I OSK 315/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-02-09
Skład orzekający: Izabella Kulig – Maciszewska, Anna Lech, Mirosław Wincenciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny, mając wątpliwości co do skuteczności doręczenia zastępczego decyzji w trybie art. 44 Kpa, powinien przeprowadzić dowód z oryginału koperty i zwrotnego potwierdzenia odbioru, czy też uchylić zaskarżone postanowienie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, powziąwszy wątpliwości co do skuteczności doręczenia zastępczego decyzji w trybie art. 44 Kpa z powodu niekompletnych kserokopii dokumentów, powinien był, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., przeprowadzić dowód z oryginału koperty i zwrotnego potwierdzenia odbioru. Taka czynność nie stanowiłaby merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w zastępstwie organu, lecz pozwoliłaby na ocenę legalności zaskarżonego aktu. W związku z tym, WSA naruszył przepisy postępowania, co skutkowało uchyleniem jego wyroku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi skierowującej W. J. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji prawa jazdy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu, uznając, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu ani nie dochował siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie SKO, uznając, że organ naruszył przepisy Kpa, w szczególności dotyczące doręczenia decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. w trybie art. 44 Kpa, gdyż znajdujące się w aktach dokumenty nie pozwalały na bezsporne przyjęcie skuteczności doręczenia. NSA uchylił wyrok WSA, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska Sędziowie: Sędzia NSA Anna Lech Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak (spr.) Protokolant asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 498/10 w sprawie ze skargi W. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; 2. zasądza od W. J. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 28 października 2010 r. (sygn. akt III SA/Łd 498/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi W. J., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, uchylił zaskarżone postanowienie.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi działając na podstawie art. 59 w związku z art. 58, art. 129 § 2 i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) – dalej Kpa.- odmówiło W. J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] lutego 2010 r. i stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji.
Z ustaleń organu wynika, że decyzją z dnia [...] lutego, [...], Prezydent Miasta Łodzi skierował W. J. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii B. Powyższa decyzja została uznana za doręczoną skarżącemu w dniu [...] marca 2010 r., w trybie art. 44 Kpa.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. W. J. wniósł odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając złożony wniosek pełnomocnik skarżącego wskazał, iż od końca roku 2009 do dnia 31 marca 2010 r. W. J. musiał sprawować opiekę nad chorą matką. Charakter schorzeń (złamanie kości biodrowej oraz choroba nowotworowa płuc) i wynikająca z powyższego konieczność nieustannej opieki uniemożliwiły skarżącemu zadbanie o swoje interesy, czego następstwem było uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na dowód powyższego skarżący przedłożył: kserokopię odpisu skróconego aktu zgonu M. J. z dnia [...].03.2010 r.; kartę wypisową M. J. z WZ ZOZ w Łodzi z dnia [...] października 2009 r. Pełnomocnik skarżącego stwierdził ponadto, że o fakcie wydania i doręczenia powyższej decyzji jego mocodawca dowiedział się po pogrzebie matki, w dniu [...] kwietnia 2010 r. Od tego momentu, w ocenie pełnomocnika skarżącego, rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia przedmiotowego wniosku.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. i stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji.
Powołując się na treść art. 58 § 1 i § 2 Kpa. Kolegium wskazało, iż warunkiem przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej jest łączne spełnienie czterech przesłanek, tj. 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu; 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu; 3) wniesienie wniosku w terminie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia; 4) dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której określony był termin. Brak którejkolwiek z powołanych przesłanek uzasadnia odmowę przywrócenia terminu. W ocenie organu odwoławczego skarżący nie spełnił dwóch z powyżej wskazanych przesłanek, nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz nie dotrzymał siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, biegnącego od daty ustania przyczyny uchybienia. Kolegium podniosło, iż kryterium braku winy, o którym mowa w art. 58 § 1 Kpa., wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W ocenie Kolegium podniesiona przez skarżącego okoliczność sprawowania opieki nad śmiertelnie chorą matką nie stanowi podstawy przywrócenia uchybionego terminu. Stanowi natomiast oczywisty przykład swoistego zaniedbania w prowadzeniu własnych spraw. Powyższe zdaniem organu odwoławczego potwierdza znajdująca się w aktach sprawy informacja, że matka skarżącego w dniach od [...] marca do [...] marca 2010 r. była poddana hospitalizacji. Mając na uwadze fakt, iż decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu w dniu [...] marca 2010 r., Kolegium uznało, że we wskazanym powyżej okresie skarżący dokładając należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw miał możliwość złożenia odwołania w terminie ustawowym.
W ocenie organu odwoławczego strona nie dochowała również siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 Kpa. Skoro bowiem, zgodnie z twierdzeniem skarżącego, przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania była konieczność sprawowania opieki nad chorą matką, to przeszkoda ta zdaniem Kolegium ustała w dniu [...] marca 2010 r., to jest w dacie śmierci matki skarżącego. Od tego momentu rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który upłynął w dniu [...] kwietnia 2010 r. Natomiast przedmiotowy wniosek został złożony w dniu [...] kwietnia 2010 r., a więc z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 Kpa. Z powyższych względów organ odwoławczy nie uwzględnił wniosku skarżącego.
W. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zarzucając naruszenie art. 58 § 1 i § 2, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Pełnomocnik skarżącego zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia, przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. W ocenie pełnomocnika skarżącego organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie pominął argumentację strony przedstawioną we wniosku z dnia [...] kwietnia 2010 r. Zdaniem strony skarżącej wszystkie przedstawione tam dowody i okoliczności nie tylko uprawdopodabniają, lecz udowadniają brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. W ocenie pełnomocnika skarżącego dołączona do wniosku dokumentacja medyczna M. J., jak również przedstawione przez stronę okoliczności, bezspornie wskazują, że W. J. nawet przy użyciu "największego w danych warunkach wysiłku" nie byłby w stanie zadbać należycie o swoje interesy, a co za tym idzie zapoznać się z treścią decyzji i wnieść od niej odwołanie. Ponadto w ocenie pełnomocnika skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pominęło okoliczność, iż matka skarżącego zmarła w okresie Świąt Wielkanocnych. Z powyższych powodów skarżący na przygotowanie uroczystości pogrzebowych miał jedynie dwa dni (Wielki Czwartek i Wielki Piątek), natomiast sam pogrzeb przypadł na pierwszy dzień po świętach, tj. [...] kwietnia 2010 r. W tym dniu skarżący powziął również wiadomość o fakcie wydania decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. Stąd twierdzenie organu, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 58 § 2 Kpa. rozpoczął swój bieg od momentu śmierci matki skarżącego uznać należy za błędne. Powyższe w ocenie pełnomocnika skarżącego czyniło skargę zasadną.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Uchylając – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), dalej w skrócie: "P.p.s.a." – zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na wydanie postanowienia z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności z naruszeniem art. 7, art. 44, art. 77 § 1 oraz art. 134 Kpa.
Sąd I instancji wskazał, że instytucja przywrócenia terminu uregulowana w art. 58 § 2 K.p.a stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Instytucja ta ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego. Stąd przywróceniu podlegają jedynie terminy przewidziane przepisami prawa procesowego.
Natomiast przepis art. 134 K.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Powołany przepis nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc pierwszą czynnością jaką winien podjąć organ po otrzymaniu odwołania jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w przepisanym terminie.
Natomiast przepis art. 110 Kpa. stanowi, że organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Dopiero jej skuteczne doręczenie lub ogłoszenie stronom danego postępowania powoduje, iż wiąże ona organ administracji publicznej oraz strony. Od tego też momentu rozpoczynają bieg przewidziane prawem terminy procesowe, w tym termin do wniesienia odwołania do organu wyższej instancji.
W ocenie Sądu I instancji ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny sprawy, nie był wystarczający do wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, a w konsekwencji wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji. Uzasadniając postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wskazało, iż decyzja Prezydenta Miasta Łodzi została doręczona skarżącemu w dniu [...] marca 2010 r., w trybie art. 44 Kpa. Powyższe twierdzenie organ odwoławczy oparł na treści znajdującej się w aktach kserokopii zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej nr R [...], nadanej w dniu [...] lutego 2010 r. w Urzędzie Pocztowym [...]., zawierającej decyzję z dnia [...] lutego 2010 r., skierowaną do W. J. na adres Łódź, ul. [...].
W ocenie Sądu I instancji znajdujące się w aktach sprawy kserokopie koperty oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. nie pozwalają na bezsporne przyjęcie, iż decyzja ta została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie art. 44 Kpa. Ze znajdujących się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru adnotacji dokonanych przez pocztę nie wynika bowiem, że zachowane zostały wymogi doręczenia określone w powołanym powyżej przepisie. Analizując adnotacje zawarte na znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu odbioru Sąd stwierdził, iż występują rozbieżności co do daty pozostawienia pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki kierowanej do skarżącego. Z adnotacji umieszczonej przez pracownika poczty wynika bowiem, iż przesyłka zawierająca decyzję została pozostawiona w UP Łodzi w dniu [...] lutego 2010 r. Natomiast z odcisku pieczęci pocztowej wynika, że pierwsza próba doręczenia przesyłki została podjęta w dniu [...] lutego 2010 r. Ustalenie prawidłowej daty pozostawienia pierwszego zawiadomienia o przesyłce jest niezbędne do prawidłowego obliczenia czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 44 § 1 Kpa.
Ponadto Sąd stwierdził, iż na znajdujących się w aktach sprawy kserokopiach koperty oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru brak jest informacji o fakcie dokonania powtórnego zawiadomienia skarżącego o możliwości odbioru kierowanej do niego przesyłki, w terminie o którym mowa w art. 44 § 3 Kpa.
Mając powyższe na uwadze Sądu uznał, iż samo umieszczenie na kopercie bądź zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być dla organu wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma w trybie art. 44 Kpa. Konieczne jest bowiem wyraźne zaznaczenie na zawiadomieniu, że doręczyciel powiadomił adresata o przesyłce w sposób dokładnie wskazany w art. 44 Kpa. Dlatego też, jeżeli nie wiadomo jak działał listonosz, doręczenia nie można uważać za dokonane i nie można też uznać, że skarżący nie zachował terminu do wniesienia odwołania. Tym samym za przedwczesne uznać należało przystąpienie przez organ odwoławczy do rozpatrywania wniosku skarżącego o przywrócenie uchybionego terminu i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lutego 2010 r.
Sąd uznał, iż brak wyjaśnienia przez organ odwoławczy kwestii związanych z doręczeniem skarżącemu decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., stanowiło naruszenie art. 7 i art. 77 kpa.
Brak przeprowadzenia ustaleń co do faktu doręczenia skarżącemu decyzji organu pierwszej instancji uniemożliwiał w ocenie Sądu autorytatywne stwierdzenie, iż odwołanie skarżącego zostało wniesione z uchybieniem terminu. Dopiero bezsporne ustalenie faktu doręczenia W. J. decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] lutego 2010 r., jak również daty w której to doręczenie nastąpiło, będzie uprawniało organ odwoławczy do oceny zasadności wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2010 r. , a następnie do oceny terminowości środka zaskarżenia.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. :
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. , w związku z art. 7, art. 44, art. 77 § 1
oraz art. 134 K.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone , bowiem:
- prawidłowo i wyczerpująco zebrano materiał dowodowy,
- dokonano prawidłowej jego oceny,
- wobec ustalenia, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania,
2. art. 106 § 3 P.p.s.a., przez jego niezastosowanie, bowiem w przypadku wątpliwości co do spełnienia przesłanek doręczenia zastępczego – wymienionych w art. 44 K.p.a.- decyzji Prezydenta Miasta Łodzi, nie było przeszkód do wezwania organu administracji do dołączenia oryginału przesyłki poleconej nr [...], nadanej w dniu [...] lutego 2010 w UP nr [...], zawierającej decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] lutego 2010 r. skierowaną do W. J., a tym samym dopuszczenie dowodu o określonej treści,
3. art. 141 § 4 w związku z art. 153 P.p.s.a., poprzez niepełne przedstawienie stanu sprawy, błędną ocenę materiału dowodowego, przedstawienie oceny prawnej niespójnej i lakonicznej, brak oceny zebranego materiału dowodowego, oraz brak wyraźnych wskazań co do dalszego postępowania.
Wskazując na powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, że ustalenia Sądu I instancji w zakresie poprawności procedury doręczenia przesyłki w trybie art. 44 K.p.a. zostały dokonane wyłącznie na podstawie kserokopii jednej strony koperty i jednej strony potwierdzenia odbioru, podczas gdy – nie znajdującą się w aktach sprawy – druga strona koperty w sposób jednoznaczny wyjaśnia powstałe wątpliwości, gdyż zawiera ona adnotacje o treści " AWIZO adresata nie zastałem" - opatrzoną zarówno odręczną adnotacją o treści [...].02.10", jak i odciskiem pieczęci pocztowej [...], również z datą[...].02.2010 r. ; Z kolei "Awizo powtórne" jest z datą [...].02.2010 . Odnośnie naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Kolegium wskazało, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest nader lakoniczne, rozważania odnoszą się wyłącznie do kwestii niezachowania przesłanek doręczenia, o których mowa w art. 44 K.p.a., a Sąd I instancji nie ocenił zebranego materiału dowodowego jak również nie zawarł wskazań, co do dalszego postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną W. J. wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy jemu przekazanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę - w ramach obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 tej ustawy. Z kolei według art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów jest wyjątkiem dopuszczalnym tylko w przypadku, gdy ustalenia stanu faktycznego w zakresie przesądzającym o prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy aktem organu administracji budzą wątpliwości. Zatem zakres postępowania dowodowego jest wyznaczony przez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, tj. ocenę z punktu widzenia legalności zaskarżonego aktu lub czynności (por. K. Sobieralski: Z problematyki postępowania rozpoznawczego przed sądem administracyjnym, ST 2002, nr 7–8, s. 51). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentowano, że sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń mających za cel merytoryczne rozstrzyganie sprawy załatwionej zaskarżonym aktem. Może on jedynie czynić takie ustalenia, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem tejże decyzji (por. wyrok NSA z 7 lutego 2001 r., V SA 671/00 (Lex nr 50129). Również pod rządami p.p.s.a. konsekwentnie wskazuje się, że "Celem postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 § 3, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny będzie dopuszczalne zatem wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu, np. gdy przedmiotem dowodu będzie okoliczność, czy podpis osoby, która podpisała decyzję jest podpisem osoby do tego upoważnionej" (por. wyrok NSA z 7 lutego 2006 r., II GSK 359/05, LEX nr 216130, por też wyrok NSA z 10.05.2011 r. I OSK cbosa).
Jednocześnie wskazuje się, że jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, to sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić, gdyż artykuł 106 § 3 nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza - wyrok NSA z 17 stycznia 2006 r., I FSK 508/05, LEX nr 187511.
W skarżonym kasacyjnie wyroku Sąd I instancji oceniając poprawność rozstrzygnięcia organu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, powziął wątpliwości co do skuteczności doręczenia przesyłki W. J. w trybie art. 44 K.p.a., gdyż znajdujące się w aktach sprawy niekompletne kserokopie koperty oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji nie pozwoliły na bezsporne przyjęcie, iż decyzja ta została skutecznie w tym trybie doręczona. Skoro Sąd I instancji powziął taką wątpliwości, bowiem dysponował w aktach jedynie niekompletnymi kserokopiami, to winien był, w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a., przeprowadzić z urzędu dowód z dokumentu – koperty w której była przesłana decyzja organu I instancji oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru. Przeprowadzenie dowodu przez Sąd I instancji w tej mierze nie byłoby przeprowadzeniem ustaleń za organ administracji publicznej, a w konsekwencji niedopuszczalnym merytorycznym rozpoznaniem sprawy w zastępstwie organu. Oceniając adnotacje na oryginalnej kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru Sąd zweryfikowałby poprawność ustaleń Kolegium w tym zakresie. Obowiązek dokonania oceny ciążył na Sądzie, bowiem z uzasadnienia postanowienia Kolegium wynika, że organ ten oceniał skuteczność doręczenia przesyłki w trybie art. 44 k.p.a. i doszedł do konkluzji, że decyzja organu I instancji została doręczona Panu W. J. w trybie art. 44 k.p.a., cyt. "zważywszy adnotacje zawartą na przesyłce zwróconej przez Pocztę Polską". Dodać też należy, że przeprowadzenie takiego dowodu nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Reasumując uznać należy, iż skarga kasacyjna w zakresie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 106 § 3 P.p.s.a. jest zasadna, bowiem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, mając wątpliwości w zakresie skuteczności prawnej doręczenia decyzji W. J., Sąd I instancji winien był zażądać od organu przedstawienia koperty i zwrotnego potwierdzenia odbioru.
Odnośnie naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 153 P.p.s.a., to wskazać należy, że – poza brakiem oceny doręczenia decyzji organu I instancji w oparciu o oryginał koperty i zwrotnego potwierdzenia odbioru - nie można dopatrzeć się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku braku innych elementów konstrukcyjnych uzasadnienia, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przyczyny braku odniesienia się Sądu do kwestii przywrócenia terminu zostały wyjaśnione przez ten Sąd. Niezrozumiałym jest wskazany w podstawach skargi kasacyjnej zarzut naruszenia 141§ 4 p.p.s.a w związku art. 153 p.p.s.a. W warunkach niniejszej sprawy, co jest istotne, Sąd pierwszej instancji nie pozostawał związany innymi ocenami prawnymi i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi uprzednio w sprawie, przez co nie mógł uchybić dyspozycji art. 153 p.p.s.a.
Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art. 204 pkt 1 p.p.s.a
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło