I SA/Kr 1182/10
WyrokWSA w Krakowie2010-11-23
Skład orzekający: Inga Gołowska, Maja Chodacka, Bogusław Wolas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wspólnota mieszkaniowa musi zapłacić podatek dochodowy od osób prawnych od nadpłaty zaliczek zwracanych byłemu właścicielowi lokalu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów, wskazując że nadpłata zaliczek zwracana byłemu właścicielowi lokalu nie stanowi dochodu wspólnoty mieszkaniowej i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Organ powinien w interpretacji rozważyć, czy zaliczki stanowią przychód i czy ich zwrot wpływa na wysokość dochodu, a następnie ocenić przesłanki zwolnienia podatkowego.Stan faktyczny
Wspólnota mieszkaniowa zarządza nieruchomością wspólną, prowadząc ewidencję kosztów i zaliczek na utrzymanie nieruchomości oraz mediów dostarczanych do lokali. Po sprzedaży lokalu przez właściciela powstała nadpłata zaliczek, którą były właściciel zażądał zwrotu. Organ podatkowy uznał, że zwrot tej nadpłaty podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, co zostało zaskarżone przez wspólnotę.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów, określił, że interpretacja nie może być wykonana, oraz zasądził od Ministra Finansów na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 457 zł.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 1182/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Bogusław Wolas (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2010r., sprawy ze skargi W. w T., na interpretację indywidualną Ministra Finansów, z dnia 24 marca 2010r. Nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych, I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. określa, że zaskarżona interpretacja indywidualna nie może być wykonana, III. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 457, 00 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sygn akt I SA/Kr 1182/l0
U Z A S A D N I E N I E
Indywidualna interpretacją prawa podatkowego z dnia 24 marca 2010r Dyrektor Izby Skarbowej działając w imieniu Ministra Finansów uznał za nieprawidłowe stanowisko wyrażone we wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości położonej w T. przy ul. G.
We wniosku wspólnota przedstawiła następujący stan faktyczny:
Na mocy art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali Wspólnotę mieszkaniową stanowi ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład nieruchomości. Wspólnota mieszkaniowa nie posiada osobowości prawnej, a co za tym idzie nie posiada własnego majątku. Zarządza ona jedynie majątkiem swoich członków w takim zakresie w jakim wchodzi on w skład nieruchomości wspólnej, na podstawie ustawy o własności lokali.
W skład nieruchomości wchodzą tylko lokale mieszkalne o pow. 3371,94m. Części wspólne nieruchomości nie są przypisane do powierzchni mieszkalnej i stanowią współwłasność.
Wspólnota mieszkaniowa zgodnie z art- 29 ust. l ustawy o własności lokali prowadzi ewidencję księgową dla nieruchomości, w której rozliczane są:
1) koszty i należne zaliczki dotyczące utrzymania nieruchomości wspólnej,
2) koszty i należne zaliczki dotyczące utrzymania lokali własnościowych w zakresie dostawy mediów do lokali poprzez instalacje będące częścią nieruchomości wspólnej (dotyczy wyłącznie mediów, gdzie urządzenia pomiarowe zainstalowane są na zasilaniu w budynku tj. centralne ogrzewanie, podgrzanie wody, zimna woda, gaz, z uwagi na brak możliwości zawarcia umowy przez właścicieli bezpośrednio z dostawcami,
3) koszty i przychody dotyczące pożytków,
4) koszty i należne zaliczki dotyczące remontów (fundusz remontowy).
Na pokrycie powyższych kosztów właściciele lokali mieszkalnych wpłacają zaliczki w formie bieżących opłat na utrzymanie nieruchomości wspólnej, opłaty na fundusz remontowy oraz utrzymanie własnych lokali wyłącznie w zakresie dostawy mediów poprzez instalacje stanowiące nieruchomość wspólną (brak możliwości zawarcia umowy na dostawę mediów bezpośrednio z dostawcą - warunki techniczne wydane przez dostawców mediów uniemożliwiają właścicielom zawarcie tych umów z dostawcami).
Na ostatni dzień roku kalendarzowego należne zaliczki porównuje się z rzeczywistymi kosztami dostawy centralnego ogrzewania, ciepłej wody, zimnej wody i kanalizacji oraz nieczystości stałych, a nadpłatę lub niedopłatę według poszczególnych tytułów księguje się na kartotekę lokalu mieszkalnego.
W sierpniu 2008 roku właściciel sprzedał lokal mieszkalny i równocześnie przestał być członkiem wspólnoty mieszkaniowej. Na dzień 31 grudnia 2008 r. na kartotece pozostała kwota nadpłaty, w 2009 roku były właściciel zwrócił się o wypłatę nadpłaconej kwoty.
W związku z powyższym zadano następujące pytanie :
Czy wspólnota mieszkaniowa od kwoty nadpłaty powstałej na kartotece ma zapłacić zaliczkę na podatek dochodowy od osób prawnych z chwilą wypłacenia tej kwoty byłemu właścicielowi?
Zdaniem Wspólnoty, wypłata nadpłaconej kwoty byłemu właścicielowi korzysta ze zwolnienia na podstawie przepisu art. 17 ust l pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, bowiem budynki mieszkalne wielorodzinne nie zostały zbudowane w sposób zapewniający poszczególnym właścicielom dostawę mediów wyłącznie do ich lokali, a zatem wspólnoty muszą pośredniczyć w rozliczeniach mediów.
W zaskarżonej interpretacji stanowisko to uznano za nieprawidłowe.
Na wstępie podkreślono, że interpretacja przepisów prawa podatkowego dotyczy podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie zwolnienia z opodatkowania dochodów stanowiących nadwyżkę zaliczek na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania nieruchomości nad kosztami, wnoszonych przez właściciela lokalu mieszkalnego - pozostałą z rozliczenia rocznego, a przeznaczoną do zwrotu byłemu właścicielowi tego lokalu.
Następnie powołując się na art. 6 ustawy o własności lokali przedstawiono charakter prawny wspólnoty mieszkaniowej, jako jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej tworzonej przez właścicieli wszystkich lokali.
Wyjaśniono (w oparciu o art. 3 tej ustawy) istotę wspólnej nieruchomości, oraz zasady ponoszenia związanych z nią wydatków (określone w art. l3 ust l i art. l4 powyższej ustawy).
Na pokrycie kosztów zarządu właściciele lokali obowiązani są uiszczać zgodnie z art. l5 tej ustawy zaliczki w formie bieżących opłat, płatne z góry do dnia 10 każdego miesiąca.
Zaliczki te uznano za dochód w rozumieniu art. 7 ust. l i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, póz. 654 ze zm. - zwanej dalej "updop").
Następnie omawiając zwolnienie określone w art. 17 ust. l pkt 44 updop, że opodatkowaniu nie podlegają :
l) dochody uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, które nie zostały przeznaczone na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych, oraz
2) dochody uzyskane z innej działalności niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi.
Zaznaczono, iż przepis ten stanowi formę ulg podatkowych, które stanowią wyjątek od zasady równości i powszechności opodatkowania, powinien być zatem interpretowany w sposób ścisły.
W tym kontekście dokonano wykładni pojęcia "zasobów mieszkaniowych" oraz "gospodarki zasobami mieszkaniowymi".
Ponieważ nie zostały one zdefiniowane przez ustawę o podatku dochodowym od osób prawnych posłużono się potocznym rozumieniem tych pojęć. W tym kontekście pojęcie "gospodarka" oznacza dysponowanie i zarządzanie czymś. "Zasób" zaś to m.in. pewna nagromadzona ilość czegoś. Natomiast pojecie "mieszkanie" jest równoznaczne w swojej treści z pomieszczeniem, w którym się mieszka (vide: Słownik Języka Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, http://sjp.pwn.pl). Tak więc przymiotnik "mieszkaniowy", "mieszkaniowych" określa rzeczy związane z mieszkaniem.
W konsekwencji, z interpretacji językowej pojęcia "gospodarka zasobami mieszkaniowymi" wynika, że gospodarka ta obejmuje dysponowanie i zarządzanie zgromadzonymi rzeczami związanymi z zamieszkiwaniem.
Uwzględniając charakter opłat oraz pokrywanych z nich kosztów, uzasadnione jest rozumienie pojęcia "zasoby mieszkaniowe" nie tylko jako lokale mieszkalne, ale również pozostałe pomieszczenia i urządzenia wchodzące w skład budynku mieszkalnego lub znajdujące się poza nim, których istnienie jest niezbędne dla prawidłowego korzystania z mieszkań przez mieszkańców, jak również ułatwiające im dostęp do budynku mieszkalnego oraz zapewniające jego sprawne funkcjonowanie oraz administrowanie.
Na gospodarkę zasobami mieszkaniowymi składają się wpływy z opłat pobieranych od lokatorów (czynszów) oraz pokrywane z nich koszty. Opłaty te (czynsze) kalkulowane są w takiej wysokości, aby pokrywały zarówno utrzymanie (koszty) lokali mieszkalnych, jak i pozostałych pomieszczeń przynależnych do nich oraz koszty ich zarządzania (administracji).
Odnosząc przedstawiony wyżej stan prawny do stanu faktycznego ujętego we wniosku stwierdzono, że dochód stanowiący nadwyżkę zaliczek wnoszonych przez byłego właściciela lokalu mieszkalnego na pokrycie bieżących kosztów utrzymania nieruchomości nad kosztami, pozostałą z rozliczenia rocznego, a przeznaczoną do zwrotu właścicielowi lokalu mieszkalnego, nie może korzystać ze zwolnienia na podstawie przepisu art. 17 ust. l pkt 44 updop, bowiem nie jest on przeznaczony na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych lecz do zwrotu byłemu członkowi Wspólnoty.
W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa strona nie zgodziła się z poglądem przedstawionym w zaskarżonej interpretacji. Podkreślono, że zgodnie z ustawą o własności lokali właściciel ponosi na rzecz wspólnoty wydatki związane z utrzymaniem jego lokalu , oraz jest obowiązany uczestniczyć w kosztach zarządu nieruchomością wspólną w wysokości wynikającej z faktycznie poniesionych kosztów. Wspólnota nie może zatem z tego tytułu uzyskać od właściciela jakichkolwiek dochodów. Ponadto art. l5 ustawy o własności lokali nakłada na właściciela obowiązek wnoszenia zaliczek "z góry" przed faktycznym poniesieniem i rozliczeniem wydatków. Zaliczki te są rozliczane na koniec roku, przy czym może wystąpić zarówno niedopłata jak i nadpłata, które są księgowane na kartotece danego lokalu mieszkalnego. Przy czym kwota nadpłaty jest zobowiązaniem wspólnoty wobec właścicieli. W znaczeniu podatkowym, dokonane zwroty są rezygnacją z przychodu, a nie kosztem jego uzyskania ani wydatkowaniem dochodu.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ stwierdził brak podstaw do zmiany zaskarżonej indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości i zasądzenie kosztów postępowania .
Zarzucono naruszenie art. 7 ust. l ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.- w dalszej części updop) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sytuacji rozliczenia zaliczek wpłacanych przez członków Wspólnoty Mieszkaniowej powstałe nadpłaty stanowią dochód Wspólnoty, oraz naruszenie art. 6 i 13 ust. l ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. Z 2000 Nr 10, póz. 19 z późn.zm.) poprzez błędną interpretację specyfiki działania wspólnot mieszkaniowych.
Podniesiono także zarzut naruszenia art. 21 i 64 Konstytucji gwarantujący każdemu prawo do własności oraz możliwość realizowania konstytucyjnie zagwarantowanego prawa korzystania z równej dla wszystkich ochrony prawnej przysługującej im własności i innych praw majątkowych, oraz art. 32 Konstytucji poprzez stworzenie sytuacji, w której właściciele lokali mieszkalnych nie mają zagwarantowanego równego traktowania wszystkich podmiotów.
Zwrócono uwagę na odmienną sytuację prawną wspólnot mieszkaniowych w stosunku do spółdzielni mieszkaniowych, czy towarzystw budownictwa społecznego (brak osobowości prawnej , powstawanie z mocy prawa). Podkreślono specyfikę prowadzonej przez nie gospodarki ekonomiczno-finansowej.
Wszystkie uprawnienia i obowiązki zarówno wspólnoty jak i jej członków są określone przez prawo. Dotyczy to w szczególności opłat ponoszonych przez właścicieli lokali. Podkreślono przy tym dwojaki charakter tych opłat. W przypadku opłat związanych z dostawą mediów do poszczególnych lokali wspólnota występuje praktycznie jako pośrednik między dostawcami a odbiorcami, czyli właścicielami lokali, tzn. zawiera umowy na dostawę i rozlicza się z dostawcami, a środki na ten cel otrzymuje od właścicieli lokali. Płacą oni z reguły za zużytą wodę wg wskazań wodomierzy lub ryczałtu (gdy me mają wodomierzy) i zaliczek na centralne ogrzewanie, które rozliczane są po zakończeniu sezonu grzewczego. Pieniądze wpłacane na powyższe opłaty nie stają się środkami wspólnoty ( tak orzekł Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 lutego 2001 r. Sygn. Akt ZACa 1309/00 ).
Ze środków tych wspólnota ma obowiązek rozliczyć się, tj. po zakończeniu roku obrachunkowego winna wskazać ile wynosiły rzeczywiste wydatki na utrzymanie każdego lokalu (c.o., woda, wywóz śmieci itp.), jaką kwotę na ten cel wpłacił każdy z właścicieli i w przypadku gdy jego wpłata przewyższa wydatki, różnica winna mu być zwrócona lub zaliczona na poczet przyszłych wydatków na ten sam cel.
Poza tym zakresem wspólnota nie ma żadnych uprawnień do dysponowania środkami pieniężnymi właścicieli przekazanymi jej do rozliczenia się. Są to nadal pieniądze właścicieli lokali, a nie wspólnoty i nie może ona, nawet gdy chciałaby tego większość właścicieli, zmieniać ich przeznaczenia, także wtedy, gdy okaże się, że wydatki na poczet których były uiszczane, były niższe niż przewidywane. Nadpłata stanowi własność właściciela i tylko on może zdecydować co z tymi środami zrobić. Wspólnota nie ma uprawnień do podejmowania za niego decyzji w tym zakresie.
Ponadto wspólnota nie może podejmować uchwał w przedmiocie wydatków ponoszonych przez szczególnych właścicieli na utrzymanie ich lokali na mocy art. 13 ustawy. Było by to naruszenie własności właściciela lokalu, a co za tym idzie naruszenie art. 64 Konstytucji.
Dlatego zwrot części nadwyżki uprzednio wymagalnych i wpłacanych opłat za media, nad oczywistymi kosztami tych mediów nie oznacza wydatkowania dochodu na określony cel ani też poniesienia kosztu. Jest to zmniejszenie uprzednio otrzymanego w formie wpłat przychodu. W przypadku zatem wystąpienia nadwyżki wpłaconych opłat za media nad ich rzeczywistymi wydatkami i ich zwrotu członkowi wspólnoty należy skorygować in minus przychody podatkowe w dacie dokonania zwrotu, obniżając tym samym przychód bieżącego okresu.
W związku z tym zarzucono, że organy podatkowe dokonały błędnej interpretacji art. 7 ust. l i 2 updop
Przyznano, że w sprawie nie może być zastosowany art. l2 ust 4 pkt l updop, gdyż wspólnota mieszkaniowa obsługuje tylko nieruchomość, a nie świadczy usług na rzecz swoich członków, w związku z tym wpłacone na ich rachunek kwoty zaliczek stanowią przychód podatkowy z chwila ich faktycznego otrzymania. Nie może być także mowy o błędzie. Dlatego też za najwłaściwsze rozwiązanie w przypadku zwrotu zaliczki należy uznać właśnie pomniejszanie przychodu.
Zwrócono także uwagę, że stanowisko organu nasuwa następne problemy, które mogą prowadzić do naruszenia art. 32 i 64 Konstytucji. Mianowicie, czy właściciel, który domaga się zwrotu nadpłaty powinien dostać całą kwotę nadpłaty, czy tylko wartość pomniejszoną o należny podatek (19%). Jeżeli przyjąć, że podatek powinna zapłacić Wspólnota, czyli wszyscy właściciele, to nasuwa się kolejne pytanie, dlaczego inni właściciele mieszkań mają ponosić koszty podatku dochodowego z powodu nadpłaty jednego z członków wspólnoty. Następuje tu naruszenie art. 32 konstytucji RP: wszyscy są wobec prawa równi. W tym wypadku równość zostaje naruszona. Ten kto nie ma nadpłaty musi płacić podatek za tego, kto ma nadpłatę.
Jeżeli przyjmiemy, że podatek zostanie potrącony ze zwrotu nadpłaty, to również następuje naruszenie art. 32 Konstytucji, ponieważ tylko ci, którzy mają nadpłaty zostają przez Wspólnotę "ograbieni", ponieważ wspólnota zawłaszczy częścią ich własności poprzez potrącenie podatku, a ci którzy nie mają nadpłat, będą uprzywilejowani.
W związku z tym można dojść do absurdalnego wniosku, że w najlepszej sytuacji będą ci członkowie wspólnoty, którzy nie płacą w terminie należnego czynszu, a uregulują go dopiero w momencie otrzymania rozliczenia. Oni poprzez to, że nie wywiązują się ze swoich obowiązków odnośnie terminowego płacenia czynszu skorzystają na tym, ponieważ nie będą mieli nadpłaty, a co za tym idzie nie będą obciążeni podatkiem.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje :
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. l4c § 1 i 2 ordynacji podatkowej interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Z tym, że w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym.
Nie budzi zatem wątpliwości, że pismo przekazujące indywidualną interpretację prawa podatkowego musi zawsze zawierać ocenę organu w zakresie stanowiska własnego wnioskodawcy.
Nałożony w art. l4c § 2 obowiązek wskazania prawidłowego stanowiska w przypadku negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy powoduje, że organ nie może się ograniczyć tylko do oceny norm prawnych powołanych we wniosku. Jest natomiast zobowiązany do dokonania kwalifikacji prawnej stanu faktycznego, w tym zdarzenia przyszłego zaprezentowanego we wniosku, na podstawie adekwatnych jego zdaniem przepisów prawa. Powinien przy tym dokonać wykładni tych przepisów. W przypadku uznania stanowiska wnioskodawcy za nieprawidłowe oba wyżej wskazane aspekty oceny tego stanowiska powinny znaleźć równorzędne odzwierciedlenie w treści uzasadnienia interpretacji. Powinno ono zatem zawierać nie tylko wyjaśnienie dlaczego stanowisko zaprezentowane we wniosku jest nieprawidłowe, ale także wskazanie prawidłowego stanowiska, podaniem przepisów i ich wykładnią.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych brak uzasadnienia prawnego w rozumieniu art. 14c § 2 o.p. może polegać nie tylko na całkowitym braku argumentacji prawnej, ale również na przytoczeniu w interpretacji jedynie ogólnych tez dotyczących wykładni analizowanego przepisu, a także na braku stanowiska co do całości przedstawionego we wniosku problemu. Uzasadnienie organu musi być zatem wyczerpujące i kompleksowo odnosić się do zawartego stanowiska w kontekście przedstawionego stanu faktycznego. ( wyrok NSA z dnia 6 stycznia 20l0 r w sprawie sygn akt I FSK 1217/09 LEX 598782 POP 2010/4/335 )
Przenosząc te rozważania na stan faktyczny będący przedmiotem sporu w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że przedstawione we wniosku pytanie dotyczyło obowiązku zapłaty zaliczki w podatku dochodowym od osób prawnych z chwilą zwrotu byłemu członkowi wspólnoty nadpłaconej zaliczki .
Co prawda przedstawione we wniosku stanowisko ograniczyło się tylko do wykładni art. 17 ust 1 pkt 44 updop, dotyczącego zwolnienia dochodu do podatku jednakże ocena przedstawionego stanu faktycznego wymaga w pierwszej kolejności ustalenia czy otrzymane zaliczki mogą być uznane za dochód.
Oceniając do zagadnienie należy mieć na uwadze, iż opisane we wniosku zaliczki nie maja jednolitego charakteru. Dotyczą bowiem zarówno wydatków związanych z zarządem wspólnej nieruchomości, jak i dostarczaniem mediów do konkretnych lokal.
W orzecznictwie sądowym rozróżnia się w oparciu o art. l3 ustawy o własności lokali dwa rodzaje obowiązków członków wspólnoty mieszkaniowej: jedne związane z nieruchomością wspólną i drugie, związane tylko z odrębną własnością lokalu. W związku z tym w zakresie obciążeń finansowych właściciela lokalu będącego członkiem wspólnoty wyróżnia się z kolei dwie kategorie wydatków: koszty zarządu związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnej i wydatki związane z utrzymaniem jego lokalu. Składniki pierwszej kategorii wydatków zostały przykładowo wymienione w art. 14 ustawy o własności lokali jako zasadnicze koszty obciążające właścicieli lokali w ramach wspólnoty. Są to przede wszystkim: 1) wydatki na remonty i bieżącą konserwację, 2) opłaty za dostawę energii elektrycznej i cieplnej, gazu i wody, w części dotyczącej nieruchomości wspólnej, oraz opłaty za antenę zbiorczą i windę, 3) ubezpieczenia, podatki i inne opłaty publicznoprawne, chyba że są pokrywane bezpośrednio przez właścicieli poszczególnych lokali, 4) wydatki na utrzymanie porządku i czystości, 5) wynagrodzenie członków zarządu lub zarządcy. To wyłącznie na pokrycie kosztów zarządu nieruchomością wspólną właściciele, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o własności lokali, uiszczają zaliczki w formie bieżących opłat, których wysokość ustalana jest w drodze uchwały wspólnoty (art. 22 ust. 1 pkt 3 tej ustawy).
W takiej sytuacji jak podkreślono w wyroku NSA z dnia l6 września 20l0 r sygn akt I FSK 742/10 wspólnota mieszkaniowa, działa we własnym imieniu i na swoją rzecz - jako "osoba ustawowa", w rozumieniu art. 33(1) k.c., będąca jednostką organizacyjną, odrębną od właścicieli, co oznacza, że nie świadczy w tym zakresie usług na rzecz właścicieli lokali w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) .
Odmienna sytuacja zachodzi w przypadku wydatków ponoszonych przez właściciela - związanych z utrzymaniem jego lokalu - najczęściej chodzić będzie o tzw. media (np. energia cieplna, woda). Wspólnota w zakresie dostawy mediów do poszczególnych lokali występuje w odmiennej roli, praktycznie jedynie jako pośrednik między dostawcami a odbiorcami - właścicielami lokali. Środki uiszczone z tytułu wpłat dokonanych przez właścicieli poszczególnych lokali na utrzymanie tych lokali (zapłata za media) nie są zaliczkami w rozumieniu art. 15 ust.1 ustawy o własności lokali. W tym znaczeniu wydatki ponoszone przez właścicieli lokali na zakup mediów do ich lokali nie są "partycypacją w kosztach Wspólnoty Mieszkaniowej przez jej członków". Decydującym kryterium dla takiego rozróżnienia jest odpowiedź na pytanie kto jest ostatecznym odbiorcą usług? Oczywistym jest, że nabywcą finalnym towarów i usług świadczonych przez podmioty np. dostarczające wodę czy odprowadzające ścieki i służących zaspokajaniu indywidualnych potrzeb każdego z członków wspólnoty jest nie wspólnota, a każdy z jej członków z osobna. Mamy tu do czynienia z sytuacją, w jakiej wspólnota mieszkaniowa, od której jako od podatnika VAT dokonującego zakupu towarów i usług od podmiotu zewnętrznego (innego podatnika), każdy jej członek jako konsument, nabywa towar i usługę.
Powołane wyżej orzeczenie zapadło co prawda na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług, zawarty w nim jednak pogląd co do kwalifikacji prawnej wpłacanych zaliczek odnosi się do regulacji zawartych w ustawie o własności lokali. Może mieć zatem zastosowanie także na gruncie innych ustaw podatkowych.
W związku z powyższym wydając zaskarżoną interpretację organ powinien w pierwszej kolejności rozważyć czy opisane w stanie faktycznym zaliczki( przy uwzględnieniu ich różnego charakteru) mieszczą się w kategorii przychodu, a jeżeli tak to czy ich zwrot ma wpływ na jego wysokość. Dopiero po ewentualnym ustaleniu, że dana zaliczka jako przychód ma wpływ na wysokość dochodu można rozważać przesłanki zaistnienia zwolnienia z art. 17 ust. 1 pkt 44 updop.
W uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji ocena tego zagadnienia została sprowadzona do zacytowania tylko art. 7 ust l i 2 updop . Nie wyjaśniono przy tym w ogóle dlaczego przedstawione we wniosku zaliczki należy uznać za dochód. Skutkuje to wadliwością uzasadnienia interpretacji.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Zakres, w jakim uchylona interpretacja nie może być wykonana, określono zgodnie z art. 152 p.p.s.a.
W dalszym toku postępowania organ uwzględni przedstawione wyżej wywody co do zagadnień jakie powinny być rozważone w treści uzasadnienia interpretacji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Co należy do nich zaliczyć określa natomiast art. 205 wyżej powołanej ustawy. Na tej podstawie zasądzono zwrot kosztów obejmujący wpis, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości określonej w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075) oraz opłatę od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło