III SAB/Gl 5/10

WyrokWSA w Gliwicach2010-11-05

Skład orzekający: Gabriela Jyż, Małgorzata Jużków, Barbara Orzepowska - Kyć

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Naczelnik Urzędu Skarbowego pozostawał w bezczynności w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za wrzesień 2008 r., pomimo wielokrotnego przedłużania terminu zakończenia postępowania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego pozostawał w bezczynności, ponieważ organ wielokrotnie wyznaczał nowe terminy zakończenia postępowania podatkowego, nie podejmując jednocześnie istotnych czynności dowodowych i nie przedstawiając racjonalnych uzasadnień dla zwłoki. Ograniczenie się do wydawania postanowień o przedłużeniu terminu, bez faktycznego postępu w sprawie, stanowi naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej o szybkości postępowania i prowadzi do stanu bezczynności.
Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za wrzesień 2008 r. Postępowanie podatkowe zostało wszczęte w kwietniu 2009 r. i wielokrotnie przedłużane postanowieniami organu, który powoływał się na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i uzyskania informacji od innych organów. Dyrektor Izby Skarbowej uznał ponaglenie podatniczki za bezzasadne. Skarżąca zarzuciła organowi przewlekłość postępowania i brak racjonalnych podstaw do jego przedłużania.
Rozstrzygnięcie
Zobowiązanie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. do wydania decyzji w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Jyż, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska - Kyć, Protokolant St. sekr. sąd. Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2010 r. przy udziale – sprawy ze skargi A. W na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. zobowiązuje Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. do wydania w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy decyzji dot. podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2008 r. 2. zasądza od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. U Z A S A D N I E N I E. Postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpatrzeniu ponaglenia podatnika- A. W. na przewlekłe działanie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za [...] 2008 r. uznał złożone ponaglenie za bezzasadne. Jako podstawę prawną jego wydania wskazano art. 216 w zw. z art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., w skrócie O.p.). Postanowienie zapadło w poniższym stanie faktycznym. W dniu [...] 2008 r. A. W prowadząca działalność gospodarczą pod firmą "A" w K. złożyła deklarację VAT-7 za miesiąc [...] 2008 r. wykazując kwotę [...] zł do zwrotu na rachunek bankowy. W deklaracji wykazała podatek należny z tytułu dostawy towarów na terytorium kraju opodatkowanej stawką 22% ([...] zł) oraz podatek naliczony do odliczenia w kwocie [...] zł, w tym kwotę nadwyżki z poprzedniej deklaracji w wysokości [...] zł. Następnie, w dniu [...] 2008 r. podatniczka złożyła korektę powyższej deklaracji wyjaśniając, że konieczność jej złożenia wynikała z błędu w systemie, który nie przeniósł do deklaracji VAT-7 kwoty wewnatrzwspólnotowej dostawy towarów w kwocie [...] zł. Pomimo błędu wykazana kwota do zwrotu nie uległa zmianie i wynosiła [...] zł. W trakcie przeprowadzonej u skarżącej kontroli podatkowej dotyczącej prawidłowości rozliczenia podatku VAT za [...] 2008 r. w dniach [...] - [...] i [...] 2009 r. ustalono, że skarżąca handlowała min. prętami żebrowanymi. W miesiącu [...] 2008 r. zakupiła pręty żebrowane: -od firmy "B" E.J. (dalej odprzedane firmie "C" SA w G.) oraz od "D" S.C. K. C., B. C. – nr [...] z [...] 2008 r. (odprzedane firmie "E" ze Słowacji). Towar był bezpośrednio transportowany od dostawcy do odbiorcy, a koszty transportu były ujęte w fakturach. Z okazanych listów przewozowych na transport – CMR z [...] 2008 r. wynikało, że odbiorcą towaru była firma "F" z K. a dostawcą firma "G" sp. z o.o. z K.. W trakcie kontroli doraźnej przeprowadzonej w firmie "D" S.C. ustalono, że pręty zostały zakupione od firmy "H" Sp. z o.o. w D., która nie składała deklaracji VAT-7. Firma w [...] 2007 r. przeniosła formalnie swoją działalność do W. ul. [...] ale nigdy jej pod tym adresem nie prowadziła. Przesłuchany prezes Zarządu T. S. oświadczył, że nie wystawiał na rzecz firmy "D" S.C. faktury VAT nr [...] z [...] 2008 r. Powyższe oświadczenie dało podstawę do uznania, że transakcja zakupu towaru ujętego w tej fakturze była fikcyjna, a odliczając kwotę podatku VAT na niej widniejącą podatnik zawyżył podatek naliczony o kwotę [...] zł. Wzbudziło również wątpliwości, co do prawidłowości rozliczeń za okres od [...] do [...] 2008 r., gdyż w tych miesiącach wykazywana był nadwyżka do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. We wrześniu była to kwota [...] zł. Postanowieniem z [...] r. wszczęte zostało postępowanie podatkowe dotyczące rozliczenia VAT za [...] 2008 r. Ustalenie stanu faktycznego oraz wyjaśnienie wszystkich wątpliwości spowodowało konieczność przedłużenia postępowania do 31 grudnia 2010 r. o czym skarżąca była informowana w kolejnych postanowieniach z dnia [...] , [...] , [...],[...] i [...] 2009 r. oraz z [...] i [...] 2010 r. Jak wskazał organ długotrwałość postępowania wynikała z konieczności uzyskania informacji od słowackiej administracji podatkowej, przeprowadzenia czynności sprawdzających u kontrahentów oraz kontroli podatkowej u skarżącej za okres od [...] do [...] 2008 r. przez inny organ z racji zmiany urzędu podatkowego od [...] 2009 r. Dotychczasowe ustalenia wskazują, że zakupy od firm "I" SA A. M., "J" Sp.z o.o., "K" Sp. z o.o. czy "L" ujęte w dokumentacji księgowej skarżącej w okresie od [...] do [...] 2008 r. nie miały miejsca w rzeczywistości i mogły mieć wyłącznie charakter papierowy. Tym samym zasadniczą kwestią okazało się zweryfikowanie nadwyżki podatku naliczonego z poprzednich okresów rozliczeniowych w kwocie [...] zł. Kontrola w tym zakresie została wszczęta [...] 2010 r. przez Urząd Kontroli Skarbowej. Podkreślono, że w toku przesłuchania w dniu [...] 2009 r. świadka D. Ś., kierowcy przewożącego sporny towar wykazanego w CMR ustalono, że towar zawiózł do Nitry. Było to zlecenie Spółki "G", która dokonała zakupu prętów RB500W w firmie "M" SA. Ustalono, że A. W. nie figuruje w bazie kontrahentów Spółki "M" ani Spółki "G". Z zestawienia dokumentów wynika, że towar sprzedany przez firmę skarżącej firmie "E" ze Słowacji, a towar sprzedany przez Spółkę "G" był dostarczony tymi samymi samochodami [...] i [...] firmie "O" w N. w Czechach. Nadto towar różnił się asortymentowo i cenowo, gdyż skarżąca sprzedawała pręty BTS500S a CMR widniały pręty RB500W. Również CMR będące w posiadaniu firmy "G" i skarżącej różniły się w treści. Tożsame były tylko daty i pojazdy. Dalej organ wyjaśnił, że materiał dowodowy w miarę pozyskiwania jest stopniowo włączany do sprawy czego dowodzą wydane postanowienia (5), o których każdorazowo informowano skarżącą i umożliwiono zapoznanie z aktami sprawy. Pismem z [...] 2009 r. A. W. wniosła o bezzwłoczne zakończenie postępowania podatkowego a pismami z [...] 2009 r. oraz [...] 2010 r. ponaglenia. Te ostatnie Dyrektor Izby Skarbowej uznał za bezzasadne, podzielając pogląd organu podatkowego prowadzącego postępowanie, iż jego czasokres wynika z konieczności wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i zgromadzenia niezbędnych dowodów umożliwiających jej rozstrzygniecie. Postanowienie o uznaniu ponaglenia za bezzasadne z dnia 21 maja 2010 r. zostało przez A. W. zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargą na bezczynność z dnia 29 czerwca 2010 r. Wnosząc o niezwłoczne zakończenie prowadzonego postępowania i uznanie przewlekłości działania organu podatkowego skarżąca wskazała, że postępowanie w sprawie rozliczenia podatku VAT za [...] 2008 r. zostało wszczęte [...] 2009 r. a dotyczyło jednej faktury nr [...] . Zdaniem skarżącej organ przeprowadził wszystkie istotne czynności kontrolne, wyjaśniające oraz doraźne potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy. Czynności te nie podważyły zasadności roszczenia podatnika o zwrot podatku ani też nie uzasadniały wielokrotnego przedłużania czasokresu prowadzonego postępowania podatkowego za [...] 2008 r. Fakt, że organ podatkowy w ciągu roku nie pojął wszystkich istotnych w sprawie czynności potwierdza, iż postępowanie prowadzone jest przewlekle, z naruszeniem zasady szybkości postępowania i pozorowaniem działania w granicach prawa. Podkreślono, iż w wydanych postanowieniach, przykładowo z [...] 2010 r. organ podatkowy nie podał jasnych, racjonalnych i przekonujących argumentów uzasadniających wydłużenie terminu do dnia [...] 2010 r. Zdaniem skarżącej, ciągłe powoływanie się na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie uzasadnia twierdzenie, iż organ podatkowy umyślnie przedłuża postępowania, podważając zaufanie podatnika do Państwa i działa bez uwzględnienia słusznego interesu obywateli. Ogólnikowe uzasadnienie stanowi bowiem naruszenie obowiązku z art. 140 O.p. (zobacz wyrok WSA w Lublinie z 14 marca 2008 r. I SAB/Lu 1/08). W odpowiedzi na skargę Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. wniósł o jej oddalenie, gdyż zarzut naruszenia art. 125 O.p. nie znajduje uzasadnienia. To na organie spoczął obowiązek wyjaśnienia kwestii związanych z wykazanymi przez skarżącą transakcjami. Brak rzetelnej dokumentacji potwierdzającej czynności wykazane przez skarżącą w rozliczeniu podatku VAT w deklaracji za [...] 2008 r. wymagało gromadzenia dowodów z innych źródeł, co wymaga czasu. Organ nie zgodził się również z brakiem podstaw do przedłużania czasokresu postępowania podatkowego, gdyż jest zobowiązany z mocy ustawy do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Z uwagi na brak dokumentów handlowych czy sprzeczne informacje kontrahentów niezbędne było ich weryfikowanie, co wymaga czasu. Na koniec organ podkreślił, że opóźnienia wynikające z winy strony oraz przyczyn niezależnych od organu nie są wliczane do terminów załatwienia sprawy. Ponieważ skarżąca spowodowała konieczność podjęcia szeregu działań wyjaśniających, kontrolnych i doraźnych u jej kontrahentów, których nie mógł wykonać organ prowadzący postępowanie podatkowe jego długotrwałość nie leży tym samym po jego stronie. Na rozprawie w dniu 5 listopada 2010 r. pełnomocnik skarżącej, wykazując bezczynność organu podatkowego oświadczył, że postępowanie to dotyczy weryfikacji jednej faktury, a postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie rozliczenia podatku VAT za [...]-[...] 2008 r. zostały mu doręczone w drugiej połowie tego roku, ale dokładnej daty nie pamięta. Nie wie też czy zostały zakończone. Pełnomocnik organu oświadczył, iż termin zakończenia postępowania został zakreślony na dzień 31 grudnia 2010 r., a postępowania podatkowe za [...]-[...] 2008 r. prowadzi Urząd Kontroli Skarbowej i nie wie czy zostały zakończone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd dokonując kontroli działania organu administracji w oparciu o przepisy art. 1 par.1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 par. 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.) stwierdza, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. prowadząc wobec skarżącej A. W. postępowanie w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za [...] 2005 r. pozostawał w bezczynności wskutek naruszenia art. 139 i art. 140 § 2 O.p. Okolicznością bezsporną pozostaje, że skarżąca przed wniesieniem skargi do Sądu wykorzystała tryb ponaglenia przewidziany w art. 141 par. 1 pkt 1 O.p. i wniosła skargę po otrzymaniu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. nr [...]z [...] r. rozpoznającego to ponaglenie i uznającego go za bezzasadne. Powyższe skutkuje dopuszczalnością wniesienia skargi do sądu administracyjnego zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. Nie wydanie przez zaskarżony organ, do dnia rozprawy, decyzji w postępowaniu dotyczącym zobowiązania w podatku od towarów i usług za wrzesień 2008 r. powoduje, że zachodzą podstawy do merytorycznego zbadania zasadności skargi. W związku z powyższym istotne jest ustalenie, czy organ podatkowy I instancji prowadząc postępowanie w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za [...] 2008 r. naruszył przepisy art. 139 i art. 140 O.p., przez co dopuścił do stanu bezczynności, o którym mowa m.in. w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Zdaniem Sadu orzekającego o zasadności stanowiska o pozostawaniu w bezczynności organ podatkowego prowadzącego sporne postępowanie podatkowe dowodzi wnikliwa analiza okoliczności stanu faktycznego sprawy. Należy przypomnieć, iż stan bezczynności polega na tym, że organ administracji publicznej w prawnie określonym terminie nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (tak T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis Warszawa 2005 r. str. 86). Sąd rozpoznając skargę na bezczynność organu administracji kontroluje, czy w sprawie zaistniał stan bezczynności, tzn. czy organ podjął określone czynności i załatwił sprawę na danym etapie postępowania poprzez np. wydanie decyzji, czy też nie (por. WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 16 czerwca 2009r. w sprawie sygn. akt III SAB/Gl 1/09, nsa.orzeczenia, gov.pl, wyrok WSA w Lublinie z 14 marca 2008, sygn. akt I SAB/Lu 1/08, jak wyżej, wyrok WSA w Opolu z 1 października 2009 r. sygn. akt I SAB/Op 15/09, LEX nr 531148). Bezspornym jest, że zgodnie z art. 139 § 1 O.p. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (...). W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy można przyjąć, że ze względu na występujące w tej sprawie wątpliwości natury faktycznej i prawnej, czego wyrazem był zakres niezbędnych do wykonania czynności celem dokonania rzetelnych ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia, sprawa może być uznana za mającą charakter szczególnie skomplikowany. Zatem termin jej załatwienia zgodnie z art. 139 § 1 O.p. wynosił dwa miesiące. Skarżąca, co wynika z treści skargi, zarzutem bezczynności organu objęła okres prowadzenia postępowania od dnia 14 kwietnia 2009 r. czyli daty jego wszczęcia do dnia sporządzania skargi do sadu administracyjnego, co miało miejsce 29 czerwca 2010 r. W tym czasie organ 7 razy wydawał postanowienia o terminie jego zakończenia z przywołaniem art. 140 O.p. Były to postanowienia z 18 czerwca, 15 lipca, 15 września, 16 listopada i 21 grudnia 2009 r. oraz z 22 marca i 23 czerwca 2010 r. Tym ostatnim zakreślono termin zakończenia spornego postępowania podatkowego na 31 grudnia 2010 r. Analizując w takim zakresie prowadzone przez organ podatkowy I instancji postępowanie podatkowe Sąd stwierdza, iż w postępowaniu dotyczącym określenia w podatku od towarów i usług zobowiązania podatkowego za [...] 2008 r. przekazane akta administracyjne (przygotowane wyłącznie dla potrzeb niniejszego postępowania), zdaniem organu wymaga czasokresu 20 miesięcy czyli 18 więcej niż mówi ustawa. Z przywołanych okoliczności stanu sprawy wynika, że organ podatkowy, w trybie art. 140 § 1 O.p, siedmiokrotnie wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy, bez wskazania racjonalnych motywów swojego działania w tym zakresie. Nie można za takowe uznać argumentów, iż sprawa wymaga szczegółowego i wnikliwego zapoznania się z materiałem dowodowym, co w sytuacji dużej ilości spraw prowadzonych spowodowało opóźnienie (postanowienie z [...] , [...] 2009 r. i [...] 2009 r.) czy też z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie (postanowienie z [...] , [...] 2009 r., [...] 2010). Dopiero w postanowieniu z [...] r. wskazano, że termin zakończenia spornego postępowania jest uzależniony od przeprowadzenia weryfikacji rozliczenia podatku VAT za miesiące [...]-[...] 2008 r. w związku z wykazaną w deklaracji nadwyżką z poprzednich miesięcy. Jak wynika z akt sprawy, kontrola ta rozpoczęła się w dniu 4 sierpnia 2010 r. na podstawie postanowienia z [...] r. Wniosek o jej przeprowadzenie został skierowany za pismem z [...] 2009 r. nr [...] do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K., a ten następnie przesłał go do Urzędu Kontroli Skarbowej w K. za pismem z [...] r. nr [...] . Należy zauważyć, iż w treści pisma organu I instancji do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] 2010 r. wynika, że już w tracie kontroli dotyczącej rozliczenia w podatku VAT za [...] 2008 r. organ powziął wątpliwości co pozorności wykazanych w fakturach za [...] – [...] 2008 r. transakcji handlowych skutkujących powstaniem nadwyżki podatku naliczonego w kwocie [...] zł. Powziął je na podstawie dokumentacji okazanej przez podatnika w [...] 2009 r., gdyż w tym czasie była prowadzona kontrola podatkowa za [...] 2008 r. Natomiast mając na uwadze zapis art. 125 O.p. z którego wynika, iż organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, należy stwierdzić, że już od [...] 2009 r. organ podatkowy miał wątpliwości co do prawidłowości rozliczeń za okres wcześniejszy niż [...] 2008 r. Oczywistym jest powyższe stwierdzenie w świetle wykazanej kwoty podatku VAT przeniesionej z poprzedniego okresu rozliczeniowego. Tym samym już w dacie wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie rozliczenia podatku VAT za [...] 2008 r. ([...] 2009 r.) należało przewidywać konieczność zweryfikowania prawidłowości rozliczeń w tym podatku skutkujących powstaniem we [...] 2008 r. kwoty do zwrotu w wysokości [...] zł, na którą złożyła się kwota nadwyżki z poprzedniej deklaracji w wysokości [...] zł. Należy też przypomnieć, że prawidłową realizację zasady szybkości postępowania oraz jej gwarancje stanowią przepisy Rozdziału 4 ordynacji podatkowej "Załatwienie sprawy". Z art. 139 § 1 O.p. wynika, iż załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej, zaś zgodnie z § 2 art. 139 ordynacji podatkowej niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie. Z powyższego wynika, iż to stopień skomplikowania sprawy determinuje czas i termin jej załatwienia. Jakkolwiek faktem jest, że upływ terminu do załatwienia sprawy, ani nie pozbawia organu możliwości orzekania w sprawie, ani też nie powoduje wadliwości wydanej w takim postępowaniu decyzji, to jednak zgodnie z art. 140 O.p., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy zobowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, a ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Bezspornym też pozostaje, że postanowienie o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy powinno wskazywać rzeczywistą i uzasadnioną przyczynę zwłoki, gdyż załatwienie sprawy musi być oparte na w pełni racjonalnych przesłankach i podstawach gwarantujących efektywną (skuteczną) realizację obowiązku rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji we wskazanym nowym terminie. Tylko i wyłącznie takie zawiadomienie i wskazanie nowego terminu może być uznane za prawidłową realizację obowiązku wynikającego z art. 140 O.p. Stanowi ono bowiem rodzaj zobowiązania organu i gwarancję zachowania nowego, wyznaczonego terminu załatwienia sprawy. Gwarancji efektywnej realizacji obowiązku rozstrzygnięcia sprawy nie odpowiada sytuacja, w której organ podatkowy 7 razy, praktycznie co dwa miesiące, wydawał kolejne postanowienie ze wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy, a następnie w trakcie biegu tego terminu nie podejmował istotnych (kontroli prawidłowości rozliczenia za [...]-[...] 2008 r.) czynności celem przybliżenia się do wydania rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, co stanowi o naruszeniu art. 140 §1 w zw. z art. 139 § 1 O.p. i dowodzi stanu bezczynności organu. Ograniczenie się do wydawania jedynie postanowień w trybie art. 140 O.p. jest niewystarczające. W ocenie Sądu organ podatkowy mając na względzie postulaty płynące z ogólnych zasad postępowania podatkowego, nie realizował do czasu wniesienia skargi istotnych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy. Przeszkody dla załatwienia sprawy w terminie muszą istnieć realnie i pojawić się w czasie jej prowadzenia. W rozpoznawanej sprawie, jak to wynika z przedstawionego przebiegu postępowania, organ I instancji z chwilą bezskutecznego upływu wcześniej wyznaczonego terminu istotnych dowodowo działań nie podejmował, oczekując na wynik innego postępowania, które nawet nie było prowadzone. I tak w zakresie rozliczenia podatku VAT za [...]-[...] 2008 r. postępowanie kontrolne zostało wszczęte dopiero [...] 2010 r. Wbrew twierdzeniom organu podatkowego z akt sprawy nie wynika by A. W. przyczyniła się do długotrwałości postępowania. Podatniczka nie była wzywana do przedłożenia dokumentów czy złożenia oświadczeń. Wręcz przeciwnie wynika, że przedstawiła wszystkie posiadane dokumenty, w tym rozliczeń w podatku VAT skutkujące powstaniem nadwyżki do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. To te dokumenty wzbudziły wątpliwości organów podatkowych, co do ich rzetelności. To zaś wymagało bezzwłocznego podjęcia czynności doraźnych i kontrolnych mających potwierdzić lub wykluczyć powstałe wątpliwości. Potwierdzeniem zasadności powyższego twierdzenia jest treść postanowienia z [...] r. o zaliczeniu w poczet materiału dowodowego akt kontroli doraźnej w Spółce "D", "L" czy czynności sprawdzających w firmie "C" czy postanowienia z [...] o zaliczeniu w poczet materiału dowodowego przesłuchania św. T. S. – prezesa zarządu "H" Sp. z o.o. z [...] 2009 r. Również z pisma z [...] 2009 r. adresowanego do Naczelnika II Urzędu Skarbowego w K. wynika, że większość czynności dowodowych w sprawie została wnioskowana lub przeprowadzona dopiero w [...] i [...] 2009 r., a [...] 2009 r. wystąpiono do słowackiej administracji podatkowej w celu weryfikacji dokumentów dostawy dokonanej przez A. W. na rzecz firmy "E" ze Słowacji. Odpowiedź słowackich organów podatkowych nadeszła [...] 2009 r. i została włączona do akt sprawy postanowieniem z [...] 2009 r. Również z załącznika do wniosku o przeprowadzenie kontroli podatkowej za wcześniejsze miesiące 2008 r. wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. oczekiwał na materiały kontroli czy czynności innych organów podatkowych i nie podejmował samodzielnych działań. Mimo wątpliwości nie zlecił też, do [...] 2009 r. czynności kontrolnych u podatniczki. Należy też zauważyć, iż wiele czynności było wnioskowanych przed wszczęciem postępowania podatkowego w niniejszej sprawie (np. kontrola w firmie "L" czy "C"). Organ podatkowy I instancji, który wszczął sprawę powinien podejmować czynności zmierzające do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji. Tymczasem, jak już wyżej wskazano, podejmowane przez niego czynności ograniczały się do kolejnych wystąpień o nadesłanie wyników prowadzonych potencjalnie przez inne organy podatkowe postępowań kontrolnych a sam własnych czynności nie podejmował mimo ponagleń podatnika (pismo z [...] 2009). Przez okres kilku miesięcy organ opracowywał zapytanie do słowackich władz podatkowych, pomijając czeskie organy podatkowe chociaż jednym z kontrahentów była firma "O" z siedziba w P. (Czechy). Nie znaleziono w aktach sprawy informacji mających wskazywać na działania zmierzające do przyśpieszenia kontroli podatkowej u skarżącej chociaż informacja o terminie przeprowadzenia kontroli w I kwartale 2010 r. została przekazana organowi I instancji [...] 2009 r. Nadto wniosek został skierowany tylko do Naczelnika II Urzędu Skarbowego, a w konsekwencji kontrolę przeprowadził Urząd Kontroli Skarbowej (przekazanie wniosku za pismem z [...] 2010 r), do którego organ mógł skierować swój wniosek co najmniej w [...] 2009 r. O fakcie zmiany organu kontrolnego organ podatkowy został powiadomiony pismem z [...] 2010 r. czyli w czasie kiedy kontrola winna już dawno być przeprowadzona (I kw. 2010 r.). Nadto nie bez znaczenia pozostaje fakt ponaglenia skierowanego przez skarżącą za pismem z dnia [...] 2009 r. Zostało ono uznane postanowieniem z [...] 2009 r. Dyrektora Izby Skarbowej za bezzasadne i nie zawierało żadnego konkretnego wskazania co do terminu zakończenia postępowania w sprawie inny niż [...] 2009 r. (zakreślony postanowieniem z [...] r.). Taki stan rzeczy wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych stanowiących podstawę orzekania zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Należy zatem uznać, że sytuacja, gdy organ prowadzący postępowanie ograniczył się do wydawania postanowień wyznaczających nowy termin załatwienia sprawy, bez dokonywania czynności przybliżających jej załatwienie, jest stanem jego bezczynności. Zwłoka w wykonaniu czynności nie została przez organ przekonująco uzasadniona, a zwłoki tej nie niweczą zawiadomienia o nowych terminach załatwienia sprawy, które nie miały oparcia w realnie istniejących przeszkodach. Chociaż kolejny termin zakończenia postępowania został przez organ zakreślony na dzień 31 grudnia 2010 r., który jeszcze nie upłynął i na dzień wyrokowania decyzja w przedmiotowej sprawie nie została wydana, to Sąd stwierdzając zwłokę w wykonaniu czynności organu uwzględnił skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zakreślił termin zakończenia postępowania w sprawie - termin jednego miesiąca, liczony od dnia nadesłania przez Sąd odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania znajduje podstawę w art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło