I SA/Bd 718/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 października 2010 r. sprawy ze skargi P. S. A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione oddala skargę Pismem z dnia [...] r. P.S.A. w W. złożyły zarzuty w sprawie prowadzenie przeciwko niej postępowania egzekucyjnego, wszczętego przez Burmistrza Miasto K. P. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], [...], [...]. Zobowiązany podniósł, że zarówno upomnienie jak i tytuł wykonawczy został wystawiony przez osobę nieuprawnioną, co stanowi podstawę do umorzenia postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r. (znak: [...]) Burmistrz K. P. uznał zarzuty za nieuzasadnione. Pismem z dnia [...] r. P.S.A. w W. wniosły zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza K. P. z dnia [..] r. (znak: [...]). W uzasadnieniu organ wskazał główną podstawą wniesionego przez zobowiązaną zarzutu jest przepis art. 33 pkt 7 p.e.a., który stanowi, że podstawą wniesienia zarzutu może brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 p.e.a. Zobowiązany podnosi, że upomnienie zostało wystawione przez osobę nieuprawnioną – I. W., która nie posiadała stosownego upoważnienia do działania w imieniu wierzyciela. Ponadto zobowiązany zakwestionował prawo do wystawiania przez ww. osobę tytułów wykonawczych. Odnosząc się do zarzuty związanego z brakiem doręczenia prawidłowego upomnienia Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie upomnienie zostało doręczone [...] r., o czym świadczy kserokopia zwrotnego poświadczenia odbioru upomnienia znajdująca się w aktach sprawy, na której widnieje pieczątka K. C. P. S.A. w W. Organ wyjaśnił, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wymieniają jakie elementy formalne powinno zawierać upomnienie. Zdaniem Kolegium upomnienie nie jest aktem administracyjnym (postanowieniem wydanym w toku postępowania administracyjnego), gdyż nie jest ani rozstrzygnięciem, ani zajmowanym przez wierzyciela stanowiskiem w sprawie dotyczącej postępowania egzekucyjnego. Powyższe stwierdzenie, w ocenie Kolegium, uniemożliwia zastosowanie art. 17 § 1 p.e.a., co powodowałoby obowiązek stosowania do upomnienia wymogów formalnych przewidzianych dla postanowienia. Według organu, do powyższych wniosków prowadzi także analiza przepisu art. 123 § 2 k.p.a., który znajduje w niniejszym postępowaniu odpowiednie zastosowanie. Zgodnie z powyższym przepisem postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie spraw, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Upomnienie nie dotyczy kwestii procesowej, lecz jest jedynie obowiązkiem ciążącym na wierzycielu nałożonym przez przepisy ustawy egzekucyjnej. Jego charakter sprowadza się do przypomnienia zobowiązanemu o ciążącym na nim obowiązku i ma umożliwić jego wykonanie bez zastosowania środków egzekucyjnych. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że charakter upomnienia przypomina wezwanie stosowane w postępowaniu administracyjnym. Organ wyjaśnił, że elementy formalne wezwania zostały uregulowane w przepisie art. 54 k. p.a., który jednakże nie nakazuje, aby wezwanie podpisane było przez pracownika posiadającego szczególne upoważnienie do działania w imieniu wierzyciela. Kolegium zauważyło, że odmienną regulację zawierają przepisy k.p.a. w zakresie elementów formalnych decyzji (art. 107 § 1 k.p.a.), czy postanowienia (art. 124 § 1 k.p.a.), które wprost stanowią, że powyższe akty powinny być opatrzone podpisem z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do ich wydania. Reasumując Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że I. W. nie musiała posiadać szczególnego upoważnienia do podpisywania upomnień skierowanych przez zobowiązanego do wierzyciela. Wystarczyło bowiem, że powyższe obowiązki należały do zakresu obowiązków pracowniczych tej osoby. W związku z powyższym, zdaniem organu, wystawione przez wierzyciela upomnienie odpowiadało wymogom przewidzianym w przepisie art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 54 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu wystawienia tytułu wykonawczego przez osobę nieuprawnioną Kolegium wyjaśniło, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż I. W. była osobą uprawnioną do działania w imieniu wierzyciela, o czym świadczy znajdujące się w aktach upoważnienie. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie decyzji I i II instancji zarzucając: - błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 3a, 15 § 1 oraz art. 33 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przyjęcie, iż pisma z 06.11.2009, 02.12.2009, 29.12.2009r. były upomnieniem w rozumieniu art. 15 ustawy, a tym samym brak jest podstaw do uznania zarzutu z art. 33 pkt 7 ustawy, - błędną interpretację art. 33 pkt 6 w związku z art. 26 ustawy poprzez przyjęcie, że przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione przez wierzyciela (osobę przez niego upoważnioną), - naruszenie art. 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak zawarcia w zaskarżanym postanowieniu uzasadnienia odmowy uznania stanowiska P. S.A. w zakresie wystawienia danego tytułu wykonawczego przez wierzyciela. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie i podtrzymano dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467). Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że postanowienie będące przedmiotem skargi nie narusza przepisów prawa w sposób, który mógłby implikować jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy uzależnione jest od udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w stanie faktycznym sprawy skarżącej Spółce w sposób zgodny z przepisami prawa w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego doręczono upomnienie oraz tytuł wykonawczy. Skarżąca twierdzi, że wymienione dokumenty podpisała osoba nieuprawniona. W zakresie zarzutu skarżącej dotyczącego braku umocowania I. W. do podpisania upomnienia, podnieść przede wszystkim należy, że uzasadnione jest twierdzenie organu zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu odnośnie braku podstaw do szczególnego umocowania pracownika organu do podpisywania upomnień przedegzekucyjnych. Upomnienie nie dotyczy kwestii procesowej, lecz jest jedynie obowiązkiem ciążącym na wierzycielu nałożonym przez przepisy ustawy egzekucyjnej. Jego charakter sprowadza się do przypomnienia zobowiązanemu o ciążącym na nim obowiązku i ma umożliwić jego wykonanie bez zastosowania środków egzekucyjnych. Mając na względzie powyższe ustalenia należy stwierdzić, że charakter upomnienia przypomina wezwanie stosowane w postępowaniu administracyjnym. Instytucja wezwania została uregulowana w art. 50-56 k p.a. Podkreślenia wymaga, że w przypadku upomnienia wierzyciel niejako wzywa zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku, co pozwala uniknąć uciążliwości wynikających z tytułu prowadzenia egzekucji. Elementy formalne wezwania zostały uregulowane w przepisie art. 54 k.p.a. Zgodnie z powyższą regulacją w wezwaniu należy wskazać: nazwę i adres organu wzywającego, imię i nazwisko wzywanego, w jakiej sprawie oraz w jakim charakterze i w jakim celu zostaje wezwany, czy wezwany powinien się stawić osobiście lub przez pełnomocnika, czy też może złożyć wyjaśnienie lub zeznanie na piśmie, termin, do którego żądanie powinno być spełnione, albo dzień, godzinę i miejsce stawienia się wezwanego lub jego pełnomocnika, skutki prawne niezastosowania się do wezwania, a także wezwanie powinno być zaopatrzone podpisem pracownika organu wzywającego, z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego. Z powyższej regulacji nie wynika, że wezwanie powinno być podpisane przez pracownika posiadającego szczególne upoważnienie do działania w imieniu wierzyciela. W tym zakresie należy stwierdzić, że odmienną regulację zawierają przepisy kp.a. w zakresie elementów formalnych decyzji (art. 107 § 1 k.p.a.), czy postanowienia (art. 124 § 1 k.p.a.), które wprost stanowią, że powyższe akty powinny być opatrzone podpisem z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do ich wydania. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Pani I. W. nie musiała posiadać szczególnego upoważnienia do podpisywania upomnień skierowanych przez zobowiązanego do wierzyciela. Wystarczyło bowiem, że powyższe obowiązki należały do zakresu obowiązków pracowniczych powyższej osoby. W związku z powyższym, należy stwierdzić, iż wystawione przez wierzyciela upomnienie odpowiada wymogom przewidzianym w przepisie art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 54 k.p.a. Niezależnie od powyższego godzi się zwrócić uwagę na treść upoważnienia znajdującego się w aktach sprawy, stanowiącego umocowanie w/w pracownika do działania w imieniu Burmistrza. Z powołanego dokumentu z dnia 1 grudnia 1999 r. wynika, że I. W. została umocowana do wydawania w imieniu Burmistrza decyzji i postanowień dla osób fizycznych i prawnych oraz do podpisywania pism z zakresu podatków dotyczących zaświadczeń i tytułów wykonawczych kierowanych do komornika. W przekonaniu Sądu przywołane upoważnienie jest na tyle szerokie, że zawiera w swej treści wszystkie pisma związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym zmierzającym do wyegzekwowania należności podatkowych. Takim pismem jest upomnienie, o którym mowa jest w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - zwanej dalej u.p.e.a. W myśl tego przepisu egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Upomnienie jest stricte związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, w ramach którego musi być doręczony zobowiązanemu tytuł wykonawczy. Poprzedza ono wszczęcie egzekucji i wykonywanie w jej zakresie czynności egzekucyjnych. Celem tej instytucji jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku. Ze względu zatem na istotę upomnienia przyjąć należy, że mieści się ono w granicach pism z zakresu podatków dotyczących tytułów wykonawczych. Jeśli chodzi o brak klauzuli w treści upomnienia o działaniu podpisującego z upoważnienia Burmistrza, to wskazać wypada, że niezamieszczenie przy podpisie osoby wystawiającej taki dokument przywołanego zwrotu, nie powoduje – zdaniem Sądu – że przedmiotowy dokument jest bezskuteczny. Istotne bowiem w tym zakresie jest to, aby osoba podpisująca upomnienie posiadała umocowanie do podpisywania takich pism. Warto w tym miejscu powołać wyrok NSA z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 1413/08, LEX nr 574414, w którym Sąd ten stwierdził, że pracownik działający z upoważnienia organu ma obowiązek powołania się w decyzji (postanowieniu) na udzielone mu upoważnienie. Sam brak powołania się na upoważnienie nie pociąga skutków w postaci nieważności czy uchylenia decyzji, o ile upoważnienie takie istniało. Odnośnie zarzutów związanych z tytułem wykonawczym, jak wcześniej już wskazano, przedmiotowe upoważnienie ma bardzo szeroki zakres. W przekonaniu Sądu zwrot "do podpisywania pism z zakresu podatków dotyczących tytułów wykonawczych kierowanych do komornika" zawiera w swej treści podpisywanie tytułów wykonawczych. Z dokumentu tego wynika umocowanie do wszystkich istotnych działań organu administracji w zakresie stosowania prawa – załatwiania indywidualnych spraw dotyczących stosunków podatkowoprawnych, od momentu ich powstania do daty ich wygaśnięcia. Podnieść należy, że skoro osoba umocowana uprawniona jest do wydawania decyzji i postanowień, a więc aktów konkretyzujących obowiązki publicznoprawne, stanowiących poważne kompetencje – najważniejsze, jeśli chodzi do sferę praw i obowiązków podatnika – to tym bardziej uzasadnione jest przyjęcie, że w granicach omawianego upoważnienia mieści się uprawnienie dla tejże osoby do podpisywania tytułów wykonawczych, które stanowią jedynie o możliwości przymusowego ściągnięcia należności publicznoprawnych. Zatem jest to kompetencja o mniejszym ciężarze gatunkowym niż prawo do wydawania decyzji i postanowień. Mając zatem na uwadze zaistniały stan faktyczny w kontekście podnoszonych przez organ motywów prezentowanego stanowiska oraz rozumowanie argumentum a fortiori a maiori ad maius (z większego na mniejsze), stwierdzić należy, że I. W. była upoważniona do podpisania tytułu wykonawczego. Wobec przedstawionej argumentacji zarzuty skargi należało uznać za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalić. U.Wiśniewska L.Kleczkowski D.Dudra