II SA/Rz 624/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Maria Piórkowska /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego W. Z. kwotę 32 zł /słownie: trzydzieści dwa złote/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi W. Z. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO) z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2010 r., znak [...] o odmowie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego W. Z. z tytułu zaliczek alimentacyjnych. W podstawie prawnej organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.) w związku z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm. określanej dalej jako ustawa). Z akt sprawy wynika, że Z. Z. i K. Z. skierowały do Urzędu Miasta za pośrednictwem komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. wnioski o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na rzecz M. Z. i K. Z. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] przyznał zaliczkę alimentacyjną na K. Z. i M. Z. w kwocie po 150 zł na każde z nich w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] zmienił swoją wcześniejszą decyzję, zwiększając zaliczki alimentacyjne dla K. Z. i M. Z. do wysokości 170 zł miesięcznie w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. Następnie decyzja z dnia [...] września 2006 r., nr [...] ustalono prawo do zaliczki alimentacyjnej na rzecz każdego z nich wysokości po 200 zł miesięcznie na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. Kolejno decyzją z dnia [...] października 2007 r. i [...] kwietnia 2008 r. wypłacana była zaliczka alimentacyjna na rzecz M. Z. w wysokości po 170 zł miesięcznie w okresie od 1 września 2007 r. do 30 września 2008 r. Na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. i [...] stycznia 2008 r. zaliczkę alimentacyjną pobierała także K. Z. w wysokości 170 zł miesięcznie w okresie od 1 października 2007 r. do 30 kwietnia 2008 r. W dniu 6 stycznia 2010 r. wpłynął do Urzędu Miasta wniosek W. Z. jako dłużnika alimentacyjnego o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych łącznie z odsetkami. Jako uzasadnienie swoje wniosku podał, że wymaga stałego leczenia, jest osobą bezrobotną, utrzymuje się z pomocy finansowej otrzymywanej z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w formie zasiłków stałych i celowych, mieszka razem z byłą żoną i dziećmi M. Z., który wymaga stałej opieki oraz z K. Z. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r., opisaną na wstępie Prezydenta Miasta odmówił W. Z. umorzenia należności, jako dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłacanych zaliczek alimentacyjnych. W uzasadnieniu wskazał, że łączna kwota zadłużenia W. Z. z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym zaliczek alimentacyjnych wynosi 13 786,50 zł. Zwrócił uwagę, że z dniem 1 października 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 stycznia 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z art. 47 ustawy traci moc ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej z wyjątkiem art. 17 ust. 5, który traci moc z dniem 1 grudnia 2008 r. Organ powołał się na stanowiska zawarte w postanowieniu NSA z dnia 22 grudnia 2009 r., sygn. akt I OW 147/09, z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt OW 146/09, postanowienie z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt OW 138/09,oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 972/08. Organ ustalił, że egzekucja należnych alimentów od W. Z. ustalonych workami Sądu Powszechnego na rzecz uprawnionych K. Z. i M. Z. jest prowadzona od dnia 22 grudnia 1994 r. W trakcie trwania postępowania egzekucyjnego od dłużnika W. Z. do dnia 18 lutego 2010 r. nie wyegzekwowano jakichkolwiek należności pieniężnej tytułem należnych alimentów zaległych oraz bieżących. W dniu 19 lutego 2010 r. wpłynęło potrącenie z zasiłku stałego pobieranego przez dłużnika z MOPS w kwocie 225, 69 zł. Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy nawet trudna sytuacja materialna, zdrowotna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym. Na poparcie tego stanowiska wskazał na wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 292/09. Konkludując organ podniósł, że na podstawie zaświadczenia Komornika Sadowego przy Sadzie Rejonowym w T. z dnia [...] marca 2010 r. oraz w oparciu o art. 30 ust. 1 ustawy brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku dłużnika alimentacyjnego W. Z. o umorzenie należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłacanych osobom uprawnionym, gdyż przesłanki obligatoryjne (skuteczność egzekucji) nie maiły miejsca w tej sprawie. Odwołanie od tej decyzji wniósł W. Z., w którym w sposób obszerny skierował zarzuty względem wydanego rozstrzygnięcia. Zarzucił, że nikt go nie poinformował o prowadzonym postępowaniu w sprawie jego wniosku. Zwrócił uwagę na swoją sytuację zdrowotną. Zarzucił łamanie Konstytucji RP. W jego ocenie urzędnicy pozbawiają go minimum egzystencji. Zarzucił organowi dyskryminowanie jego osoby. Wyraził swoje niezadowolenie z wydanej decyzji. Odwołujący wniósł o umorzenie jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości. SKO decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., opisaną na wstępie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W zasadzie Kolegium powtórzyło argumentację jak Prezydent Miasta. Reasumując stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo uznał, że wobec skarżącego brak było możliwości umorzenia zaległości alimentacyjnych na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z powodu braku skutecznej egzekucji. Skargę na tę decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie W. Z. wnosząc o umorzenie wszystkich należności z tytułu wypłacanych zaliczek alimentacyjnych wraz z odsetkami i "zmianę decyzji". W zasadzie skarżący podtrzymał swoje stanowisko jak w odwołaniu. Powtórzył, że jest w trudnej sytuacji finansowej i jest osobą chorą. SKO odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega uwzględnieniu. Pismem z dnia 5 stycznia 2010r skarżący – W. Z. zwrócił się do Prezydenta Miasta o umorzenie wszystkich jego należności jako dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Rozpoznający sprawę - organ I instancji odmówił umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek w oparciu o treść art. 30 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007r o pomocy osobom uprawnionym do alimentów /Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm./. Z przepisu art. 30 ust. 1 pow. wyżej ustawy wynika, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt. 1,2 i 4 ustawy w łącznej wysokości 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów /pkt 1/, w łącznej wysokości 50 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów /pkt 2/, w łącznej wysokości 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnik alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów /pkt 3/. Wyżej powołany przepis, na mocy art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy ma zastosowanie do należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organów, taka konstrukcja ustawodawcza nie nasuwa żadnych wątpliwości, a tym bardziej nie wskazuje na brak przepisów przejściowych. Powołane zaś przez organ orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczą innych kwestii - prawidłowego oznaczenia organu właściwego dłużnika oraz organu właściwego wierzyciela, których to określeń definicję zawiera art. 2 pkt. 9 i pkt. 10 ustawy z dnia 7 wrzenia 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W tym stanie prawnym, orzekający w sprawie organ po stwierdzeniu, że nie zachodzą okoliczności dające podstawę do umorzenia należności w oparciu o treść art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. winien zgodnie z wnioskiem inicjującym postępowanie, rozpoznać go również pod kątem dyspozycji zawartej w art. 30 ust. 2 powołanej wyżej ustawy . Z wniosku bowiem skarżącego o umorzenie należności wynika przede wszystkim, że domaga się on umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z uwagi na trudną sytuację materialną i zdrowotną i przedstawia w tym zakresie dowody, a więc okoliczności będące podstawą do wydania decyzji uznaniowej, po przeprowadzonym zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 kpa postępowaniu. Organ I instancji, prowadząc postępowanie w związku ze złożonym wnioskiem, nie informując skarżącego o ewentualnie innych postępowaniach orzeka w kwestii której skarżący się nie domaga. W ocenie Sądu, przyjmując nawet, że wniosek strony inicjujący postępowania jest niejasny i organ poweźmie wątpliwość co do zakresu żądania strony, winien zwrócić się o sprecyzowanie wniosku i ustalenie czego strona się domaga. Zakres bowiem postępowania administracyjnego wyznacza wniosek strony , która w wyznaczonym przez siebie przedmiocie oczekuje przeprowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 11 kpa i wydania, zgodnie z art. 107§ 1 § 3 kpa decyzji. W tym stanie sprawy skarżący słusznie zarzuca orzekającym w sprawie organom wadliwe przeprowadzenie postępowania i w zasadzie odmowę rozpoznania jego wniosku powołując się na treść art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, prowadząc postępowanie w innym trybie niż wnioskowany. Z przyczyn wyżej naprowadzonych Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.