II SA/Sz 181/09

WyrokWSA w Szczecinie2009-06-18

Skład orzekający: Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanych domków letniskowych, nie przeprowadzając postępowania legalizacyjnego zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego, a także czy naruszono zasady postępowania administracyjnego poprzez nieprawidłowe zawiadomienie strony o oględzinach?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo wydały decyzję nakazującą rozbiórkę, ponieważ inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów w ramach postępowania legalizacyjnego, mimo że zostało ono przeprowadzone. Choć stwierdzono naruszenie zasady czynnego udziału strony poprzez wysłanie zawiadomienia o oględzinach na niewłaściwy adres, skarżący nie wykazał, aby miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd oddalił skargę, uznając, że nie wystąpiły naruszenia przepisów prawa materialnego ani postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki dwóch domków letniskowych wybudowanych przez J. C. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego uznały, że budowa wymagała pozwolenia, a teren nie był objęty planem miejscowym ani nie istniała decyzja o warunkach zabudowy, co uniemożliwiało legalizację. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak zawiadomienia o oględzinach, oraz materialnych, kwestionując charakter domków i ustalenia faktyczne. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA, organy przeprowadziły postępowanie legalizacyjne, które nie zakończyło się przedłożeniem wymaganych dokumentów przez inwestora, co skutkowało ponownym wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a., nakazał J. C. dokonanie rozbiórki [...] domków letniskowych wybudowanych na terenie działki Nr [...] przy ul. [...] w [...], bez wymaganego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na ustalenia, jakich dokonali pracownicy Inspektoratu przeprowadzając w dniu [...] r. oględziny działki Nr [...] należącej do J. C., w trakcie których stwierdzono, że wybudowano na niej [...] domki letniskowe, bez wymaganego pozwolenia na budowę. W sporządzonym protokole z oględzin zawarto informacje, iż jeden z domków posiada konstrukcję drewnianą, fundamenty z bloczków betonowych, ściany warstwowe, od zewnątrz licowane deskami, dach dwuspadowy, kryty blachą dachówkopodobną. Drugi z domków został usytuowany w odległości [...] m od granicy z działką sąsiednią, w ten sposób, iż skierowano go w kierunku tej działki ścianą z otworami okiennymi. Domek ten posiada fundamenty betonowe, ściany warstwowe, od zewnątrz obite płytami PVC, dach dwuspadowy kryty blachą profilowaną. Na podstawie aktu notarialnego repertorium [...] numer [...] organ przyjął, iż wybudowanie domków letniskowych nastąpiło nie wcześniej niż przed [...]r., gdyż nabywając w dniu [...] r. działkę Nr [...], J. C. nabył ją jako niezabudowaną. W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, iż w świetle art. 28 ustawy - Prawo budowlane budowa tego typu obiektów budowlanych wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Zdaniem organu fakt, iż powierzchnia zabudowy obiektów przekracza 35 m2 (każdy), wyklucza zastosowanie zwolnienia z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę tych obiektów (w art. 29 ust. 1 pkt a lit. a ustawy). Oceny tej, nie zmienia podniesiona przez J. C. okoliczność, iż budynki pełnią funkcję gospodarczą, albowiem jak wskazał organ nie ma wątpliwości co do tego, iż pełnią one funkcję letniskową. Ewentualna, późniejsza zmiana sposobu użytkowania obiektów z gospodarczej na letniskową, pozostaje zatem bez wpływu na rozstrzygnięcie. Jednocześnie na podstawie informacji uzyskanych z Urzędu Gminy [...] (pismo z dnia [...] r.) organ ustalił, iż teren na którym zostały wybudowane przedmiotowe obiekty, nie jest objęty planem miejscowego zagospodarowania przestrzennego, a inwestor nie posiada prawomocnej decyzji o warunkach zabudowy. Rozpoznając sprawę w oparciu o art. 48 ust. 1 powołanej ustawy organ stwierdził zatem, że w niniejszej sprawie nie ma możliwości zastosowania trybu legalizacji. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł J. C. podnosząc zarzut naruszenia art. 79 K.p.a. Strona wskazała, iż nie została zawiadomiona o terminie oględzin działki i obiektów na niej postawionych. Ponadto J. C. wyjaśnił, iż zakupił działkę w [...] r., na której stał już jeden z domków. Drugi domek został wybudowany przez niego jako obiekt tymczasowy, w ramach prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego. Jako dowód w sprawie strona powołała wypis z mapy zasadniczej sporządzony w dniu [...] r. przez [...] Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...]. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji z dnia [...] r. nr [...] podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił w uzasadnieniu decyzji, iż z załączonego do akt sprawy aktu notarialnego wynika, że w dacie nabycia przez J. C. działki Nr [...], stanowiła ona nieruchomość niezabudowaną, a zatem wybudowanie na niej domków letniskowych o powierzchni [...] m2 oraz [...] m2, nastąpiło nie wcześniej niż przed [...] r. Powołując się na przepis art. 28 i 29 ustawy - Prawo budowlane organ ten wyjaśnił, iż wybudowanie na działce domków letniskowych wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Zdaniem organu z uwagi na to, że dla terenu na którym znajdują się obiekty budowlane nie było miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także ze względu na to, iż inwestor nie dysponował ostateczną w dniu wszczęcia postępowania decyzją o warunkach zabudowy, jedynym dopuszczalnym rozwiązaniem było wydanie, w trybie art. 48 ust. 1 ustawy, nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu, organ podniósł, iż działka na której znajdują się domki letniskowe nie jest działką siedliskową, a zatem nie znajduje zastosowanie przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o wyłączeniu budynków gospodarczych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Uznając, iż strona miała możliwość wypowiedzenia się w toku postępowania co do materiału zgromadzonego w sprawie, pozostałe zarzuty strony, dotyczące oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r. nie zostały uwzględnione. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem J. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z żądaniem uchylenia decyzji obu instancji. Skarżący zarzucił obu decyzjom naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 28, 29, 30, 48 ust. 1, 50-52, 81, 81a ust. 2 ustawy - Prawo budowlane oraz przepisów prawa procesowego, tj.: art. 6, 7, 8,10, 11, 41, 44 § 2, 54, 61 § 1, 67 § 1, 68 § 2, 77 § 1, 79 § 1 i § 2, 80, 81, 107 § 1, 138 § 1 pkt 1 i § 2 K.p.a. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż organy nadzoru budowlanego błędnie przyjęły, że wybudowanie obiektów wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, i że bezpodstawnie zaniechały podjęcia czynności zmierzających do doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Według strony uchybienia jakich dopuścił się organ pierwszej instancji powstały na skutek pominięcia złożonych przez skarżącego wyjaśnień w toku postępowania. Organ pominął fakt, iż wybudowane obiekty wykorzystywane są do działalności rolniczej, jeden z nich nie jest trwale związany z gruntem, co wskazuje na jego tymczasowy charakter. W ocenie strony kluczową sprawą wymagającą wyjaśnienia było ustalenie inwestora jednego z wybudowanych obiektów, gdyż nabywając nieruchomość w [...] r., skarżący nabył ją wraz z postawionym na niej obiektem budowlanym. W zaistniałych okolicznościach, skarżący uznał, iż decyzja została skierowana do osoby nie będącej jej adresatem. Ponadto strona wskazała na szereg wad prowadzonego przez organ postępowania, począwszy od sposobu przeprowadzenia oględzin nieruchomości. Zdaniem strony organ nie tylko błędnie rozumie pojęcie czynności kontrolnych jako czynności procesowych, które powinny być poprzedzone zawiadomieniem strony o wszczęciu postępowania, a następnie zawiadomieniem o terminie oględzin, ale przede wszystkim narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego wprowadzając bezzasadne domniemanie doręczenia korespondencji skarżącemu, pozbawiając go tym samym prawa do uczestniczenia w czynnościach prowadzonych przez organ. Zdaniem skarżącego obowiązek powiadomienia organu o zmianie adresu zamieszkania zaistniałby dopiero po wszczęciu wobec niego postępowania administracyjnego. Wskazane uchybienia skarżący uznał za podstawę do wzruszenia decyzji obu instancji z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.pa., jako decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa (naruszenie art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane). Wojewódzki Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia [...]r., [...], orzekł, że skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn, niż podniesione przez stronę skarżącą. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że Inspektor Nadzoru Budowlanego nie dopełnił obowiązku przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Organ ten wyłącznie na podstawie informacji udzielonej przez Urząd Gminy [...] ustalił, iż dla terenu na którym wybudowano obiekty brak jest aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, i że strona nie dysponuje ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego, Sąd zobligowany był uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] r., [...] (Dz. U. Nr [...], poz. [...]), którym orzeczono o niezgodności przepisu art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. "b" i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok ten oznacza, że w odniesieniu do samowoli budowlanych dokonanych na terenach, dla których nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodność samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego z tzw. porządkiem planistycznym, która to zgodność jest warunkiem legalizacji, może być również stwierdzona w decyzji o warunkach zabudowy, uzyskaną przez inwestora także po wszczęciu postępowania rozbiórkowego. Orzeczenie to ma również ten skutek, iż stanowisko organów o niedopuszczalności legalizacji samowoli budowlanej ze względu na brak w dniu wszczęcia postępowania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy (co miało miejsce w przedmiotowej sprawie), jest pozbawione podstaw prawnych. W związku z powyższym, Sąd zobligował organ nadzoru budowlanego przy ponownym rozpoznaniu sprawy do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 48 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego, w szczególności poprzez nałożenie obowiązku przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Jednocześnie, w odniesieniu do podniesionych przez skarżącego zarzutów dotyczących nieprawidłowości w zakresie przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego, Sąd stwierdził, że należy uznać je za uzasadnione. Sąd podzielił stanowisko strony skarżącej, iż wysłanie przez organ zawiadomienia o terminie oględzin pod niewłaściwy adres skarżącego i przeprowadzenie dowodu z oględzin pod nieobecność skarżącego, stanowiło istotne naruszenie przytoczonego przepisu prawa oraz zasady przewidzianej w art. 10 K.p.a. tj. zapewnienia stronie prawa do udziału w każdym stadium postępowania. Sąd wskazał również, że zaskarżone decyzje zawierają istotne uchybienia w zakresie oceny zgromadzonego przez organy i przedstawionego przez stronę materiału dowodowego w sprawie. Organy obu instancji nie ustosunkowały się w sposób szczegółowy do złożonych przez stronę na piśmie z dnia [...] r. wyjaśnień i załączonych do nich dokumentów w postaci wyrysu z mapy zasadniczej, wypisu z planu zagospodarowania przestrzennego sporządzonego w dniu [...] r. oraz kopii wypisu z rejestru gruntów. Niezależnie od argumentów i okoliczności przywołanych przez organy obu instancji w uzasadnieniu decyzji organy powinny w sposób szczegółowy odnieść się do wszystkich dowodów i wyjaśnień przedstawionych przez stronę dokonując w tej decyzji oceny ich wiarygodności. Stwierdzone przez Sąd uchybienia spowodowały konieczność uchylenia decyzji obu instancji, jako wydanych z naruszeniem przepisów prawa materialnego i innych przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę, Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia [...] r. doręczonym stronie w dniu [...] r., nakazał J. C. wstrzymanie robót budowlanych i zabezpieczenie terenu budowy, związanych z budową [...] domków letniskowych na terenie działki [...] przy ul. [...] w [...] wykonywanych bez pozwolenia na budowę i zobowiązał inwestora do przedłożenia w terminie do [...]r. dokumentów mających na celu doprowadzenie wybudowanych obiektów do stanu zgodnego z prawem, tj. do przedłożenia zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności realizowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości [...] lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, oświadczenia o prawie dysponowania terenem na cele budowy, 4 egzemplarzy projektu budowlanego zrealizowanych obiektów wraz z wymaganymi opiniami i uzgodnieniami. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a., w związku z niewykonaniem przez stronę obowiązków wynikających z wyżej wymienionego postanowienia tego organu z dnia [...] r., nakazał J. C. dokonanie rozbiórki [...] domków letniskowych wybudowanych na terenie działki Nr [...] przy ul. [...] w [...], bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jednocześnie, organ zobowiązał inwestora do uporządkowania terenu rozbiórki oraz powiadomienia o jej wykonaniu. W odwołaniu od powyższej decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego, J. C. zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie ogólnych norm postępowania zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 48 ust. 1 i 4 oraz art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy, w uzasadnieniu decyzji, wskazał, że w myśl art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skoro zatem odwołujący się nie przedłożył wymaganych dokumentów w wyznaczonym w tym celu terminie, należało wydać decyzję o nakazie rozbiórki. Jednocześnie, ustosunkowując się do pisma strony z dnia [...] r., organ drugiej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 548 § 1 Kodeksu cywilnego, z chwilą wydania rzeczy sprzedanej, na kupującego przechodzą korzyści i ciężary związane z rzeczą, i w związku z tym strona odwołująca się ponosi odpowiedzialność za ewentualne wybudowanie przez poprzedniego właściciela nieruchomości jednego z budynków objętych niniejszym postępowaniem. Niezależnie jednak od powyższego, z załączonego do akt sprawy aktu notarialnego wynika, że w dacie nabycia przez J. C. działki Nr [...], stanowiła ona nieruchomość niezabudowaną. Ponadto, załączony do pisma strony wypis z planu zagospodarowania przestrzennego z dnia [...] r., wydany przez Urząd Gminy [...] określa teren działki nr [...] jako użytki rolne, co uniemożliwia zabudowę nieruchomości bez wyłączenia gruntów z produkcji rolnej poprzez spełnienie warunków określonych w ustawie z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Dodatkowo, jak wynika z pisma Urzędu Gminy [...] z dnia [...] r. przedmiotowy teren nie jest objęty aktualnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego a inwestor nie wystąpił o ustalenie warunków zabudowy. Pozostałe kwestie podnoszone przez stronę, dotyczące wielkości prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego oraz sposobu posadowienia nielegalnie wybudowanych obiektów nie mają wpływu na przyjęte rozstrzygnięcie. J. C. złożył na wyżej wymienioną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 3 ust. 20 w związku z art. 28, art. 29, 30 i 50-52 Prawa budowlanego oraz przepisów prawa procesowego, tj.: art. 6, 7, 8, 10, 11, 28, 77 § 1, 107 § 1, 138 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. W uzasadnieniu skargi J. C. podniósł, że stan faktyczny sprawy został ustalony niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Przyjęte przez organy określenie "domki letniskowe" nie odzwierciedla stanu faktycznego ani w sensie technicznym, ani w faktycznym wykorzystaniu obiektów. Organy nie udokumentowały również faktu trwałego związania obiektów z gruntem. Jeżeli organ ustaliłby, że tylko jeden z budynków jest trwale związany z gruntem, to powinien w stosunku do niego przeprowadzić odrębne postępowanie. Ponadto, skarżący zarzucił organom naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu poprzez niepowiadomienie o toczącym się postępowaniu właścicieli nieruchomości znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie działki stanowiącej własność inwestora. Wskazane uchybienia skarżący uznał za podstawę do wzruszenia decyzji obu instancji z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa (naruszenie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego i przepisów procesowych). W odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności wykładni. Uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektów budowlanych w postaci [...] domków o konstrukcji drewnianej o powierzchni [...] m2 oraz [...]m2, wzniesionych w warunkach samowoli budowlanej, tj. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, na terenie, dla którego nie istniał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Przedmiotowa decyzja została podjęta po ponownym przeprowadzeniu postępowania w sprawie dotyczącej nakazu rozbiórki, do czego organy orzekające w sprawie zostały zobligowane wyrokiem Sądu z dnia [...] r., [...], mocą którego na organy te został nałożony obowiązek przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 5 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zwanej dalej ustawą, w szczególności poprzez zobowiązanie skarżącego do przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W myśl przepisu art.48 ust.1 ustawy, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis ten odwołuje się do ustępu drugiego art. 48, w którym uregulowano dopuszczalność legalizacji obiektu budowlanego wykonanego w warunkach samowoli budowlanej. Ustawodawca wprowadzając regulację zawartą w art. 48 ust. 2 ustawy, ustanowił więc priorytet procedury legalizacyjnej nad nakazem rozbiórki. W rozpatrywanej sprawie w dacie wydawania decyzji przez organy obu instancji jednym z warunków legalizacji samowoli budowlanej z art. 48 ust. 2 ustawy była zgodność inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czego konsekwencją był obowiązek przedstawienia przez inwestora zaświadczenia organu gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. a i b i art. 48 ust. 3 pkt 1). Niespełnienia przez inwestora w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3 obliguje organ nadzoru budowlanego do orzeczenia rozbiórki obiektu będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (art. 48 ust. 4). Oznacza to, że organy nadzoru budowlanego powinny każdorazowo nakładać (postanowieniem) obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie wskazanych dokumentów. Sąd stwierdził, że Inspektor Nadzoru Budowlanego dopełnił nałożonego nań - powołanym wyrokiem Sądu z dnia [...] r. - obowiązku przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie art. 48 ust. 2 ustawy. Postanowieniem z dnia [...] r., nakazał on bowiem skarżącemu wstrzymanie robót budowlanych i zabezpieczenie terenu budowy, związanych z budową [...] domków letniskowych na terenie działki [...] przy ul. [...] w [...] wykonywanych bez pozwolenia na budowę i zobowiązał inwestora do przedłożenia w terminie do [...] r. dokumentów mających na celu doprowadzenie wybudowanych obiektów do stanu zgodnego z prawem, tj. do przedłożenia zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności realizowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego m. [...] lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, oświadczenia o prawie dysponowania terenem na cele budowy oraz 4 egzemplarzy projektu budowlanego zrealizowanych obiektów wraz z wymaganymi opiniami i uzgodnieniami. Wobec niedopełnienia przez skarżącego obowiązku przedłożenia wyżej wskazanych dokumentów, w tym ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, zasadnym więc było - w ocenie Sądu - wydanie decyzji o nakazie rozbiórki wybudowanych obiektów. Jednocześnie, Sąd uznał, że zarzuty podniesione w skardze dotyczące zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności, ustosunkowując się do zarzutu, że stan faktyczny sprawy został ustalony niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, stwierdzić należy, że, jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym z załączonego do akt sprawy aktu notarialnego, w dacie nabycia przez J. C. działki Nr [...], stanowiła ona nieruchomość niezabudowaną. Ponadto, co podkreślone zostało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, załączony do pisma strony z dnia [...] r. wypis z planu zagospodarowania przestrzennego z dnia [...] r., wydany przez Urząd Gminy [...] określa teren działki nr [...] jako użytki rolne, co uniemożliwia zabudowę nieruchomości bez wyłączenia gruntów z produkcji rolnej poprzez spełnienie warunków określonych w ustawie z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Dodatkowo, jak wynika z pisma Urzędu Gminy [...] z dnia [...] r. przedmiotowy teren nie jest objęty aktualnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, a inwestor nie wystąpił o ustalenie warunków zabudowy. Z akt administracyjnych sprawy wynika ponadto, że w trakcie przeprowadzonych w dniu [...] r. oględzin działki Nr [...] należącej do J. C., stwierdzono, że wybudowano na niej [...] domki letniskowe, bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jednocześnie, analiza zebranych w sprawie dokumentów wykazała, że zawiadomienie o terminie oględzin zostało wysłane do skarżącego pod niewłaściwy adres, co skutkowało przeprowadzeniem dowodu z oględzin pod nieobecność skarżącego. Co do zasady niezawiadomienie strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin stanowi istotne naruszenie zasady przewidzianej w art. 10 k.p.a. tj. zapewnienia stronie prawa do udziału w każdym stadium postępowania. Wskazać jednakże należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, nawet w sytuacji, gdy organ administracji nie zawiadomił stron przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. (vide: wyrok NSA z dnia 24.05.2007 r. II GSK 4/07, LEX nr 351055). W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że sam fakt niezawiadomienia go o oględzinach, uniemożliwił mu podjęcie określonej czynności procesowej. Sąd nie stwierdził również naruszenia innych przepisów prawa, tak o charakterze materialnym, jak i procesowym, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności, za bezzasadny Sąd uznał zarzut braku nieudokumentowania faktu trwałego związania obiektów podlegających rozbiórce z gruntem. Dla przyjęcia bowiem trwałego związania gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów, czy wielkość zagłębienia w gruncie. Istotne jest to, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję (vide: wyrok NSA z dnia 23.06.2006 r. II OSK 923/05, LEX 266325). W rozpatrywanej sprawie z ustaleń dokonanych przez organy wynika, że obiekty podlegające rozbiórce posiadają właśnie taką konstrukcję. Za nieznajdujący uzasadnienia, Sąd uznał również zarzut naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu poprzez niepowiadomienie przez organy o toczącym się postępowaniu właścicieli nieruchomości znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie działki stanowiącej własność inwestora. Stosownie do treści art. 28 ust. 2 ustawy stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Wykładnia gramatyczna tego przepisu nakazuje uznać, iż zawarta w nim definicja strony dotyczy wyłącznie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, nie zaś postępowania w przedmiocie nakazu rozbiórki, którego stroną jest wyłącznie inwestor. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło