II OSK 486/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA del. Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant: Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1533/10 w sprawie ze skargi Z. P. T. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz Z. P. T. kwotę 150 (słownie: sto pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. II OSK 486/11 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 25 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Z. T., uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2008 r. oraz poprzedzająca ją decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia [...] sierpnia 2008 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku, działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, cofnął Z. T. pozwolenie na broń palną myśliwską. Organ wyjaśnił, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku zainteresowany został uznany winnym popełnienia czynu z art. 178a § 1 kk, a zatem w świetle przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, zaistniała podstawa do cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską, gdyż Z. T. należy do kręgu osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Organ przyjął, że osoby prowadzące pojazdy mechaniczne w ruchu drogowym pod wpływem alkoholu nie dają rękojmi posiadania i używania broni zgodnie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Komendant podał przy tym, że skarżący w latach [...] był karany czterema mandatami karnymi za wykroczenia w ruchu drogowym, co – w jego przekonaniu – stanowi dodatkową okoliczność, potwierdzającą nieprzestrzeganie przez skarżącego przepisów prawa. Oceny tej – zdaniem organu – nie zmieniają ani pozytywne opinie o zainteresowanym: w miejscu zamieszkania i w Kole Łowieckim, do którego należy, ani fakt prawidłowego przechowywania broni czy też okoliczność, że w chwili popełnienia przestępstwa nie miał przy sobie broni. W odwołaniu od powyższej decyzji Z. T. podniósł, że prowadzenie pojazdu po spożyciu alkoholu, za co został skazany, miało charakter incydentalny, wymuszony okolicznościami, które Sąd wydający wyrok uwzględnił. Ustawa o broni i amunicji nie wprowadza swoistego automatyzmu, polegającego na cofaniu pozwolenia na broń w każdym przypadku, kiedy dochodzi do prawomocnego skazania. Arbitralne podejście organu administracji do kwestii samego skazania za popełniony czyn, bez dostrzeżenia postawy osoby zainteresowanej, jaką prezentuje zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym, godzi nie tylko w interes indywidualny, ale i społeczny, zważywszy że polując, odwołujący się zapobiegał w znacznym stopniu wyrządzaniu szkód w rolnictwie przez zwierzynę łowną. Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Komendant Główny Policji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji wyjaśnił, że w zakresie ustalania przesłanek faktycznych i prawnych istotnych dla przyznania lub zachowania szczególnego uprawnienia, jakim jest prawo do posiadania broni, prawomocny wyrok sądu, potwierdzający fakt popełnienia przestępstwa, wiąże organy Policji w postępowaniu administracyjnym. Wobec tego, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo z art. 178a § 1 kk, tj. za czyn o wysokim stopniu szkodliwości społecznej, stwarzający zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, zasadnym jest cofnięcie pozwolenia na broń palną myśliwską. Po rozpoznaniu skargi na powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 2 lutego 2009 r., VI SA/Wa 2387/08, oddalił skargę Z. T., podzielając stanowisko organów Policji. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 14 lipca 2010 r., II OSK 1087/09 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po ponownym rozpoznaniu skargi, mając na uwadze art. 190 p.p.s.a., uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd i instancji, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2010 r., wskazał, że obawa organu Policji, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, że osoba może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, musi wynikać z całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, ocenianej tylko indywidualnie, nie zaś jedynie z samego faktu skazania jej prawomocnym wyrokiem Sądu, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Jakkolwiek skarżący został skazany za czyn z art. 178a § 1 kk na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres dwóch lat, to jednak – w świetle przywołanego wyroku – nie jest to przesłanka, która sama w sobie determinuje rozstrzygnięcie organu Policji. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., akt II OPS 4/09 zajęto stanowisko jednoznaczne, że osoba skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie takiej osobie pozwolenia na broń na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. Czyn skarżącego jest kwalifikowany jako przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a zatem nie jest to przestępstwo, które w sposób bezpośredni skierowane jest przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Ustawodawca mocą przepisów prawa przesądził, iż osoby skazane prawomocnie za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu należą do kategorii osób, które stwarzają obawę, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co oznacza, że w tych przypadkach organ może oprzeć się na prawomocnym wyroku skazującym, bez konieczności prowadzenia dalszej oceny. Jednak co do innych osób, które były skazane, ale nie za przestępstwa wymienione w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji (zdrowie, życie, mienie) organ musi szczegółowo analizować i uzasadnić istnienie takich obaw na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, wszak każda taka sprawa wymaga indywidualnego, wnikliwego rozpoznania przez organ. Dlatego też, konieczne jest, aby orzekające organy Policji zbadały cały materiał dowodowy pod kątem stosowanych norm prawa materialnego, czego w prowadzonym postępowaniu nie uczyniły. Sąd I instancji stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym zebrane dowody nie zostały w sposób prawidłowy ocenione w aspekcie przesłanek z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Skoro bowiem skarżący został skazany za przestępstwo inne, niż przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, ocena dowodów w postaci opinii dotyczących osoby skarżącego, jego charakteru, zachowania i ewentualnych nałogów lub ich braku winna mieć podstawowe znaczenie w sprawie, przy jednoczesnym uwzględnieniu takich okoliczności, jak: prawidłowe posługiwanie się bronią czy prawidłowe jej przechowywanie. Organ Policji odmówił skarżącemu dopuszczenia dowodów na okoliczność: posługiwania się bronią, przeciwdziałania szkodom rolniczym przez zwierzęta leśne czy problemów alkoholowych. Stwierdził natomiast brak dotychczasowych zastrzeżeń co do posługiwania się bronią, sam przyznał jego aktywność myśliwską, jak również sam stwierdził brak problemów alkoholowych, jednak z przytoczonych okoliczności organ nie wyprowadził wniosków na korzyść skarżącego. Sąd podkreślił ponadto, iż oceniając postawę skarżącego, nie można w świetle art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji powoływać się na fakt popełnienia przez skarżącego wykroczeń w ruchu drogowym, które nie stanowią podstawy prawnej do cofnięcia pozwolenia na broń, gdyż tylko popełnienie przestępstwa może stanowić taką podstawę. Zdaniem Sądu I instancji w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa i uchybienia te nie pozostają bez wpływu na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uchybienia obu podjętych w sprawie decyzji. W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Komendant Główny Policji podniósł zarzut naruszenia: 1) prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wobec strony – sprawcy przestępstwa – nie zachodzi uzasadniona obawa, że taka osoba może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, gdy tymczasem wymieniony czyn wskazuje na zaistnienie takiej obawy; 2) przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 kpa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że organy Policji nie rozważyły wszystkich istotnych okoliczności zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 kpa i nie dokonały wszechstronnej oceny materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, iż z treści art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wynika, że prawomocne skazanie osoby posiadającej pozwolenie na broń za jedno z przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy nakazuje uznać taką osobę za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego i obliguje organy Policji do cofnięcia pozwolenia na broń. Bezspornym jest, że skarżący został skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, a dodatkowo zachowanie strony w chwili zatrzymania (próba ucieczki, kierowania wobec funkcjonariuszy słów mogących uchodzić za groźby) wskazują jednoznacznie na zaistnienie obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Dodatkowo o postawie skarżącego wobec prawa świadczy fakt popełnienia w latach [...] wykroczeń w ruchu drogowym. Zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji wyjątkowo łagodnie potraktował skarżącego, gdyż nie odniósł się do podkreślanych przez organ powyższych okoliczności. Mimo że przestępstwo, jakiego dopuścił się skarżący nie zostało wyraźnie wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, to przedmiotem ochrony tego przepisu jest ochrona życia i zdrowia innych uczestników ruchu drogowego. Fakt, że skarżący dokonał przestępstwa w stanie nietrzeźwości oznacza, że po spożyciu alkoholu traci umiejętność racjonalnego kierowania swoim działaniem. Ponadto organ stwierdził, że zbadał wszystkie okoliczności faktyczne oraz przeprowadził wszystkie dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, dokonał jedynie ich odmiennej oceny. Organ nie dopuścił się obrazy zasady swobodnej oceny dowodów, oparł się bowiem na wszystkich zgromadzonych dowodach, co znalazło odzwierciedlenie z uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podnosząc takie argumenty w ramach podstaw kasacyjnych organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostawała natomiast zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa. Skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, jednak żaden z nich nie może wywołać oczekiwanego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawa cofnięcia Z. T. pozwolenia na broń była już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Poza sporem pozostaje bowiem fakt, iż wyrokiem z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1087/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 2387/08, którym Sąd I instancji oddalił skargę Z. T. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2008 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. W powołanym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił ocenę prawną w zakresie zastosowania art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn.: Dz.U. z 2004 r., Nr 525 z późn. zm.) w przypadku skazania za przestępstwo określone w art. 178a § 1 kk, tj. za prowadzenie pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w przedmiotowej sprawie wyłączną przesłanką cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń myśliwską był fakt skazania go prawomocnym wyrokiem karnym Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia [...] października 2006 r. za prowadzenie samochodu osobowego w stanie nietrzeźwości, podczas gdy wśród przestępstw z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie wymienia się prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości. Czyn ten ustawodawca zaliczył do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a nie przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. W konsekwencji Sąd stwierdził, że w przypadku skarżącego, który jest co prawda osobą skazaną, ale nie za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, decyzja o cofnięciu pozwolenia na broń musi być poprzedzona szczegółową analizą i uzasadniać istnienie obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego w oparciu o całokształt zebranego materiału dowodowego. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zarówno decyzja, jak i wyrok Sądu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania oraz z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie a także naruszenie przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 kpa przez brak rozważenia i oceny całego materiału dowodowego. Naruszenia przepisów kpa Naczelny Sąd Administracyjny upatrywał przy tym m.in. w odmowie dopuszczenia dowodów zgłaszanych przez skarżącego czy nieuwzględnienia przedstawianych przez skarżącego okoliczności na jego korzyść Analiza uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2010 r. prowadzi do wniosku, że mimo uchylenia jedynie wyroku Sądu I instancji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uwagi i rozważania poczynione przez Sąd odnoszą się bezpośrednio nie tylko do wyroku Sądu I instancji, ale również do decyzji administracyjnych wydanych przez organy Policji. Zgodnie zaś z art. 190 zd. pierwsze p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 marca 2009 r., II GSK 830/08 przywołana norma wprost wskazuje na ograniczenie swobody (także w rozumieniu art. 134 p.p.s.a.) sądu I instancji przy wydawaniu nowego orzeczenia. W jego konsekwencji natomiast - zgodnie z regulacją zawartą w zdaniu drugim ww. artykułu - skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy nie można oprzeć na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że podstawy skargi kasacyjnej sformułowane z naruszeniem ww. przepisu obligują sąd kasacyjny do uznania ich za nieusprawiedliwione. Merytoryczne rozpoznanie takich podstaw kasacyjnych w istocie sprowadzałoby się do oceny ich zgodności z wykładnią prawa ustaloną już w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przypomnienia natomiast wymaga, iż wykładnia prawa, o której mowa w zdaniu pierwszym art. 190 p.p.s.a., wiąże w sprawie nie tylko sąd I instancji, ale także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od wyroku wydanego w tej sprawie po ponownym jej rozpoznaniu. W konsekwencji w tego typu sprawach rozważenie zasadności podstaw, na których oparto skargę kasacyjną wymaga przede wszystkim zbadania, czy podstawy kasacyjne nie uchybiają zakazowi przewidzianemu w art. 190 p.p.s.a. Analiza skargi kasacyjnej dokonana z uwzględnieniem powyższych rozważań uprawnia do stwierdzenia, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 kpa uchybiają zakazowi wyprowadzonemu z art. 190 zd. drugie p.p.s.a., a argumenty formułowane przez jej autora sprowadzają się do polemiki ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w prawomocnym wyroku z dnia 14 lipca 2010 r., II OSK 1087/09. Stąd też zgłoszone zarzuty skargi kasacyjnej, jako pozostające w sprzeczności z oceną dokonaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2010 r., muszą zostać uznane za nieuzasadnione. Wyjaśnienia wymaga, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznający sprawę, działając na podstawie i w granicach prawa, a w szczególności z poszanowaniem art. 190 zd. pierwsze p.p.s.a., nie mógł dokonać wykładni znajdujących zastosowanie przepisów w sposób odmienny niż to wynikało z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2010 r. Nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa przez sąd, któremu sprawa została przekazana lub jego przekonania o możliwości niezgodności dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny z obowiązującym prawem, dla sądu rozpatrującego sprawę ponownie, zapatrywania prawne wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny mają moc wiążącą. Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 190 zd. 1 p.p.s.a. dotyczyć może tylko dwóch sytuacji: po pierwsze - gdy nastąpi zmiana stanu faktycznego, po drugie - gdy po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny, a przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd I instancji, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania zmianie ulegnie stan prawny bądź też zostanie podjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwała, w której wyrażona zostanie odmienna wykładnia prawa od przyjętej w wyroku wydanym w tej sprawie w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej. W takim przypadku moc wiążącą będzie miała wykładnia wynikająca z uchwały. Jako że żadna z przedstawionych sytuacji nie wystąpiła, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uprawniony i zarazem zobowiązany był do podjęcia rozstrzygnięcia jak w zaskarżonym wyroku. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, to na mocy art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. jak w pkt 2.