IV SA/Gl 22/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2010 r. sprawy ze skargi Szpitala A w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 54 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych z dnia 27 września 2004 r., umorzono postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej dla K.J., zainicjowane wnioskiem A w R.. Wskazano, że warunkiem przyznania świadczenia jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, co w niniejszej sprawie nie było możliwe, z uwagi na nieobecność K.J. w miejscu zamieszkania. Odwołanie od powyższej decyzji złożył A w R., domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie odwołującego brak kontaktu z K.J. nie może stanowić wystarczającej przesłanki do umorzenia postępowania, bowiem zgodnie z art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zatem to na nim ciąży obowiązek podjęcia działań mających na celu realizację ustawowego obowiązku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego i w tym celu winien on kontynuować postępowanie. Wydane rozstrzygnięcie jest krzywdzące dla szpitala, który w takiej sytuacji zostaje obciążony w całości kosztami leczenia K.J.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] umorzyło postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy oparł swoje stanowisko o art. 28 k.p.a. podnosząc, że dowołujący nie może zostać uznany za stronę postępowania. Zaznaczono, iż zgodnie z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, szpital jako świadczeniodawca może być w przypadku stanu nagłego inicjatorem wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej na rzecz osoby nieubezpieczonej, której udzielono pomocy, jednakże rola szpitala w tym postępowaniu jest ograniczona wyłącznie do możliwości złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń. Natomiast jedyną stroną tego postępowania jest świadczeniobiorca, gdyż poprzez wydanie na podstawie art. 54 ust. 1 w/w ustawy decyzji administracyjnej uzyskuje dokument potwierdzający jego prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej i jest w istocie beneficjentem tego postępowania. Kolegium argumentowało, że szpital ma jedynie interes faktyczny (w przyszłości będzie mógł m.in. na podstawie tego dokumentu ubiegać się od Narodowego Funduszu Zdrowia refundacji kosztów leczenia, dlatego ze względów ekonomicznych jest zainteresowany wydaniem przedmiotowej decyzji na rzecz osoby nieubezpieczonej), nie można jednak uznać, iż posiada także interes prawny. Nie istnieje albowiem żadna norma prawna (wynikająca z przepisów prawa administracyjnego, ani prawa cywilnego) stanowiąca podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku szpitala w przedmiotowej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A w R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucił orzeczeniu naruszenie art. 54 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w związku z art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, że nie posiada on interesu prawnego, a zatem statusu strony w prowadzonym postępowaniu oraz naruszenie przepisu art. 138 § 3 k.p.a. poprzez błędne umorzenie postępowania odwoławczego. Skarżący uzasadniając przedstawione zarzuty wywodził, że wbrew stanowisku organu art. 54 ust. 4 cytowanej ustawy przyznaje mu status strony i prawo do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania oraz ewentualnego kwestionowania podjętego w nim rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie godzi się zauważyć, że stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta obejmuje jednak tylko orzekanie w sprawie skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a., jak również na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a art. 3 § 2 ustawy, gdy organ w ustalonym w przepisach prawa terminie nie wydał decyzji administracyjnej lub postanowienia, bądź innego aktu albo nie podjął innej czynności z zakresu administracji publicznej. Natomiast w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając przedmiotową sprawę w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było ustalenie, czy A w R. ma interes prawny w potwierdzeniu prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej nieubezpieczonego świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 54 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), czy też, jak wywodzi organ, wyłącznie interes faktyczny. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 przywołanej ustawy, prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają osoby objęte powszechnym obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, a także inne osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania w na terytorium RP, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593), co do których nie stwierdzono możliwości przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej przy wykorzystaniu własnych zasobów majątkowych. Natomiast stosownie do art. 54 ust. 4 ustawy decyzja w przedmiocie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej może być wydana na wniosek świadczeniobiorcy, albo w przypadku stanu nagłego na wniosek świadczeniodawcy, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Jest to szczególny tryb postępowania pozwalający zakładowi opieki zdrowotnej złożyć wniosek do organu jednostki samorządu terytorialnego w sytuacjach stanów nagłych, wymagających natychmiastowej interwencji. Tym samym należy stwierdzić, że skoro ustawodawca upoważnił właśnie świadczeniodawcę do złożenia wniosku w stanach nagłych, a w takich przypadkach nie da się również wykluczyć śmierci świadczeniobiorcy, ma to podstawowe znaczenie i czyni z niego stronę postępowania, bowiem istotą sprawy jest uzyskanie potwierdzenia , że świadczeniobiorca posiadał uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej. Nie można tracić z pola widzenia, iż to świadczeniodawca ponosi w stanie nagłym ryzyko, w tym finansowe, związane z ratowaniem zdrowia i życia osoby nieubezpieczonej, do czego na mocy przepisów szczególnych jest zobowiązany. W rezultacie przez to nie może zostać pozbawiony uprawnienia do potwierdzenia prawa tej osoby do świadczeń opieki zdrowotnej. Dlatego też w przepisie art. 54 ust. 3 ustawy związano uprawnienie świadczeniodawcy do złożenia wniosku z jego materialnym prawem do domagania się decyzji od właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego, potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w związku z udzieleniem przez niego nieubezpieczonemu świadczeniobiorcy określonych świadczeń medycznych. Jest to zatem interes prawny świadczeniodawcy, którego realizacja poprzez podjęcie stosownej decyzji dopiero w dalszej perspektywie stanowić będzie podstawę do dochodzenia wynagrodzenia za udzielone świadczenia. Mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, że skarżący miał niewątpliwie interes prawny w wydaniu przez organ I instancji decyzji w oparciu o art. 54 ust. 1 ustawy, stanowiącej podstawę do uzyskania refundacji kosztów leczenia od Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia. W konsekwencji w tym postępowaniu świadczeniodawca winien korzystać więc z przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Analogiczne stanowisko w tej kwestii wyrażono w wyrokach: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 316/10 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 czerwca 2008 r. ,sygn. akt I SA/Kr 1511/07 (Lex nr 492398) oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt. IV SA/Gl 255/09 (Lex nr 531610). Sąd orzekł tylko w stosunku do decyzji organu odwoławczego, bowiem zawiera ona rozstrzygnięcie formalne o umorzeniu postępowania odwoławczego, co oznacza, że organ ten nie rozpatrzył odwołania od decyzji organu I instancji. Tryb instancyjny nie został zatem wyczerpany, co przemawia przeciwko rozciągnięciem kontroli sądowej w trybie art. 135 p.p.s.a. na decyzję organu podstawowego stopnia. Można jedynie ubocznie zauważyć, że możliwość umorzenia postępowania administracyjnego lub odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń zdrowotnych z powodu niemożliwości lub trudności, co do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego budzi zasadnicze wątpliwości i nie znajduje akceptacji w aktualnym orzecznictwie (por. cytowany wyżej wyrok NSA). Ze wskazanych wcześniej powodów Sąd, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy i naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.