VII SA/Wa 1318/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Protokolant st. ref. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej D. S. kwotę 66 zł (sześćdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [.], działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 z poźn. zm.) - zwanej dalej k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 122 poz. 851 z późn. zm), po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej D. S. nie stwierdził choroby zawodowej "astmy oskrzelowej" wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) - zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż D. S. jako st. pielęgniarka w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym Szpitala Powiatowego w [...] w czasie pracy miała kontakt ze środkami (substancje i preparaty) chemicznymi stosowanymi do dezynfekcji skóry i błon śluzowych pacjentów oraz do mycia i dezynfekcji sprzętu przed i po zabiegu chirurgicznym. Do jej obowiązków należało zajmowanie się pacjentami a w szczególności: 1) prowadzenie dokumentacji pacjentów; 2) mycie pacjentów (toaleta); 3) wykonywanie iniekcji i pobieranie materiału biologicznego do badań; 4) przygotowywanie pacjentów do zabiegu chirurgicznego i asystowanie przy tych zabiegach; 5) przygotowywanie środków dezynfekcyjnych i sporządzanie roztworów z tych środków. Wykonując wymienione czynności przez okres całego dyżuru (12 godzin), D. S. przebywała w atmosferze ułatwiającej ulatnianie się tych środków dezynfekcyjnych W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał również, że z orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. wydanego w jednostce orzeczniczej pierwszego stopnia tj. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...] wynika, iż u D. S. nie rozpoznano choroby zawodowej "astma oskrzelowa" wymienionej w poz. 6 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Choroby tej nie rozpoznano również w jednostce orzeczniczej drugiego stopnia tj. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...], do którego D. S. została skierowana po wniesieniu odwołania od orzeczenia jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia. Z wydanego w tym Instytucie orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. wynika, że wykonane u D. S. badania spirometryczne i badania gazów krwi kapilarnej arterializowanej w spoczynku nie wykazały zaburzeń wentylacji płuc ani cech niewydolności oddechowej. Ponadto, diagnostyka alergologiczna nie wykazała w testach skórnych uczulenia na pospolite alergeny wziewne. Testy płatkowe - zestaw standardowy rozszerzony o środki dezynfekcyjne i olejki zapachowe były ujemne. Również testy ekspozycyjne (placebo oraz z preparatem Bucasan - wskazanym przez D. S. jako najbardziej przyczyniający się do jej dolegliwości) wypadły ujemnie, zarówno pod względem klinicznym (brak objawów bronchospastycznych) jak i spirometrycznych (brak spadku FEVi). Zdaniem Instytutu, "całokształt obserwacji klinicznych, wyniki diagnostyki laboratoryjnej i alergologicznej, a zwłaszcza badań czynnościowych układu oddechowego nie uzasadniają w chwili obecnej rozpoznania u badanej zawodowej astmy oskrzelowej". Mając na uwadze przedstawione okoliczności, a w szczególności 1) zgodne orzeczenia lekarskie jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia i jednostki orzeczniczej drugiego stopnia; 2) przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia ustalający, że decyzje w sprawie choroby zawodowej wydaje się na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz karcie oceny narażenia zawodowego; 3) stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmujące pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym przez uprawnione podmioty medyczne oraz pogląd o braku podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej przez te organy prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] uznał, że bark jest podstaw do stwierdzeniu u D. S. choroby zawodowej "astmy oskrzelowej" wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Odwołanie od decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] wniosła D. S. W swoim odwołaniu zainteresowana podniosła, że każdy jej kontakt z placówkami służby zdrowia i ze środkami dezynfekcyjnymi powoduje "chrypkę, bezgłos, ból gardła, duszność, niemożność połykania śliny, katar, łzawienie oczu, suchość w gardle, bardzo złe samopoczucie, niemoc, bezsilność". Po rozpoznaniu wymienionego odwołania, Główny Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu wskazał, że w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u D. S. zostały wydane dwa orzeczenia lekarskie przez uprawnione jednostki medyczne z dnia [...] czerwca 2009 r. i z dnia [...] stycznia 2010 r. Orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydane zostało przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] w wyniku obserwacji w kierunku zawodowej etiologii obrzękowego zapalenia krtani na podłożu alergicznym (poz. 13 wykazu chorób zawodowych) oraz w kierunku astmy oskrzelowej (poz. 6 wykazu chorób zawodowych). Orzeczenie to zostało wydane na podstawie przeprowadzonych badań ogólno lekarskich, pomocniczych oraz na podstawie konsultacji w Instytucie Medycyny Pracy w [...]. Przeprowadzona diagnostyka obejmowała także analizę dostarczonych kserokopii dokumentacji medycznej z przebytego leczenia D. S. w 2008 r. Na podstawie przeprowadzonych badań i obserwacji klinicznej stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u D. S. astmy oskrzelowej oraz brak podstaw do rozpoznania obrzękowego zapalenia krtani o podłożu alergicznym pochodzenia zawodowego. Natomiast, orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zostało wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] w trybie odwoławczym. Przeprowadzona diagnostyka laboratoryjna i alergologiczna, w tym badania czynnościowe układu oddechowego nie dały podstaw do rozpoznania u D. S. astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego (poz. 6 wg wykazu chorób zawodowych do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż decyzja w sprawie choroby zawodowej wydawana jest na podstawie orzeczenia lekarskiego uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych placówki medycznej oraz wyników oceny narażenia zawodowego. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego w zakresie stwierdzania choroby zawodowej, właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej stwierdza bądź wyklucza zawodową etiologię choroby, natomiast nie jest upoważniony do zidentyfikowania pozazawodowej przyczyny zaistniałego schorzenia. W niniejszej sprawie obserwacja kliniczna wraz z diagnostyką laboratoryjną i alergologiczna przeprowadzona w postępowaniu odwoławczym od orzeczenia wydanego w I instancji, miała miejsce podczas hospitalizacji w szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...]. Z karty wypisowej z dnia [...] stycznia 2010 r. wynika, iż u zainteresowanej nie stwierdzono napadów duszności typu astmatycznego, w wykonanym badaniu spirometrycznym nie stwierdzono zaburzeń wentylacji płuc. Przeprowadzona diagnostyka alergologiczna nie wykazała w testach skórnych punktowych uczulenia na pospolite alergeny wziewne, również testy płatkowe - zestaw standardowy rozszerzony o środki dezynfekcyjne i olejki zapachowe - dały wynik ujemny. Wykonano także testy skórne płatkowe z preparatami próbek środków myjących i dezynfekujących stosowanych w zakładzie pracy, które dały wynik ujemny. Przeprowadzone zostały także testy ekspozycyjne na preparaty wskazane przez D. S. (placebo oraz z preparatu Bucasan), które wypadły ujemnie zarówno pod względem klinicznym, jak i spirometrycznym. Karta wypisowa zawiera w rozpoznaniu: "Brak podstaw do rozpoznania astmy oskrzelowej i zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym pochodzenia zawodowego". Odnosząc się do stwierdzenia D. S. zawartego w odwołaniu, że Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] wydał zaświadczenie: "przeciwwskazana praca w narażeniu na środki drażniące drogi oddechowe", organ II instancji zauważył, iż karta wypisowa z dnia 4 stycznia 2010 r. ze szpitala ww. Instytutu w punkcie "Opinia o zdolności do pracy" zawiera informację: "Ze względów profilaktycznych przeciwwskazana praca w narażeniu na zapylenie przekraczające normatywy higieniczne, czynniki silnie drażniące i alergizujące drogi oddechowe". W zaleceniach zawartych w ww. karcie wypisowej zaznaczono: "Bezwzględnie konieczne zaprzestanie palenia tytoniu". Główny Inspektor Sanitarny, pomimo potwierdzonego narażenia - w przeprowadzonej ocenie narażenia zawodowego - na czynniki działające alergizująco na drogi oddechowe u zainteresowanej, nie znalazł podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u D. S.. W związku z tym, nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2010 r. D. S. wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. W skardze podniosła, że badania mające na celu ustalenie jej choroby zawodowej były przeprowadzone nierzetelne. Główny Inspektor Sanitarny w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm. -zwanej dalej dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały na tę ocenę wpływ. Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana bowiem z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które w istotny sposób wpłynęło na wynik sprawy. Naruszenie to polegało na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), spowodowanym niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Wskazać należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym w trybie § 5 - 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i o braku podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (zob. np. wyrok WSA z 3 października 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1066/06, Lex nr 276539). Związanie to, wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Jeżeli zaś przed wydaniem decyzji stwierdzi, że zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający, powinien zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do właściwej jednostki orzeczniczej o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego. Tak więc jeśli orzeczenie lekarskie jest "niejasne, niepełne albo sprzeczne z innymi dowodami, winno ono być uzupełnione przez zakład społecznej służby zdrowia, który je wydał, względnie winna być zasięgnięta dodatkowa opinia jednostki organizacyjnej służby zdrowia zajmującej się zagadnieniami będącymi przedmiotem sporu" (zob. wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1221/04, LEX nr 194428). Zaniechanie przez organ skonfrontowania w toku postępowania administracyjnego niejasności, sprzeczności w zgromadzonym materiale dowodowym stanowi, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy. Podkreślić trzeba, że rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych nie modyfikuje przepisów k.p.a. i obowiązującej na jego gruncie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), lecz jedynie uszczegóławia i stanowi funkcjonalne uzupełnienie regulacji ustawowej pod kątem specyfiki spraw administracyjnych danego rodzaju. Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sporawy, stwierdzić trzeba, że organu inspekcji sanitarnej obu instancji naruszył omówione wyżej przepisy oraz zasady prawa procesowego i to w sposób mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt niniejszej sprawy wynika, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] pismem z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...] zawiadomił D. S. o wszczęciu postępowania administracyjnego - wyjaśniającego w sprawie uznania bądź nie uznania u D. S. "(...) schorzenia powstałego w wyniku działania alergizującego substancji obecnych w środowisku pracy jako choroby zawodowej". Z akt sprawy - z treści orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] Nr [...] z dnia 30 czerwca 2009 r. - wynika, iż jednostka orzecznicza pierwszego stopnia prowadziła obserwację D. S. w kierunku zawodowej etiologii obrzękowego zapalenia krtani na podłożu alergicznym (poz. 13 wykazu chorób zawodowych) oraz w kierunku astmy oskrzelowej (poz. 6 wykazu chorób zawodowych). Orzeczenie z dnia [...] czerwca 2009 r. zostało wydane na podstawie przeprowadzonych badań ogólno lekarskich, pomocniczych oraz na podstawie konsultacji w Instytucie Medycyny Pracy w [...]. Przeprowadzona diagnostyka obejmowała także analizę dostarczonych kserokopii dokumentacji medycznej z przebytego leczenia D. S. w 2008 r. Na podstawie przeprowadzonych badań i obserwacji klinicznej stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u D. S. astmy oskrzelowej oraz brak podstaw do rozpoznania obrzękowego zapalenia krtani o podłożu alergicznym pochodzenia zawodowego. Natomiast, z treści orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] wynika, że jednostka orzecznicza drugiego stopnia orzekła jedynie co do braku podstaw do rozpoznania u D. S. astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego (poz. 6 wykazu chorób zawodowych), pomijając zupełnie kwestię zawodowej etiologii obrzękowego zapalenia krtani na podłożu alergicznym (poz. 13 wykazu chorób zawodowych), pomimo tego, że w karcie wypisowej z dnia [...] stycznia 2010 r. jednostka ta wskazała w rozpoznaniu, iż brak jest u D. S. podstaw do rozpoznania astmy oskrzelowej i zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym pochodzenia zawodowego. Dokument ten nie stanowi jednak "danych zawartych w orzeczeniu lekarskim", o których mowa w § 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, które stanowią dla organów inspekcji sanitarnej podstawę do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zauważyć należy, że na podstawie takiego materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniach lekarskich z dnia [...] czerwca 2009 i z dnia [...] stycznia 2010 r, zarówno [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny jak i Główny Inspektor Sanitarny decyzjami z dnia [...] lutego 2010 r. i z dnia [...] kwietnia 2010 r. nie znalazł podstaw do stwierdzenia u D. S. choroby zawodowej "astmy oskrzelowej" wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Ustalenia organów obu instancji poczynione w oparciu o orzeczenia lekarskie, w których nie wypowiedziano się w pełni co do zakresu postępowania prowadzonego - zgodnie z zawiadomieniem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarny w [...] z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...] w sprawie uznania bądź nie uznania u D. S. "(...) schorzenia powstałego w wyniku działania alergizującego substancji obecnych w środowisku pracy jako choroby zawodowej", a więc zarówno zawodowej etiologii obrzękowego zapalenia krtani na podłożu alergicznym (poz. 13 wykazu chorób zawodowych) jak i astmy oskrzelowej (poz. 6 wykazu chorób zawodowych) należało ocenić jako wydane z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem stanowiska Sądu. Organ wojewódzki winien mieć na uwadze, że stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie dodatkowego uzasadnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału. Powyższe wskazuje, że organy dopuściły się naruszenia przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skutkowało uchyleniem decyzji obu instancji. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o wyżej powołane przepisy oraz art. 152 i art. 200 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.