I SA/Łd 783/10
WyrokWSA w Łodzi2010-11-24
Skład orzekający: Wiktor Jarzębowski, Joanna Tarno, Joanna Grzegorczyk – Drozda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatki na zakup paliwa, udokumentowane fakturami wystawionymi przez podmioty, które faktycznie nie zajmowały się obrotem paliwem, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych, jeśli fakt poniesienia wydatku i jego związek z działalnością gospodarczą można udowodnić innymi środkami dowodowymi?Ratio decidendi
Wydatki na zakup paliwa, udokumentowane fakturami wystawionymi przez podmioty, które faktycznie nie zajmowały się obrotem paliwem, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych, jeśli fakt poniesienia wydatku i jego związek z działalnością gospodarczą można udowodnić innymi środkami dowodowymi. Sama wadliwość dokumentu księgowego (faktury) nie jest wystarczająca do wyeliminowania wydatku jako kosztu uzyskania przychodu, jeśli można wykazać rzeczywiste poniesienie kosztu i jego związek z przychodem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 rok. Organy podatkowe zakwestionowały zaliczenie przez podatnika do kosztów uzyskania przychodów wydatków na zakup oleju napędowego, dokumentowanych fakturami od firm, które według organów nie zajmowały się obrotem paliwem. Podatnik zarzucił organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym nieustalenie rzeczywistego stanu faktycznego i nierzetelność ksiąg.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. i orzekł, że decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno /spr./ Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 r. sprawy ze skargi W. Z. i A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2003 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz W. Z. i A. Z. solidarnie kwotę 3.135,00 (trzy tysiące sto trzydzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I SA/Łd 783/10
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...], określającą W. Z. i A. Z. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 rok w kwocie 24.495,00 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że w 2003 r. W. Z. prowadził działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego pojazdami uniwersalnymi. W toku postępowania kontrolnego i podatkowego organ pierwszej instancji stwierdził w firmie podatnika zawyżenie kosztów uzyskania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej o kwotę 68.424,96 zł.
Organ wskazał na art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.d.o.f.", zgodnie z którym kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy. Zasady dokumentowania kosztów poniesionych w 2003 roku określają rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000 r. i 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. Nr 116, poz. 1222 z późn. zm. i Dz. U. Nr 152, poz. 1475 z późn. zm.). W myśl § 11 powyższego rozporządzenia podatnik jest zobowiązany prowadzić księgę rzetelnie i w sposób niewadliwy, a księgę uważa się za rzetelna, jeżeli dokonywane w niej zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty.
Zdaniem organu podatnik nieprawidłowo zaliczył do kosztów uzyskania przychodów faktury VAT dokumentujące zakupy oleju napędowego od firm: A. Sp. z o.o. oraz B., które nie odzwierciedlają faktycznego przebiegu zdarzeń gospodarczych i nie mogą stanowić dowodów księgowych dających podstawę do zaliczenia ich w ciężar kosztów uzyskania przychodów.
Organ wskazał na zeznania podatnika, z których wynika, że paliwo nabywał od firmy "C." A. K.. Na początku faktury były wystawiane przez tę firmę, a później przez inne: "A." Sp. z o.o., B., "D." Sp. z o.o., "E." Sp. z o.o. Podatnik stwierdził, że zamówienia na paliwo składał A. K. lub jego kierowcy - A. M.. Dokumenty W-Z podpisywał podatnik i A. M., który również przyjmował zapłatę. Za kilka faktur podatnik dokonał zapłaty przelewem - zawsze na konto Firmy "C.". Podatnik stwierdził, że cały czas dostawca paliwa był ten sam, a paliwo przywoził kierowca A. K.. Zmieniały się tylko faktury.
Zdaniem organu w roku 2003 firmy: A. i B. nie posiadały oleju napędowego, który rzekomo sprzedały podatnikowi zgodnie z treścią wystawionych faktur sprzedaży. Dla uzasadnienia tego twierdzenia organ pierwszej instancji włączył do akt podatkowych dowody zgromadzone w innych sprawach podatkowych i karnych. Organ wskazał na akt oskarżenia z dnia [...] r. w sprawie [...], przeciwko między innymi J. Sz. oraz K. K. za udział w grupie przestępczej, mającej na celu popełnianie przestępstw, w szczególności polegających na dokonywaniu oszustw na szkodę Skarbu Państwa i doprowadzeniu do uszczuplenia należności publicznoprawnej wielkiej wartości, poprzez wprowadzenie właściwego organu podatkowego w błąd co do zaistnienia transakcji obrotu paliwem w postaci oleju napędowego oraz poprzez poświadczenie nieprawdy w dokumentach księgowych w postaci faktur VAT wystawianych przez B., F. Spółkę z o.o., Spółkę G., A. Sp. z o.o.
Organ wskazał na zeznania J. Sz. - właściciela B.., przesłuchanego w charakterze podejrzanego, który wyjaśnił m.in. że cała jego działalność była fikcją, a on miał świadomość, że jest "słupem". J. Sz. powiedział, że nie wiedział skąd paliwo pochodzi, ani gdzie jest sprzedawane oraz, że domyślał się, iż całym mózgiem działalności związanej z paliwami i fakturami był A. K..
Zgodnie z protokołem z rozprawy w Sądzie Rejonowym dla Ł.-Ś. [...]z dnia [...]r. oskarżony J. Sz. złożył wniosek o dobrowolnym poddaniu się karze.
Uzasadniając fikcyjność faktur firmy A., organ wskazał na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. W. z dnia [...]r., z którego wynika, że w firmie tej nie przeprowadzono kontroli podatkowej, ponieważ lokal wskazany jako siedziba spółki był zamknięty, a wezwania kierowane do miejsca zamieszkania jej Prezesa wracały z adnotacją "adresat nieobecny". Spółka A. nie dokonała zgłoszenia obowiązku podatkowego w zakresie podatku akcyzowego i z tego tytułu nie dokonała wpłat tego podatku. Organ odwołał się do zeznań D. G. przesłuchanego w charakterze świadka w dniu [...] r. oraz S. R. (Prezesa spółki H.) z dnia [...] r., z których wynika, że przez spółkę A. przechodziły jedynie dokumenty.
Organ wskazał również na zeznania K. Ch, z których wynika, że na zlecenie A. K. wypisywała faktury w imieniu firm A. i Sz..
Natomiast A. M. przesłuchany w charakterze świadka w dniu [...]r. w Urzędzie Skarbowym w S., zeznał m.in., że w latach 2003-2005 był zatrudniony w charakterze kierowcy w firmie "C.", której właścicielami byli A. K. i U. G.. Powiedział, że dostarczał paliwo do firm z S. i okolic, a także pośredniczył w przekazywaniu faktur VAT m. in. od firm "D.", "E.", "A." i F.H. Sz.. Podczas dostawy paliwa wystawiał dokumenty WZ w dwóch egzemplarzach, jeden dla klienta, a drugi oddawał A. K. wraz z gotówką.
Zdaniem organu zaliczenie opisanych transakcji do kosztów uzyskania przychodów byłoby zalegalizowaniem w obrocie gospodarczym paliwa wprowadzonego na rynek poza prawem. Dla potwierdzenia słuszności swojego stanowiska organ powołał się na wyroki sadów administracyjnych.
Na podstawie art. 193 § 2 i § 4 Ordynacji podatkowej organ stwierdził nierzetelność ksiąg podatnika w części dotyczącej kosztów uzyskania przychodów i nie uznał ich za dowód w postępowaniu podatkowym. Na podstawie art. 23 § 3 Ordynacji podatkowej organ odstąpił od zastosowania metod szacowania w celu określenia podstawy opodatkowania.
Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. przez pełnomocnika W. Z. i A. Z., który zarzucił organowi naruszenia:
- art. 22 ust 1 u.p.d.o.f., poprzez niezaliczenie do kosztów uzyskania przychodu wydatków strony na zakup paliwa w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, która z tego tytułu przyniosła dochód podlegający opodatkowaniu,
- art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez nieustalenie rzeczywistego stanu faktycznego spawy,
- art. 193 § 1 i § 2 oraz § 4 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że księgi handlowe skarżącego są nierzetelne,
- art. 200 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o uzupełnienie materiału dowodowego o dokumenty urzędowe znajdujące się w aktach innych postępowań, zgłoszone w odpowiedzi na wezwanie z dnia 30 marca 2010 r. do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, doręczone pełnomocnikowi w dniu 10 kwietnia 2010 r.; wniosek dowodowy został wysłany listem poleconym w dniu 26 kwietnia 2010 r., tj. w terminie 7 dni od otrzymania wezwania,
- art. 210 ust.1 pkt. 6 Ordynacji podatkowej przez niewyjaśnienie i nieuzasadnienie istotnych elementów stanu faktycznego:
• jaki był obieg paliwa między przedsiębiorcami i czy wskazane czynności zostały odzwierciedlone w ich dokumentacji podatkowej,
• jakie były okoliczności zakupu paliwa przez podatnika, czy wydatek na paliwo był poniesiony w celu uzyskania przychodu i czy przychody z działalności gospodarczej zostały opodatkowane.
Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz przeprowadzenie dowodów z dokumentów urzędowych:
- postanowienia Prokuratury Okręgowej w S. - [...] z [...] r. o umorzeniu postępowania oraz utrzymującego go w mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Z. W. z [...] r. w sprawie [...]- na okoliczność dokonywania czynności sprzedaży paliwa przez J. Sz..
W uzasadnieniu skarżący odwołał się do słownikowej definicji pojęcia "poniesienie" i stwierdził, że koszt poniesiony będzie takim kosztem, którym podmiot jest obarczany, obciążany. Skoro podatnik osiąga przychody, to w tym celu może ponieść koszty.
Skarżący zarzucił, że organy nie ustaliły, czy zakwestionowane faktury zakupu zostały ujęte w dokumentacji podmiotów sprzedających paliwo.
Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja nie zawiera w zasadzie żadnego prawidłowego uzasadnienia faktycznego. Organ cytuje w niej jedynie fragmenty protokołów przesłuchań dokonanych przez inne podmioty, głównie w postępowaniach karnych. Oznacza to, że organ podatkowy nie zetknął się w sposób bezpośredni z większością materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przez co podatnik nie może odnieść się do uzasadnienia faktycznego.
W ocenie skarżącego organ nie przeanalizował cywilistycznego aspektu obrotu paliwem, gdyż do przeniesienia własności rzeczy ruchomej oznaczonej co do gatunku, wystarczy, że zostanie ona objęta w posiadanie. Przeniesienie posiadania możliwe jest poprzez wydanie dokumentów służących do rozporządzania rzeczą, np. wystawienie faktury.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że w sprawie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony (art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej).
Zaskarżona decyzja dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 rok i została wydana w dniu 28 kwietnia 2010 r., tj. po upływie pięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie ustosunkował się do tej kwestii, jednak w aktach podatkowych znajduje się pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., z dnia 23 czerwca 2010 r., do którego załączono tytuł wykonawczy oraz protokół zajęcia i odbioru ruchomości – oba dokumenty z dnia 28 grudnia 2009 r. i oba podpisane przez W. Z..
Zgodnie z art. 1a pkt 12 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.). powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", środkiem egzekucyjnym, jest m.in. egzekucja z pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, renty, emerytury, rachunków bankowych, z papierów wartościowych, z weksla, z ruchomości i nieruchomości.
Podstawę do zastosowania środków egzekucyjnych stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego, albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu (art. 67 u.p.e.a.). Powiadomienie podatnika o zastosowanym środku egzekucyjnym poprzez doręczenie mu jednego z tych dokumentów - skutkuje przerwą biegu terminu przedawnienia.
Oznacza to, że doręczenie podatnikowi protokołu zajęcia i odbioru ruchomości (jak w rozpoznawanej sprawie) jest wystarczającym dowodem na przerwanie biegu terminu przedawnienia. W protokole zajęcia z dnia 28 grudnia 2009 r., widnieje podpis W. Z., co oznacza, że strona została powiadomiona o wszczęciu egzekucji z ruchomości, przez co doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia.
Podpis jednego z małżonków wspólnie opodatkowanych wywołuje skutek prawny również wobec drugiego małżonka, gdyż na podstawie art. 133 § 3 Ordynacji podatkowej w przypadku, o którym mowa w art. 92 § 3, jedną stroną postępowania są małżonkowie i każdy z nich jest uprawniony do działania w imieniu obojga. Zgodnie z w art. 92 § 3 małżonkowie wspólnie opodatkowani na podstawie odrębnych przepisów ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe oraz solidarna jest ich wierzytelność o zwrot nadpłaty podatku.
W myśl art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. w wersji obowiązującej w 2003 r. kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.
Zgodnie z wykładnią gramatyczną omawianego przepisu podatnik ma możliwość odliczenia wszelkich wydatków, pod warunkiem wykazania, że:
1) są one bezpośrednio związane z prowadzoną działalnością gospodarczą,
2) poniesienie kosztów ma lub może mieć bezpośredni wpływ na wielkość osiągniętego przychodu,
3) podatnik faktycznie został obarczony ciężarem ekonomicznym kosztów,
4) podatnik udowodnił ich poniesienie.
Jak wynika z treści decyzji obu instancji spełnienie trzech pierwszych warunków nie jest kwestionowane przez organy, które nie miały wątpliwości, że skarżący dokonał zakupu paliwa w ilościach i cenie wskazanych na spornych fakturach. Nie kwestionowały także i tego, że poczynione zakupy nastąpiły w celu osiągnięcia przychodu. Odmowa uwzględnienia przedmiotowych wydatków spowodowana była wyłącznie ich nieprawidłowym udokumentowaniem.
Na podstawie licznie zgromadzonych dowodów, pochodzących przede wszystkim z innych postępowań, organy wykazały, że Spółka z o.o. A. i B. w rzeczywistości nie zajmowały się obrotem paliwem, gdyż faktycznym dysponentem tego towaru był A. K.. Potwierdzają to zeznania wielu świadków, np. A. M. – jego kierowcy, czy K. Ch.
Sąd podziela zastrzeżenia organów co do autentyczności zakwestionowanych faktur - skoro wadliwie wskazują osobę sprzedawcy, to w konsekwencji oznacza, że nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Ta konstatacja, mająca zasadnicze znaczenie w kwestii braku prawa do odliczenia podatku naliczonego, z uwagi na specyficzną i rygorystyczną regulację dotyczącą podatku VAT, nie jest jednak wystarczająca dla zanegowania możliwości uznania za koszty uzyskania przychodu wydatków wyszczególnionych na tych fakturach w podatku dochodowym. Treść faktury ma szczególne i decydujące znaczenie w podatku od towarów i usług, zaś w podatku dochodowym od osób fizycznych, z braku takiej regulacji, równoprawne pozostają wszelkie środki dowodowe. Nie można skutecznie przenosić regulacji specyficznych dla jednego podatku do postępowania dotyczącego innego podatku, uregulowanego w odmienny sposób, w innej ustawie. Stwierdzenie, że dana faktura nie daje prawa do odliczenia VAT, z uwagi na brak tożsamości między rzeczywistym sprzedawcą a podmiotem wskazanym w fakturze, nie oznacza jeszcze, że wydatek opisany w tej fakturze nie zaistniał w rzeczywistości i w konsekwencji nie może być kosztem uzyskania przychodu. O tym, czy dany wydatek jest kosztem uzyskania przychodu decyduje treść art. 22 ust.1 oraz 23 ust.1 u.p.d.o.f. Samo ujawnienie wadliwości dokumentu księgowego nie daje automatycznie podstaw do eliminacji określonego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu. Zakwestionowanie takiego wydatku wymaga bowiem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do faktu wystąpienia zdarzenia gospodarczego oraz przyczyn wadliwości dokumentu księgowego.
Podobne stanowisko zajął WSA w Warszawie w wyroku z dnia 27 kwietnia 2004 r., III SA 3041/02, niepubl.), wskazując, że wydatki faktycznie poczynione, a jedynie wadliwie, czy też w sposób niepełny udokumentowane, nie mogą być tylko z tego powodu w całości pominięte przy określaniu podstawy opodatkowania, jeżeli mogą być one udowodnione innym środkami dowodowymi zasługującymi na wiarę, chyba że przepis prawa podatkowego przewiduje określony sposób dokumentowania wydatków.
Również WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 1 kwietnia 2009 r., I SA/Bk 584/08, LEX nr 493632, stwierdził, że sama wadliwość dowodu księgowego nie niweczy wydatku, jako kosztu uzyskania przychodu, gdyż w takiej sytuacji podatnik może wszelkimi innymi dowodami wykazywać, że dany wydatek nastąpił i koszt został poniesiony. Dopiero brak danych niezbędnych do określenia podstawy opodatkowania uzasadnia oszacowanie, co oznacza, że chodzi o brak danych koniecznych i nieodzownych ale dotyczących wysokości poniesionych wydatków a nie co do samego faktu poniesienia wydatku, gdyż tego faktu z natury oszacować się nie można.
Na 18. i 19. stronie decyzji pierwszej instancji oraz 5. stronie zaskarżonej decyzji organy wskazały na dowód z przesłuchania skarżącego podczas kontroli podatkowej w 2008 r., z którego wynika, że W. Z. rzeczywiście kupował paliwo i płacił za nie, co nie zostało zakwestionowane. Wprawdzie organy nie wyraziły wprost swojej oceny tego dowodu, lecz przyjmując wskazany stan faktyczny, w tym zwłaszcza fakt, że do zawarcia transakcji oraz zapłaty za paliwo dochodziło, stwierdziły, niejako konkludentnie, że owe zeznania skarżącego uwzględniają. Co do zasady prawdziwość tych zeznań potwierdza zresztą dowód z przesłuchania A. M., u którego skarżący zamawiał paliwo. Świadek ten wskazuje również na dokumenty WZ, na których kwitował odebraną gotówkę, stanowiącą zapłatę za sprzedaż paliwa. Oryginał tych dokumentów zostawiał klientowi, zaś kopię dostarczał A.owi K., co może oznaczać, że faktycznym sprzedawcą paliwa był A. K.. Wersję tę potwierdził również sam skarżący, który oświadczył, że paliwo nabywał od firmy "C." A. K.. Podkreślić należy przy tym, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby A. K. nie miał prawa do rozporządzenia tym towarem, wynika natomiast, że sprzedawał go przez inne podstawione osoby, w celu dokonania oszustw podatkowych.
Dowód z przesłuchania A. M. ma bardzo istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jednak organy nie poświęcają mu należytej uwagi. Gdyby bowiem uznać, że sprzedawcą towaru w istocie był A. K., to oznacza, że zakwestionowane transakcje mogą zostać zidentyfikowane pod względem podmiotowym. Szczegółowej oceny wymaga natomiast kwestia wysokości zapłaty za nabyty towar, wskazana w spornych fakturach, prowadząca do ustalenia rzeczywistej wysokości kosztów poniesionych przez skarżącego w związku z nabyciem paliwa w badanym roku. Do przeanalizowania wartości wskazanych w zakwestionowanych fakturach lub ewentualnie w innych dowodach, zobowiązany będzie organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Podkreślić należy przy tym, że organy obu instancji nie zakwestionowały tej części księgi podatkowej skarżącego, która obrazuje jego przychody. A skoro skarżący osiągnął zadeklarowane przychody świadcząc usługi transportowe, to musiał zużyć paliwo, również to, którego zakup zaewidencjonował jako pochodzący od Spółki A. oraz B..
Istotne znaczenie w sprawie ma również dowód wnioskowany przez stronę, który został zgłoszony w ramach wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Dowód ten nie został oceniony przez organ odwoławczy, chociaż pismo zawierające taki wniosek zostało nadane w urzędzie pocztowym w terminie 7 dni od daty zawiadomienia strony, dokonanego w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej.
Z dowodu tego, stanowiącego pismo Prokuratora Prokuratury Okręgowej w S., wynika, że postępowanie w sprawie ustalenia sposobu i okoliczności w jakich odbiorcy paliwa weszli w posiadanie fikcyjnych faktur wystawionych przez J. Sz. - zostało umorzone. W uzasadnieniu postanowienia w tym przedmiocie wskazano, że wyszczególnione w fakturach transakcje zakupu paliwa miały miejsca, a ilość i cena odpowiadały wartościom uwidocznionym na tych fakturach. Śledztwo nie wykazało po stronie osób dokonujących zakupu, świadomości co do nieprawdziwości dokumentów, na podstawie których zakupiono paliwo.
Oceniając załączony dowód należy stwierdzić przede wszystkim, że stanowi on potwierdzenie fikcyjności faktur wystawianych przez J. Sz., ale jednocześnie pismo to potwierdza, że czynności sprzedaży opisane w tych fakturach miały miejsce zarówno co do ilości towaru, jak i dokonanej zapłaty, chociaż sprzedawcą paliwa nie był J. Sz..
W tej sytuacji należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia art. 200 Ordynacji podatkowej, a także zasad: zupełności postępowania podatkowego (art. 187 Ordynacji podatkowej) oraz swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej) w zw. z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.
Sąd podziela stanowisko organów, że Ordynacja podatkowa nie przyjęła zasady bezpośredniości w postępowaniu dowodowym, o czym świadczy treść art. 181. Organ podatkowy może bowiem wykorzystać dowodowo również materiały zgromadzone w innych postępowaniach, w tym zarówno podatkowych, jak i administracyjnych oraz karnych albo w postępowaniach w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Żądanie powtórzenia w postępowaniu podatkowym dowodu z przesłuchania świadka, uprzednio przesłuchanego w postępowaniu karnym, dla zrealizowania zasady czynnego udziału strony w tym przesłuchaniu z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej i zadośćuczynienia żądaniu strony przeprowadzenia dowodu z art. 188 Ordynacji podatkowej jest uzasadnione tylko wówczas, gdy strona ta wskaże na konkretne istotne okoliczności faktyczne, niezbędne do wyjaśnienia lub sprzeczności w tych zeznaniach w porównaniu z dotychczasowym zebranym materiałem dowodowym (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2007 r., II FSK 110/07, niepubl.).
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że niezasadny jest zarzut strony dotyczący oparcia rozstrzygnięcia na dowodach zgromadzonych w innych postępowaniach. Nie oznacza to jednak, że stanowisko organu jest trafne, tym bardziej, że organ nie dokonał oceny istotnego wniosku dowodowego strony, zgłoszonego w ustawowym terminie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany będzie do przeanalizowania wydatków skarżącego na zakup paliwa pod kątem możliwości zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodu, z uwzględnieniem wniosku dowodowego strony oraz wykładni prawa dokonanej przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Z powyższych względów, na podstawie art. 106 § 3, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200 i 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami) Sąd orzekł jak w sentencji.
Sz.Ch.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło