III SA/Kr 985/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Krystyna Kutzner Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2010 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie przekazania wniosku o przyznanie zasiłku celowego według właściwości skargę oddala wyroku WSA w Krakowie z dnia 14 października 2010r. Pismem z dnia 27 maja 2010r. M. S. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C o przyznanie jej pomocy finansowej w związku z poniesionymi stratami powstałymi na skutek niekorzystnych zjawisk atmosferycznych (powódź) w miesiącu maju 2010r. Postanowieniem z dnia [...] 2010r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C, działając z upoważnienia Wójta Gminy C, przekazał na podstawie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wniosek M. S. Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w K. Kierownik GOPS w C wyjaśnił, iż zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Organ ustalił, że M. S. nie ma miejsca zamieszkania ani pobytu na terenie Gminy C, jak również nie jest tam zameldowania. Mieszka natomiast w K. oś. B, gdzie jest zameldowana i gdzie prowadzi gospodarstwo domowe. Organ stwierdził również, iż w miejscowości A Gmina C M. S. posiada wprawdzie dom, który został całkowicie zalany w wyniku powodzi, ale jest on wykorzystywany okazjonalnie w charakterze domu letniskowego. Na powyższe postanowienie M. S. wniosła zażalenie, w którym wyjaśniła, iż jest właścicielką czterohektarowego gospodarstwa rolnego wraz z budynkiem mieszkalnym w miejscowości A. W budynku mieszkalnym w latach 2006–2009 został przeprowadzony kapitalny remont pomieszczeń mieszkalnych, sanitarnych oraz kuchni, gdyż był przygotowywany do stałego osiedlenia się. Wyjaśniła również, iż oboje z mężem są obecnie zameldowani w K. oś. B, ale mieszkają zarówno w K., jak i w A utrzymując gospodarstwo rolne. M. S. dodała także, iż solidnie i uczciwie opłaca podatek od posiadanego gospodarstwa rolnego. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2010r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 65 § 1 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i § 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. nr 198, poz. 1925), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C z dnia [...] 2010r. nr [...]. Kolegium stwierdziło, iż właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Organ II instancji zaznaczył jednak, iż ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego, który w art. 25 stanowi, że miejscem zamieszkania osoby jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, przy czym ustalenie tego zamiaru powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. Kolegium wskazało, iż o zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można więc mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem aktywności życiowej danej dorosłej osoby fizycznej. Zdaniem organu, na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się zatem dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Kolegium stwierdziło, iż sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Organ II instancji podniósł, iż z akt przedmiotowej sprawy wynika, że M. S. jest zameldowana i zamieszkuje w K. oś. B. Pod tym adresem przyjmuje korespondencję i ten adres podaje jako adres swojego zamieszkania w korespondencji np. z Kierownikiem GOPS w C. Mając więc powyższe na względzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że uzasadnione jest przekazanie wniosku strony do rozpatrzenia Kierownikowi MOPS w K. Z powyższym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się M. S. i pismem z dnia 19 sierpnia 2010r. wniosła na nie skargę domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła, iż zostało oparte na błędnie ustalonym stanie faktycznym. Skarżąca podniosła, iż nieprawdą jest jakoby zamieszkiwała na stałe na terenie Gminy K. Ustalenie to zostało oparte na fakcie, iż jest zameldowana na pobyt stały na oś. B w K. Skarżąca stwierdziła, iż zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejsce, w którym osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym zdaniem skarżącej, nie można w żadnym wypadku przyjmować, iż adres zameldowania jest równoważny z miejscem zamieszkania. Skarżąca wyjaśniła, iż jej miejscem zamieszkania jest dom znajdujący się w miejscowości A w Gminie C. To właśnie pod tym adresem odwołująca się przebywała z zamiarem stałego pobytu. Skarżąca przebywa wprawdzie także przez pewien okres każdego roku w K. na oś. B, pod którym to adresem znajduje się lokal mieszkalny stanowiący własność jej oraz jej małżonka, jednak jej centrum życiowym jest A. Co więcej, skarżąca jest zameldowana pod adresem A na pobyt czasowy do dnia 6 lipca 2012r. Skarżąca wyjaśniła również, iż w toku postępowania podawała jako swój adres korespondencyjny adres oś. B w K., gdyż dom w A został zniszczony przez powódź, w wyniku czego odbieranie przez nią korespondencji pod tym drugim adresem stało się niemożliwe i spowodowało wszczęcie na jej wniosek postępowania o przyznanie zasiłku celowego na naprawę szkód. Skarżąca nie wyklucza także, że w trakcie trwania postępowania złożyła podpis pod protokołem, w którym jako miejsce jej zamieszkania wskazano K. – jeśli jednak do tego doszło, uczyniła to nieświadomie. Skarżąca zaznaczyła, iż jest osobą ciężko chorą, pozostającą w ciągłym leczeniu psychiatrycznym. Ma objawy załamań nerwowych z elementami schizofrenii, co spowodowało konieczność hospitalizacji w szpitalu. Schorzenia, na które cierpi skarżąca powodować mogą brak rozeznania w podejmowaniu niektórych czynności, co doprowadzić mogło również do złożenia przez nią bez jej winy niewłaściwego oświadczenia dotyczącego miejsca zamieszkania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Po zapoznaniu się z aktami sprawy Sąd uznał, iż skarga jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) obowiązek zapewnienia realizacji zadań pomocy społecznej spoczywa na jednostkach samorządu terytorialnego (gminach, powiatach i województwach) oraz na organach administracji rządowej (wojewodach i ministrze właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego) w zakresie ustalonym ustawą. Również ustawy o samorządzie gminy, powiatu i województwa zaliczają pomoc społeczną do zadań wykonywanych przez wszystkie trzy jednostki samorządowe, zaś organami upoważnionymi do wydawania decyzji indywidualnych z zakresu administracji publicznej czynią odpowiednio wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę i marszałka województwa. Dalszą konkretyzację kompetencji wprowadza ustawa o pomocy społecznej w art. 17-23. W szczególności należy zwrócić uwagę na art. 17 i art. 18 cyt. ustawy. W art. 17 ustawy o pomocy społecznej zostały wymienione zadania własne gminy z zakresu pomocy społecznej, a w art. 18 zadania zlecone z zakresu administracji rządowej realizowane przez gminę. Do tych ostatnich zaliczono m.in. przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną (art. 18 ust. 1 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej). Zadania pomocy społecznej w gminie wykonuje ośrodek pomocy społecznej, którego kierownikowi wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy (art. 110 ust. 1 w zw. z ust. 7 ustawy o pomocy społecznej). Jednocześnie art. 101 ust. 1 tej samej ustawy stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Zgodnie z treścią art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwana dalej Kpa), organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. W przypadku stwierdzenia swojej niewłaściwości mają obowiązek niezwłocznie przekazać sprawę organowi właściwemu (art. 65 § 1 Kpa). Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C postąpił prawidłowo przekazując wniosek skarżącej, na podstawie art. 65 § 1 Kpa, do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Organy administracyjne obu instancji uznały, że skoro skarżąca ma miejsce zamieszkania w K. oś. B, to konieczne stało się przekazanie jej wniosku z uwagi na treść art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z kolei skarżąca uważa, że organem właściwym do rozpoznania jej wniosku był Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C, gdyż jej miejscem zamieszkania jest A w Gminie C. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. O ile bowiem ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza trudności, o tyle przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu mogą decydować różnorakie okoliczności. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2009r., sygn. akt I OW 164/08 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest miejsce, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, i to bez względu na adres jej zameldowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2009r., sygn. akt I OW 85/09 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że miejscem zamieszkania skarżącej jest K. W ocenie Sądu organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo zatem przyjęły K. jako miejsce zamieszkania skarżącej. Sąd podziela pogląd, że miejsca zamieszkania nie można utożsamiać z miejscem zameldowania, albowiem czynność zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny i nie wiąże się z nią nabycie jakichkolwiek praw bądź obowiązków przez osobę podlegającą zameldowaniu. Trzeba jednakże podkreślić, że w niniejszej sprawie organy administracyjne nie potraktowały adresu zameldowania skarżącej jako wyłącznej przesłanki do ustalenia jej miejsca zamieszkania, ustalenia organu co do miejsca zamieszkania skarżącej potwierdzają bowiem zgromadzone w aktach sprawy dokumenty. Skarżąca we wszystkich swoich pismach (do organów administracyjnych i do Sądu) jako swój adres podaje K. oś. B. Adres ten widnieje zarówno we wniosku o przyznanie pomocy finansowej, jak i w zażaleniu skarżącej od postanowienia organu I instancji oraz w skardze do sądu. Również z dołączonych do skargi kart leczenia szpitalnego wynika, że skarżąca mieszka w K. oś. B. Poza tym wszelka korespondencja kierowana do skarżącej na w/w adres w K. była tam przez nią odbierana. Skarżąca również nie kwestionuje, że mieszka w K. W swojej skardze przyznała, iż przez pewien okres każdego roku przebywa w K., choć równocześnie oświadczyła, że jednak jej centrum życiowym jest A. Należy stwierdzić, że oświadczeniu temu przeczy treść protokołu Nr [...] komisji ds. szacowania szkód z dnia 8 czerwca 2010r., z której wynika, iż w domu położonym w miejscowości A skarżąca przebywa okazjonalnie w wolnym czasie. Wprawdzie w skardze skarżąca stwierdziła, iż protokół podpisała nieświadomie, gdyż pozostaje w ciągłym leczeniu psychiatrycznym z uwagi na ciężką chorobę mającą objawy załamania nerwowego z elementami schizofrenii, ale swoich twierdzeń nie poparła żadnymi dowodami. Dołączona do skargi dokumentacja medyczna dotyczy bowiem jedynie choroby zwyrodnieniowej stawów biodrowych i kręgosłupa. Skarżąca w żaden sposób nie udowodniła także faktu, że jest czasowo zameldowana w A. Należy również zauważyć, że skarżąca sama przyznaje w skardze, że obecnie jej dom położony w A został zniszczony przez powódź i nie jest możliwe mieszkanie w nim. Fakt, że miejscem zamieszkania skarżącej jest K. potwierdza też dodatkowo oświadczenie złożone przez skarżącą w piśmie z dnia 5 lipca 2010r., stanowiącym zażalenie na postanowienie I instancji. Skarżąca wyraźnie wskazuje tym piśmie, że w budynku mieszkalnym w A był przeprowadzany kapitalny remont pomieszczeń w latach 2006-2009, gdyż budynek ten "był przygotowywany do stałego osiedlenia się". Oznacza to zatem, że w chwili podejmowania zaskarżonego postanowienia miejscem zamieszkania skarżącej wciąż był K., a zatem to właśnie w K. koncentrowały się jej czynności życiowe. Sąd uznał więc, że miejscem zamieszkania skarżącej jest K., a w związku z tym organy administracyjne prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i prawidłowo przekazały wniosek skarżącej Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w K. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę oddalił.