II OSK 864/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska – Szary /spr./ Sędziowie sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 979/10 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2) zasądza od S. S. na rzecz P. P. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 22 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 979/10, po rozpoznaniu skargi S. S. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Prezydent Miasta W. decyzją z [...] marca 2010 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla P. P. Hurtownia "R." z siedzibą we W. na rozbudowę budynku hurtowni (kat. XVII) na terenie działki nr A przy ul. S. A we W.. W uzasadnieniu podano, że inwestor dołączył do wniosku wymagane przez prawo dokumenty. Stwierdzono, że zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ wskazał, że w piśmie z dnia 3 listopada 2009 r. S. S. nie wyraził zgody na projektowaną rozbudowę oraz wniósł o dopuszczenie, jako dowodu w niniejszym postępowaniu całości akt sprawy nr [...]. Podniósł on też problem małej ilości miejsc parkingowych oraz zacienienia okien w budynku znajdującym się na działce nr B, którego jest właścicielem. Zaproponował odsunięcie inwestycji na odległość 4,00 m od strony granicy z jego działką. P. P. oświadczyła, że miejsca parkingowe będą usytuowane na działce położonej przy ul. S. B, do której posiada tytuł prawny (umowa najmu). Oświadczyła też, że projektant załączył do projektu tzw. "linijkę słońca" i stwierdziła, że zgodnie z opracowanym projektem budowlanym spełniony został warunek zachowania naturalnego oświetlenia pomieszczeń znajdujących się w budynkach sąsiednich. Organ dokonując sprawdzenia projektu budowlanego przeanalizował zapewnienie ochrony osób trzecich. Stwierdził, że planowana rozbudowa - wschodnia ściana bez otworów okiennych i drzwiowych usytuowana jest w odległości 3.00 m - 3.60 m od granicy z działką nr B, a więc zgodnie z § 12 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz.690 ze zm.). Odległość projektowanego obiektu (rozbudowy) od budynku zlokalizowanego na działce nr B wynosi 7,45 m; wysokość obiektu przesłaniającego wynosi 7,70 m, a wysokość przesłaniania 6,95 m. Z rysunków załączonych do projektu budowlanego wynika, że spełniony został warunek określony przez § 13 ww. rozporządzenia dot. zapewnienia naturalnego oświetlenia pomieszczeń w budynku sąsiednim. Wysokość przesłaniania jest mniejsza od odległości budynku przesłanianego. Organ wskazał, że projektant ponosi odpowiedzialność za zgodność przyjętych w projekcie rozwiązań z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Zamierzenie inwestycyjne nie narusza przepisów określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., a w szczególności § 12 i § 13. Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (m.p.z.p.) zapewniono dostateczną ilość miejsc postojowych, tj. 1 miejsce postojowe na 50 m2 powierzchni użytkowej. Powierzchnia użytkowa hurtowni po rozbudowie będzie wynosiła 364.98 m2, w związku z tym zaprojektowano 7 miejsc postojowych na terenie działki nr C (do której inwestor posiada tytuł prawny - umowa najmu). Ponadto pismem z dnia 7 lipca 2009 r. Wydział Ochrony Środowiska i Rolnictwa tut. organu pozytywnie zaopiniował planowane przedsięwzięcie. S. S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 7, 8, 9, 19 i 11 oraz art. 75, 77, 78 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak należytego uzasadnienia decyzji. Organowi zarzucono nieprawidłowość w ustaleniu odległości projektowanej rozbudowy od budynku na działce sąsiedniej. Wskazano, iż decyzja nie wyjaśnia kwestii nasłonecznienia obiektu i tzw. linijki słońca, sporządzonej przez projektanta nieprawidłowo. Ponadto skarżący zarzucił decyzji naruszenie § 13 pkt 7 uchwały nr [...] Rady Miasta W. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla między innymi terenu objętego wnioskiem o pozwolenie na budowę w związku z § 18 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Z treści odwołania wynika, że zarzut ten dotyczy braku zapewnienia stałych miejsc parkowania pojazdów na działce inwestora, w ilości zgodnej z m.p.z.p., do którego to zarzutu organ się nie odniósł. Skarżący zarzucił również organowi naruszenie art. 10 k.p.a. w związku z brakiem możliwości zapoznania się ze stanowiskiem Wydziału Środowiska i Rolnictwa z dnia 7 lipca 2009 r. przed wydaniem zaskarżonej decyzji w kwestii zgodności planowanego zamierzenia z zapisami decyzji Wojewody W. z dnia [...] marca 1999 r., określającej teren inwestycji jako teren położony w strefie ochronnej ujęcia wody "K.". Zdaniem odwołującego się, skarżona decyzja narusza prawo, gdyż organ nie powołał w podstawie prawnej rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz uchylił się od sprawdzenia projektu budowlanego z przepisami, w tym z przepisami m.p.z.p. Skarżący nie zgodził się też ze stwierdzeniem, że za zgodność projektu budowlanego odpowiada projektant. Wojewoda Kujawsko-Pomorski decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Wojewody, organ I instancji stwierdził dostatecznie wyraźnie fakt sprawdzenia zgodności załączonego projektu z wymaganiami wskazanymi w art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. Wobec spełnienia wymagań określonych w art. 35 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego organ zobowiązany był udzielić pozwolenia na budowę zgodnie z art. 35 ust. 4 tej ustawy. Nadbudowa istniejącej hurtowni, bez otworów okiennych i drzwiowych została zaplanowana w odległości 3 m i 3,60 m (mierzona w dwóch miejscach ze względu na usytuowanie istniejącego budynku hurtowni) od granicy z działką skarżącego, czyli zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Stwierdzenie zgodności planowanej nadbudowy (w zakresie odległości od granicy z działką sąsiednią) z obowiązującym przepisem prawa jest wystarczające i czytelne. Nie ma podstaw w prawie, aby organ wydający pozwolenie na budowę, w podstawie prawnej przytaczał ww. przepis warunków technicznych. Za zgodność natomiast projektu budowlanego z obowiązującymi przepisami odpowiada projektant i sprawdzający. Projekt zawiera linijkę światła, którą sporządził projektant. Rozstrzygnięcie tej kwestii było niezbędne a zarazem wystarczające. Organ I instancji na podstawie dowodów wyczerpująco odniósł się do kwestii zapewnienia naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynku strony skarżącej. Ponadto słuszne jest stanowisko, że projektant ponosi odpowiedzialność za projekt budowlany - organ I instancji sprawdza jedynie zgodność projektu zagospodarowania działki z przepisami techniczno-budowlanymi, natomiast kontrola zgodności projektu budowlanego z przepisami została przesunięta do postępowania dyscyplinarnego członka izby samorządu zawodowego. Wyjaśniając kwestię zabezpieczenia w projekcie zagospodarowania terenu inwestycji liczby miejsc parkingowych określonych w § 13 ust.7 pkt 1a m.p.z.p. organ wyjaśnił, że wskazany przepis jak i § 18 rozporządzenia Ministra Infrastruktury dotyczą zagospodarowania działki budowlanej. Przepisy te nie mają jednak zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem mamy tu do czynienia z rozbudową już zagospodarowanej działki budowlanej. Opis techniczny do projektu zagospodarowania terenu (pkt 5 opisu) zawiera informację w sprawie miejsc postojowych. Zgodnie z generalną zasadą nie można dwa razy rozstrzygać w tej samej sprawie. Ponadto wniosek inwestora nie dotyczył wydania pozwolenia na budowę miejsc postojowych, co prowadzi do wniosku, że załączone przez inwestora oświadczenie o prawie do dysponowania działką nr C jest nieuzasadnione. Organ II instancji wskazał, że inwestor zaplanował rozbudowę z odsunięciem jej od południowo-wschodniej ściany budynku hurtowni o 2 m, a zatem odległość zabudowanej części od granicy z działką skarżącego wyniesienie minimum 3 m. Uprawnienia właściciela działki objętej wnioskiem o pozwolenie na budowę nadane zaskarżoną decyzją nie naruszą uzasadnionych interesów skarżącego. Nie może dochodzić do sytuacji, w której uprawnienia właściciela działki sąsiedniej całkowicie ograniczają uprawnienia inwestora. Należy mieć na uwadze, że znajdujący się na działce skarżącego budynek biurowy usytuowany jest w odległości 1,80 m od granicy z działką inwestora (A) ścianą z oknami, co niewątpliwie utrudnia zabudowę na działce nr A. Twierdzenie skarżącego, że poprzedni właściciel działki, na której planowana jest przebudowa oświadczył na piśmie, że nie będzie dokonywał rozbudowy budynku, nie może mieć wpływu na obowiązek respektowania przez organy administracji przepisów prawa budowlanego. Skargą S. S. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji względnie uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta. Zaskarżonym decyzjom zarzucono, iż naruszają postanowienia m.p.z.p., w tym 13 ust. 7 pkt 1 B planu. Zarówno organ I jak i II instancji, jako podstawy rozstrzygnięcia nie przywołał m.p.z.p. ani jego postanowień, jak również nie ocenił w świetle tych postanowień zamierzonej inwestycji. Organ II instancji odniósł się jedynie ogólnikowo do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia § 13 ust 7 pkt 1 a (choć właściwa podstawa winna być pkt 1 b) planu miejscowego w związku z § 18 rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Stwierdzenie organu, że zapisy planu i powołanego rozporządzenia mają zastosowanie jedynie w przypadku, gdy działka nie jest zagospodarowana i nie posiada zabudowy, jest błędnym zapatrywaniem niemającym żadnego oparcia w przepisach. Rozbudowa budynku jest elementem zagospodarowania działki. W związku z zabudową działka nie posiada wbrew treści ww. przepisów wymaganych miejsc postojowych. Warunku tego nie spełnia okoliczność, że inwestor posiada umowę najmu miejsc parkingowych na innej nieruchomości oraz że opis techniczny projektu zawiera informację o tych miejscach i wskazanie na mapie. Teren, na których są wynajmowane miejsca nie jest objęty wnioskiem i nie stanowi terenu inwestycji. Ponadto miejsca takie muszą być, jak wynika z § 18 cyt. rozporządzenia, urządzone na działce inwestora, na której realizowana jest inwestycja - muszą mieć bowiem charakter trwały. Projekt nie przewiduje też miejsc postojowych dla osób niepełnosprawnych. Skarżący podniósł, że organ II instancji odnosząc się do § 12 ust. 1 cyt. rozporządzenia wskazał, że nadbudowa budynku planowana w obrysie istniejącego budynku nie jest nowym usytuowaniem obiektu w terenie w związku z tym nie stosuje się ww. przepisu. W tym zakresie organ poczynił sprzeczne ustalenia z projektem, który nie odnosi się tylko do nadbudowy, jak można wnioskować z wywodów organu, ale obejmuje również rozbudowę poza istniejący obrys budynku, gdyż ściana istniejącego obiektu przesuwana jest do linii chodnika. Skoro projektant zaplanował odsunięcie rozbudowy od południowo-wschodniej ściany budynku hurtowni o 2 m, to istotne jest ustalenie nie tylko przebiegu granicy, ale także usytuowania obiektu hurtowni względem granicy. Jeżeli obiekt ten będzie sytuowany bliżej niż metr od granicy to nie zostanie zachowana wymagana odległość. Nie chodzi o zachowanie odległości od granicy, lecz chodzi o wpływ tej odległości na zachowanie wymogów w zakresie nasłonecznienia budynku sąsiedniego. Podobnie organ powinien dokonać ustaleń niezbędnych dla oceny tej odległości z punktu widzenia warunków technicznych wymaganych z uwagi na przepisy przeciwpożarowe. Całkowicie lakoniczne i nie oparte o konkretne ustalenia ani przepisy są twierdzenia organu, że istniejąca inwestycja nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich. Ustalenia te są przedwczesne skoro uniemożliwiono przeprowadzenie dowodu co do wadliwości linijki słońca i w ogóle tej kwestii nie rozstrzygano uznając, że nie jest to obowiązkiem organu a odpowiedzialność za to ponosi wyłącznie projektant. Skarżący zarzucił także, że projekt zawiera nieścisłości co do odległości planowanej zabudowy od budynku na jego działce. Budynek skarżącego jest usytuowany od granicy 1,8 m, a nie 4 m. Nie jest też słuszny pogląd, że wyłącznie projektant odpowiada za zgodność projektu z przepisami. Wojewoda Kujawsko-Pomorski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku wskazał, że należy zgodzić się ze skarżącym, że rozbudowa budynku jest elementem zagospodarowania działki. Takie działanie inwestycyjne wymaga zgodności z zapisami planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd wskazał, że § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. mówi o zagospodarowaniu działki. Rozbudowa jest elementem zagospodarowania działki. Miejsca postojowe mają być urządzone "stosownie do jej przeznaczenia i sposobu zabudowy". W powyższej sprawie nie mamy do czynienia z budynkiem przeznaczonym na stały pobyt ludzi, tylko z hurtownią. Przebywanie w takim miejscu nie ma charakteru stałego. Właściciele i pracownicy przebywają tam tylko w godzinach pracy. Przepis ten miałby zastosowanie w stosunku do osób przebywających okresowo w hurtowni. Uchwała Rady Miasta W. z dnia [...] stycznia 2007 r. we wskazanym w § 13 ust. 7 pkt 1 lit. b obszarze, stanowiąc o zasadach obsługi i infrastruktury technicznej, mówi o miejscach postojowych - 1 miejsce postojowe/50m2 pow. użytkowej. W niniejszej sprawie powierzchnia rozbudowy będzie wynosiła 364,98 m2, w związku z tym zaprojektowano 7 miejsc postojowych na terenie działki C. Działka ta nie należy do inwestora - inwestor posiada do niej tytuł prawny na podstawie umowy najmu z dnia [...] maja 2009 r. i aneksu do niej z [...] października 2009 r. "Urządzenie" miejsc w kontekście zagospodarowania działki, o czym mowa w § 18 ust. 1 ww. rozporządzenia, należy natomiast zdaniem Sądu rozumieć jako ich zbudowanie, a nie zabezpieczenie na innym terenie. Miejsca te powinny mieć charakter trwały, a umowa najmu powierzchni na miejsca postojowe nie spełnia tego warunku. W tym zakresie zaskarżona decyzja narusza przepis § 18 ust. 1 wskazanego rozporządzenia. Wskazany przepis mówi także o konieczności zapewnienia miejsc postojowych dla niepełnosprawnych, czego nie uczyniono. Sąd wskazał również, że z projektu wynika, iż mamy do czynienia zarówno z nadbudową jak i rozbudową. Wniosek inwestora nie dotyczył pozwolenia na budowę miejsc parkingowych – jak to podniósł organ II instancji – co nie oznacza jednak, że projektując rozbudowę nie należy przestrzegać warunków technicznych określonych w rozporządzeniu. Sama nadbudowa istniejącego budynku w jego poprzednich gabarytach nie jest nowym usytuowaniem obiektu w terenie. Jednakże w powyższej sprawie mamy do czynienia także z rozbudową. Sąd nie podzielił poglądu skarżącego, że jeżeli budynek sąsiedni jest usytuowany 4 m od granicy inwestora to taką samą odległość winien zachować inwestor, jeżeli jest to konieczne dla zachowania wymogów odnośnie należytego nasłonecznienia obiektu sąsiedniego. Wskazał, że nie wynika on z żadnego konkretnego przepisu. Ponadto wskazał, że projekt nie zawiera nieścisłości co do odległości - w tzw. linijce słońca znaczenie ma odległość od sąsiedniego budynku, natomiast decyzja organu II instancji mówi o odległości od granicy działki. Są to dwie różne wielkości. W omawianym wyroku wskazano również, przywołując treść § 13 rozporządzenia, że skarżący przedstawił inny diagram, który niczego nie wyjaśnia. Nie jest natomiast uzasadnione domaganie się przedstawienie wzoru linijki słońca w tej samej skali co mapa. Zastosowana skala odpowiednio przedstawia tą "linijkę". Można natomiast przyznać rację skarżącemu w tej części, w której wskazuje on na niedostateczne uzasadnienie przyjętych wyliczeń i wskazania danych literaturowych – źródłowych. Paragraf 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie mówi o osi okna pomieszczenia przesłanianego. W wyliczeniach należy uwzględnić ten punkt. Wyliczenie należy uzupełnić o podanie długości i szerokości geograficznej, dla której dokonano wyliczenia. Na obecnym etapie nie wyjaśniono w tym zakresie wszystkich istniejących wątpliwości, co skutkuje oceną, że naruszono przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Sąd wskazał ponadto, że nieuzasadnione jest twierdzenie, iż brak akt umorzonej sprawy spowodował, że organ rozstrzygał w oparciu o niepełny materiał sprawy. Sąd nie podzielił jednak do końca poglądu organu, że wyłącznie projektant odpowiada za zgodność projektu z przepisami. Projektant, jako członek izby architektów, jest obowiązany przestrzegać przy wykonywaniu czynności zawodowych przepisów oraz zasad wiedzy technicznej lub urbanistycznej (art. 41 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów – Dz. U. z 2001 r., Nr 5, poz. 42 ze zm.). Nie zwalnia to jednak organów administracji od wykonania obowiązków wskazanych w art. 35 Prawa budowlanego. Sąd w pełni podzielił natomiast stwierdzenie organu II instancji, że nie może dochodzić do sytuacji, w której uprawnienia właściciela działki sąsiedniej całkowicie ograniczają uprawnienia inwestora. Skargą kasacyjną P. P. zaskarżyła w całości powyższy wyrok, zarzucając mu naruszenie: 1) prawa materialnego poprzez błędną interpretację § 18 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; 2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: - art. 17 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oraz § 23 i § 26 Rozporządzenia Prezydenta RP w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. 2003 r. Nr 169, poz. 1642) poprzez wyznaczenie sędziego do załatwienia ww. sprawy w sposób sprzeczny z cytowanymi przepisami, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie naruszenia przez organy I i II instancji art. 7, 77 i 80 k.p.a. w zakresie interpretacji § 13 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy również pod nieobecność skarżącego. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, przez urządzenie miejsc parkingowych, o czym mowa w § 18 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r., należy rozumieć ich zabezpieczenie dla potrzeb budowanego obiektu. Ponadto z żadnego przepisu nie wynika aby miejsca te musiały znajdować się na działce, której dotyczy projekt zagospodarowania. Odnośnie natomiast trwałości miejsc postojowych wskazano, że jest to kwestia dalsza dotycząca kolejnego etapu procesu budowlanego, jakim jest utrzymanie obiektów budowlanych i obowiązek zabezpieczenia tego typu działań zależy od sprawności organów nadzoru budowlanego. Nie powinno być to jednak przedmiotem prewencyjnej oceny pozwolenia na budowę dokonanej przez sąd administracyjny. Ponadto skarżąca wskazała, że do wydania pozwolenia na budowę obiektu konieczne jest legitymowanie się przez wnioskodawcę prawem do dysponowania gruntem na cele budowlane, przy czym powszechnie uznaje się, iż za takie prawo uważa się również umowę najmu o ile pozwala ona na budowę obiektu. Skoro taki wymóg dotyczy samego pozwolenia na budowę to wnioskując a maiore ad minus tym bardziej umowa najmu miejsc postojowych nie może być przeszkodą w udokumentowaniu zabezpieczenia miejsc postojowych na potrzeby inwestycji. Przedmiotowa działka, wbrew twierdzeniom Sądu, posiada zatem odpowiednią ilość miejsc postojowych (na jednej z sąsiednich działek). Działka ta posiada także urządzone miejsca postojowe w ilości wymaganej również dla osób niepełnosprawnych, co wynika jednoznacznie z dołączonych do wniosku dokumentów, w tym projektu zagospodarowania działki. Skarżąca dodała również, iż Sąd w uzasadnieniu wyroku błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, gdyż rzeczywista powierzchnia rozbudowy nie wynosi 364,98 m2 a 226 m2, przy czym 53 m2 to rozbudowa pozioma obiektu, natomiast nadbudowa wynosi 173 m2. Wszystkie te dane zostały prawidłowo ustalone i zastosowane przez organy architektoniczno-budowlane I i II instancji. Odnośnie pierwszego zarzutu naruszenia przepisów postępowania podniesiono, że niniejsza sprawa początkowo przydzielona została sędziemu Małgorzacie Włodarskiej. W trakcie rozpoznawania sprawy doszło do zmiany sędziego i została ona przydzielona sędziemu Wiesławowi Czerwińskiemu. Zdaniem skarżącej doszło przy tym do naruszenia norm regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (§ 23 i 26) bowiem sędzia Wiesław Czerwiński nie jest następnym na liście alfabetycznej sędziów wydziału. W aktach sprawy nie znajduje się również protokół przeprowadzenia losowania co teoretycznie również mogło być wzięte pod uwagę w trybie wyjątku przewidzianego w § 27 ust 2 cyt. regulaminu. W tym stanie rzeczy skoro nie doszło do losowania, to wyznaczenie nowego sędziego w istocie nie mogło zostać wykonane z pominięciem § 26 regulaminu. Normy dotyczące składu sądu, w tym również zasad bezstronności przy wyznaczeniu sędziego mają fundamentalne znaczenie dla zasady niezawisłości sędziowskiej i gwarancji bezstronnego procesu. Zdaniem skarżącej sytuacja taka mogła mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż S. S. jest prawnikiem, od lat członkiem SKO we W., a obecnie jego prezesem. Fakt niewłaściwego wyznaczania sędziego w sprawie, w której strona jest wysokim urzędnikiem wydających w imieniu władzy publicznej decyzje administracyjne, budzi uzasadnione wątpliwości i stanowi istotne naruszenie norm postępowania oraz rażące naruszenie gwarancji procesowych skarżącej kasacyjnie. Odnośnie zarzutu dotyczącego nienależytego uzasadnienia decyzji i w konsekwencji naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. w części odnoszącej się do oceny prawidłowości zastosowania § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. wskazano, że trudno się do niego odnieść w części niedostatecznego uzasadnienia przyjętych wyliczeń i wskazania danych literaturowych - źródłowych, gdyż trudno doszukać się takich wskazań w skardze. Stąd wskazania Sądu w tym zakresie są bezzasadne, skoro nie precyzują istniejących zdaniem Sądu naruszeń prawa. Odnosząc się do zarzutu nie wzięcia przez organy pod uwagę przy wyliczeniach "linijki słońca" osi okna, skarżąca kasacyjnie stwierdziła, że wspomniana "oś okna" była wzięta pod uwagę przy wyliczeniach, co potwierdza uzasadnienie decyzji organu I instancji. Dodała, iż do projektu budowlanego wnioskodawca dołączył szczegółowo wyliczoną linijkę słońca, określającą dokładnie wspomnianą "oś okna" a także parametry, schematy i szkice wymagane w podobnych sytuacjach. Przyjęcie przez normodawcę tzw. linijki słońca oznacza, że w odniesieniu do położenia geograficznego naszego kraju nie ma potrzeby dokonywania dodatkowych pomiarów w celu wykazania spełnienia norm nasłonecznienia - zwartość terytorialna RP umożliwiła uniwersalne unormowanie norm nasłonecznienia poprzez powstanie odpowiedniego wzoru wyliczeń opartego na § 13 ust 1 pkt 1 rozporządzenia. Wyjątki od tej zasady określone zostały w dodatkowych przepisach dotyczących nasłonecznienia niektórych obiektów o szczególnym przeznaczeniu (§ 60 rozporządzenia). W tym stanie rzeczy konieczność powoływania dodatkowego biegłego na okoliczność długości i szerokości geograficznej, czy też czasu nasłonecznienia, wydaje się nie tylko zbędna ale po prostu nie znajduje podstawy prawnej. Ponadto skarżąca kasacyjnie, zwracając uwagę na stwierdzenie Sądu, że organy administracji zgodnie z art. 35 Prawa budowlanego mają obowiązek badania zgodności projektu zagospodarowania działki z przepisami w tym przepisami techniczno-budowlanymi, przedstawiła orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których wynika, że poddawanie w wątpliwość prawidłowości każdej z poczynionych przez projektanta czynności i nakładanie obowiązku jej weryfikacji nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Podkreślono także przy tym, że organy nie dopatrzyły się uchybień w projekcie i dołączonych do niego wyliczeniach. Skarżący w postępowaniach poprzedzających wydanie wyroku nie wnosił o przeprowadzanie dowodu z biegłych na okoliczność prawidłowości wyliczeń projektanta i nie podważał wiarygodności przeprowadzonego wyliczenia. Natomiast wnioski składane w innym zakończonym już prawomocnie postępowaniu nie mogły mieć znaczenia dla przedmiotowej sprawy, co słusznie podkreślił Sąd. Tym bardziej, zdaniem skarżącej kasacyjnie, budzą uzasadnione wątpliwości wnioski Sądu dotyczące powołania kolejnego biegłego na okoliczność godzin nasłonecznienia, szerokości geograficznej położenia inwestycji, czy sposobu wyliczenia linijki słońca z uwzględnieniem "osi okna" pomieszczenia przesłanianego. W piśmie procesowym z dnia 10 września 2011 r. S. S. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie w piśmie z dnia 10 lipca 2012 r. w całości podtrzymała swoje wnioski i wywody zgłoszone w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim stwierdzić należy, że chybiony jest podniesiony w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia art. 17 p.p.s.a. oraz § 23 i 26 Rozporządzenia Prezydenta RP w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. 2003 r. Nr 169, poz. 1642) poprzez wyznaczenie sędziego do załatwienia ww. sprawy w sposób sprzeczny z cytowanymi przepisami. Naruszenia tych przepisów skarżąca upatruje w zmianie sędziego referenta w sprawie bez wskazania przyczyny takiej zmiany i z pominięciem określonej w § 26 Regulaminu zasady, że w wypadkach losowych wyznacza się następnego sędziego wskazanego na liście alfabetycznej sędziów wydziału. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 17 p.p.s.a. wyznaczanie składu orzekającego do rozpoznania sprawy na rozprawie lub na posiedzeniu niejawnym określają regulaminy wewnętrznego urzędowania sądów administracyjnych (§1), zmiana składu orzekającego może nastąpić jedynie z przyczyn losowych albo gdy sędzia nie może uczestniczyć w składzie orzekającym z powodu przeszkód prawnych (§2). Wydane na podstawie art. 23 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. 2003 r. Nr 169, poz. 1642), w rozdziale 5 określa zasady przydziału spraw sędziom i wyznaczanie składów orzekających. Zgodnie z § 22 ust. 1 Rozporządzenia, Kolegium Sądu, na wniosek prezesa sądu, przydziela sędziów do wydziałów orzeczniczych i określa szczegółowe zasady przydziału spraw sędziom, uwzględniając specjalizację orzeczniczą sędziów, zakres obowiązków sędziego niezwiązanych z orzekaniem i wpływ spraw. Jak wynika z akt sprawy II SA/Bd 979/10 (k. 29) zmiana sędziego referenta nastąpiła zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 26.10.2010 r., który na podstawie pkt 7 uchwały Kolegium WSA w Bydgoszczy z dnia 4 marca 2005 r. dotyczącej szczegółowych zasad przydziału spraw i wyznaczania składów orzekających zarządził zmianę sędziego sprawozdawcy w ten sposób, że w miejsce sędziego WSA Małgorzaty Włodarskiej wyznaczył sędziego NSA Wiesława Czerwińskiego. Uchwała nr 2 Kolegium WSA w Bydgoszczy z dnia 4 marca 2005 r. dotycząca szczegółowych zasad przydziału spraw i wyznaczania składów orzekających w WSA w Bydgoszczy w pkt 7 stanowi, że w sytuacji znacznego zróżnicowania obciążenia sędziów przewodniczący wydziału może - w drodze stosownego zarządzenia - dokonać zmiany sędziego sprawozdawcy. Zarządzenie o zmianie sędziego sprawozdawcy ze wskazaniem podstawy prawnej znajduje się w aktach sprawy i brak jest przepisów nakazujących doręczanie takiego zarządzenia stronom postępowania. Z powyższego wynika, że przy zmianie sędziego sprawozdawcy w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów art. 17 p.p.s.a. oraz §§ 22 i 26 Regulaminu, a zarzut ich naruszenia nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadne są natomiast podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego - § 18 i § 13 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 18 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie wskazać należy, że przepis ten znajduje się w Rozdziale 3 Miejsca postojowe dla samochodów osobowych i brzmi: § 18 1. Zagospodarowując działkę budowlaną, należy urządzić, stosownie do jej przeznaczenia i sposobu zabudowy, miejsca postojowe dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo, w tym również miejsca postojowe dla samochodów, z których korzystają osoby niepełnosprawne; 2. Liczbę i sposób urządzenia miejsc postojowych należy dostosować do wymagań ustalonych w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, z uwzględnieniem potrzebnej liczby miejsc, z których korzystają osoby niepełnosprawne. Przepisy §§ 19-21 rozporządzenia zawierają natomiast szczegółowe wymagania dotyczące usytuowania i wymiarów miejsc postojowych. Oceniając dokonaną przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku wykładnię przepisu § 18 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego przyznać należy rację autorowi skargi kasacyjnej, że jest ona błędna i wykracza poza treść ww. przepisów. Rozporządzenie w § 18 określa bowiem, iż przy zagospodarowaniu działki budowlanej należy urządzić, stosownie do jej przeznaczenia i sposobu zabudowy, miejsca postojowe dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo, ale nie tylko nie określa literalnie liczby i sposobu urządzenia miejsc, jaka z takim zagospodarowaniem miałaby się wiązać, ale dodatkowo uzależnia ich określenie od sposobu przeznaczenia i sposobu zabudowy działki budowlanej. Oznacza to, mającą potwierdzenie w zasadach racjonalności, konieczność indywidualnego podejścia do tego aspektu w odniesieniu do każdej inwestycji budowlanej, realizowanej na różnych nieruchomościach, o różnej wielkości i w różnym otoczeniu. Stanowisko takie zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 marca 2011r., sygn. akt II OSK 549/10 i stanowisko to NSA w składzie orzekającym w pełni podziela. Podkreślić również należy, że w ustawie Prawo budowlane brak jest przepisów prawa, w tym i techniczno budowlanych, które w sposób obligatoryjny normowałyby sposób urządzenia i liczbę miejsc postojowych przy nowowznoszonych czy rozbudowywanych obiektach. W takiej sytuacji za obowiązujące dla danej inwestycji należy traktować ustalenia zawarte w warunkach zabudowy, a przy braku takich ustaleń należy urządzić miejsca postojowe w sposób uwzględniający przeznaczenie i sposób zabudowy konkretnej działki budowlanej. Zgodzić się należy, co do zasady, z twierdzeniem Sądu, że miejsca postojowe powinny być urządzone na terenie inwestycji. Takie stanowisko prezentował NSA między innymi w wyrokach z dnia 14 listopada 2007r. sygn. akt II OSK 1498/06 i z dnia 4 listopada 2008r. sygn. akt II OSK 1511/07. Wobec literalnego brzmienia przepisu § 18 rozporządzenia, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, nie można jednak uznać, aby zaprezentowane w powołanych wyrokach stanowisko co do interpretacji § 18 odnosiło się do każdej sytuacji faktycznej i miało zastosowanie przy ocenie zgodnie z wymogami art. 35 ust. 1 pkt 2 każdego projektu zagospodarowania działki lub terenu. Zauważyć bowiem należy, że skoro żaden przepis prawa budowlanego nie mówi o obowiązku zapewnienia określonej liczby miejsc postojowych na terenie inwestycji, a przepis § 18 rozporządzenia jest nieostry, to nie można, pomijając okoliczności faktyczne konkretnego przypadku, opierając się jedynie na wykładni celowościowej tego przepisu odmawiać zatwierdzenia projektu budowlanego, który jest zgodny z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i który zawiera ustalenia dotyczące zabezpieczenia miejsc postojowych dla inwestycji z uwzględnieniem sposobu zabudowy konkretnej działki budowlanej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zasada ta może być naruszona w sytuacji, gdy w konkretnych warunkach sprawy przeznaczenie i sposób zabudowy działki wskazują na taką konieczność. Może to mieć miejsce np. w sytuacji gdy ustalony w decyzji o warunkach zabudowy wskaźnik zabudowy (np. 80 % w zabudowie pierzejowej) nie pozwala na umieszczenie wszystkich miejsc postojowych na terenie inwestycji ( por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2011r. sygn. akt II OSK 719/11). Odstępstwo od tej zasady może mieć również miejsce szczególnie w sytuacji, gdy projektowana inwestycja nie dotyczy obiektu nowopowstałego, ale nadbudowy i rozbudowy obiektu już istniejącego, co rodzi konieczność uwzględnienia istniejących uwarunkowań. W niniejszej sprawie taka sytuacja ma miejsce, gdyż zamierzenie budowlane dotyczy rozbudowy istniejącego budynku hurtowni na terenie działki nr A przy ul S. A we W.. Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (§ 13 ust. 7 pkt 1 lit. b) inwestor powinien zapewnić 1 miejsce postojowe na 50m2 powierzchni użytkowej, co stwarza konieczność zapewnienia 7 miejsc postojowych, gdyż w efekcie nadbudowy i rozbudowy powierzchnia użytkowa obiektu będzie wynosiła 364,98 m2. W m.p.z.p. określono wprawdzie ilość miejsc postojowych - 1/50m2 powierzchni użytkowej - ale nie określono warunków ich lokalizacji. Inwestor zaprojektował 7 miejsc postojowych na terenie działki C do której ma tytuł prawny (umowa najmu). Do wniosku załączył również oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania tą nieruchomością ( działka C) na cele budowlane. Urządzenie w takiej sytuacji wymaganej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego ilości miejsc postojowych na sąsiedniej działce, do której inwestor ma tytuł prawny wydaje się być w pełni racjonalne i nie naruszające postanowień § 18 rozporządzenia , który jak wskazano wyżej jest przepisem nieostrym i uzależnia sposób urządzenia miejsc postojowych od przeznaczenia i sposobu zabudowy działki lub terenu, a te – w warunkach tej sprawy – wyłączają możliwość zachowania wymogów §§ 19 rozporządzenia co do sposobu sytuowania tych miejsc na terenie inwestycji. Przepis art. 34 ust. 3a) Prawa budowlanego wskazując konieczne elementy projektu zagospodarowania działki lub terenu nie wymienia wśród nich expressis verbis miejsc postojowych. Badając zatem na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego zgodność projektu zagospodarowania terenu z przepisami w tym techniczno-budowlanymi (np. z § 18 rozporządzenia ) i dokonując wykładni tego przepisu należy mieć na względzie powyższą okoliczność, która w ocenie składu orzekającego może w konkretnych okolicznościach prowadzić do ustalenia, że wymóg urządzenia określonej ilości miejsc postojowych będzie spełniony także, gdy inwestor zabezpieczy te miejsca na działce sąsiedniej do której ma tytuł prawny (np. umowę najmu, co w sytuacji dotyczącej pozwolenia na budowę spełnia przesłankę z art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego). Dodać należy, że opis techniczny do projektu zagospodarowania terenu planowanego zamierzenia budowlanego zawiera informację w sprawie miejsc postojowych i miejsca te zostały wskazane na mapie. Trafnie podnosi skarżący, że z samego faktu, że działka C nie jest działką będącą własnością inwestora nie można formułować twierdzenia, że zabezpieczone w ten sposób miejsca postojowe nie będą miały charakteru trwałego. Umowa najmu nie została zawarta tylko na czas budowy ale na czas nieokreślony, co pozwala na stwierdzenie, że miejsca te zostały urządzone (zabezpieczone) na przyszłość. Mylnie też wskazuje Sąd I instancji, że użyte w § 18 pojęcie "urządzenie" miejsc postojowych w kontekście zagospodarowania działki należy rozumieć jako ich wybudowanie. Przedmiotem badania w trybie art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego jest bowiem jedynie zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, a nie faktyczny sposób zagospodarowania tej działki i na tym etapie nie może być mowy o realizacji tego projektu. Natomiast realizacja projektu zamierzenia budowlanego, w tym w zakresie faktycznego zabezpieczenia deklarowanej ilości miejsc postojowych może być przedmiotem kontroli dopiero na późniejszym etapie procesu budowlanego. Ze wskazanych względów podniesiony w skardze kasacyjnej inwestora zarzut naruszenia przez błędną wykładnię przepisu § 18 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. zasługuje na uwzględnienie. Uzasadniony jest także zarzut naruszenia § 13 rozporządzenia w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. Zarzut ten wprawdzie został podniesiony w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jednakże istota zarzutu określonego w pkt. 2.1) skargi kasacyjnej sprowadza się do zakwestionowania dokonanej przez Sąd I instancji wykładni tego przepisu w okolicznościach sprawy. Stosownie do dyspozycji § 13 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 600, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłonienia. Z powyższego wynika, iż niezbędnym warunkiem prawidłowego ustalenia odległości budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów, umożliwiającej naturalne oświetlenie tych pomieszczeń, jest wyznaczenie w płaszczyźnie poziomej kąta 600, z usytuowaniem jego wierzchołka w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, a następnie zbadanie, czy między ramionami tak wyznaczonego kąta, w odległości mniejszej niż wysokość przesłonienia, nie znajduje się obiekt przesłaniający. Trafnie zarzuca skarżący inwestor w skardze kasacyjnej, że warunek ten został spełniony, bowiem do projektu budowlanego wnioskodawca dołączył szczegółowo wyliczoną przez uprawnionego projektanta dla projektowanej rozbudowy linijkę słońca, określającą dokładnie wspomnianą "oś okna" a także parametry, schematy i szkice wymagane w podobnych sytuacjach. W opisie wskazano, że słońce oświetla zachodnią elewację sąsiedniego budynku w dniach równonocy wiosennej i jesiennej od godziny 13.28. Cień projektowanej nadbudowy hurtowni "R." zrówna się z krawędzią ostatniego okna w parterze sąsiedniego budynku o godzinie 16.36 (rys. nr 1) i sięgać będzie na wysokość 3.90 m (rys.2) .Wobec powyższego pełne nasłonecznienie okien na parterze budynku sąsiedniego na kondygnacjach wyższych (znajdujących się na wys. 4,07 m) będzie wynosić 3 godziny i 8 minut, co spełnia nawet wymogi dla pomieszczeń określonych w § 60 rozporządzenia. Natomiast w innych obiektach przebywania ludzi zgodnie z § 13 rozporządzenia wymagane jest oświetlenie światłem dziennym. Projektowany obiekt przesłaniający o wysokości do 35 m nie może stać bliżej niż różnica jego wysokości i wysokości parapetu przesłanianego okna. Na rys. nr 3 pokazano, że warunek ten jest spełniony. Także sporządzona przez projektanta arch. M. M. analiza zacieniania spełnia stawiane jej wymagania. Została sporządzona przez osobę uprawnioną i obrazuje dostęp światła dziennego do sąsiedniej nieruchomości w sposób pozwalający na dokonanie oceny zacienienia w świetle warunków technicznych. Zasadnie zarzuca więc skarżący kasacyjnie inwestor, że organy nie mają w tej sytuacji podstaw do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, w szczególności na okoliczność określenia godzin nasłonecznienia czy też uzupełniania przyjętych wyliczeń i wskazania danych literaturowych-źródłowych. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu § 13 rozporządzenia w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. uznać należy zatem za uzasadniony. Brak naruszeń przepisów postępowania w niniejszej sprawie, przy naruszeniu jedynie przepisów prawa materialnego, pozwolił Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi S. S., którą oddalono jako nieuzasadnioną na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania znajduje uzasadnienie w przepisie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.