I SA/Wa 1319/10
WyrokWSA w Warszawie2010-12-07
Skład orzekający: Agnieszka Miernik, Emilia Lewandowska, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo użytkowania wieczystego gruntu z mocy prawa z dnia 5 grudnia 1990 r. może zostać stwierdzone na podstawie dokumentów innych niż wymienione w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r., w szczególności na podstawie decyzji o naliczeniu opłat za użytkowanie terenu?Ratio decidendi
Prawo użytkowania wieczystego z mocy prawa z dnia 5 grudnia 1990 r. może być stwierdzone wyłącznie na podstawie dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. lub, w przypadku ich braku, na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron potwierdzających istnienie prawa zarządu. Decyzja o naliczeniu opłat za użytkowanie terenu, która nie wynika z decyzji ustanawiającej prawo zarządu, nie stanowi dowodu istnienia prawa zarządu lub użytkowania wieczystego.Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo "Z." sp. z o.o. złożyło wniosek o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dnia 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Warszawie przy ul. [...]. Organ odmówił stwierdzenia nabycia tego prawa, wskazując na brak dokumentów potwierdzających prawo zarządu zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 1998 r. Skarżący powołał się na decyzję z 1969 r. o naliczeniu opłat za użytkowanie terenu, twierdząc, że potwierdza ona prawo zarządu, co zostało odrzucone przez organy i sąd.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Przedsiębiorstwa "Z." sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz decyzję Prezydenta Miasta Warszawy z dnia [...] czerwca 2009 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "Z." sp. z o. o. z siedzibą W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa [...] "Z." Sp. z o. o., decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] orzekającą o odmowie stwierdzenia nabycia przez Przedsiębiorstwo [...] "Z.", z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr [...] i [...] w obrębie [...], o łącznej powierzchni [...] m2, uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...] oraz prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na gruncie.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] stałą się z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własnością Dzielnicy Gminy W.-[...], co potwierdzone zostało decyzją nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. W decyzji tej nieruchomość oznaczona została jako działka nr [...] o pow. [...] m2 i działka nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...]. Grunt ten obecnie stanowi własność m. W.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] Prezydent W., po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] września 1991 r. złożonego przez Przedsiębiorstwo [...] "Z.", odmówił stwierdzenia nabycia przez wnioskodawcę, z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na gruncie położonym w W. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr [...] i [...] w obrębie [...], o łącznej powierzchni [...] m2, uregulowane w księdze wieczystej Kw Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wnioskodawca, mimo wezwania organu, nie przedstawił żadnego z dowodów na potwierdzenie władania przedmiotowym gruntem pod tytułem zarządu, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.).
Od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] Przedsiębiorstwo [...] "Z." Sp. z o. o. wniosło odwołanie wskazując, że podstawą zgłoszonego roszczenia stwierdzenia ex lege prawa użytkowania wieczystego jest wydana w dniu [...] grudnia 1969 r. przez Prezydium Rady Narodowej, decyzja w której ustalona została opłata za użytkowanie terenu ([...] m2) przy ul. [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ podał, że przesłanką uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) jest to, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy muszą pozostawać w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie tych osób prawnych.
Kolegium zauważyło, że stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1.
W ocenie organu odwoławczego, decyzja o ustaleniu opłat za zarząd gruntem nie jest dowodem przesądzającym o istnieniu po stronie skarżącego prawa zarządu do nieruchomości, w rozumieniu przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. Decyzja o ustanowieniu opłat za zarząd nie była bowiem wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym, ponieważ zarząd mógł powstać jedynie na podstawie decyzji o przekazaniu gruntu w zarząd lub na podstawie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, zawartej za zgodą właściwego organu, bądź na podstawie umowy o nabyciu nieruchomości.
Zdaniem organu, brak jest podstaw do dokonywania rozszerzającej wykładni przepisów powołanego rozporządzenia i uznawania za dowody istnienia takiego prawa dokumentów, które co najwyżej w pośredni sposób wskazują na możliwość dysponowania prawem zarządu przez dany podmiot. Stwierdzenie istnienia prawa zarządu możliwe jest bowiem tylko wówczas, gdy dowodzą tego wprost dokumenty wymienione w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Takich zaś dokumentów w niniejszej sprawie brak.
Jeżeli natomiast chodzi o powoływany w odwołaniu dokument, który – zdaniem strony - potwierdza uprawnienie Przedsiębiorstwa, tj. decyzję o ustaleniu opłat za użytkowanie terenu z dnia [...] grudnia 1969 r. Kolegium stwierdziło, że pismo PRN m. W. nr [...] skierowane do Przedsiębiorstwa [...] "Z.", nie jest decyzją, a pismem informującym o naliczeniu opłaty rocznej za użytkowanie terenu.
Organ ustalił, że w aktach niniejszej sprawy brak jest decyzji o oddaniu nieruchomości przy ul. [...] w zarząd, o której mowa w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] Przedsiębiorstwo [...] "Z." Sp. z o. o. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj: - art. art. 77 § 1 w zw. z art. 7 Kpa, polegające na niepełnym i powierzchownym rozpatrzeniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co doprowadziło organ do błędnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a co za tym idzie wydania decyzji naruszającej słuszny interes skarżącego, - art. 80 Kpa, polegające na nie dokonaniu wszechstronnej oceny materiału dowodowego w wyniku czego organ uznał za nieudowodnioną okoliczność użytkowania oraz posiadania w zarządzie skarżącego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], podczas gdy prawidłowo oceniony materiał dowodowy powinien doprowadzić organ do wniosku, że skarżący nabył użytkowanie przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r.; 2) naruszenie prawa materialnego, tj.: - § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, poprzez błędne uznanie, że dla wykazania istnienia prawa zarządu nieruchomością przysługującego skarżącemu koniecznym było posiadanie jednego z dokumentów wymienionych w treści § 4 ust. 1 rozporządzenia, podczas, gdy prawidłowe rozumienie § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia nakazuje uznanie, że posiadanie prawa zarządu może być wykazane także innymi, niż wymienione w § 4 ust. 1, dokumentami, - art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie, iż przepis ten nie powinien być zastosowany, podczas gdy okoliczności sprawy uzasadniały zastosowanie tego przepisu. W skardze Spółka wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] W. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podał, że - zgłaszając w dniu [...] września 1991 r. roszczenie o stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] wraz z przeniesieniem własności budynków posadowionych na gruncie, na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - wskazał, że w dniu 5 grudnia 1990 r. posiadał w swoim zarządzenie przedmiotową nieruchomość, która już w latach 60-tych znajdowała się w jego użytkowaniu. Na potwierdzenie przedstawionych twierdzeń P [...] Z. Sp. z o. o. przedłożyła m. in. dokument z [...] grudnia 1969 r. , ustalający opłatę za użytkowanie terenów przez jednostki państwowe.
Skarżący wskazał, że już w czasie obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 79) w judykaturze wyrażone zostało stanowisko, zgodnie z którym dokumenty wymienione w § 4 ust. 1 rozporządzenia (powtórzone następnie w § 4 rozporządzenia z 10 lutego 1998 r.) nie są jedynymi dokumentami stwarzającymi możliwość stwierdzenia, że osoba prawna miała w zarządzie określoną działkę (np. wyrok NSA z dnia 22 listopada 1994 r., sygn. akt SA/Gd 1226/94). Takie rozumienie omawianych przepisów pozostawało w zgodzie z dalszymi przepisami rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r., które dopuszczały możliwość wykazania posiadania nieruchomości w zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r. także na podstawie zeznań świadków i oświadczeń stron.
Zdaniem Spółki, organ błędnie uznał, iż przedstawiony przez skarżącego dokument o naliczeniu opłaty za użytkowanie, wraz z innymi dokumentami, nie udowadniają faktu użytkowania przez skarżącego terenu przy ul. [...]. Organ pominął całkowitym milczeniem fakt, iż w treści pisma z dnia [...] grudnia 1969 r. informującego o naliczeniu opłaty za użytkowanie wymieniona została podstawa prawna pisma, tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach. Przepisy te - co jest istotne w sprawie - odnoszą się w zakresie przedmiotowym i podmiotowym do jednostek państwowych, którym na mocy decyzji przekazany został w użytkowanie teren państwowy. Skoro zatem skarżący został poinformowany o konieczności ponoszenia opłat za użytkowanie gruntu, to musiał on być zarazem jednostką, której grunty te zostały przekazane w użytkowanie na podstawie przepisów tego rozporządzenia.
Skarżący wskazał, że prawidłowa i wszechstronna ocena materiału dowodowego powinna doprowadzić organ do wniosku, iż w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości skarżący był użytkownikiem przedmiotowej nieruchomości, a co za tym idzie z tym dniem nabył prawo zarządu, które następnie na podstawie wspomnianej już ustawy z dnia 29 kwietnia 1990 r. skutkowało powstaniem z mocy prawa użytkowania wieczystego.
Spółka podniosła, że w treści § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia wykonawczego z 1998 r. wskazano m.in. wprost, iż dokumentem mogącym stanowić podstawę stwierdzenia prawa zarządu może być decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r. Nadto, zgodnie z zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia, jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.
Zdaniem Spółki, mając na uwadze treść przywołanych uregulowań prawnych, zasadnym jest stwierdzenie, że katalog dokumentów mogących stanowić podstawę stwierdzenia prawa zarządu nieruchomością nie jest katalogiem zamkniętym, co wynika chociażby z tego, że podstawą udowodnienia prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. mogą być chociażby zeznania świadków lub oświadczenia stron, a więc środki dowodowe nie posiadające formy dokumentu. Przedstawione rozumienie przepisu, uwzględniające jego wykładnię celowościową oparte jest na założeniu, że wykazanie przez stronę prawa powinno być możliwe przy pomocy szerokiego zakresu środków dowodowych.
Skarżący uważa, że w toku postępowania strona wykazała zarówno fakt posiadania w zarządzie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], jak i fakt wzniesienia na tejże nieruchomości budynków i budowli. Wbrew stanowisku organu, skarżący wykazał, że w stosunku do niego naliczono opłatę za użytkowanie, do ponoszenia której - co zdaje się być oczywistym - mógł być zobowiązany wyłącznie ówczesny użytkownik (zarządca) nieruchomości. Nadto, co całkowicie umknęło uwadze organu, skarżący potwierdził zarówno posiadanie nieruchomości w zarządzie, jak i wzniesienie na niej budynków i urządzeń oświadczeniami Zarządu P [...] Z. Sp. z o. o. oraz głównej księgowej Spółki, a także dokumentami znajdującymi się w aktach postępowania, związanymi z finansowaniem naniesień na nieruchomości, pośrednio potwierdzającymi posiadanie nieruchomości w zarządzie.
Wobec tego skarżący wskazał, że w sprawie występowały przesłanki do stwierdzenia przez Prezydenta W. nabycia przez skarżącego z mocy prawa użytkowania wieczystego terenu przy ul. [...]. Tymczasem organ, wskutek nieprawidłowej wykładni i zastosowania wymienionych w treści skargi przepisów, uznał, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podczas gdy prawidłowe rozumienie przepisów powinno doprowadzić organ do przekonania, iż przywołany przepis powinien zostać zastosowany, a co za tym idzie skarżący powinien być uwłaszczony.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – zwanej dalej ugn. Przepis ten reguluje obecnie sprawy stwierdzania nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe osoby prawne, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie. Art. 200 ugn odwołuje się do art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który w ustępie 1 stanowił, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem ich użytkowania wieczystego.
Z kolei § 4 i § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie i użytkowaniu – zwanego dalej rozporządzeniem przewidują, że właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych osób prawnych, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów: 1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, 2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, 4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, 5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, 6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, 7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, 9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.
Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa wyżej może wezwać państwowe osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie (ust. 2 § 4 rozp.). Jeżeli natomiast wskazane wyżej dokumenty nie zachowały się, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (ust. 3 § 4 rozp.).
Analizując akta sprawy w kontekście przywołanych wyżej przepisów Sąd uznał że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nie naruszają prawa.
Należy zgodzić się z organami obu instancji, że żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego poprzednikowi prawnemu Przedsiębiorstwa [...] "Z." Sp. z o. o. w W. do części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej obecnie jako działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2.
Z materiału dowodowego wynika, że w postępowaniu uwłaszczeniowym, mimo wezwania skarżącego (pismo Urzędu Miasta [...] W. z dnia [...] kwietnia 2005 r.), skarżący nie wykazał, że jego poprzednik prawny legitymował się w stosunku do gruntu przy ul. [...] obejmującego obecne działki nr [...] i [...], jednym z dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Poszukiwania stosownych dokumentów przez Prezydenta W. we własnym zakresie również nie dały pozytywnego rezultatu (np. pismo Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. , pismo Urzędu Miasta [...] W. z dnia [...] sierpnia 2005 r.).
Znaczenia dla sprawy uwłaszczeniowej nie mogło mieć zwłaszcza pismo Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] grudnia 1969 r., nr [...], w którym Prezydium zawiadamiało Przedsiębiorstwo [...] "Z." o naliczeniu i warunkach uiszczania opłaty rocznej z tytułu użytkowania terenu o pow. [...] m2 przy ul. [...]. Zdaniem Sądu, zawiadomienie tego rodzaju nie dowodzi tego, że poprzednik prawny skarżącej nabył grunt w użytkowanie, które z dniem 1 sierpnia 1985 r. przekształciło się w zarząd.
Uszło uwadze skarżącej, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99 (OTK 1999/7/159) wskazał, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Zdaniem Trybunału, z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę.
Zatem nawet gdyby przyjąć, że zawiadomienie z dnia [...] grudnia 1969 r. jest decyzją administracyjną, ponieważ zawiera niezbędne elementy z których zbudowana jest decyzja ustalająca opłaty za zarząd, to w treści tego dokumentu brak jest wzmianki o konkretnej decyzji przekazującej Przedsiębiorstwu [...] "Z." w użytkowanie teren przy ul. [...], oznaczony obecnie jako działki nr [...] i [...]. Dokument ten nie może być uznany za dowód, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, potwierdzający prawo zarządu (por. np. wyroki NSA wydane w sprawach o sygn. akt I OSK 359/07, I OSK 795/07 i I OSK 539/07 – opubl. CBOSA). Wbrew temu co twierdzi skarżąca również dokumentacja dołączona do wniosku o uwłaszczenie z dnia [...] września 1991 r. oraz załączona przez skarżącą do pisma z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] (pkt 3 pisma), pisma z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] i pisma uzupełniającego wniosek o uwłaszczenie z dnia [...] października 2006 r., nr [...] nie potwierdza istnienia konstytutywnej decyzji o przekazaniu Przedsiębiorstwu [...] "Z." przedmiotowego terenu w użytkowanie, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), czy decyzji jednostki nadrzędnej nad jednostką przekazującą o przekazaniu terenu poprzednikowi prawnemu skarżącej (§ 8 ust. 1 w zw. z § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach - Dz. U. z 1969 r. Nr 3, poz. 19). Przedłożone w sprawie dowody dokumentują stan geodezyjny i prawny gruntu oraz zawierają informację na temat okoliczności dotyczących nabycia, finansowania i prowadzenia robót budowlanych, a odnoszących się do środków trwałych znajdujących się w ewidencji zakładu prowadzonego przez poprzednika prawnego skarżącej.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że błędne jest twierdzenie skarżącej, iż skoro poprzednik prawny Spółki korzystał z przedmiotowego gruntu i miał ustalone opłaty roczne za użytkowanie gruntu, to siłą rzeczy przysługiwało mu prawo użytkowania, czy później zarząd. Trzeba wskazać, że nabycia prawa użytkowania, czy zarządu nie można stwierdzić na podstawie domniemania. Skoro dana jednostka państwowa korzystała z gruntu nie legitymując się stosownym dokumentem kreującym użytkowanie, czy zarząd, to znaczy że jednostka ta praw tych nie nabyła. Występujący w praktyce problem braku legitymowania się przez jednostki państwowe dokumentami o przekazaniu im terenu w formie prawem przewidzianej dostrzegł sam ustawodawca, który, w dniu 20 lipca 1988 r., poprzez dodanie ust. 2-4 do art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, umożliwił posiadaczom gruntów państwowych uregulowanie stanu prawnego gruntu i uzyskanie np. decyzji o przekazaniu gruntu w zarząd (art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 lipca 1988 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - (Dz. U. Nr 24, poz. 170). W ten sposób ustawodawca stworzył możliwość uzyskania zarządu przez państwową osobę prawną i wykazanie się tym prawem na dzień 5 grudnia 1990 r., tj. w dacie, z którą wiąże uwłaszczenie przepis art. 200 ust. 1 ugn.
Jeżeli zaś chodzi o podnoszoną w skardze kwestię dokumentowania istnienia prawa zarządu na podstawie innych, niż dokumenty, środków dowodowych (oświadczenia strony lub zeznań świadków) to Sąd zauważa, że dowody te mogą potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1998 r. Wobec tego wnioskodawca uwłaszczenia winien wykazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd użytkowanie), które później zaginęły, czy uległy zniszczeniu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 207/09, opubl. CBOSA).
W tej sytuacji, skoro po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, nie uzyskano dowodu potwierdzającego zarząd gruntem, to zarówno organ pierwszej instancji jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. trafnie wywiedli, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku uwłaszczeniowego, w części dotyczącej skomunalizowanego gruntu przy ul. [...], obejmującego obecne działki nr [...] i [...].
Mając to wszystko na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło