II SA/Kr 1135/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2010 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Wojewody z dnia 2 września 2008 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania skargę oddala Wnioskiem z dnia 28 stycznia 2005 r. T.K. zwróciła się do Prezydenta Miasta K. o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną [...] w K. , obejmującą działki nr 1 i nr 2 . Podstawą złożenia wniosku był art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, póz. 872 z późn. zm.). Z akt sprawy wynika, że numeracja parceli oznaczonej jako 1 została zmieniona na nr 3; a parceli oznaczonej jako 2 na nr 4. Z kolei parcele nr 3 i 4 zostały połączone i utworzyły działkę nr 5 o powierzchni 0,0060 ha. Z akt sprawy wynika również, że T.K. była jedną ze współwłaścicieli ww. nieruchomości. W kolejnym piśmie z dnia 4 kwietnia 2006 r. wnioskodawczyni zwróciła się do organu administracji o nie dokonywanie jakichkolwiek wypłat odszkodowania innym współwłaścicielom, ponieważ nie wymienione w tym piśmie inne osoby nie są rzeczywistymi współwłaścicielami (akta administracyjne sprawy, karta nr [...]). Pismem z dnia 5 września 2007 r. C.B. zwróciła się do organu l-instancji o wypłacenie jej odszkodowania w wysokości 1/3 wartości działki nr 5 o powierzchni 0,0060 ha zajętej pod drogę krajową (akta administracyjne sprawy, karta nr [...]). W dniu 20 września 2007 r. C.B. oświadczyła, że jej wniosek z dnia 5 września 2007 r. jest pierwszym wnioskiem w tej sprawie (akta administracyjne sprawy, karta nr[...]). Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Wojewoda stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr 5 o powierzchni 0,0060 ha zajętej pasem drogowym drogi krajowej, faktyczne użytkowanej w dniu 31 grudnia 1998 r. jako chodnik i pas zieleni oddzielający go od jezdni (akta administracyjne sprawy, karta nr [...]). W dniu 13 lutego 2008 r. skarżący K.K. zwrócił się do organu l-instancji również z wnioskiem o wypłatę na jego rzecz odszkodowania za przejętą przez Skarb Państwa działkę nr 5 w wysokości 1/3 całkowitej sumy odszkodowania. Z treści protokołu rozprawy z dnia 13 lutego 2008 r. wynika, że K.K. dotychczas żadnego wniosku nie składał w tej sprawie, ale oświadczył on, że w jego imieniu Sygn. akt II SA/Kr 1135/10 wniosek złożyła siostra T.K. (akta administracyjne sprawy, karty nr [...] W protokole tym pełnomocnik T.K. oświadczył, że wniosek jej mocodawczyni z dnia 28 stycznia 2005 r. był wniesiony w imieniu wszystkich współwłaścicieli. Po sporządzeniu operatu szacunkowego określającego wartość rynkową prawa własności przedmiotowej nieruchomości gruntowej i określeniu tej wartości na kwotę 30.434 zł, Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. znak [...] ustalił na rzecz T.K. odszkodowanie w wysokości 10 144,67 zł za przypadający jej udział wynoszący 1/3 cześć nieruchomości oznaczonej jako działka nr 5 o pow. 0,0060 ha obr. [...] obj. KW [...]. gm. kat. [...] i Lwh [...] KW [...] b. gm. kat. [...] wchodzącej w skład działki nr 6 obr. [...]. ew. [...], zajętej pod drogę publiczną o kategorii drogi krajowej i przejętej z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, że tylko T.K. w ustawowym terminie zawitym do dnia 31 grudnia 2005 r. złożyła wniosek o ustalenie i wypłatę na jej rzecz odszkodowania za zajętą pod drogę krajową nieruchomość. Odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz pozostałych współwłaścicieli działki nr 5 C.B. i K.K. wyjaśniając, iż osoby te złożyły swoje wnioski po dacie 31 grudnia 2005 r. a złożone przez nich oświadczenia na rozprawie administracyjnej w dniu 13 lutego 2008 r. o występowaniu wnioskodawczyni T.K. w imieniu pozostałych współwłaścicieli nie znajdują żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym. Uznanie, że wniosek T.K. był składany w istocie w imieniu innych jeszcze osób stanowiłoby nadużycie prawa i w ocenie organu nie można uznać, że T.K. występowała jako pełnomocnik pozostałych współwłaścicieli, ponieważ nie złożyła w ich imieniu żadnego oświadczenia w ustawowym terminie do 31 grudnia 2005 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli C.B. , K.K. i T.K. . Odwołująca się C.B. wskazała, że prosiła swoją siostrę T.K o złożenie również w jej imieniu wniosku i organ administracyjny tak powinien wniosek T.K. zinterpretować. T.K. w swoim odwołaniu, powołując się na art. 62 K.p.a., wniosła o Sygn. akt II SA/Kr 1135/10 "rozdzielenie" sprawy zakończonej w l-instancji decyzją z [...] kwietnia 2008 r. na dwie odrębne sprawy: jedną dotyczącą jej osoby i drugą dotycząca pozostałych współwłaścicieli chcąc w ten sposób zakończyć swoją sprawę jak najszybciej. Odwołujący się K.K. w swoim odwołaniu zażądał zmiany wydanej decyzji i przyznania mu odszkodowania w wysokości 1/3 za przejętą na własność Skarbu Państwa nieruchomość. Odwołujący podniósł, że nie był świadom istnienia obowiązku złożenia wniosku o odszkodowanie tylko do końca grudnia 2005 r. Nie wiedział, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na własność Skarbu Państwa i nie przesłano mu decyzji potwierdzającej nabycie tego prawa przez Skarb Państwa. W ocenie odwołującego T.K. składając swój wniosek wyraźnie poinformowała urzędników o występowaniu w imieniu pozostałych współwłaścicieli. Przyjęcie odmiennej interpretacji narusza art. 7 K.p.a., a tym samym zasadę praworządności oraz zasadę ochrony słusznego interesu obywateli. Po rozpoznaniu odwołań, Wojewoda decyzją z dnia [...] września 2008 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu tej decyzji podano, iż zgodnie z art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, póz. 872 z późn. zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego i nie stanowiące ich własności, które zostały zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub gminy. Właścicielom takich nieruchomości przysługiwało prawo do złożenia wniosku o odszkodowanie do dnia 31 grudnia 2005 r. Organ wskazał, że z przepisu art. 73 ww. ustawy wynika, że ustalenie i wypłata odszkodowania następuje przy spełnieniu łącznie wszystkich przesłanek, a mianowicie zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, braku prawa własności przysługującego Skarbowi Państwa lub gminie w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz złożenia wniosku o odszkodowanie przed dniem 31 grudnia 2005 r. Z analizy stanu faktycznego w kontekście przesłanek z art. 73 ww. ustawy wynika, że C.B. i K.K. złożyli wniosek o odszkodowanie z przekroczeniem tak wyznaczonego terminu. Organ podkreślił, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że T.K. Sygn. akt II SA/Kr 1135/10 składając w dniu 1 lutego 2005 r. (sporządzony 28 stycznia 2005 r.) wniosek o ustalenia i wypłatę odszkodowania działała również w imieniu pozostałych współwłaścicieli. Organ odwoławczy w ślad za organem l instancji podniósł, iż termin do składania wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania wynikający z ww. ustawy jest terminem zawitym co oznacza, że nie może zostać on przywrócony. Zdaniem organu fakt uchybienia terminu nie znajduje usprawiedliwienia w postaci braku wiedzy i braku znajomości przepisów ustawy i stąd argumentacja odwołujących nie może zostać uwzględniona. Organ podał, że Trybunał Konstytucyjny w sprawie sygn. akt P 33/07 będzie rozpatrywał pytanie prawne dotyczące zgodności art. 73 ww. ustawy z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Po otrzymaniu w dniu 8 września 2008 r. decyzji organu odwoławczego, K.K. wniósł 25 września 2008 r. skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się jej zmiany lub uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił wadliwość postępowania, polegającą na nie zawiadomieniu skarżącego o decyzji Wojewody z dnia [...] września 2007 r. dotyczącej należnego odszkodowania za przejęcie działki przez Skarb Państwa oraz naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących oceny działań T.K. jako pełnomocnika pozostałych współwłaścicieli. Skrzący podał, że nie został powiadomiony przez organ administracyjny o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego działki nr 5 , której jest współwłaścicielem w 1/3. Podniósł, iż nie wystąpił z wnioskiem o ustalanie i wypłatę odszkodowania, gdyż nie był o tym powiadomiony. Organ powiadomił jedynie jego siostrę T.K. , która złożyła wniosek w terminie. Skarżący wskazał, iż jego siostra T.K. działała nie tylko w imieniu skarżącego, ale i C.B. , co wynika jednoznacznie z akt sprawy. Organ winien był zażądać pełnomocnictwa lub potwierdzenia przez mocodawców czynności, a skoro organ tego nie zrobił, to uznał, że T.K. działała również w imieniu rodzeństwa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i dodatkowo Sygn. akt II SA/Kr 1135/10 podał, że art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie przewiduje prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego, a jedynie porządkuje stan prawny nieruchomości zajętych pod drogi publiczne. Z materiału dowodowego tej sprawy wynika, że skarżący został powiadomiony o decyzji Wojewody z dnia [...] września 2007 r. stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa własności przedmiotowej nieruchomości. Nie ma żadnych przepisów nakładających obowiązek zawiadamiania potencjalnych stron o potrzebie złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowanie. Regulacje dotyczące odszkodowania za zajęte nieruchomości zostały zawarte w ustawie, czyli akcie prawa powszechnie obowiązującego i opublikowanym w Dzienniku Ustaw. Ponadto z pism T.K. nie wynika, by działała ona również w imieniu rodzeństwa. Twierdzenia skarżącego, że wniosek jego siostry T.K. został złożony także w jego imieniu nie są poparte żadnymi dowodami, zatem brak było podstaw do rozszerzenia tego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarżący w dniu 25 września 2008 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2008 r., doręczoną skarżącemu 8 września 2008 r. Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd ten jest również właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a wydane w sprawie decyzje są zgodne z prawem. Art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, póz. 2603 Sygn. akt II SA/Kr 1135/10 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą" stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Za tak przejęte nieruchomości należy się byłym właścicielom odszkodowanie, które będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Jak wynika z zacytowanego art. 73 ust. 4 ustawy, postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za ww. nieruchomości może zostać wszczęte i toczy się wyłącznie na wniosek właściciela nieruchomości, czyli na żądanie strony uprawnionej do uzyskania odszkodowania. Wniosek winien zostać złożony w określonym w tym przepisie terminie. Ustawodawca ograniczył w czasie możliwość złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, ustalając termin do jego złożenia na okres pomiędzy dniem 1 stycznia 2001 r. a 31 grudnia 2005 r. Zachowanie powyższego terminu jest tym samym warunkiem merytorycznego rozpoznania wniosku, ponieważ po jego upływie roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasa. Wygaśnięcie roszczenia o ustalenie i wypłatę odszkodowania oznacza, że następuje bezwzględna utrata możliwości jego dochodzenia przez stronę. Art. 73 ust. 4 ustawy jest przepisem prawa materialnego. Nie stosuje się do niego instytucji przywrócenia terminu (art. 58 K.p.a.), która jest instytucją procesową i ma zastosowanie wyłącznie do terminów dokonania czynności procesowych. Należy podnieść i to, że Trybunał Konstytucyjny badał zgodność z przepisami Konstytucji RP ograniczenie terminu do skutecznego złożenia wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania i nie zakwestionował zgodności z Konstytucją ww. regulacji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07, opub. w OTK-A 2009 r. nr 8, póz. 123). Jeszcze raz należy podnieść, że wyraźne brzmienie powołanego przepisu wskazuje, że wniosek o odszkodowanie może być skutecznie złożony tylko w terminie, wprost wskazanym przez ustawę. Skutkiem niezłożenia Sygn. akt II SA/Kr 1135/10 wniosku w okresie pomiędzy 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. jest wygaśnięcie roszczenia, co nakazuje uznać, że powyższy termin ten ma charakter materialnoprawny, a nie procesowy. Z faktem upływu określonego czasu ustawodawca powiązał skutek w postaci braku roszczenia o odszkodowanie. Roszczenie przestaje przy tym przysługiwać niezależnie od tego, z jakiego powodu uprawniona osoba nie złożyła stosownego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela zatem prezentowane w orzecznictwie poglądy, które wskazują na materiałnoprawny charakterze terminu przewidzianego w art. 73 ust. 4 ustawy (np. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu z 15 stycznia 2009 roku, sygn. akt II SA/Po 558/08, Lex Omega nr 531041 oraz w Lublinie z 9-października 2008 roku, sygn. akt II SA/Lu 366/08, Lex Omega nr 565972). W sprawie niniejszej organy administracji publicznej słusznie uznały, że jedynie T.K. złożyła wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną w terminie, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy, a wniosek ten został złożony skutecznie wyłącznie w jej własnym imieniu. W aktach sprawy znajduje się T.K. z dnia 28 stycznia 2005 r. (akta administracyjne, karta nr [...]) i jego treść nie budzi żadnych wątpliwości o tym, że wnioskodawczyni nie działała w imieniu innych osób. Wniosek w żadnym fragmencie nie wskazuje na działanie w imieniu, czy też na rzecz pozostałych współwłaścicieli. Co więcej, powołano się w nim nie na uprawnienia wynikające z dziedziczenia, ale na okoliczność zajęcia działek pod drogę publiczną z powołaniem się na art. 73 ustawy. Natomiast oświadczenie C.B. i K.K. z dnia 13 lutego 2008 r., złożone na rozprawie administracyjnej wskazujące, że pismo T.K. z 28 stycznia 2005 r. było złożone również w ich imieniu nie może być potraktowane jako uzupełnienie lub rozszerzenie wniosku z 28 stycznia 2005 r. Takie "udzielenie" lub "rozszerzenie" treści wniosku o pełnomocnictwo mogłoby być skuteczne jedynie wtedy, gdyby zostało złożone wraz z wnioskiem T.K. o odszkodowanie lub w czasie toczącego się postępowania, lecz nie później niż do dnia 31 grudnia 2005 r. W innym wypadku roszczenie takie wygasa. Organy trafnie więc przyjęły, że oświadczenia złożone w dniu 13 lutego 2008 r. przez C.B. i Sygn. akt II SA/Kr 1135/10 K.K. stanowią tylko próbę dokonania w istocie zmiany treści wcześniej złożonego pisma przez T.K. celem uzyskania utraconych uprawnień. C.B. złożyła odrębny swój wniosek w dniu 5 września 2007 r. wyraźnie wskazując, że czyni to tylko jako współwłaścicielka w 1/3 nieruchomości (akta administracyjne, karta nr [...]). Pozostałe zarzuty zawarte w skardze również nie zasługują na uwzględnienie. Organy administracji nie miały prawnego obowiązku informowania skarżącego o treści art. 73 ustawy. Niezasadnym jest zaś zarzut, że organ l instancji nie ustalił prawidłowo kręgu stron. Strony zostały ustalone prawidłowo, a w tym również o toczącym się postępowaniu został zawiadomiony przez Prezydenta Miasta K. skarżący (akta administracyjne, karta nr [...]). Mając na uwadze powyższe, uznając skargę za bezzasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o ich oddaleniu - jak w sentencji wyroku, mając za podstawę art. 151 P.p.s.a.