy – pomimo wniosku skarżącego w tym zakresie – nie przedstawił dokumentów (kopii potwierdzenia odbioru), z których wynikałoby, że koszty upomnień zostały mu doręczone. Zarzucił także organowi rentowemu, że zaniechał dochodzenia dobrowolnego uiszczenia powstałych zaległości przez skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
I.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a., lub stwierdzenia nieważności jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w art. 247 ustawy Ordynacja podatkowa (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Sąd zwraca również uwagę na dyspozycję art. 134 § 2 P.p.s.a., który stanowi, iż Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Cytowany przepis reguluję zasadę zakazu orzekania na niekorzyść strony postępowania sądowoadministracyjnego (zakaz reformationis in peius). Zgodnie z tą zasadą Sąd nie może uchylić rozstrzygnięcia organu administracyjnego, które byłoby zgodne z przepisami prawa, a także obiektywnie korzystne dla strony.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia, jak również przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
II.
Organ egzekucyjny Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na wniosek wierzyciela tj. Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącego w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] z 14 maja 2009r. obejmujące zaległe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca do lipca 1999r.
Skarżący pismami z 27 maja 2009r., uzupełnionymi pismem z 19 sierpnia 2009r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzonej do jego majątku egzekucji administracyjnej w zakresie dyspozycji art. 33 pkt 1, 7 i 8 u.p.e.a., skargę na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia zawiadomieniami z 14 maja 2009r. prawa majątkowego stanowiącego jego wynagrodzenie za pracę, wnosząc również o zwrot bezpodstawnie pobranych kwot w toku postępowania egzekucyjnego. Skarżący wskazał na brak podstawy do poboru odsetek i kosztów upomnienia. Ponadto podkreślił, że pobór 50% jego wynagrodzenia za pracę jest zbyt uciążliwy w sytuacji gdy osiąga niskie dochody i ma do utrzymania niepełnosprawne dziecko.
Skarżący, w uzasadnieniu skargi jaką skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w ślad za treścią skargi objętej sprawą I SA/Gd 454/10, wskazał, że nie doręczono mu upomnień, których kosztami - zgodnie z treścią tytułów wykonawczych - został obciążony, a ponadto błędnie naliczono mu odsetki, których wysokość przekracza kwotę należności głównej. W skardze do WSA w Gdańsku skarżący zarzucił ponadto niewłaściwe działanie Inspektoratu ZUS, który powinien wcześniej uprzedzić go o powstałej zaległości wobec ZUS i wnosi o zwrot pobranej mu bezpodstawnie kwoty 379,20 zł bowiem nastąpiło przedawnienie.
III.
Podstawą prawną wystawienia tytułów wykonawczych j.w., na podstawie których wszczęto w tej sprawie postępowanie egzekucyjne była prawomocna decyzja Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2 lipca 2008r., którą wierzyciel określił stronie skarżącej wysokość nieopłaconych składek między innymi na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca do lipca 1999r. W decyzji tej określono kwotę należności głównej w wysokości 106,38 zł, kwotę odsetek w wysokości 212 zł oraz kwotę kosztów upomnień (26,40 zł), doręczonych stronie w trybie zastępczym w dniu 31 grudnia 2007r.
Decyzja Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2 lipca 2008r. została skarżącemu doręczona 19 września 2008 r.
Wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z 10 lutego 2009r. w sprawie XV U 2403/08 odwołanie skarżącego zostało oddalone; jednocześnie odrzucony został pozew strony o ustalenie nieistnienia obowiązku zapłaty składek i zwrot pobranych składek (k. 100 I tomu akt).
IV.
Z mocy art. 33 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005r., nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej jako u.p.e.a.), podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
1/ Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być, zgodnie z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.
Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.; dalej jako u.s.u.s.), która w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowiła, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 z późn. zm.) dokonała w art. 1 pkt 9 zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (...). Zgodnie z art. 23 ustawy zmieniającej weszła ona w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. Ustawa zmieniająca nie zawiera wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. W związku z tym pojawiły się w wątpliwości dotyczące kwestii, czy niekorzystna dla dłużnika zmiana terminu przedawnienia wydłużała dotychczasowe - krótsze - terminy przedawnienia, a tym samym czy wierzytelności nieprzedawnione podlegały dłuższemu okresowi przedawnienia. Na pytanie to należy odpowiedzieć twierdząco. Upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002 r. 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie ustawy z 18 grudnia 2002 r.) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. ulega 10-letniemu przedawnieniu, a nie jak dotychczas - przedawnieniu 5-letniemu. Taki pogląd wyrażony został m.in. w dwóch uchwałach Sądu Najwyższego: z 2 lipca 2008 r. (II UZP 5/08, OSNP Nr 1-2/2009, poz. 17) i z 8 lipca 2008 r. (I UZP 4/08, OSNP Nr 1-2/2008, poz. 19, również w: Biuletynie SN 2008/7/17 i systemie LEX pod nr 396249). Należy przy tym wyjaśnić, że zasada nieretroakcji, jako fundamentalna zasada państwa demokratycznego, odnosi się do stanu, w którym nowa ustawa miałaby zmienić sytuację prawną obywatela, którą dotychczasowe prawo regulowało jako bardziej korzystną. W dacie wejścia w życie przepisów o 10-letnim terminie przedawnienia nie nastąpiło jeszcze przedawnienie składek na podstawie wcześniejszych przepisów ustawy, a skoro termin przedawnienia jeszcze nie upłynął, to nadal nie zaistniały skutki przedawnienia.
Powyższe oznacza to, że w sprawie rozpoznawanej nie naruszono zasady lex retro non agit (prawo nie działa wstecz) – taki zarzut byłby uzasadniony tylko w przypadku, gdyby doszło do wydłużenia do lat 10 terminu przedawnienia w stosunku do zobowiązań przedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. (co nin. sprawy nie dotyczy); por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08, publ. Biul. Sąd. 2008/7/16, LEX nr 396253.
Stanowisko WSA w Gdańsku w rozpoznawanej sprawie zostało utrwalone w orzecznictwie zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok z 14 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 338/06; z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 505/07; z 6 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 447/08; dostępne w Internecie), jak i Sądu Najwyższego, w tym w wyroku z 5 kwietnia 2005 r., sygn. akt I UK 232/04 (publ. OSNP 2006/1-2/26, LEX nr 166470). Sąd Najwyższy stwierdził, że zmiana art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, dokonana ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, ustanawiająca dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003 r., nie ma zastosowania do należności przedawnionych przed tym dniem. Z kolei w wyroku z 12 lipca 2007 r., sygn. akt I UK 37/07 (publ. OSNP 2008/17-18/266, LEX nr 447764) SN przyjął, że dziesięcioletni termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wprowadzony od dnia 1 stycznia 2003 r. odnosi się także do należności powstałych przed tym dniem i wówczas nieprzedawnionych. W orzeczeniu tym wyjaśniono ponadto, że prawo zmiany terminów przedawnienia jest domeną ustawodawcy i skoro ma w ten sposób wpływ na stosunki cywilnoprawne, to obejmuje ono również stosunki publicznoprawne (należności składkowe); inaczej mówiąc dłużnik musi się poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego.
W ww. uchwale Sądu Najwyższego z 2 lipca 2008 r., w sprawie sygn. akt II UZP 5/08, uznano, że dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu nadanym ustawą z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych.
Tym samym w niniejszej sprawie uzasadnionym staje się zastosowanie nowego prawa, a więc art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą - co oznacza, że okres przedawnienia wynosi więc 10 lat, licząc od dnia, w którym należności Skarżącego stały się wymagalne.
Reasumując - upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002 r. 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie ustawy z 18 grudnia 2002 r.) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. ulega 10-letniemu przedawnieniu, a nie jak dotychczas - przedawnieniu 5-letniemu.
Do dnia złożenia zarzutów przez stronę, zobowiązanie nie zostało wykonane ani umorzone, nie nastąpiło jego przedawnienie ani wygaśnięcie, nie stwierdzono nieistnienia obowiązku wobec czego stanowisko organu prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie budzi zastrzeżeń.
2/ w zakresie zarzutu objętego przepisem art. 33 pkt 7 u.p.e.a., z mocy którego brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. może być podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazać należy – mając na uwadze zakres zarzutu strony - że wbrew twierdzeniom strony skarżącej upomnienie, objęte decyzją wymiarową Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2 lipca 2008r. (k. 23 I tomu akt postępowania), jak wynika z akt postępowania egzekucyjnego zostało mu doręczone, w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego, w dniu 31 grudnia 2007r. (por. k. 1-20 I tomu akt postępowania egzekucyjnego).
Należy w tej jednak sprawie podkreślić, iż zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym nie stanowią podstawy do podważenia zasadności wydanej decyzji wymiarowej stanowiącej z kolei podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Koszt upomnień 158,40 zł objętych decyzją wymiarową Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2 lipca 2008r. (k. 23 I tomu akt postępowania) podlegał kontroli sądu powszechnego – jak już wskazano Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z 10 lutego 2009r. w sprawie sygn. akt XV U 2403/08 oddalił odwołanie skarżącego oraz odrzucił pozew strony o ustalenie nieistnienia obowiązku zapłaty składek i zwrot pobranych w toku postępowania egzekucyjnego składek.
Odnosząc zgłoszony zarzut do etapu postępowania egzekucyjnego wskazać należy, że Minister Finansów rozporządzeniem z 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), wydanym w oparciu o art. 15 § 5 u.p.e.a., w § 13, zawarł katalog należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, między innymi gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu tj. w decyzji, postanowieniu lub innym akcie indywidualnym będącym źródłem obowiązków objętych egzekucja administracyjną. Przyjąć należy, iż użycie w ww. przepisie wykonawczym zwrotu należność określona w orzeczeniu oznacza, że upomnienie nie jest wymagane w przypadku gdy chodzi o egzekucję należności powstałych z mocy prawa, których wysokość została określona w deklaratoryjnym orzeczeniu.
Powyższe oznacza, iż nawet gdyby odczytywać zgłoszony przez stronę zarzut jako brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia przez organ egzekucyjny (art. 33 pkt 7 u.p.e.a.), zarzut ten uznać należy za bezpodstawny.
3/ Z mocy art. 33 pkt 8 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Zasada stosowania najmniej uciążliwego dla zobowiązanego środka egzekucyjnego wiąże się z zasadą celowości. Celem postępowania egzekucyjnego jest bowiem doprowadzenie do przymusowej realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków.
Podstawowym zadaniem organów prowadzących postępowanie egzekucyjne jest ściągnięcie od zobowiązanego zaległości, stąd możliwe jest stosowanie równolegle kilku środków egzekucyjnych. Oczywistą kwestią jest, że stosowanie środka egzekucyjnego nie może być represją, a to oznacza, że stosowanie środków egzekucyjnych nie może zmierzać do wyrządzenia zobowiązanemu dolegliwości poprzez wybór najbardziej uciążliwego.
O zastosowaniu najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego można mówić, gdy istnieje możliwość wyboru. Jeśli natomiast w konkretnej sprawie, jak w rozpoznawanej, organ egzekucyjny ma do dyspozycji tylko jeden środek egzekucyjny, to wówczas nie tylko jest on uprawniony ale i zobowiązany do jego stosowania. Sąd tym samym podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gdańsku z 8 kwietnia 2008 r., w sprawie I SA/Gd 1013/07.
Podkreślić należy, że sam fakt konieczności spełnienia celu postępowania egzekucyjnego jakim jest dążenie organu egzekucyjnego do przymusowego wykonania obowiązku, nie świadczy automatycznie – wbrew twierdzeniom strony skarżącej - o stosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
V.
Zgodnie z art. 29 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, bada natomiast z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej należności objętej tym tytułem oraz sam tytuł wykonawczy pod względem formalnym, tzn. czy zawiera wszystkie elementy określone w art. 27 u.p.e.a.
Zdaniem Sądu organ egzekucyjny uczynił zadość tym wymaganiom. Prawidłowo zbadał tytuły wykonawcze pod względem formalnym i stwierdził, iż odpowiadają one wymogom art. 27 u.p.e.a., a także że należność objęta tymi tytułami podlega egzekucji administracyjnej. Na dzień dokonania zaskarżonych czynności wierzyciel nie zweryfikował wysokości swojego roszczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie posiada kompetencji do rozpoznania w niniejszej sprawie wniosku o umorzenie kwot odsetek i kosztów upomnienia określonych w prawomocnej decyzji Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2 lipca 2008r.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
EK
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło