I SA/Wa 1683/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z [...] czerwca 2010 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] odmawiającą K.P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad K.P. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że K.P. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 31 marca 2010 r. Z akt sprawy wynika, że jest ona zatrudniona w Ministerstwie Gospodarki i przebywa na urlopie bezpłatnym od dnia [...] sierpnia 2009r., do dnia [...] sierpnia 2012 r. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki, zostało uregulowane w art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. Nr 139 z 2006 r. poz. 992 z późn. zm.) i przysługuje między innymi matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Przepis art. 3 pkt 22 powołanej ustawy stanowi, że pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W ocenie organu odwoławczego wykładnia językowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że jedną z przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia i dotyczy sytuacji, gdy osoba uprawniona w celu sprawowania opieki nad inną osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności nie podejmuje zatrudnienia, czyli nie następuje nawiązanie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rezygnuje z tak rozumianego zatrudnienia czyli rozwiązuje istniejący stosunek prawny. Przebywanie na urlopie bezpłatnym nie powoduje rozwiązania umowy o pracę. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji zebrał materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji skarżącej i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wbrew przepisom ustawy wywołałoby ten skutek, że decyzja z powodu rażącego naruszenia prawa byłaby nieważna. Wykluczenie elementu uznaniowości organu podejmującego w tym przedmiocie decyzję uniemożliwia przyjęcie pozaustawowych kryteriów przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Kryteria jakie należy spełniać, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne są wymienione w ustawie i uwzględnienie argumentacji strony postępowania, choćby z jej punktu widzenia najbardziej słusznej, jest prawnie niemożliwe. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego K.P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że nie zgadza się z interpretacją przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonaną przez organy obu instancji. W ocenie skarżącej organy pominęły treść art. 3 pkt 22 tej ustawy. Z przepisów tych wynika, że ustawodawca definiując na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych pojęcie zatrudnienia oparł się na przesłankach ekonomicznych a nie formalno-prawnych. Pracownik w okresie urlopu bezpłatnego nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy lecz jedynie pozostaje w stosunku pracy. Przyjęcie wykładni, że uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wymaga rozwiązania stosunku pracy, stoi w ocenie skarżącej w sprzeczności nie tylko z treścią ustawy o świadczeniach rodzinnych ale także wykracza poza cel i funkcję tej ustawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o jakie ubiega się skarżąca K.P., przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka spełniającemu warunki określone w dalszej części tego przepisu. Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie jest bezsporny i potwierdzony materiałem dokumentacyjnym. Wynika z niego, że K.P. pozostaje w zatrudnieniu na podstawie stosunku pracy z Ministerstwem Gospodarki. Od [...] sierpnia 2003 r. pozostaje na urlopie bezpłatnym udzielanym na okresy trzech lat – ostatni został udzielony od [...] sierpnia 2009 r. do [...] sierpnia 2012 r. Podanie o udzielenie urlopu bezpłatnego skarżąca uzasadnia potrzebą sprawowania opieki nad córką K. K.P. urodziła się [...] lutego 1994 r. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] marca 2010 r. wynika, że została ona zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Organy obu instancji uznały, że przebywanie na urlopie bezpłatnym nie powoduje rozwiązania umowy o pracę a pozostawanie w stosunku pracy nie oznacza rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a rezygnacja z zatrudnienia jest przesłanką ustawową, której istnienie uprawnia do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Ponieważ w odniesieniu do skarżącej, w ocenie organów, ta przesłanka nie zachodzi, to skutkuje odmową prawa do tego świadczenia. Taką interpretację przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy uznać za niewłaściwą Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na gruncie przepisów tej ustawy, zawiera jej przepis art. 3 pkt 22, który stanowi, że zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Z przytoczonego przepisu wynika, że zatrudnienie lub inna praca zarobkowa, to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy lub innych stosunków prawnych wyszczególnionych w tym przepisie. Zatem rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o jakiej stanowi art. 17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 3 pkt 22 tej ustawy, to rezygnacja z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy lub innych stosunków prawnych wymienionych w tym przepisie a nie jest konieczne aż rozwiązanie stosunku pracy. Skarżąca K.P. pozostaje w stosunku pracy. Definicję stosunku pracy zawiera art. 22 § 1 Kodeksu pracy (Kp.). Stosownie do tego przepisu, przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy (...), a pracodawca do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Przepisy Kodeksu pracy przewidują również takie sytuacje, że stosunek pracy trwa mimo, że pracownik nie wykonuje pracy. Taka sytuacja występuje m in. wówczas, gdy pracownik przebywa na urlopie bezpłatnym (art. 174 § 1 Kp.). Jak sama nazwa tego urlopu wskazuje, pracownik nie otrzymuje wówczas wynagrodzenia, a okresu tego urlopu nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze ( art. 174 § 2 Kp.). Tak więc skarżąca pozostaje w stosunku pracy, ale nie wykonuje pracy i nie otrzymuje wynagrodzenia. Należy więc uznać, że spełnia ona przesłankę z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż przebywając na urlopie bezpłatnym zrezygnowała z zatrudnienia. Za takim rozumieniem przepisów przemawia także wykładnia celowościowa. Świadczenie pielęgnacyjne z art. 17 ust.1 ma charakter socjalny. Celem tego świadczenia jest kompensacja strat materialnych powstałych na skutek rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Skarżąca nie wykonuje pracy, ponieważ korzysta z urlopu bezpłatnego by opiekować się niepełnosprawną córką. Ponieważ nie wykonuje pracy , nie otrzymuje wynagrodzenia. Niedobory tym spowodowane mogą zostać częściowo skompensowane w formie świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże przyznanie tego świadczenia wymaga spełnienia przez skarżącą pozostałych przesłanek określonych w art. 17 powołanej ustawy, a w szczególności kryterium dochodowego o jakim mowa w ust. 2 art. 17. Te przesłanki, z uwagi na zajęte przez organy stanowisko w zaskarżonych decyzjach, dotychczas nie były badane. Ponieważ zaskarżone decyzje zapadły z naruszeniem art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, podlegają uchyleniu a ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnić winny wykładnię tych przepisów przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.