I OSK 552/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 741/10 w sprawie ze skargi T. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 741/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę T. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie skierowania na badania lekarskie. Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), Starosta W. skierował T. D. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Organ wskazał, że otrzymał informację o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Decyzja zawierała pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Decyzja została doręczona T. D. w dniu 26 lutego 2010 r. Skarżący złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie za pośrednictwem poczty w dniu 18 marca 2010 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], na podstawie art. 134 K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy ustalił, że skarżący nie dotrzymał 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji, przewidzianego w art. 129 K.p.a. Organ odwoławczy nie znalazł też podstaw do przywrócenia uchybionego terminu na podstawie art. 58 K.p.a. Dodał, że upływ terminu do wniesienia odwołania powoduje, że decyzja organu I instancji nabiera waloru ostateczności. Tym samym rozpatrzenie odwołania wniesionego z jego uchybieniem skutkowałoby rażącym naruszeniem prawa. Powodowałoby to bowiem weryfikację decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. T. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie oparło się tylko na fakcie niedotrzymania terminu do wniesienia odwołania, nie wzięło natomiast pod uwagę wieku skarżącego (93 lata), co zdaniem skarżącego mogłoby stanowić usprawiedliwioną przyczynę niezachowania terminu. Stwierdził, ze w tym wieku może zdarzyć się przeoczenie. Skarżący wskazał również, że przeprowadził wymagane badania lekarskie co "potwierdzają dwa załączniki". Dodał, że jest inwalidą wojennym i ma duże trudności w poruszaniu się pieszo. Przez 30 lat miał samochody inwalidzkie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi. Powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że skarżący nie powołał merytorycznych argumentów mających uzasadniać przyczynę wniesienia odwołania po upływie terminu. Analizując sprawę Sąd pierwszej instancji wskazał, iż postępowanie odwoławcze uruchamiane jest czynnością procesową strony, jaką jest wniesienie odwołania. Warunkiem skuteczności jego wniesienia jest spełnienie określonych prawem wymagań co do formy, treści, terminu i trybu. Warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu. Zgodnie bowiem z art. 129 K.p.a., odwołanie należy wnieść w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, przy czym przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym doręczono decyzję (art. 57 § 1). Przez doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie lub ogłoszenie w sposób unormowany w art. 39-40 K.p.a., za pokwitowaniem przez pocztę, przez pracowników organu lub inne upoważnione osoby bądź organy. Prekluzyjny termin do wniesienia odwołania dotyczy osób, którym decyzja została doręczona. Z kolei, zgodnie z art. 58 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że decyzja Starosty W. z dnia [...] lutego 2010 r. została doręczona skarżącemu w dniu 26 lutego 2010 r. Ostatnim dniem do wniesienia odwołania w terminie był więc dzień 12 marca 2010 r. Mimo pouczenia zawartego w decyzji, skarżący wniósł odwołanie dopiero w dniu 18 marca 2010 r., a więc kilka dni po terminie. Skarżący nie złożył przy tym prośby o przywrócenie terminu ani nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W tej sytuacji, Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. Skargę kasacyjną wniósł T. D. Zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt III Sa/Kr 741/10. Zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 134 K.p.a. w związku z art. 58 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty W. z dnia [...] lutego 2010 roku. Wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Skarżący podniósł, że wbrew stanowisku organu I instancji jak i Sądu, podał w złożonej przez siebie skardze przyczyny, dla których nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, w postaci jego podeszłego wieku. Ze względu na powyższe, pomimo upływu terminu, nie dokonał przewidzianej przez prawo czynności w postaci złożenia odwołania. Tym samym bez swojej winy nie dopełnił wskazanej wyżej czynności. Organ I instancji winien więc potraktować odwołanie jako wniosek o przywrócenie terminu i merytorycznie rozpoznać sprawę. Zgodnie bowiem z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 5 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 214/2008, opublikowanym w Lex Polonica nr 2253870, nie ma żadnych przeszkód, aby wniosek o przywrócenie terminu zawrzeć w odwołaniu. Dodał, iż dopełnił wskazanych w decyzji starosty czynności w postaci przeprowadzenia badań dotyczących jego stanu zdrowia i możliwości kierowania pojazdami mechanicznymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisu art. 134 K.p.a. w związku z art. 58 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów. Orzekając na podstawie akt sprawy prawidłowo ustalił, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu do wniesienia odwołania. Zresztą wbrew treści podstawy kasacji, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wnoszący kasację stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W tej sytuacji obowiązkiem organu odwoławczego było wydanie postanowienia, opartego o art. 134 K.p.a., stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (patrz: Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C. H. Beck 2011, s. 503). W prawdzie w art. 58 K.p.a. przewidziana jest możliwość przywrócenia terminu, m.in. również do wniesienia odwołania, ale jest ona uwarunkowana prośbą zainteresowanego, który obowiązany jest uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 1982 r., sygn. akt I SA 235/82, ONSA 1982/1/52). Takiej prośby skarżący do organu odwoławczego, przed podjęciem postanowienia opartego o art. 134 K.p.a., nie złożył. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że przyczyny, dla których nastąpiło uchybienie terminu podał w skardze do sądu. Niezależnie od tego, czy podana przyczyna uprawdopodobniła brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, zauważyć trzeba, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania prośby o przywrócenie terminu. Jak stanowi art. 59 § 2 K.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. W ramach kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji oceniał stan faktyczny i prawny z chwili rozstrzygania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skoro zaś do czasu rozstrzygania przez Kolegium wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony, a w odwołaniu nawet nie poruszono kwestii uchybienia terminu i przyczyn tego uchybienia, to podniesienie w skardze przyczyn uchybienia terminu nie miało wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 408/09, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 95368). Odnosząc się do dalszych wywodów zawartych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, według których "organ I instancji winien potraktować powyższe odwołanie jako wniosek o przywrócenie terminu i merytorycznie rozpoznać sprawę", można jedynie odnotować ich wadliwość. Po pierwsze, skarga do sądu nie jest "odwołaniem". Po drugie, Sąd pierwszej instancji nie jest "organem I instancji". Po trzecie, w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania ani Sąd pierwszej instancji, ani organ pierwszej instancji, nie były właściwe. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. ----------------------- 5