I SA/Op 533/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 11.10.2004 r. do 10.01.2006 r. oddala skargę Decyzją z 5 maja 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 123 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74), umorzył postępowanie administracyjne zainicjowane przez A. S. w sprawie umorzenia składek w na ubezpieczenia społeczne za okres od 11 października 2004r. do 10 stycznia 2006r., z uwagi na brak przedmiotu postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 15.03.2010r. A.S. zwróciła się z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 11.10.2004r. do 10.01.2006r. na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2009r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe (Dz. U. z 2009r. Nr 71, poz. 609), w związku z jednoczesnym prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej i przebywaniem na urlopie wychowawczym. Organ stwierdził, iż na podstawie art. 4 ust. 1 powołanej wyżej ustawy nie można umorzyć należności z tytułu składek opłaconych przez stronę. Żądanie ubezpieczonej uznał zatem za bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne. Natomiast odrębną decyzją z dnia 05.05.2010r., na podstawie art. art. 4 ust. 2 cytowanej ustawy, umorzył odsetki za zwłokę i zaliczył nadpłatę na poczet zaległych składek. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wniosła m.in. o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zarzuciła organowi administracyjnemu naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia 7 czerwca 2010r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję z 1 kwietnia 2010 r. W uzasadnieniu organ administracji w całości podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko. Podniósł, przytaczając poglądy doktryny i orzecznictwo sądów administracyjnych, iż postępowanie administracyjne może toczyć się jedynie w sytuacji, gdy ma swój "przedmiot". Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas, w ocenie organu, jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie ubezpieczona wniosła o jego uchylenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko i argumentację na jego poparcie. Podniosła nadto zarzut niezgodności art. 4 wspomnianej ustawy zmieniającej z art. 2 i art. 84 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 4 listopada 2010r. pełnomocnik skarżącej poddał pod rozwagę Sądu możliwość wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w zakresie zgodności powołanego wyżej art. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 2009r. z Konstytucją. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze m.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2). Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia się nie dopatrzył. Strona skarżąca opiera swój wniosek o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne na regulacji zawartej w art. 4 ust. 1 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy — Prawo bankowe (Dz.U. nr 71, poz. 609) - zwanej dalej "ustawą", zgodnie z którym na wniosek płatnika składek, który w okresie od 1 stycznia 1999r. do dnia wejścia w życie ustawy zgłaszał ubezpieczonego podlegającego obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy zmienianej w art. 1 (o systemie ubezpieczeń społecznych), i jednocześnie przebywającego na urlopie wychowawczym, Zakład Ubezpieczeń Społecznych umarza w całości lub w części należności z tytułu nieopłaconych składek na te ubezpieczenia należnych za tego ubezpieczonego w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności lub współpracy przy tej działalności za okres, w którym ubezpieczony przebywał na urlopie wychowawczym. Jak wskazał WSA w Łodzi w wyroku z dnia 23 września 2010r., sygn. akt I SA/Łd 822/10,: "organy administracji słusznie zauważyły, że powyższy przepis dotyczy wyłącznie tych składek, które nie zostały jeszcze uiszczone. Powyższy wniosek wypływa z tej jego części, w której mowa o umorzeniu "należności z tytułu nieopłaconych składek". Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma zatem możliwości zastosowania ww. unormowania w sytuacji, gdy — jak w niniejszej sprawie — składki na ubezpieczenia społeczne zostały już uiszczone. Powyższy wniosek znajduje dodatkowe uzasadnienie w treści pozostałych przepisów cytowanej ustawy z 24 kwietnia 2009 r. Zastrzeżenia o nieopłaconych należnościach nie ma zatem ani w ust. 2 art. 4, w który daje możliwość umorzenia odsetek za zwłokę z tytułu nieterminowego opłacenia składek, o których mowa w ust. 1 (w tym przedmiocie wydano odrębna decyzję), ani też w art. 3 ustawy, który dotyczy umorzenia składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe należnych od osoby prowadzącej we wskazanym w tym przepisie okresie pozarolniczą działalność gospodarczą i jednocześnie pobierającej zasiłek macierzyński". Sąd w składzie tu orzekającym w pełni akceptuje pogląd wyrażony w powyższym wyroku. Nie jest sporne, iż należności, których umorzenia skarżąca domagała się we wniosku, zostały w całości uiszczone. Stąd nie było podstaw prawnych do zastosowania wspomnianego wyżej unormowania zawartego w art. 4 ust. 1 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. Skoro zaś żądanie strony okazało się bezpodstawne właściwym było umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z powyższych względów, wbrew zarzutom skargi, organ nie naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 2 i art. 84 Konstytucji RP. Art. 2 Konstytucji RP statuuje zasadę demokratycznego państwa prawnego, która jest zasadą generalną, konkretyzowaną w innych przepisach Konstytucji RP. Zarzucając jej naruszenie skarżąca winna połączyć jej naruszenie z innymi przepisami Konstytucji w celu wskazania, które z nich również zostały naruszone (vide wyrok NSA z dnia 25 lutego 2010r. sygn. akt: II FSK 1629/08 niepubl.). Tak się też stało, gdyż skarżąca zarzuciła naruszenie art. 84 Konstytucji RP. Przepis ten określa, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach. Zatem wszelkie odstępstwa od powyższej zasady, powinny mieć charakter wyjątkowy. Nie można w związku z tym przedmiotowych zwrotów normatywnych (ustawowych przesłanek umorzenia w całości lub w części należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie) interpretować rozszerzająco, jak chciałby tego skarżąca. Wyjątki tego rodzaju nie mogą być domniemywane ani stosowane w oparciu o wykładnie funkcjonalną. Podkreślić należy, iż skarżąca nie kwestionuje obowiązku ustawowego uiszczania składek. Nie zgadza się jednak z tym, iż skoro uiściła sporne składki to nie może, w świetle art. 4 cyt. ustawy, skorzystać z ulgi w postaci ich umorzenia. Skoro, jak wskazano powyżej, wszelkie odstępstwa od zasady powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych mają charakter wyjątkowy, a ustawowe przesłanki wszelkich zwolnień, ulg muszą być interpretowane ściśle, brak było podstaw prawnych do zastosowania wobec skarżącej wspomnianego wyżej unormowania zawartego w art. 4 ust. 1 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. W świetle powyższych rozważań, Sąd w składzie tu orzekającym, nie dopatrzył się niezgodności art. 4 ust. 1 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe z art. 2 i art. 84 Konstytucji RP. Sąd nie znalazł również powodów do skorzystania z instytucji określonej art. 193 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności art. 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe z Konstytucją. Sąd w składzie tu orzekającym w pełni akceptuje i uznaje za własne stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 2008r., sygn. akt III SA/Wa 1407/07, zgodnie z którym: "Sąd przedstawia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności konkretnego przepisu danej ustawy z Konstytucją tylko i wyłącznie wówczas, gdy dochodzi do przekonania o niekonstytucyjności tego przepisu. Instytucja pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, regulowana m.in. przez przepisy art. 3 i art. 32 ust. 1 i ust. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, nie ma bowiem na celu usunięcie wątpliwości co do stanu prawnego, lecz usunięcie z systemu prawnego przepisu niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową, czy ustawą. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest sformułować w pytaniu "zarzut" niezgodności określonego aktu normatywnego z Konstytucją, umową czy ustawą. To zaś oznacza, że sąd nie może stawiać pytania prawnego w trybie art. 193 Konstytucji RP dopóty, dopóki sam nie wyrobi sobie poglądu prawnego w kwestii niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją. W przeciwnym razie należałoby stanąć na stanowisku, że w danej sprawie sąd de facto uchyla się od dokonania autonomicznej (samodzielnej) wykładni i zastosowania prawa ad casum. Oznaczałoby to równocześnie także i to, że sąd zwraca się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym nie po to, aby przedstawić umotywowany zarzut niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ale po to, aby uzyskać od Trybunału Konstytucyjnego stanowisko w kwestii prawidłowej wykładni wskazanych norm prawnych, które mają stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia sądowego, co oczywiście nie należy do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego". Skoro zatem Sąd nie doszedł do przekonania, że przepis art. 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe narusza Konstytucję, nie był zobowiązany do uwzględnienia wniosku pełnomocnika skarżącej. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.