I OZ 650/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, , , po rozpoznaniu w dniu 7 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 932/10 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 932/10 oddalającego skargę Z.Z. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 17 sierpnia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie zmiany w ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 932/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 marca 2011 roku, sygn. akt II SA/Rz 932/10 oddalającego skargę Z.Z. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 17 sierpnia 2010 r., Nr [...]w przedmiocie zmiany w ewidencji gruntów i budynków. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że wyrokiem z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 932/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Z.Z. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 17 sierpnia 2010 r., Nr [...], którą uchylono w całości decyzję Starosty Łańcuckiego z dnia 24 maja 2010 r. nr [...]i jednocześnie odmówiono wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi Jareniówka zmiany wykazanego na mapie ewidencyjnej przebiegu granic działki nr 342/1 z działkami sąsiednimi nr 342/2 i 342/3 oraz zmiany powierzchni działki nr 342/1. Następnie postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2011r., sygn. akt II SA/Rz 932/10 WSA w Rzeszowie odrzucił wniesioną przez E.Z. – pełnomocnika skarżącej skargę kasacyjną od ww. wyroku, wobec jej niedopuszczalności. Powodem jej odrzucenia było złożenie skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę bez wcześniejszego wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd wskazał, że brak uzasadnienia wyroku stanowi inną przyczynę niedopuszczalności skargi kasacyjnej, uzasadniającą jej odrzucenie. Ponadto skarga kasacyjna sporządzona została osobiście przez stronę nie będącą adwokatem lub radcą prawnym, a więc z naruszeniem obowiązku zachowania przymusu adwokacko – radcowskiego wynikającego z przepisu art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - powoływanej dalej jako P.p.s.a. W dniu 29 marca 2011r. Z.Z. – zastępowana przez E.Z. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2011r. wydanym przez referendarza sądowego dokonano zmiany postanowienia z dnia 26 listopada 2010r., sygn. akt II SA/Rz 932/10 poprzez przyznanie Z.Z. zwolnienia od kosztów sądowych w całości (pkt I) oraz ustanowiono skarżącej adwokata z urzędu (pkt II). Pismem z dnia 18 maja 2011r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła na pełnomocnika skarżącej adwokata P.W.. Adwokat powziął informację o wyznaczeniu go pełnomocnikiem Z.Z. w dniu 23 maja 2011r. Następnie w dniu 29 maja 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) pełnomocnik skarżącej złożył m. in. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 23 marca 2011r. i doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej złożył takowy wniosek o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu tego wyroku. W uzasadnieniu wniosku adw. P.W. wskazując na zaistnienie przesłanek warunkujących przywrócenie terminu podkreślił, że E.Z. – pełnomocnik skarżącej, nie zrozumiał pouczenia WSA co do procedury złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Powyższe świadczy o tym, że "już na etapie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zasadny był udział po stronie skarżącej tzw. zawodowego pełnomocnika (uzasadniający jednocześnie brak winy w niedochowaniu przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu", o ile niezachowanie takiego terminu w ogóle miało miejsce"). Adwokat P.W. wskazał dodatkowo, że E.Z. wnosił o ustanowienie dla skarżącej zawodowego pełnomocnika, w otwartym terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie bez znaczenia jest również fakt błędnego pouczenia przez Sąd, E.Z. – pełnomocnika skarżącej, co do wysokości opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Informacja w wadliwym pouczeniu mogła stanowić dla skarżącej trudną do pokonania barierę finansową co do skutecznego zawnioskowania o sporządzenie uzasadnienia wyroku W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że możliwość przywrócenia terminu przewiduje art. 86 § 1 i 2 P.p.s.a., który stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a.). Wyjaśnił, iż konieczną a zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego danej czynności. Zauważył, że prowadzenie spraw w sformalizowanym postępowaniu sądowym wymaga od stron szczególnej staranności. Sąd I instancji powołał się jednocześnie na wyrok z dnia 28.06.2007 r., sygn. II OSK 479/07, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że o braku winy można zatem mówić wtedy, gdy mimo dołożenia przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, termin został naruszony. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Sądu I instancji, takiego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie wykazano. Skarżąca pismem z dnia 23 lutego 2011r. została zawiadomiona o terminie rozprawy. W zawiadomieniu tym wskazano, że stawiennictwo jest nieobowiązkowe. Jednakże w zawiadomieniu tym zawarto równocześnie pouczenie o zasadach i trybie doręczania sentencji wyroku, w tym wyroku oddalającego skargę, jak również o trybie i terminie sporządzenia uzasadnienia takiego wyroku (k. 59 akt sądowych sprawy). W punkcie 2 zastrzeżono, że sentencji wyroku oddalającego skargę nie doręcza się stronom nieobecnym na rozprawie, zaś w punkcie 3 wskazano, że uzasadnienie takiego wyroku jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku oraz że wniosek złożony po tym terminie jest czynnością bezskuteczną. Sąd wojewódzki podkreślił, iż sporządzenie i nadanie wspomnianego wniosku nie jest ani czynnością wymagającą fachowej wiedzy, ani czynnością czasochłonną, wobec czego może być dokonane także wtedy, gdy na stronie ciążą inne zobowiązania. Sąd stwierdził, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Wskazał, że toku postępowania E.Z. – pełnomocnik Z.Z. samodzielnie i terminowo wykonywał wezwania Sądu, złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy, zwrócił "uwagę" na skierowanie do niego przez Sąd pisma zawierającego błędne dane, w terminie uiścił wpis od skargi. Poza tym, jak dodał Sąd, z protokołu rozprawy wyznaczonej na dzień 23 marca 2010r. wynika, że E.Z. osobiście uczestniczył w rozprawie, a przewodniczący pouczył go o dalszym postępowaniu co do sposobu i terminu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia do wyroku oddalającego skargę. Na powyższe postanowienie Z.Z. reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach przyznanego jej prawa pomocy złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, zaskarżając je w całości. Pełnomocnik skarżącej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 86 § 1 i 87 § 2 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie prowadzące do uznania, iż skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto w zażaleniu wskazano na naruszenie art. 140 § 1 w zw. z art. 6 P.p.s.a. poprzez wadliwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym pouczeniu pełnomocnika skarżącej E.Z. co do wysokości opłaty kancelaryjnej od wniosku o uzasadnienie orzeczenia. W konkluzji zażalenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W zakwestionowanym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia do wydanego w sprawie orzeczenia rozstrzygającego zasadność wniesionej skargi z uwagi na to, iż w ocenie Sądu brak jest podstaw do stwierdzenia, że uchybienie temu terminowi nastąpiło bez winy skarżącej. Zatem najistotniejszą kwestią w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy skarżącej można przypisać winę w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a. w uchybieniu temu terminowi. Przepis art. 86 § 1 P.p.s.a. wskazuje, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z tak skonstruowanego przepisu wynika, że w sytuacji gdy Sąd dojdzie do przekonania, iż skarżący uchybił terminowi bez swojej winy zobowiązany jest – na jego wniosek – do przywrócenia terminu. Z ugruntowanego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że kwestię braku winy należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (porównaj: np. orzeczenia NSA z dnia 27.01.2011 r., sygn. I OZ 47/11 czy z dnia 25.01.2011 r., sygn. II OZ 7/11 opublikowane w bazie orzeczeń NSA na stronie https://cbois.nsa.gov.pl). Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, albowiem przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne (por. postanowienie SN z dnia 29.10.1999 r., sygn. I CKN 556/98, LEX nr 50702; postanowienie NSA z dnia 22.11.1999 r., sygn. III SA 7804/98, niepubl.). W niniejszej sprawie – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie można przyjąć, wbrew argumentom zażalenia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Zwrócić bowiem należy uwagę, że do daty wydania wyroku skarżącą przed Sądem I instancji reprezentował jej mąż E.Z., prawidłowo formułując swoje żądania. Ponadto Sąd na druku zawiadomienia o terminie rozprawy pouczył skarżącą zarówno o możliwości wydania wyroku podczas jej niestawiennictwa na rozprawie, kwestii doręczenia uzasadnienia na wniosek jak i terminie w którym należy taki wniosek złożyć. Zatem z wszelkimi niezbędnymi informacjami skarżąca mogła się zapoznać z udzielonego jej przez Sąd pouczenia. Ponadto obecny na rozprawie mąż skarżącej E.Z. również został pouczony o trybie i terminie doręczenia uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, co jednoznacznie wynika z protokołu rozprawy. Słusznie w zażaleniu wskazano, że Sąd ma obowiązek, stosownie do przepisu art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pouczać strony, co do skutków podejmowanych czynności i zaniedbań. Jednakże w niniejszej sprawie nie można stwierdzić, by dyspozycja tego przepisu nie została spełniona. Ponadto należy wskazać, iż pełnomocnik skarżącej E.Z., skutecznie składał pisma procesowe do organów administracji, nie miał także dotychczas problemów ze zrozumieniem stosownych pouczeń organów co do sposobu i terminów składania środków zaskarżenia, w terminie również wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego. Powyższe pozwala na przyjęcie, że orientował się on co do przebiegu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego i nie wykazywał nieporadności w strzeżeniu interesów procesowych jego żony. Mając na uwadze powyższe zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia wskazanych w zażaleniu przepisów nie znajduje uzasadnienia. Sąd doszedł do przekonania, co już wyżej wskazano, że uchybienie terminowi nastąpiło z winy skarżącej, albowiem we wniosku o przywrócenie terminu strona nie wskazała żadnej przeszkody która w sposób obiektywny uniemożliwiła skarżącej złożenie wniosku w terminie. Mając na uwadze powyższe argumenty na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w postanowieniu o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.