I SA/Sz 783/10
WyrokWSA w Szczecinie2010-11-25
Skład orzekający: Marian Jaździński, Zygmunt Chorzępa, Marzena Kowalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wznowić postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną na podstawie nowych dowodów i okoliczności, które istniały już w dacie wydania decyzji ostatecznej, ale nie były znane organowi z powodu zaniedbania lub powierzchownej oceny materiału dowodowego w postępowaniu zwykłym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. jest niedopuszczalne, jeśli nowe okoliczności lub dowody, na które powołuje się organ, istniały już przed wydaniem decyzji ostatecznej, ale nie były znane organowi z powodu zaniedbania lub powierzchownej oceny materiału dowodowego w postępowaniu zwykłym. Postępowanie wznowieniowe nie może służyć korygowaniu błędów popełnionych w postępowaniu zwykłym. Organ jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu sądu administracyjnego, chyba że nastąpiła zmiana stanu prawnego lub istotna zmiana okoliczności faktycznych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która uchyliła poprzednią decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich za 2004 r. po wznowieniu postępowania. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie poprzedniego wyroku WSA oraz art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez wznowienie postępowania mimo braku podstaw. Sąd rozpoznał kwestię, czy organ prawidłowo wznowił postępowanie na podstawie nowych dowodów i okoliczności.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Protokolant Anna Świątek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej A.A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Zaskarżoną decyzją z dnia[...] . Nr [...] Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, uchylił decyzję Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia[...] . Nr [...] wydaną po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] przyznającej A. A. płatności bezpośrednie za 2004 r. w części odnoszącej się do odmowy przyznania płatności bezpośrednich i orzeczenia o sankcji oraz orzekł o odmowie przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej za 2004 r. W ten sposób organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części odnoszącej się do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ podejmował próbę wznowienia postępowania, a także próbę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] r.
Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Sz 1358/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r.
Nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wydaną w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] r. - uznając, że nie można nowego dowodu – pozwu A.A skierowanego do Sądu Rejonowego Sądu Pracy przeciwko I. K. o zapłatę za wykonanie prac na spornych działkach rolnych - uznać za istotny dla sprawy. Sam bowiem pozew nie zawierał treści dotyczących przedmiotu sprawy a nieznanych organowi, a jedynie stanowisko A.A. które ułatwiło organowi dokonanie odmiennej oceny materiału dowodowego sprawy zgromadzonego przed wydaniem decyzji ostatecznej.
Wyrokiem zaś z dnia 20 maja 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 99/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. Nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdzające nieważność decyzji ostatecznej z dnia [...] r. Sąd wskazał, że stwierdzanie takiej wady nie może być poprzedzone prowadzeniem ponownej analizy i kontroli ustaleń organu jak w postępowaniu odwoławczym. To ma być oczywistość błędu. Ustalenia organu, iż w dacie jej wydania tj.[...] . doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez przyjęcie zaistnienia przesłanki posiadania gruntu rolnego przez skarżącą wbrew oczywistym dowodom jakim było pełnomocnictwo udzielone przez I. K. z października 2003r. i jej oświadczenie z czerwca 2004r. nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Przyznanie tym dowodom charakteru oczywistości wypływających z nich faktów, jednoznaczności oświadczenia i pełnej wiarygodności w oderwaniu od pozostałych oświadczeń tej samej osoby i w oderwaniu od innych dowodów nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał, że przyjęcie przez organ, iż te oświadczenia w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzały wykonywanie prac rolnych na spornych działkach przez skarżącą na zlecenie i koszt tej pierwszej nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale. Nie daje też podstawy do przyjęcia, że źródłem wadliwości decyzji jest ponad wszelką wątpliwość nieprawidłowa treść ustaleń merytorycznych w stadium rozpoznawczym postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej w skrócie kpa tj. wskazując na treść oświadczenia złożonego w dniu 2 października 2008 r. przez M. M. oraz to, że w dniu 7 października 2008 r. organ wszedł w posiadanie dokumentu w postaci protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] r. z przekazania nieruchomości rolnej zabudowanej położonej w M., sporządzonego pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych Oddziałem Terenowym w S.Jednostką Zasobu w Ł. a osobami trzecimi (I. K. i M. M.), które to okoliczności łącznie miały stanowić dowód na to, że A. A. nie była posiadaczem gruntów rolnych objętych wnioskiem o dopłaty a następnie orzekł o odmowie przyznania płatności bezpośrednich za 2004 r. i nałożył sankcje, którą to decyzję Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dnia [...] r. Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w części odnoszącej się do odmowy przyznania płatności bezpośrednich za 2004 r. i orzeczenia sankcji oraz orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...] r. i odmowie przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej za 2004 r. W ten sposób organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części odnoszącej się do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r.
Decyzję organu odwoławczego uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Sz 963/09. Sąd nie podzielił stanowiska organu zarówno co do tego, że istotnie wyszły na jaw nowe okoliczności i dowody jak i co do tego, że zarówno protokół zdawczo – odbiorczy z dnia [...] jak i oświadczenie M. M. miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W ponownej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że co prawda w postanowieniu
o wznowieniu postępowania z dnia [...] r. wskazane były okoliczności, to jednak, postanowienie to nie zawęża granic postępowania tylko do wskazanej w nim podstawy wznowienia, a zatem przedmiotem badań i ustaleń w tym zakresie mogą być również wszystkie podstawy określone w art. 145 § 1 kpa. W związku z powyższym, jak wskazał dalej organ, przeprowadzono postępowanie dowodowe, w wyniku którego powzięto dodatkowe, nowe informacje o stanie faktycznym sprawy, których organ nie posiadał w dniu wydania decyzji ostatecznej.
Punktem wyjścia dla organu stały się wyjaśnienia G. H. złożone w toku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] r. oraz [...] r., na podstawie których organ uznał, że była ona faktycznym użytkownikiem działki
Nr [...] i części działki o numerze[...] o powierzchni [...] ha. Zeznania G.H. co do zakresu wykonanych przez nią na tych gruntach prac rolnych zostały, w ocenie tego organu, potwierdzone przez zeznania S. A. (męża producentki), M. M., przeprowadzone przez organ w dniach [...] r. oględziny działek oraz zdjęcia lotnicze terenu wykonane w kwietniu 2005 r. Dowody te stały się również podstawą do uznania przez organ, że działka ewidencyjna Nr [...] oraz części działki Nr [...] ha, nie kwalifikuje się do przyznania płatności bezpośrednich w związku z brakiem spełnienia wymogów wynikających z przepisów art. 143 b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003. Jednocześnie organ wskazał, że zeznania A. A. złożone w dniu [...] r. oraz G. H. złożone w dniu [...] r. potwierdziły, że część działki rolnej Nr [...] oznaczonej we wniosku symbolem J (łąka i pastwisko), nie spełniła definicji użytkowania rolniczego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik A.A. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając, że w związku z wydanymi decyzjami doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj.:
- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie p.ps.s.a., poprzez nieuwzględnienie wyroku WSA w Szczecinie z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Sz 963/09,
- art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., poprzez wznowienie postępowania pomimo braku podstaw,
- art. 7 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności,
- art. 8 K.p.a. poprzez wydanie decyzji, która poprzez swoją treść oraz jej uzasadnienie narusza zasadę pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa.
W skardze wskazano też na naruszenie art. 16 § 1 K.p.a. poprzez uchylenie, w trybie wznowienia postępowania, decyzji ostatecznej, pomimo braku przesłanek do wznowienia postępowania, art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niezrozpatrzenie w całości oraz w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i art. 80 K.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. pełnomocnik strony wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego wszczętego w sprawie usiłowania przez A. A. popełnienia przestępstwa, polegającego na złożeniu nierzetelnego oświadczenia w uzupełnieniu wniosku o przyznanie jej dopłat i tym samym wypłacenia jej na szkodę Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biuro Powiatowe w Ł. kwoty [...] zł. Jako dowód w sprawie pełnomocnik przedłożył kserokopię pisma Prokuratury Rejonowej w Ł. z dnia [...]
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawową kwestią dla rozpoznania sprawy jest problematyka związana ze wznowieniem postępowania, a w szczególności podstaw uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej jednolite płatności bezpośrednie na 2004 r. oraz trafność zastosowanej
w sprawie oceny wystąpienia przesłanek przez Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną w przepisach prawa procesowego art. 145 § 1 kpa.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją szczególną stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 kpa), zaś jej charakter wyklucza możliwość rozszerzającej interpretacji przepisów określających warunki jej zastosowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2008 r., I OSK 64/07, opubl. www.nsa.gov.pl). Tym bardziej dotyczy to sytuacji, w której wznowienie postępowania ma nastąpić z urzędu, w dodatku na niekorzyść obywatela. Wykładnia rozszerzająca nie dałaby się bowiem pogodzić w tym wypadku
z zasadą praworządności oraz zasadą słusznego interesu obywateli, wynikającymi z art. 7 kpa (zob. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2000 r., III SA 1454/99, ONSA 2001/3/123).
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie administracyjnym poglądem postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, bowiem nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego. Toczy się ono tylko w zakresie oceny czy zachodzą przesłanki określone w art. 145 § 1 kpa. Analiza treści art. 145 § 1 kpa prowadzi do wniosku, że postępowanie wznowieniowe nie może być poświęcone powtórnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Temu celowi służy bowiem postępowanie zwykłe, instancyjne, odwoławcze. Inne rozumienie celów tego postępowania stanowiłoby naruszenie zasady stałości decyzji, wyrażonej w art.16 kpa. Systemowe odczytanie art. 145 § 1 kpa w świetle art. 16 kpa może prowadzić tylko do wniosku, że zarzuty błędnego ustalenia stanu faktycznego nie mogą być rozpoznane w toku postępowania dotyczącego wznowienia postępowania, które jest postępowaniem nadzwyczajnym.
Podstawą prawną wznowienia w niniejszej sprawie był art. 145 § 1 pkt 5 kpa, bowiem w ocenie organu wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej nieznane organowi, który ją wydał oraz nowe dowody.
Ta nowa okoliczność to fakt, iż użytkownikiem faktycznym działki Nr [...] i części działki o numerze [...] o powierzchni [...] ha nie była A. A. a nadto że część działki rolnej Nr [...] oznaczona we wniosku symbolem J (łąka i pastwisko) nie spełniła definicji użytkowania rolniczego oraz że działka ewidencyjna Nr [...] oraz części działki Nr [...] o powierzchni [...] ha nie kwalifikuje się do przyznania płatności bezpośrednich w związku z brakiem spełnienia wymogów wynikających z przepisów art. 143 b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003.
Nowym dowodem zaś zeznanie G. H. złożone w dniu [...] r. oraz 15 kwietnia 2009 r. w toku rozprawy administracyjnej, oględziny działek przeprowadzone przez organ w dniach 9 i 12 czerwca 2009 r. oraz dokumenty - zdjęcia lotnicze działek wykonane w kwietniu 2005 r., zeznania A. A. z dnia [...] r.
Art. 145 § 1 pkt 5 kpa wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi.
"Ujawniony" warunek owych nowych okoliczności i dowodów należy odnieść do organu a nie strony. Oznacza to, że organ nimi nie dysponował i nie były one mu znane (E. Mzyk "Wznowienie postępowania administracyjnego", op. cit., s. 78).
Z powyższego wynika, iż nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi, mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia.
Jeśli jednak organ orzekający w postępowaniu zwykłym posiada wiedzę na temat potencjalnego dowodu, lecz zrezygnuje z jego przeprowadzenia, to nie można ujawnionych po wydaniu decyzji informacji, które mogły być potwierdzone takim dowodem kwalifikować z punktu widzenia przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa., jako nowych okoliczności faktycznych. Ocena właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu zwykłym, nie stanowi przedmiotu postępowania wznowieniowego.
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy Sąd nie podziela stanowiska organu zarówno co do tego, że wskazane przez niego okoliczności tj. fakt, iż użytkownikiem faktycznym działki Nr [...] i części działki o numerze [...] o powierzchni [...] ha nie była A. A. są nowe, jak i co do tego, że były to okoliczności nieistniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej.
Wskazać należy, że poprzedzająca zaskarżoną decyzję z dnia [...] r., decyzja tego organu z dnia [...] r. wydana we wznowionym postępowaniu w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r. była przedmiotem kontroli Sądu, który wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt I SA/Sz 963/09 uchylił decyzję organu z dnia [...] r., zawierając stosowną ocenę prawną.
Stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm.) zwanej dalej p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.
"W ocenie Sądu opartej na materiale dowodowym zebranym w aktach sprawy administracyjnej organy już wcześniej miały informacje o okolicznościach, które podały jako podstawę wznowienia postępowania. Podniosły bowiem okoliczność przekazania gruntu protokołem zdawczo-odbiorczym w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia[...] . przyznającej A. A. płatności bezpośrednie dla gruntów rolnych za 2004r. Wynika to z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2008r. W treści tego wyroku Sąd wskazał, że okoliczność przekazania gruntu w dniu 2 lipca 2004r. nie pozostaje w zgodności z zeznaniami świadków, którzy byli przesłuchiwani w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Powyżej podane okoliczności wskazują, że organy wiedziały o fakcie przekazania nieruchomości już przed wydaniem decyzji ostatecznej.
Sąd uznał, że co do oświadczenia M. M. z dnia[...] ., to okoliczności w nim wskazane były znane organom wcześniej – przy wydaniu decyzji ostatecznej - gdyż dysponowały dokumentem z dnia[...] ., w treści którego I. K. ustaliła z M. M., że w dniu[...] . przekazuje mu w użytkowanie swoją część nieruchomości a M. M. zobowiązał się działki przejąć w użytkowanie z tym dniem i opłacać podatek gruntowy oraz czynsz dzierżawny a zatem nie można uznać, że oświadczenie to wskazuje na " nowe okoliczności"."
Uznać należy zatem, że organ na etapie postępowania zwykłego posiadał wiedzę, że A. A. nie użytkowała rolniczo działek a pomimo to nie podjął się ustalenia stanu faktycznego sprawy, ustalenia obiektywnej prawdy warunkującej przyznanie płatności. Art. 153 p.p.s.a. nakazuje podporządkować się tej ocenie, która jest jednoznaczna co do braku "nowości" tejże okoliczności tj. fakt że A. A. nie była faktycznym użytkownikiem działek to tak organowi ponownie rozpoznającemu sprawę po rzeczonym wyroku jak i sądowi ponownie rozpoznającego sprawę. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną,
w przewidzianym do tego trybie – z takim przypadkiem nie mamy jednak do czynienia
w niniejszej sprawie.
Powoływanie się przez organ w tym zakresie na nowe dowody tj. zeznania G. H., A. A. nie mogą w tej sytuacji odnieść zamierzonego skutku. Organ mógłby powołać się na zeznania G. H. z dnia[...] . i[...] . oraz A. A. z dnia [...] tylko w sytuacji, gdyby okoliczność nie użytkowania działek przez A. A. była nieznana organowi przed wydaniem decyzji ostatecznej. Po pierwsze bowiem użyte w art. 145 § 1 pkt 5 kpa sformułowanie "wyjdą na jaw" oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, a więc chwila udostępnienia ich organowi. Z kolei łącznik "lub" wskazuje na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania. Jeżeli więc dany dowód nie istniał w dniu wydania decyzji, gdyż został sporządzony w okresie późniejszym, to jednak wynikająca z tego dowodu okoliczność mogła istnieć we wspomnianym dniu i może uzasadniać wznowienie postępowania gdy nie była znana organowi. Z takim przypadkiem nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie – vide wyroki WSA w Szczecinie z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Sz 963/09 oraz z dnia 11 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Sz 1358/06.
Uznać należy w tych warunkach za uzasadniony zarzut skarżącej, że organ pomimo związania wyrokiem sądu z dnia 8 kwietnia 2010 r. nie zastosował się do oceny prawnej w nim zawartej i doszło do naruszenia art.153 p.p.s.a., art. 6 i 7 kpa i nawet przeprowadzone dodatkowe postępowanie dowodowe przez organ nie może zmienić powyższego związania z uwagi na zakres prowadzonego postępowania tj. na okoliczności. Wbrew stanowisku organu tą okolicznością jest fakt nie użytkowania przez A. A. przedmiotowych działek a nie kto faktycznie użytkował przedmiotowe działki.
Odnosząc się do ustaleń organu braku utrzymania w dobrej kulturze na 30 czerwca 2003 r. na działce ewidencyjnej [...] i części działki nr [...] o pow. [...] ha opartych na "nowych dowodach" tj. zdjęciach lotniczych działek, które zostały wykonane w kwietniu 2005 r., zeznań G. H. oraz oględzin wskazać należy, że bezspornie zdjęcia są to dowody istniejące przed wydaniem decyzji ostatecznej z dnia[...] ., i zdaniem Sądu będących w posiadaniu organu przed wydaniem decyzji ostatecznej z dnia[...] .. Bezspornym jest, że zdjęcia te wykonywane są na potrzeby prowadzonego przez organ postępowania w sprawie przyznania płatności i są dowodem w sprawie. Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. Nr 6, poz. 40 z 2004 r.) i art. 143 b ust. 4
i 5 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 powoływane przez organ okoliczności tj. fakt utrzymania w dobrej kulturze, należą do ustaleń kwalifikujących do płatności. Ponadto jak wynika to z wyroku WSA z dnia 20 maja 2008 r. sygn. Akt V SA/Wa 99/08 organ w sprawie z wniosku skarżącej o przyznanie płatności przeprowadził "kontrolę administracyjną przedmiotowego wniosku, (...)".Mając na uwadze powyższe uznać należy, że w niniejszej sprawie bezspornie okoliczności stanu utrzymania działek na dzień 30 czerwca 2003 r. były znane organowi, który decyzją z dnia 2 września 2005 r. przyznał skarżącej płatności. Zeznania świadka G. H. z dnia[...] . i [...] r. oraz oględziny z [...] r. na okoliczność kultury rolnej przedmiotowych gruntów są bezspornie dowodami zgromadzonymi po wydaniu decyzji ostatecznej i nie istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] r.
Podobnie należy ocenić stanowisko organu co do działki rolnej nr [...] uznającego, że działka ta nie spełnia definicji użytkowania rolniczego ponieważ porośnięta była samosiewami. Jako nowy dowód w sprawie organ powołał również zeznania świadka G. H. z dnia[...] . i[...] . oraz A.A. z[...] . a zatem zgromadzone dowody są bezspornie dowodami zgromadzonymi po wydaniu decyzji ostatecznej i nie istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] r.
Zatem co do stanowiska organu odnośnie przesłanek do odmiennego rozstrzygnięcia w sprawie płatności w przypadku działki [...] ponowić należy wyrażony pogląd, że powierzchowna ocena materiału dowodowego w postępowaniu zwykłym nie może być korygowana w ramach postępowania wznowieniowego, które jest jak to powiedziano wcześniej nadzwyczajnym postępowaniem nie zastępującym postępowania zwykłego. Uznać należy, że zeznania świadka, oględziny terenu, które stanowić powinny środki dowodowe w postępowaniu w sprawie przyznania płatności bezpośrednich za 2004 r., z uwagi na zakres rozstrzygnięcia tj. art. 2 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru i art. 143 b ust. 4 i 5 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, zostały zgromadzone po wydaniu decyzji ostatecznej, w istocie posłużyły temu organowi jako uzupełnienie materiału dowodowego oraz pozwoliły mu na dokonanie odmiennej oceny istniejących okoliczności w dacie wydania decyzji ostatecznej. Co czyni podjętą przez organ ocenę wadliwą.
Wbrew stanowisku organu sam fakt, że dokonane ustalenia w postępowaniu wznowieniowym mają walor istotnych nie powoduje jeszcze uprawnienia organu do zmiany ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Jak była o tym mowa okoliczności lub dowody muszą istnieć przed wydaniem decyzji ostatecznej i muszą być nieznane organowi na dzień wydania decyzji ostatecznej. Brak wiedzy organu nie może zaś wynikać z zaniedbania organu przy prowadzeniu postępowania zwykłego, zaniechania przeprowadzenia znanego dowodu, czy powierzchownej oceny materiału dowodowego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 kpa poprzez wznowienie postępowania pomimo braku podstawy, uznając go za nieuzasadniony, wskazać należy, że stosownie do art. 149 § 3 kpa organ orzeka postanowieniem o wznowieniu postępowania. Postanowienie o wznowieniu postępowania jest jedynie postanowieniem wszczynającym postępowanie i nie może zawierać innych treści, poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Inaczej mówiąc, postanowienie to otwiera postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Stwierdzenia, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 kpa i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 kpa. Postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, zmierzające do wzruszenia tej decyzji, może być prowadzone tylko po wydaniu przez właściwy organ i doręczeniu wszystkim stronom wymaganego postanowienia o wszczęciu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) bądź też zawiadomienia (art. 61 § 4, art. 186 k.p.a.).
Odnośnie złożonego przez pełnomocnika na rozprawie wniosku o zawieszenie postępowania sądowego z przyczyn wskazanych w art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odmówił jego uwzględnienia uznając, że wszczęte postępowanie karne wobec skarżącej o czyn karalny, pozostaje bez wpływu na wynik postępowania sądowego i ocenę wskazanych przez organ podstaw wznowienia postępowania.
Wobec powyższego należało stwierdzić, iż wskazane przez organ podstawy wznowienia nie dawały podstaw do uchylenie decyzji po wznowieniu postępowania, które to uchylenie nastąpiło z naruszeniem art. 151 § 1 pkt 2 w zw. art.145 § 1 pkt 5 kpa i z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło