II SA/Go 756/10

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2010-12-03

Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Marek Szumilas, Jacek Jaśkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca projekt budowlany zamienny i udzielająca pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, wydana w trybie postępowania naprawczego, może legalizować roboty budowlane wykonane z istotnym odstąpieniem od pierwotnego pozwolenia na budowę, w tym naruszające granice sąsiednich nieruchomości?
Ratio decidendi
Postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 Prawa budowlanego ma na celu doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. Oznacza to, że nawet roboty wykonane z naruszeniem prawa własności mogą zostać zalegalizowane, jeśli projekt zamienny uwzględnia zmiany zgodne z obowiązującymi przepisami administracyjnymi, a ewentualne szkody cywilne mogą być dochodzone przed sądem powszechnym. Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły zgodność projektu zamiennego z przepisami technicznobudowlanymi i zabezpieczyły interesy osób trzecich.
Stan faktyczny
Skarżący R.J.P. kwestionował decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zatwierdzającą projekt budowlany zamienny i udzielającą pozwolenia na wznowienie robót budowlanych dla budynku gospodarczo-garażowego. Głównym zarzutem skarżącego było usytuowanie budynku przy granicy działki, a nawet z przekroczeniem tej granicy (okap dachu i część połaci dachowej). Wcześniejsze postępowanie przed WSA zakończyło się uchyleniem decyzji organów z powodu niewyczerpującego wyjaśnienia okoliczności faktycznych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi R.J.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2009r. ([...])Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na skutek odwołania R.J.P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn.zm.), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2008r. ([...]), którą organ ten na podstawie art. 51 ust. 4 w związku z art. 37 ust. 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156 poz. 1118 z późn. zm.) zatwierdził projekt budowlany zamienny i udzielił T.K. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych obejmujących budowę budynku gospodarczo - garażowego, zlokalizowanego na terenie działki nr [...] oraz nałożył obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Po rozpatrzeniu skargi R.J.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2009r. WSA w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 2 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Go 133/09 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2008 r. nr [...]. W wyroku tym Sąd wskazał, iż organy nie wyjaśniły wszechstronnie okoliczności faktycznych sprawy istotnych dla jej rozstrzygnięcia, bowiem nie wykazały w jakim zakresie i z jakimi konkretnie przepisami badały zgodność odstąpień inwestora od pierwotnego pozwolenia na budowę, w zakresie oceny zgodności z przepisami z zakresu zagospodarowania przestrzennego oraz warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie. Nie wskazały także czy i w jaki sposób rozważyły możliwość posadowienia spornego budynku i jego wybudowania, w taki sposób, iż okap przekracza granicę nieruchomości sąsiednich. Sąd stwierdził iż organ odwoławczy ograniczył rolę organów nadzoru budowlanego jedynie do "automatycznego" zatwierdzenia przedłożonego projektu budowlanego, podczas gdy powinien ocenić i sprawdzić jego merytoryczną prawidłowość z uwzględnieniem zgodności z właściwymi przepisami. Zdaniem sądu organ powinien także wskazać jakie przepisy i okoliczności w stosunku do każdego z istotnych odstępstw organ uznał za przemawiające za możliwością uznania, iż nie naruszają obowiązujących w dacie legalizacji przepisów prawa. Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, na określone braki przedłożonego "projektu budowlanego" uniemożliwiające jego ocenę w tym charakterze. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB wydał decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], którą, powołując się na treść art. 51 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane, zatwierdził T.K. projekt budowlany zamienny i udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych obejmujących swoim zakresem budowę budynku gospodarczo – garażowego, zlokalizowanego na terenie działki o numerze ewidencyjnym gruntu [...] oraz nałożył na inwestora obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W treści uzasadnienia organ wyjaśnił, iż pismem z dnia [...] listopada 2009 r. znak: [...] wezwał T.K. do usunięcia braków projektu budowlanego zamiennego budynku gospodarczo – garażowego., wyznaczając mu termin do dostarczenia niezbędnych dokumentów, a następnie przedłużając ten termin pismem z dnia [...] marca 2010 r. Dnia [...] kwietnia 2010 r. Inwestor przedłożył cztery egzemplarze projektu budowlanego zamiennego, w którym uwzględniono zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Organ wyjaśnił, iż wnikliwie sprawdził przedłożony projekt budowlany zamienny zgodnie z art. 35 ustawy Prawo budowlane, stwierdzając spełnienie wymagań ust. 1 tego artykułu oraz wymogów określonych w art. 34 ustawy Prawo budowlane i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2003 r. nr 120 poz. 1133), które po uchyleniu pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę, w procesie legalizacji stanowią podstawę wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w toku postępowania przez R.P. dotyczących lokalizacji spornego budynku przy granicy działki, organ wyjaśnił, iż decyzja Burmistrza z dnia [...] sierpnia 1999 r. wydana została w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 15 poz. 140 ze zm.). Zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę dopuszczalne było sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki za zgodą sąsiada. Zgodę taką w rozpatrywanej sprawie inwestor posiadał. Organ stwierdził, iż na obecnym etapie postępowania naprawczego brak jest podstaw do oceny ewentualnej sprzeczności posadowienia budynku przy granicy, dokonanego na podstawie pozwolenia na budowę z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] czerwca 1999 r. Zarzuty takie mogły być podnoszone na etapie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę lub ewentualnie w trybach nadzwyczajnych, gdy decyzja o pozwoleniu na budowę pozostawała jeszcze w obrocie prawnym. Wreszcie PINB wskazał, iż badając zgodność dokonanych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę z obowiązującymi w dacie legalizacji przepisami prawa, stwierdził, iż zmiana połaci dachowej z jednospadowej na dwuspadową, wykonanie pomieszczenia piwnicznego pod pomieszczeniem gospodarczym i powiększenie bramy wjazdowej do garażu jest dopuszczalne, gdyż nie narusza to obowiązujących przepisów. Natomiast usytuowanie okapu dachu i części połaci dachowej za granicą z działkami sąsiednimi narusza obowiązujące przepisy, w szczególności art. 4 ustawy - Prawo budowlane zgodnie z którym każdy ma wprawdzie prawo do za budowy nieruchomości gruntowej, jednakże tylko wówczas, gdy wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami prawa. W przypadku posadowienia budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, okapy i gzymsy tego budynku nie mogą wykraczać poza te granicę. Prawo do zabudowy nieruchomości istnieje bowiem jedynie w granicach, w jakich inwestor ma prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a więc cywilnoprawny ( co do zasady) tytuł do nieruchomości. Uwzględniając wskazaną okoliczność, podlegający zatwierdzeniu decyzją projekt budowlany zamienny, w celu doprowadzenia omawianej budowy do stanu zgodnego z obowiązującym prawem, przewiduje iż obszar oddziaływania obiektu zostanie zmniejszony poprzez obcięcie okapów dachu i wymurowanie ścianki, która pozwoli na likwidację zagrożenia pożarowego praz uniemożliwi odprowadzanie wód opadowych na działkę sąsiednią. R.J.P. wniósł odwołanie od w/w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, kwestionując legalność wybudowania spornego obiektu gospodarczo – garażowego poza granicą działki nr [...]. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]. Organ odwoławczy stwierdził, iż zaskarżona przez R.J.P. decyzja PINB, wydana na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, stanowi kolejne rozstrzygnięcie jakie, zgodnie z procedurą regulującą tryb postępowania naprawczego w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, należało wydać w sprawie budowy budynku gospodarczo-garażowego zlokalizowanego na terenie działki nr [...]. Z uwagi na zarzuty odwołującego się organ wyjaśnił, że rozpatrując odwołanie od decyzji wydanej przez PINB WINB nie jest uprawniony do oceny zgodności z prawem decyzji administracyjnej wydanej przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę (chodzi o decyzję Burmistrza z dnia [...].08.1999r. znak: [...] udzielającą T.K. pozwolenia na budowę budynku gospodarczo-garażowego na działce nr [...]). W związku z tym, zarzuty podnoszone przez Skarżącego w odniesieniu do decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskanej przez T.K., a następnie uchylonej decyzją Starosty z dnia [...].09.2007r., ze względu na prowadzone przez PINB postępowanie naprawcze, pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Ponadto w odniesieniu do zarzutów dotyczących lokalizacji omawianego budynku przy granicy działki organ wskazał, że decyzja Burmistrza zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę z dnia [...].08.1999r. znak: [...], wydana została w oparciu o rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999r. Nr 15, póz. 140 ze zm.). Zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dacie wydania w/w decyzji dopuszczalnym było sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki za zgodą sąsiada. Jak wynika z akt sprawy taką zgodę Pan T.K. otrzymał od Pana M.P. - właściciela działki nr [...] oraz Pana J.T. - właściciela działki nr [...] (akta administracyjne). Dopiero z dniem 16.03.2001r. przepis § 12 ust. 6, w zakresie wymogu uzyskania zgody właściciela działki sąsiedniej na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, został uznany za niezgodny z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1999r. Nr 89, póz. 414 ze zm.) wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 05.03.2001r. (Dz.U. z 2001r. Nr 17, póz. 207). Nadto organ wyjaśnił, iż na obecnym etapie postępowania naprawczego brak jest podstaw do oceny ewentualnej sprzeczności posadowienia budynku przy granicy zgodnie z pozwoleniem na budowę udzielonym decyzją Burmistrza z dnia [...].08.1999r. z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...].06.1999r. Te zarzuty mogły być podnoszone na etapie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę, lub w trybach nadzwyczajnych, gdy decyzja pozostawała jeszcze w obrocie prawnym. Zgodnie z przepisem art. 36a ust. 2 organ administracji architektoniczno-budowlanej Starosta decyzją z dnia [...].09.2007r. uchylił decyzję z dnia [...].08.1999r. udzielającą Panu T.K. pozwolenia na budowę budynku gospodarczo-garażowego na działce nr [...]. Postępowanie naprawcze w przypadku wykonania robót budowlanych z istotnym odstąpieniem od warunków pozwolenia na budowę doprowadzić ma, gdy jest to możliwe, nie do zgodności z pozwoleniem na budowę lecz zgodności z przepisami kształtującymi zagospodarowanie terenu, zabudowę, ochronę środowiska, warunki techniczne, odległości budynków. W dalszej kolejności WINB wyjaśnił, iż przed wydaniem decyzji na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego zgodnie z odpowiednio stosowanymi przepisami art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego winien sprawdzić: 1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, jeżeli zmiany dotyczą tego zakresu, 2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, jeżeli dokonane zmiany tego wymagają, a także zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 (to jest zaświadczenia o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego osoby, która wykonała projekt, z określonym w nim terminem ważności zaświadczenia). Ewentualne uchybienia przedłożonego projektu zamiennego w powyższym zakresie powodują sytuację, iż nie można uznać, że obowiązek został wykonany. W tym zakresie organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB, że przedłożony przez T.K. projekt budowlany zamienny budynku garażowo-gospodarczego położonego na działce nr [...], opracowany przez inż. C.S. (legitymującego się uprawnieniami budowlanymi nr [...] w specjalności architektonicznej, wpisanego na listę członków Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa pod nr [...]) oraz mgr inż. C.G. (legitymującego się uprawnieniami budowlanymi nr [...] w specjalności instalacyjno-inżynieryjnej, wpisanego na listę członków Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa pod nr [...]), uwzględnia wszystkie stwierdzone przez organ nadzoru budowlanego istotne odstąpienia od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [...].08.1999r. Do projektu budowlanego zamiennego autorzy załączyli oświadczenie, że został opracowany zgodnie z obowiązującymi przepisami i warunkami technicznymi. Dołączone zostały również kopie: uprawnień budowlanych i zaświadczenia o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego osób, które sporządziły projekt budowlany zamienny (art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego). W konsekwencji organ stwierdził, iż przedłożony projekt zamienny spełnia wymogi określone w art. 34 Prawa budowlanego i rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. z 2003r. Nr 120, póz. 1133). Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, także, iż ustawodawca dopuszcza możliwość zalegalizowania robót budowlanych nawet dokonanych z istotnym odstąpieniem od warunków pozwolenia na budowę, o ile jest możliwe doprowadzenie robót do stanu zgodnego z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa (nie z uprzednim pozwoleniem na budowę). Przy czym ratio legis przepisu art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego polega na doprowadzeniu wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. W rezultacie może zatem dojść do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych przez inwestora z naruszeniem prawa własności. W takim przypadku pokrzywdzeni mogą dochodzić swoich praw, w tym roszczeń odszkodowawczych, nie przed organami nadzoru budowlanego, tylko przed sądem powszechnym. Badając zgodność dokonanych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę z obowiązującymi w dacie legalizacji przepisami prawa WINB podzielił również stanowisko wyrażone przez PINB w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji,. Wskazał konsekwentnie, iż zmiana połaci dachowej z jednospadowej na dwuspadową, wykonanie pomieszczenia piwnicznego pod pomieszczeniem gospodarczym oraz powiększenie bramy wjazdowej do garażu jest dopuszczalne, gdyż takie rozwiązania nie naruszają obowiązujących przepisów. Z kolei usytuowanie okapu dachu i części połaci dachowej za granicą z działkami sąsiednimi narusza obowiązujące przepisy, w szczególności art. 4 prawa budowlanego, zgodnie z którym każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Jeżeli budynek sytuowany jest bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, to co do zasady okapy i gzymsy nie mogą wykraczać poza tę granicę. Wynika to z tego, że tak jak w omawianym przypadku, w większości przypadków prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dotyczy wyłącznie działki, na której zlokalizowany jest obiekt budowlany. Tym samym, w celu doprowadzenia omawianej budowy do stanu zgodnego z obowiązującym prawem dostarczony projekt budowlany zamienny przewiduje, że obszar oddziaływania obiektu zostanie zmniejszony poprzez odcięcie okapów dachu i wymurowanie ścianki, która pozwoli na likwidację zagrożenia pożarowego (zagrożenie pożarowe ograniczy się do działki nr [...]) oraz uniemożliwi odprowadzenie wód opadowych na działkę sąsiednią. Natomiast rozstrzyganie ewentualnych sporów w kwestii dotyczącej odszkodowań za straty, jakie wynikły na skutek dokonanych przez T.K. odstępstw od warunków udzielonego pozwolenia w związku z budową na działce nr [...] budynku o funkcji gospodarczej i garażowej, możliwe jest na drodze powództwa cywilnego przed sądem powszechnym. Celem przepisów art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane jest bowiem doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem robót wykonanych w sposób, o jakim mowa w art. 50 ust. 1, jednakże wyłącznie w aspekcie przepisów prawa administracyjnego a nie cywilnego (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.01.2003r. sygn. akt IVSA 523/2001 - ONSA 2004/2/54). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. R.J.P. wskazał jedynie na nieprawidłowości związane z wydaniem T.K. pozwolenia na budowę. Jednocześnie podkreślił, iż w aktach brak jest rozstrzygnięcia o uchyleniu orzeczenia o wstrzymaniu budowy spornego budynku gospodarczo – garażowego. Z kolei Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację analogiczną z zawartą w zakwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej w dalszej części rozważań ppsa). Po myśli art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa). Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które skutkować mogły uchyleniem zaskarżonych decyzji. Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010 roku utrzymująca w mocy decyzję, którą Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, dalej jako "PINB", na podstawie przepisów art. 51 ust. 4 w zw. z art. 37 ust. 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn.zm.) zatwierdził projekt budowlany zamienny i udzielił T.K. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych obejmujących budowę budynku gospodarczo-garażowego na terenie działki nr [...]. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporny pozostaje fakt, iż inwestor T.K. prowadził roboty budowlane przy budowie przedmiotowego obiektu budowlanego w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w pozwoleniu na budowę udzielonym decyzją Burmistrza z dnia [...] sierpnia 1999 r. nr [...] oraz przepisów. Na podstawie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2006 r. (vide protokół kontroli nr [...]) PINB stwierdził, iż odstępstwa polegają na zmianie spadku połaci dachowej z jednospadowej na dwuspadową, usytuowaniu okapu dachu i części połaci dachowej za granicą z działkami o nr ewidencyjnych gruntu [...] na odległości około 30 cm oraz nieumieszczeniu w widocznym miejscu tablicy informacyjnej. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja PINB zostały wydane w warunkach związania organów nadzoru budowlanego oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 2 lipca 2009 roku w spr. II SA/Go 133/09. Sąd dostrzegając uchybienia w postępowaniu administracyjnym uchylił decyzje organów obydwu instancji. Sąd zwrócił uwagę, że w toku całego postępowania skarżący konsekwentnie kwestionował posadowienie spornego budynku przy granicy z jego nieruchomością, a nawet z przekroczeniem tej granicy (okap dachu i części połaci dachowej) i organ powinien prowadzić postępowanie administracyjne w taki sposób aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa ( art. 8 kpa ), zatem uwzględnić także interes skarżącego, który domagał się jego ochrony. Sąd wskazał na obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności w jakim zakresie i z jakimi konkretnie przepisami organy badały zgodność odstąpień inwestora od pierwotnego projektu budowlanego z przepisami z zakresu zagospodarowania przestrzennego oraz warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Konieczne jest zbadanie czy i jaka istnieje możliwość posadowienia spornego budynku gospodarczo-garażowego i jego wybudowania w taki sposób, iż okap przekracza granice nieruchomości sąsiednich. Nie jest możliwe dokonanie oceny zgodności posadowienia budynku wobec ewentualnego sposobu. Sąd zobowiązał organy nadzoru budowlanego rozpoznające ponownie sprawę do opisania w uzasadnieniu decyzji szczegółowo jakie przepisy i okoliczności w stosunku do każdego z istotnych odstępstw organ uznał za przemawiające za możliwością uznania, iż nie naruszają obowiązujących w dacie legalizacji przepisów prawa. Tym samym Sąd przesądził możliwość legalizacji przedmiotowej inwestycji. Jako kolejne znaczące uchybienie Sad wskazał brak złożenia przez inwestora właściwego projektu zastępczego. Sąd przesądził jednocześnie kwestię zarzutu skarżącego posadowienia budynku przy granicy z jego nieruchomością. Sąd uznał, że zarzuty te mogły być podnoszone na etapie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę, lub w trybach nadzwyczajnych, gdy decyzja pozostawała jeszcze w obrocie prawnym. Powyższa ocena prawna, zgodnie z dyspozycją zawartą w przepisie art. 153 kpa jest wiążąca w dalszym postępowaniu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. 2006, Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Przepis ten reguluje postępowania naprawcze, mające na celu doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, zatem stanu zgodnego z warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę oraz aktualnie obowiązujących przepisach prawa. Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia o wstrzymaniu prowadzonych robót budowlanych, właściwy organ w drodze decyzji, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Określając stan zgodności z prawem, do którego w postępowaniu naprawczym należy dążyć, trzeba mieć na uwadze zadania Prawa budowlanego, określone w art. 5 ust. 1 tej ustawy, a więc przede wszystkim zgodność z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, ale także poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego, uzasadnionych interesów osób trzecich, o których mowa w art. 5 ust.1 pkt 9 Prawa budowlanego. Organy nadzoru budowlanego rozpatrując sprawę dotyczącą likwidowania następstw istotnego odstępstwa od pozwolenia na budowę, zobowiązane są, zatem zapewnić ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, a w tym właściciela sąsiedniej nieruchomości, dlatego też należy ją rozważyć w świetle przepisów art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego (vide: wyrok WSA z Rzeszowie z dnia 13 listopada 2008r. II SA/Rz 236/08. Lex nr 533190). Jak wynika z powyższego, działania podjęte w trakcie procesu naprawczego mają na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zależą od wyniku postępowania wyjaśniającego, w toku którego organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest dokonać oceny całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Obowiązek taki wynika z treści art. 77 § 1 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz z art. 80 kpa, zobowiązującego organ administracji publicznej do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jeżeli zatem dana inwestycja nie odpowiada wymogom wynikającym z przepisów prawa, to obowiązkiem organów nadzoru budowlanego jest zbadanie, czy i jakie czynności muszą być wykonane, aby doprowadzić tę inwestycję do stanu zgodnego z prawem, zaś stosowna ocena powinna zostać zawarta w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Organ nadzoru budowlanego musi, więc wykazać, które roboty budowlane są niezgodne z prawem, na czym ta niezgodność polega i w jaki sposób inwestor może doprowadzić te roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem. W opinii Sądu bezspornym jest, że zmiany ujawnione podczas kontroli przez PINB w dniu [...] grudnia 2006 roku i ujawnione w protokole oraz wskazane przez skarżącego, za wyjątkiem posadowienia budynku na granicy, stanowią istotne odstępstwo o zatwierdzonego projektu budowlanego. Nie ulega żadnej wątpliwości, że zmiany dotyczą parametrów inwestycji, które nie mogą być samowolnie modyfikowane przez inwestora. Stąd, wobec stwierdzenia, że wykonana inwestycja została zrealizowana z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego, organy powinny, zgodnie z treścią art. 51 ust. 1 pkt. 3 ustawy Prawo budowlane wezwać inwestora do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót. Mając na względzie, że wraz z wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, właściwe organy budowlane zobowiązane są do wydania, na podstawie art. 36a ust. 2 ustawy Prawo budowlane, decyzji o uchyleniu zatwierdzonego projektu budowlanego, przedłożony projekt budowlany winien spełniać wymogi projektu budowlanego, na podstawie którego prowadzona była inwestycja. Jednocześnie treść art. 51 ust. 1 pkt. 3 powyższej ustawy wskazuje, że projekt budowlany zamienny, winien uwzględniać zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót. Organ uczynił zadość obowiązkowi nałożonemu przez Sąd oraz powołane wyżej przepisy, i pismem z dnia [...] listopada 2009 roku wezwał inwestora do przedstawienia projektu zamiennego uwzględniającego wskazane tam nieprawidłowości. Trzeba zauważyć, iż ustawodawca szczegółowo określa zakres i treść projektu budowlanego, a to w wydanym na podstawie art. 34 ust. 6 Prawa budowlanego rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. Nr 120 poz. 1133). Jeżeli projekt budowlany nie odpowiada tym wymaganiom, wtedy właściwy organ zgodnie z art. 35 ust. 3 cytowanej ustawy nakłada na inwestora obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając zarazem termin ich usunięcia. Po jego bezskutecznym upływie organ wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i w efekcie odmowie udzielenia stosownej decyzji. Inwestor T.K. wykonał nałożony obowiązek i przedłożył projekt zamienny w kształcie nadanym w opracowaniu z marca 2009 roku przez architekta i konstruktora C.S.. Obowiązkiem projektanta jest opracowanie projektu zamiennego w sposób zgodny z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a także zapewniający doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Obowiązkiem organu jest natomiast sprawdzenie projektu zamiennego w zakresie określonym w art. 35 ust. 1, mającym zastosowanie odpowiednio na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Dopiero zatem treść przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego zamiennego stanowić będzie wyznacznik dalszego postępowania organów nadzoru budowlanego (por. wyroki NSA z dnia 25 września 2008 roku w spr. akt II OSK 1087/07 oraz z dnia 16 marca 2009 roku w spr II OSK 357/08). Oznacza to, że organ I instancji, przed wydaniem decyzji na podstawie art. 51 ust. 4, zobowiązany był sprawdzić wykonanie przez inwestora obowiązku, a zatem czy przedłożony projekt budowlany zamienny spełnia warunki określone w art. 35 ust. 1 prawa budowlanego. Należy zaznaczyć, że w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Przeto organ I instancji powinien sprawdzić: 1. zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, jeżeli zmiany dotyczą tego zakresu, oraz 2. kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, jeżeli dokonane zmiany tego wymagają, a także zaświadczenie o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego osoby, która wykonała projekt. W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organy obu instancji skontrolowały projekt budowlany zamienny w aspekcie jego zgodności z przepisami techniczno- budowlanymi i stwierdziły, iż złożony nowy projekt budowlany jest kompletny i został sporządzony przez osobę posiadającą wymagane prawem uprawnienia budowlane, która złożyła oświadczenie, iż projekt budowlany został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Organom nadzoru budowlanego nie przysługuje prawo ingerencji złożony projekt jedynie, jak powiedziano wyżej, jego ocena. Organy dokonały oceny projektu w aspekcie zgodności z obowiązującymi przepisami techniczno- budowlanymi stwierdzając taką zgodność. Wprawdzie organy nie wskazały konkretnych przepisów techniczno-budowlanych lecz nie stanowi to istotnego uchybienia wpływającego na wynik sprawy. Projekt zastępczy nie został zakwestionowany przez inwestora jak również skarżącego. Analizując materiał zawarty w aktach sprawy, a w szczególności treść wydawanych rozstrzygnięć w odniesieniu do inwestycji dotyczącej budowy budynku gospodarczego sąd podziela powyższe stanowisko, bowiem nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszeń prawa materialnego, jak też procedury. Organy prawidłowo zbadały stan faktyczny sprawy oraz dokonały rzetelnych ustaleń, co do zgodności z prawem złożonego projektu budowlanego dotyczącego budynku gospodarczo-garażowego położonego w [...]. Analiza przedłożonego projektu budowlanego zamiennego prowadzi do zasadnych wniosków organów obu instancji, iż uwzględnia on wszystkie stwierdzone przez PINB, istotne odstąpienia od projektu budowlanego, zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę. Przedłożony przez inwestora projekt zamienny budynku gospodarczo-garażowego odnosi się także do zmian wynikających z dotychczas wykonanych robót. Dokonana przez organy nadzoru budowlanego analiza zawiera także ocenę zabezpieczenia interesu właściciela oraz osób trzecich (art. 5 prawa budowlanego). W szczególności organy zwróciły uwagę, że w projekcie zamiennym obcięto dach budynku zabezpieczając nieruchomość skarżącego przed wodami opadowymi murkiem oporowym. Skoro inwestor przedłożył wszystkie wymagane prawem dokumenty niezbędne do wydania przedmiotowej decyzji, PINB zobligowany był do wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany oraz do udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Niezależnie od powyższych Sąd zwrócił także uwagę na przestrzeganie przez organa administracji zasad zapewnienia skarżącemu udziału w postępowaniu oraz pogłębienia zaufania obywatela do organów Państwa ( art. 8 i 9 kpa ) o czym świadczy bogata korespondencja pomiędzy nimi. Kierując się powyższymi rozważaniami Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującym prawem, zaś zarzuty skargi jako bezpodstawne nie mogą zostać uwzględnione. W takim stanie rzeczy Sąd, z powołaniem się na przepis art.151 ppsa, skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło