II SA/Wa 132/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung (spr.) Sędziowie WSA Joanna Kube Ewa Marcinkowska Protokolant Maria Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. sprawy ze skarg Gminy P. i W. G. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu wójta gminy - oddala skargi Wojewoda [...], działając na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984 z późn. zm.) oraz w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547 z późn. zm.), po powiadomieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, zarządzeniem zastępczym z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] stwierdził wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy P. W. G. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Wójt Gminy P. W. G. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w P. [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., sygn. akt [...] za przestępstwo z art. 178a § 1 kk. Wyrok stał się prawomocny od dnia [...] kwietnia 2009 r. Z uwagi na charakter popełnionego czynu – przestępstwo umyślne ścigane z urzędu, zdaniem organu, została wypełniona przesłanka do wygaszenia mandatu Wójta. Stąd też, Rada Gminy P. była obowiązana, na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, do podjęcia stosownej uchwały, najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu, czyli uprawomocnienia się wyroku. Biorąc natomiast pod uwagę fakt, iż Rada nie stwierdziła wygaśnięcia mandatu, również po wezwaniu przez Wojewodę [...] w dniu [...] lipca 2009 r. do jego wygaszenia, organ zobowiązany był do wydania zarządzenia zastępczego z dnia [...] listopada 2009 r. Skargę na powyższe zarządzenie zastępcze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli Gmina P. (sprawa o sygn. akt II SA/Wa 132/10) i W. G. (sprawa o sygn. akt II SA/Wa 178/10). Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, polegające na błędnym uznaniu dopuszczalności wydania zarządzenia zastępczego w sytuacji, gdy Rada Gminy w drodze uchwały nie stwierdziła wygaśnięcia mandatu. Dalej skarżący wyjaśnili, iż Rada Gminy nie mogła stwierdzić wygaśnięcia mandatu z uwagi na nieobecność Wójta na sesji Rady, z czym wiązała się niemożność złożenia wyjaśnień. Stąd też Rada Gminy podjęła w dniu [...] sierpnia 2009 r. uchwałę nr [...] w sprawie niestwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy P. Dalej skarżący wskazali, iż powyższa uchwała nie została uchylona w trybie postępowania nadzorczego Wojewody. Zdaniem skarżących organ nie mógł wydać zarządzenia zastępczego o wygaśnięciu mandatu, ponieważ niezgodna z wolą organu uchwała nie mogła stać się podstawą do zastosowania art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Ponadto skarżący W. G. stwierdził, iż zarządzenie zastępcze Wojewody narusza jego interes prawny ponieważ uniemożliwiło mu ono złożenie wyjaśnień Radzie Gminy. Tymczasem prawo to gwarantuje mu przepis art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zarządził połączenie sprawy II SA/Wa 132/10 i sprawy II SA/Wa 178/10 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, ponieważ mogły być objęte jedną skargą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 98 ust. 1 w zw. z art. 98a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy, w tym zarządzenia zastępcze, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. Rozpatrywane pod tym względem skargi Gminy P. i W. G. nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone zarządzenie zastępcze jest zgodne z prawem. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984 z późn. zm.), wygaśnięcie mandatu wójta następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Stosownie zaś do art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984 z późn. zm.) nie mają prawa wybieralności osoby karane za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż Wójt Gminy P. został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne ścigane z urzędu, tj. za czyn z art. 178a § 1 kk. Stąd też organ prawidłowo wskazał, iż w stosunku do skarżącego W. G. ziściła się przesłanka do wygaszenia mu mandatu. Co do powyższego faktu strony również nie pozostają w sporze. Przechodząc do dalszej części rozważań należy przywołać treść art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, zgodnie z którym wygaśnięcie mandatu w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 1-7 stwierdza rada gminy, w drodze uchwały, najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu. Przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu z przyczyn, o których mowa w ust. 1 pkt 1-5, należy umożliwić wójtowi złożenie wyjaśnień. Oznacza to, iż podjęcie uchwały o wygaszeniu mandatu, w przypadku utraty prawa wybieralności z uwagi na skazanie za przestępstwo umyślne ścigane z urzędu ma charakter obligatoryjny. Ustawodawca nie pozostawił w tym zakresie radzie gminy możliwości innego rozstrzygnięcia. Natomiast w przypadku niewypełnienia powyższego obowiązku w wyznaczonym trzydziestodniowym terminie wojewoda, stosownie do treści art. 98a ust. 1 i ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. W razie bezskutecznego upływu tego terminu wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Rada Gminy P. nie podjęła uchwały o wygaśnięciu mandatu Wójta. Nie wykonała również tego obowiązku w wyznaczonym trzydziestodniowym terminie, po wezwaniu przez Wojewodę. Zatem, w ocenie Sądu, prawidłowym było wydanie zarządzenia zastępczego przez Wojewodę [...] stwierdzającego wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy P. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżących wskazujących, iż Rada Gminy wydała uchwałę z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w sprawie niestwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy P., stąd też niedopuszczalnym było zastosowanie art. 98a ust. 1 cytowanej ustawy, należy wskazać, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Wezwanie wojewody, o którym mowa w powyższym przepisie, do podjęcia uchwały dotyczy bowiem podjęcia uchwały określonej treści, tj. stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, ponieważ zostały spełnione ku temu przesłanki ustawowe. Natomiast podjęcie uchwały innej treści nie może być przeszkodą do skorzystania z kompetencji przysługujących wojewodzie w zakresie wydania zarządzenia zastępczego. W innym bowiem razie mogłoby to doprowadzić do sytuacji, w której rada gminy podejmując uchwałę innej treści, niż stwierdzenie wygaśnięcia mandatu, blokowałaby dopełnienie przez wojewodę obowiązku wydania zarządzenia zastępczego, wydłużając czas do jego wydania, w sytuacji, gdy ustawa o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta przewiduje stwierdzenie wygaszenia mandatu najpóźniej w terminie miesiąca od wystąpienia ku temu ustawowych przesłanek. Powyższe oznacza, iż uchwałę rady podjętą na wezwanie wojewody, inną, niż stwierdzającą wygaśnięcie mandatu, należy traktować, jako wyrażenie stanowiska rady w sprawie wezwania wojewody. Stanowisko to wyraża opinię rady w tej sprawie i może być podjęte w formie uchwały. Nie oznacza to jednak, iż w przypadku, gdy wojewoda nie zgadza się ze stanowiskiem rady, winien uprzednio wyeliminować powyższą uchwałę z obrotu prawnego. Konieczność stwierdzenia nieważności takiej uchwały przez organ nadzoru powodowałaby stan, w którym do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w tej sprawie organ nie mógłby wydać zarządzenia zastępczego o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu. Skutek ten byłby niewątpliwie sprzeczny z intencją ustawodawcy, tj. szybkiego załatwienia sprawy, która dotyczy sprawowania mandatu przez określoną kadencję (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1593/07, publ. LEX nr 357501). Odnosząc się natomiast do zarzutu W. G., iż zaskarżonym zarządzeniem Wojewoda naruszył jego prawo do możliwości złożenia wyjaśnień, przed stwierdzeniem wygaśnięcia mu mandatu należy wskazać, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Sąd pragnie ponownie podkreślić, iż uchwała o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu w przypadku skazania za przestępstwo umyślne ścigane z urzędu ma charakter obligatoryjny. Wynika to wprost z art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Ponadto obowiązek ten dotyczy rady, nie zaś organu nadzoru. Po stronie organu nadzoru zrodził się natomiast obowiązek wydania zarządzenia zastępczego, ponieważ Rada nie wydała przedmiotowej uchwały. Skoro Wojewoda obowiązek ten wypełnił, to uchybienie Rady nie może mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonego zarządzenia (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 739/05, publ. LEX nr 501037). Na marginesie należy wskazać, iż Wojewoda wezwał Wójta pismem z dnia [...] października 2009 r. do złożenia stosownych wyjaśnień, na okoliczność wystąpienia przesłanki z art. 23 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy. W odpowiedzi na powyższe pismo Wójt nie uczynił zadość wezwaniu organu, wnosząc o wyznaczenie kolejnego terminu do złożenia wyjaśnień. Organ w sposób prawidłowy udzielił skarżącemu odpowiedzi, iż przepisy prawa nie przewidują takiej możliwości. Reasumując, organ prawidłowo zastosował treść art. 98a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a Sąd rozpoznający powyższą sprawę, nie dopatrzył się innych uchybień skutkujących uchyleniem zaskarżonego zarządzenia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.