III SAB/Łd 16/10

Dnia 14 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska po rozpoznaniu w dniu 14 października 2010 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. T. na bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. w przedmiocie niezajęcia stanowiska wobec bezczynności Komisji Stypendialnej do spraw Doktorantów Uniwersytetu Medycznego w Ł. w sprawie stypendium socjalnego, zapomogi, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowego p o s t a n a w i a : odrzucić skargę. W dniu 19 czerwca 2010 roku P. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. w przedmiocie niewydania decyzji w sprawie stypendium socjalnego, zapomogi, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowego. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż "pomimo złożenia w przepisanym terminie wniosków o przyznanie pomocy materialnej, do tej pory nie otrzymał decyzji w ww. sprawach". Wskazał iż nie otrzymał również, w trybie i formie określonych w przepisach k.p.a. wezwania do uzupełnienia dokumentacji. Pomimo natomiast skierowanego w dniu 12 kwietnia 2010 roku do Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. pisma będącego skargą na organ I instancji i wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, Rektor UM pozostawał bezczynny w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż w dniu 22 lipca 2010 roku Komisja Stypendialna do spraw Doktorantów Uniwersytetu Medycznego w Ł. wydała decyzje w przedmiocie stypendium socjalnego, stypendium na wyżywienie, stypendium mieszkaniowego oraz zapomogi. Odnosząc się natomiast do zarzutu bezczynności Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. podniósł, iż wobec niewniesienia przez stronę odwołania, przedmiotowa sprawa nie mogła być rozpoznawana przez organ II instancji. Wobec faktu, iż z treści wniesionej w dniu 19 czerwca 2010 roku skargi wynika, iż dotyczy ona zarówno bezczynności organu I instancji tj. Komisji Stypendialnej do Spraw Doktorantów, jak i organu II instancji, zarządzeniem z dnia 25 sierpnia 2010 roku Sąd zobowiązał skarżącego do wypowiedzenia się w terminie 7 dni, czy skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. należy traktować jako: skargę na bezczynność w przedmiocie braku stanowiska Rektora UM wobec bezczynności organu I instancji, mimo wniesienia do Rektora UM w trybie art. 37 § 1 k.p.a. skargi z dnia 12 kwietnia 2010 roku, czy też jako skargę na niewydanie przez Rektora UM decyzji w przedmiocie stypendium socjalnego, stypendium na wyżywienie, stypendium mieszkaniowego oraz zapomogi, zaznaczając, iż taką decyzję Rektor może wydać dopiero w trybie odwoławczym tj. po rozpoznaniu sprawy i wydaniu decyzji przez organ I instancji. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, w piśmie procesowym z dnia 3 września 2010 roku skarżący wskazał, iż "skargę należy traktować jako skargę na bezczynność wobec braku stanowiska Rektora wobec bezczynności organu I instancji, mimo wniesienia do Rektora w trybie art. 37 § 1 k.p.a. skargi w dniu 12 kwietnia 2010 roku". Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna. Zakres właściwości rzeczowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z przepisem art. 3 p.p.s.a. kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a. Katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność, rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują sądową kontrolę. Stosownie bowiem do treści art. 3 § Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest skarga na bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. polegająca na nierozpoznaniu zażalenia (skargi) z dnia 12 kwietnia 2010 roku na bezczynność organu I instancji, tj. Komisji Stypendialnej do spraw Doktorantów Uniwersytetu Medycznego w Ł. w sprawie stypendium socjalnego, zapomogi, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowego ,wniesionego w trybie art. 37 § 1 k.p.a. W myśl powołanego powyżej art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. zakres przedmiotowy skargi na bezczynność wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 – 4 ustawy, w myśl których skarga na bezczynność jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzję, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia lub uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z powyższych regulacji wynika więc, że zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powołanych wyżej przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Stosownie natomiast do treści art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Wniesienie zażalenia na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. ma zatem na celu likwidację bezczynności organu administracyjnego w trybie administracyjnym. Zażalenie, o którym mowa wyżej jest zatem swoistym środkiem prawnym, który skutkuje uruchomieniem działania nadzorczego organu wyższego stopnia. Organ wyższego stopnia rozpatruje zażalenie w granicach określonych art. 37 § 2. W razie uznania zasadności zażalenia organ wyższego stopnia: 1) wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy, 2) zarządza wyjaśnienie przyczyn zwłoki, 3) zarządza, w razie potrzeby, podjęcie środków zapobiegających naruszeniu terminów załatwiania spraw w przyszłości . W użytym w art. 37 § 1 kpa pojęciu "niezałatwienie sprawy" nie mieści się rozpoznanie zażalenia, o którym mowa w tym przepisie. Rozpoznanie takiego zażalenia nie następuje w formie decyzji administracyjnej, ale w drodze czynności nadzorczej, która gdyby nawet została ujęta w formę postanowienia, nie mogłaby być zaskarżona do Sądu, w art. 3 § 2 p.p.s.a. nie wymieniono bowiem tego rodzaju orzeczeń. Przepis art. 37 k.p.a. nie określa bowiem w jakiej formie organ administracji publicznej wyższego stopnia ma zażalenie rozstrzygnąć. Natomiast zgodnie z utrwalonym poglądem prezentowanym zarówno w literaturze jak i orzecznictwie stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. przyjmuje formę postanowienia, na które nie służy zażalenie (art. 141 § 1 k.p.a.). Postanowienie to ma charakter wpadkowy (incydentalny), a zatem nie kończy postępowania w sprawie i nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Nie jest to więc postanowienie podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Nie jest to również inny akt lub czynność organu dotycząca przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 lutego 1995 r. sygn. akt I SAB 86/94, ONSA 1996/1/39 r., z dnia 13 marca 2001 r. sygn. akt I SAB 246/00 LEX 78952, wyroki NSA z 12 kwietnia 2001 r. sygn. akt IV SA 1866/00 ONSA 2002/4/144 oraz z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 572/99 ONSA 2002/3/116). Złożenie zażalenia w tym trybie stanowi przesłankę skargi na bezczynność organu administracji publicznej i tym samym stanowi warunek formalny wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego, ale na bezczynność organu pierwszej instancji zgodnie z art. 52 p.p.s.a. W świetle powyższych rozważań należy zatem stwierdzić, że skoro na postanowienie wydane w trybie art. 37 k.p.a. nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, to tym samym skarga ta nie przysługuje na bezczynność organu polegającą na nierozpoznaniu zażalenia (w tym wypadku nazwanego skargą) wniesionego w trybie art. 37 § 1 k.p.a., w tym także na niewyrażeniu stanowiska przez ten organ w formie postanowienia, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2009r. w sprawie IV SAB/Gl 21/09, LEX 504035, postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., w sprawie I OSK 1413/05, LEX 209127, postanowienie NSA z dnia 27 września 2001r. w sprawie I SAB 177/01, LEX 84483, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 19 października 2007 r., w sprawie II SAB/Wa 66/07 LEX 420139 ). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. Sąd skargę odrzucił jako niedopuszczalną. a.ł.