VI SA/Wa 1210/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18 % alkoholu oddala skargę Prezydent [...] decyzjami z dnia [...] października 2009 r., na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn. Dz. U z 2007 r. Nr 70, poz.473 ze zm.) – dalej jako ustawa - cofnął zezwolenia wydane w dniu [...] listopada 2004 r., przez Prezydenta [...]na sprzedaż napojów zwierających do 4,5% alkoholu oraz piwa, powyżej 4,5% do 18% alkoholu i powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie monopolowym usytuowanym przy pI. S. w W., z terminem ważności od [...] grudnia 2004 r. do [...] listopada 2014 r. udzielone J. S. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] kwietnia 2009 r. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie monopolowym usytuowanym przy pl. S. w W. Postępowanie wszczęto z uwagi na ujawnienie w dniu [...] marca 2009 r. przez funkcjonariuszy VII Oddziału Terenowego Straży Miejskiej [...] przypadku sprzedaży napojów alkoholowych osobie nietrzeźwej w przedmiotowej placówce. Zgodnie z notatką urzędową dwaj funkcjonariusze Straży Miejskiej w dniu 12 marca 2009 r. ok. godz. 1820 zauważyli mężczyznę wychodzącego ze sklepu. Mężczyzna ten szedł niepewnym krokiem, chował coś do kieszeni kurtki. Z uwagi na podejrzenie, że mężczyzna dokonał zakupu alkoholu, strażnicy miejscy poprosili o okazanie tego co zakupił, a następnie wylegitymowali go. W wyniku interwencji funkcjonariusze ustalili, że Z. G. posiadał przy sobie wódkę "[...]" o poj. 200 ml. W trakcie rozmowy od mężczyzny strażnicy wyczuli woń alkoholu. Zatrzymany opisał ekspedientkę, która sprzedała mu alkohol. W trakcie oczekiwania na patrol policyjny funkcjonariusze Straży Miejskiej weszli do sklepu, w którym przebywały dwie pracownice. Z. G. wskazał jedną z nich. Była to B. K. Po przewiezieniu do Komendy Rejonowej Policji [...]poddano Z. G. badaniu alkomatem. Mając na celu ustalenie, czy doszło do sprzedaży napojów osobie nietrzeźwej, wbrew zakazowi sformułowanemu w art. 15 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające. Zgromadzony materiał dowodowy zawierał: 1. pismo Straży Miejskiej [...] VII Oddział Terenowy z dnia 16 marca 2009 r. pismo Straży Miejskiej [...] VII Oddział Terenowy z dnia 7 kwietnia 2009 r. wraz z notatką urzędową z dnia 12 marca 2009 r., wydruk z kasy fiskalnej sklepu z dnia 12 marca 2009 r. godz. 1750 - 1850, pismo Komendy Rejonowej Policji [...] z dnia 11 maja 2009 r., Postanowienie Prokuratury Rejonowej [...] z dnia 29 kwietnia 2009 r. o umorzeniu dochodzenia, protokół z przesłuchania świadka w dniu 25 maja 2009 r. – S. K. - funkcjonariusza Straży Miejskiej, protokół z przesłuchania świadka w dniu 25 maja 2009 r. – T. P. -funkcjonariusza Straży Miejskiej, protokół z przesłuchania świadka w dniu 26 maja 2009 r. – Z. G., protokół z przesłuchania świadka w dniu 26 maja 2009 r.- B. K. -ekspedientki, protokół z przesłuchania świadka w dniu 26 maja 2009 r. – Z. Ł. - ekspedientki, protokół użycia urządzenia kontrolno-pomiarowego do ilościowego oznaczenia alkoholu w wydychanym powietrzu Z. G. z dnia [...] marca 2009 r. Postanowienie Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] września 2009 r. o sprostowaniu oczywistej pomyłki pisarskiej w Postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2009 r. o umorzeniu dochodzenia. W związku z zakończeniem postępowania dowodowego, pismem z dnia 14 lipca 2009 r. strona została poinformowana o przysługującym jej prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia. W dniu 23 lipca 2009 r. przedsiębiorca zapoznał się z całością zebranego materiału dowodowego i oświadczył, że istnieją rozbieżności w zeznaniach funkcjonariuszy Straży Miejskiej. Po uzupełnieniu materiału dowodowego o Postanowienie Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] września 2009 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej strona zapoznała się z uzupełnionym materiałem dowodowym w dniu 9 października 2009r. i nie wniosła uwag. Po dokonaniu oceny materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, decyzjami z dnia [...] października 2009 r. organ stwierdził, że w dniu 12 marca 2009 r. w sklepie monopolowym przy pl. S. prowadzonym przez J. S. dokonano sprzedaży napojów alkoholowych osobie nietrzeźwej. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść przepisu art. 15 ust.1 pkt 1 oraz art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy stwierdzając, że fakt sprzedaży alkoholu rzeczywiście miał miejsce, co ustalono na podstawie zeznań świadków oraz wydruku z kasy fiskalnej sklepu. Organ odmówił wiary zeznaniom pracownic sklepu przy tak jednoznacznych dowodach, bowiem osoby te były bezpośrednio zainteresowane korzystnym dla sklepu ustaleniem oraz uniknięciem konsekwencji prawnych przez jedną z ekspedientek. Zebrany materiał dowodowy wskazywał, że zachowanie klienta w chwili zakupu alkoholu świadczyło o tym, że znajdował się w stanie nietrzeźwości. Co prawda zeznania strażników różniły się co do oceny sposobu wysławiania się zatrzymanego, to jednak rozbieżności te nie miały większego znaczenia skoro pozostałe objawy zewnętrzne zwróciły uwagę patrolu Straży Miejskiej. Funkcjonariusze podjęli interwencję wobec osoby, której wygląd, w ich ocenie, wskazywał, że znajduje się w stanie nietrzeźwości. Fakt nietrzeźwości został następnie potwierdzony wynikiem badania specjalistycznego na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu. Zdaniem organu, wydane przez prokuraturę postanowienie o umorzeniu dochodzenia nie mogło przesądzić o rozstrzygnięciu sprawy. Prokuratura w swoim postępowaniu oparła się na zeznaniach ekspedientek, którym to organ nie dał wiary z wyżej wskazanych powodów. Natomiast brak paragonu nie był w przypadku postępowania administracyjnego dowodem rozstrzygającym o tym czy sprzedaż miała rzeczywiście miejsce skoro fakt sprzedaży potwierdzały zeznania pozostałych świadków, a ponadto została udokumentowana na wydruku z kasy fiskalnej. Pismem z dnia [...] listopada 2009 r. J. S. złożył odwołanie od powyższych decyzji Prezydenta [...]. Zarzucił im naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem strony zgromadzony materiał dowodowy był niespójny a jego całokształt nie dawał podstaw do zastosowania sankcji wynikającej z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W uzasadnieniu podniósł, iż postępowanie prowadzone było w sposób stronniczy, gdyż organ oparł się wyłącznie na notatce i zeznaniach strażników miejskich zarówno w kwestii przebiegu zdarzenia jak i relacji z tego co mówił klient w chwili zatrzymania i kogo wskazywał jako osobę, która rzekomo dokonała sprzedaży alkoholu. Organ nie dał wiary zeznaniom ekspedientek twierdząc, że były zainteresowane pomyślnym dla sklepu rozstrzygnięciem sprawy, pomijając przy tym zeznania Z.G., które złożył osobiście w siedzibie Urzędu [...] dniu [...] maja 2009 r. Oświadczył wówczas, że kupił jedną butelkę wódki [...] 0,2 litra ok. godz. 19 i nie był wtedy pod wpływem alkoholu. Stwierdził również, że ma problemy zdrowotne objawiające się problemami z chodzeniem, a że był częstym klientem sklepu, jego problemy były znane pracownikom sklepu. Zdaniem strony, organ nie wziął pod uwagę faktu umorzenia postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009r. przez Prokuraturę Rejonową [...]dochodzenia prowadzonego w sprawie podejrzenia o popełnienie przestępstwa przez B. K. polegającego na sprzedaży alkoholu osobie, której zachowanie wskazywało, że znajduje się w stanie nietrzeźwości tj. o czyn z art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Postępowanie umorzono, z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających popełnienie przestępstwa a w szczególności brak dowodu zakupu oraz spójne zeznania obu ekspedientek. Odrzucając te dowody organ niedostatecznie uzasadnił swoje stanowisko. Strona podkreśliła, że cofnięcie przedsiębiorcy zezwolenia jest naturalną konsekwencją stwierdzenia sprzedaży alkoholu osobie, której zachowanie wskazywało na przebywanie stanie nietrzeźwości, ale jeżeli organ ścigania umarza postępowanie wobec sprzedawcy z braku dowodów popełnienia przestępstwa polegającego na sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej, zaś organ administracji cofa wydane zezwolenie oznacza to, że pomiędzy dwoma organami administracji istnieje rozbieżność co do podstawowej zasady, jaką jest obiektywna ocena stanu faktycznego. Strona podniosła dodatkowo, iż funkcjonariusze, jeśli mieli podejrzenia wobec stanu trzeźwości osoby udającej się do sklepu monopolowego, powinni byli zatrzymać ją po dokonaniu zakupu, jeszcze w sklepie. Zatrzymanie osoby w odległości ponad 100 metrów od sklepu, 20 minut po dokonaniu zakupu wcale nie wskazywało na fakt, iż alkohol został zakupiony w sklepie należącym do J. S. Decyzjami z dnia [...] marca 2010 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], utrzymało w mocy zaskarżone decyzje. W uzasadnieniu organ podkreślił, iż art. 15 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ustanawia bezwzględny zakaz sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości. Jednocześnie przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) cytowanej ustawy stanowi, iż nieprzestrzeganie zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobom nietrzeźwym jest bezwzględnie obowiązującą przesłanką do cofnięcia zezwolenia. Organ nie miał zatem możliwości decydowania czy wszcząć postępowanie czy nie, a decyzja organu administracji, poprzez użycie w przepisie słowa "cofa", ma charakter decyzji związanej. Jeżeli organ stwierdził, że nastąpiło złamanie zakazu, to miał obowiązek cofnąć zezwolenie. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, iż postępowanie było prowadzone w sposób wyczerpujący i wnikliwy, nie noszący znamion naruszenia przepisów postępowania. W kontekście odrębności postępowań karnego i administracyjnego organ podkreślił, iż w postępowaniu karnym stosuje się procedury określone przepisami kodeksu postępowania karnego - co inaczej określa pozycję procesową osób uczestniczących w postępowaniu, zaś podstawę materialną stanowi art. 43 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Natomiast w postępowaniu administracyjnym są stosowane inne procedury i podejmowane przez organ administracji publicznej czynności zmierzające do ustalenia zaistnienia podstaw do cofnięcia udzielonego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych (art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi). J.S. zaskarżył wszystkie decyzje wydane w dniu [...] marca 2010 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] cofające koncesje, jednakże z powodu nieopłacenia skarg od decyzji cofających koncesje na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% alkoholu oraz piwa i powyżej 4,5% do 18% alkoholu z wyjątkiem piwa, skargi te Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniami z dnia 30 lipca 2010 r. w sprawach (odpowiednio) VI SA/Wa 1208/10 i VI SA/Wa 1209/10, odrzucił. Pozostała zatem do rozpoznania (opłacona) skarga na decyzję SKO w [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...]cofająca koncesję na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% alkoholu. W skardze na powyższą decyzję J. S. zarzucił naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu podtrzymując stanowisko reprezentowane w odwołaniu strona podniosła, iż za powiązaniem obydwu postępowań (administracyjnego i prowadzonego pod nadzorem Prokuratury Rejonowej [...]) przemawiała logiczna konsekwencja wynikająca z faktu popełnienia przestępstwa przez pracownika zatrudnionego na umowę o pracę tj. sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej. W takiej sytuacji przedsiębiorca, któremu organ administracji cofnął zezwolenie powinien mieć możliwość natychmiastowego, dyscyplinarnego zwolnienia pracownika, który w tej sprawie zawinił. Nie było to jednak możliwe gdyż w tym przypadku prokuratura umorzyła postępowanie karne z powodu braku dowodów. Nieprawidłowym, zdaniem strony, działaniem było oparcie decyzji jedynie na dwóch dowodach - wskazaniu alkomatu, którego wartość dowodowa była wątpliwa, z uwagi na zapis art. 15 ustawy oraz na zeznaniach strażników miejskich. Ponadto strona podniosła, iż cofnięcie zezwolenia spowodowało zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, co w konsekwencji pozbawiło pracy cztery zatrudnione przez skarżącego osoby. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację prezentowaną na etapie postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Zdaniem skarżącego organ administracji powinien być związany postanowieniem o umorzeniu dochodzenia. Należy w związku z tym stwierdzić, iż faktycznie, jak podkreślał organ administracji, pomiędzy postępowaniem karnym i postępowaniem administracyjnym występują istotne różnice. W postępowaniu karnym konieczne jest ustalenie sprawcy czynu zabronionego (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 1986 r. w sprawie VI KZP 54/85 oraz z dnia 20 listopada 1985 r. w sprawie VI KZP 26/85 a także wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej z dnia 22 grudnia 1978 r. w sprawie prawidłowego stosowania przepisów dotyczących przestępstw popełnionych w warunkach recydywy sygn. akt VII KZP 23/77 - OSNKW 1979, z. 1-2, poz. 1). Zasada ta wynika wprost z art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości... stanowiącym "kto sprzedaje lub podaje napoje alkoholowe w wypadkach, kiedy jest to zabronione (...)". Jeżeli więc organ ścigania nie był w stanie ustalić sprawcy czynu określonego dyspozycją art. 43 ust. 1 ustawy musiał dochodzenie w sprawie umorzyć, co miało miejsce w sprawie. Konsekwencją ustalenia sprawcy czynu z art. 43 ust. 1 ustawy byłoby zastosowanie do pracownika sklepu zasad wynikających z przepisów Kodeksu pracy. Godzi się także zauważyć, iż w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 1985 r. podjętej w sprawie VI KZP 26/85, za popełnienie występku z art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w związku z naruszeniem zakazu wynikającego z tej ustawy może również odpowiadać osoba nie zatrudniona w zakładzie handlowym lub gastronomicznym, która w wypadku, kiedy jest to zabronione, sprzedaje lub podaje (także nieodpłatnie) napoje alkoholowe. Sąd Najwyższy w powołanej uchwale sformułował stanowisko odnoszące się do odpowiedzialności za sam czyn penalizowany przez przepis art. 43 ust. 1 ustawy w stosunku do osoby naruszającej wymieniony przepis stwierdzając, że w danej placówce handlowej zakaz podawania/sprzedawania alkoholu odnosi się, co do zasady do miejsc, w którym nastąpiło przez ustaloną osobę spełnienie przesłanek z art. 43 ust. 1 ustawy. W postępowaniu administracyjnym przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /art. 15 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a)/ wymagają jedynie ustalenia, że w sklepie doszło do sprzedaży alkoholu osobie której zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości. Organy administracji takie ustalenia przeprowadziły. Należy zwrócić uwagę na spójność czasową czynności dokonanych przez strażników miejskich i organy Policji. Osoba podejrzana o to, że znajduje się w stanie nietrzeźwości została zatrzymana przez straż miejską natychmiast po wyjściu ze sklepu chowając coś do kieszeni, czym okazała się butelka wódki. Osoba zatrzymana oświadczyła, że w sklepie, z którego wychodziła zakupiła ten alkohol. Po wejściu do sklepu wskazywała co prawda na różne ekspedientki (jak to wynika z ich zeznań), które alkohol ten jej sprzedały, lecz nie ulega wątpliwości, co wynika z ustaleń organu administracji, że alkohol nabyła w przedmiotowym sklepie. W zakresie tych ustaleń organu administracji należy wskazać na wydruki z kasy fiskalnej sklepu złożone przez skarżącego. Wydruki te obejmują przedział czasowy pomiędzy godziną 17.50 i 18.50, a więc czas w którym straż miejska zatrzymała wychodzącego ze sklepu z alkoholem i weszła z nim do sklepu w celu ustalenia czy zakupił w nim ten alkohol. Z wydruków tych wynika, że w tym przedziale czasowym w sklepie zakupiono dwa razy wódkę [...] w opakowaniu 0.2 l jednakże tylko w jednym przypadku zakupiono wyłącznie wódkę w opakowaniu tej pojemności, gdyż w drugim przypadku nabywca alkoholu kupił dodatkowo wódkę m-ki [...] w opakowaniu 0.5 l. Zatrzymana przez straż miejską osoba miała przy sobie wyłącznie wódkę m-ki [...]w opakowaniu o poj. 0.2 l, a więc zgodnie z ustaleniami organu administracji, miała alkohol zakupiony także w przedmiotowym sklepie. W ciągu tych zdarzeń organy Policji (po przewiezieniu zatrzymanego do Komendy Policji) przeprowadziły dowód na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu stwierdzając, że nabywca alkoholu był w stanie nietrzeźwości. Ten fakt można było stwierdzić także po zachowaniu tej osoby, co zostało opisane w zeznaniach strażników miejskich i ta okoliczność odpowiada wymaganiom art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy. W związku z powyższym zastosowanie przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przez organ zezwalający było obowiązkowe. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.