I OZ 23/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 646/10 o oddaleniu wniosku A. Z. o wyłączenie sędziów WSA w Olsztynie: K. M. , A. M. i T. L. od orzekania w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby postanawia: oddalić zażalenie W dniu 25 sierpnia 2009 r. A. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie z dnia [...] lipca 2009 r., utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji przedmiocie zwolnienia ze służby. Na rozprawie w dniu 18 listopada 2010 r. Sąd postanowił nie uwzględnić wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie z uwagi na wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w B. z dnia [...] maja 2009 r. Sąd wyjaśnił, że nie zachodzi przesłanka z art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a., gdyż wniosek o uchylenie decyzji Aresztu Śledczego w B. z dnia [...] maja 2009 r. został złożony do organu po wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie decyzji personalnej o zwolnieniu skarżącego ze służby. Po ogłoszeniu tego postanowienia skarżący wniósł do protokołu wniosek o wyłączenie składu orzekającego rozpoznającego skargę w niniejszej sprawie w związku z odmową uwzględnienia złożonego przez niego wniosku i "małą obiektywnością" Sądu w sprawie. Wskazani we wniosku o wyłączenie sędziowie: sędzia WSA K. M. , sędzia WSA A. M. i sędzia WSA T. L. złożyli do akt sprawy oświadczenia, w których wskazali, że nie zachodzi między nimi a żadną ze stron tego postępowania okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznaniu tej sprawy. Ponadto oświadczyli, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek o wyłączenie sędziów. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie istnieją przyczyny obligatoryjnego wyłączenia wskazanych sędziów, wymienione enumeratywnie w art. 18 ustawy p.p.s.a. Brak jest także okoliczności uzasadniającej zastosowanie art. 19 ustawy p.p.s.a. Sąd wyjaśnił, że użycie w tym przepisie pojęcia "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 82). Zatem, okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna a nie potencjalna. Nie jest więc wystarczające subiektywne przekonanie skarżącego o braku obiektywizmu składu orzekającego rozpoznającego jego skargę, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziów. Nie zasługuje również na uwzględnienie argumentacja żądania wyłączenia sędziów orzekających w tej sprawie tylko z tego powodu, że nie uwzględnili wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania. Niezadowolenie strony ze sposobu prowadzenia postępowania sądowego, w tym sposobu załatwienia wniosku o zawieszenie postępowania sądowego, nie stanowi bowiem podstawy do wyłączenia sędziów. Zarzuty te strona może bowiem podnosić w środkach zaskarżenia, w ramach kontroli instancyjnej (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 października 2008 r. sygn. akt I OZ 665/08, i z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 539/10, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie: - art. 22 § 2 p.p.s.a. na skutek art. 19 p.p.s.a. w zw. z art. 18 § 1 pkt 1- 7, § 2 i 3 p.p.s.a., poprzez subiektywne przyjęcie, iż sprawa wniosku skarżącego o wyłączenie składu sędziowskiego WSA w Olsztynie w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 646/10 w osobach sędziów WSA w Olsztynie, tj. A. M. , T. L. , K. M. z powodów ich arbitralności w działaniach do osoby skarżącej oraz mało obiektywnej oceny znaczenia zawnioskowanego przez skarżącego wniosku i jego zakresu w tym w faktach sprawy i przepisach prawa znaczenia dla przebiegu sprawy w zakresie oceny zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i pierwszej instancji spowodowało to, iż nie zachodziły w ogóle i nie istniały jakiegokolwiek rodzaju podstawy oraz okoliczności do przyjęcia, że takie decyzje i działanie ww. sędziów mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności, gdy wskazane wnioskiem skarżącego zaistniałe fakty mają ogromne znaczenie dla sprawy, art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. na skutek art. 145 § 1 pkt 1 lit b) w zw. z art. 145 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego., - art. 141 § 4 w związku z art. 135 p.p.s.a. na skutek art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. na skutek art. 145 § 1 pkt 1 lit b) w zw. z art. 145 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, przez błędne przyjęcie oraz wadliwe ustalenie faktów sprawy, iż w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 646/10 brak było jakichkolwiek przesłanek rzeczywistych i prawnych do przyczyn wyłączenia składu sędziowskiego w sprawie o sygn. akt li SA/Ol 646/10, którego to dotyczył wniosek o wyłączeniu z powodów niezawieszenia postępowania niniejszej sprawy, art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zdaniem skarżącego Skoro Sąd nie zważa na fakty sprawy oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa to u strony skarżącej zasadnie zachodzi uzasadniona podstawa do przyjęcie zaistnienia przesłanek z art. 19 p.p.s.a., gdyż takie działanie wywołuje wątpliwości co do bezstronności do sprawy i osoby skarżącej. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Zgodnie z powyższym przepisem Sędzia jest wyłączony w sprawach: 1) w których sędzia jest stroną bądź pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki, 2) małżonka sędziego, krewnych sędziego lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia oraz powinowatych bocznych do drugiego stopnia, 3) osób związanych z sędzią z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, 4) w których sędzia był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron, 5) w których sędzia świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą, 6) w których sędzia brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego sporządzonego z jego udziałem lub rozpoznanego przez niego, a także w sprawach, w których występował jako prokurator, 7) w których sędzia brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powyższy przepis wymienia przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Treść art. 18 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że zawarte w tym przepisie wyliczenie jest wyczerpujące. Z uwagi na wskazany wyżej charakter tego wyliczenia przyjmuje się, że objęte nim przyczyny wyłączenia nie powinny być interpretowane rozszerzająco (vide: postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2004 r., GZ 4/04, ONSAiWSA 2004/1/7). Art. 19 p.p.s.a. zakreśla natomiast tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W każdym ze wskazanych wypadków podstawowym celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że z oświadczeń złożonych przez sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: K. M. , A. M. i T. L. wynika, że brak jest podstaw do wyłączenia ich od rozpoznania niniejszej sprawy z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.) oraz nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Ponadto należy podzielić pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że niezadowolenie skarżącego ze sposobu prowadzenia sprawy oraz wyniku załatwienia jego wniosków nie stanowią wystarczającej podstawy do wyłączenia sędziego, gdyż swoje zarzuty strona powinna podnieść w ramach środków zaskarżenia. Również subiektywne, negatywne odczucia skarżącego co do stosunku sędziego do jego osoby nie mogą stać się przyczyną wyłączenia. W takiej sytuacji, ponieważ nie można dopatrzeć się, aby w sprawie ze skargi A. Z. zachodziły podstawy do wyłączenia sędziów WSA w Olsztynie z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.) ani też inne okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a) należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 grudnia 2010 r. oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie wskazanych wyżej sędziów. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.