II SA/Bd 1165/10

Dnia 7 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 roku sprawy ze skargi K.Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia dotyczącego zaopiniowania projektu podziału nieruchomości oddala skargę. II SA/Bd 1165/10 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...], nr [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (SKO), po rozpoznaniu wniosku skarżącego – K. Ś. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy A. z dnia [..] w przedmiocie zaopiniowania podziału działki nr [...] położonej we wsi R., stanowiącej własność M. G., na podstawie art. 157 § 3 w zw. z art. 28 i art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), dalej powoływanej jako "kpa", odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności tego postanowienia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżący nie był stroną postępowania o wydanie tego postępowania, ani decyzji podziałowej dotyczącej działki nr [...] i nie jest właścicielem nieruchomości podlegającej podziałowi, ani też nie przysługują jemu inne prawa do tej nieruchomości. Z twierdzeń skarżącego wynika natomiast, że jest właścicielem nieruchomości sąsiedniej. Jako taki, zdaniem SKO, nie mógł być stroną postępowania dotyczącego podziału działki nr [...], ani skutecznie wszcząć postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej. W tym drugim przypadku musiałby, bowiem wskazać na przepis prawa materialnego i okoliczności potwierdzające istnienie jego interesu prawnego, a tego nie zrobił. W dniu 21 grudnia 2009 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie przez SKO sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy A. z dnia [...]. We wniosku tym wskazał, że w jego przypadku nigdy nie były dokonane czynności ustalenia przebiegu granic pomiędzy jego nieruchomością, a nieruchomością sąsiadki M. G. (dz. nr [..]). Brak jest zatem, w jego ocenie podstawy odniesienia się dla dokonywania podziału nieruchomości (dz. nr [..]), w szczególności w sytuacji, gdy sąsiadka kilkukrotnie worywała się w jego pole. Skarżący przytaczając treść przepisu art. 28 kpa stwierdził, że w sprawie podziałowej zabrakło protokołu przyjęcia przebiegu granicy z sąsiadem, co przy ewentualnym podziale skutkować będzie na wykonywane przez niego prawo własności nieruchomości np. poprzez jego uszczuplenie w bliżej nieokreślonym zakresie. Skarżący podkreślił, że postanowienie, którego nieważności się domaga, w sposób bezpośredni rzutuje na jego prawo własności, naruszając je w sposób rażący poprzez utrzymywanie wadliwego postanowienia w przedmiocie zaopiniowania podziału sąsiedniej nieruchomości, w sytuacji gdy brak jest protokołu przyjęcia przebiegu granicy. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], SKO utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...] odmawiające wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ ponownie podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią jest wykazanie legitymacji do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia opiniującego projekt podziału oraz, że legitymację do tej czynności ma podmiot, który twierdzi, że postanowienie wadliwe dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, co wynika z art. 28 kpa. W sprawie będącej przedmiotem wniosku, podkreśla organ, skarżący nie był stroną postępowania, ani nawet adresatem decyzji Wójta Gminy A. i nie wykazał jaki ma interes prawny lub obowiązek w związku z postępowaniem prowadzonym w sprawie zakończonej postępowaniem oraz jakiego jego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy kwestionowane postępowanie bądź skutki stwierdzenia nieważności. Organ wskazał, że w przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, interes prawny w postępowaniu podziałowym mają podmioty, które wykażą prawo do gruntu i są to właściciel nieruchomości, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa. Właściciele działek sąsiednich natomiast nie mają prawa strony w postępowaniu o podział nieruchomości i pogląd ten jest w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący nie ma żadnego prawa do nieruchomości, która uległa podziałowi, co oznacza, że nie może być uznany za stronę postępowania podziałowego, co w konsekwencji skutkuje brakiem skuteczności wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności także postanowienia opiniującego projekt podziału. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie SKO skarżący wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że jego uprawnienie do uczestniczenia w sprawie w związku z podziałem działki sąsiada wynika wprost z faktu, że nie został sporządzony protokół przyjęcia przebiegu granicy między jego nieruchomością, a działką nr [...], co istotnie rzutować będzie przy podziale nieruchomości. Wskazał, że w jego przypadku nigdy nie były dokonane czynności ustalenia przebiegu granicy między jego nieruchomością a nieruchomością sąsiadów. Brak jest zatem podstawy do odniesienia dla dokonania podziału nieruchomości sąsiedniej, w szczególności w sytuacji, gdy sąsiad kilkukrotnie worywał się w jego pole i w znacznym stopniu zajął część jego gruntu. Skarżący zwrócił także uwagę, że w chwili wydawania postanowienia opiniującego przez Wójta Gminy A. był już wydany wyrok przez WSA w Bydgoszczy stwierdzający nieważność uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co w jego ocenie powodowało brak podstaw do dokonania jakiegokolwiek podziału nieruchomości objętych tym planem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja (postanowienie) nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego, nie wkraczając w uprawnienia organów do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie może także oprzeć kontroli decyzji (postanowienia) o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Oceniając zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie, w jakim sąd władny jest to uczynić, stwierdzić należy, iż nie uchybia ono prawu. Na wstępie podkreślić należy, że w sprawie bezspornym pozostaje to, że skarżący jest właścicielem działek nr [...] i [...] sąsiadujących z działką będącą własnością M. G. nr [...], która uległa podziałowi decyzją Wójta z dnia [..], poprzedzoną postępowaniem o pozytywnym zaopiniowaniu projektu podziału tej działki z dnia [..] i że nie był on stroną postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie tych orzeczeń. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy skarżący, w tej sytuacji może skutecznie złożyć wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta z dnia [...]. W tym miejscu podkreślić należy, na co też zwraca uwagę SKO, że stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia) jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji (postanowień) ostatecznych, którego celem jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji (postanowień) obarczonych ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa. Zgodnie z przepisem art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W związku z tym koniecznym jest ustalenie przez organ administracji czy podmiot składający wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia) ma przymiot strony. Wskazać wobec tego należy, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności stosuje się art. 28 kpa i że stroną jego jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji (postanowienia), lecz każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia). Jest to konsekwencją rozpoznawania przez organ nadzoru nowej sprawy w stosunku do załatwionej kwestionowaną decyzją (postanowieniem), dlatego też otwiera się następnie dla wszystkich stron tego postępowania droga weryfikacji takiej decyzji (postanowienia) w trybie zwykłym i trybach nadzwyczajnych oraz kontroli sądowej (tak Borkowski w: Adamiak/Borkowski, KPA. Komentarz, 5. wyd. Warszawa 2003 r., art. 157 Nb 5). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, że postanowienie Wójta z dnia [...], którego stwierdzenia nieważności domaga się skarżący, potwierdza jedynie to, że planowany podział działki nr [...], będącej własnością M. G. jest zgodny z obowiązującym w chwili orzekania przez Wójta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w obrębie ewidencyjnym R. Gmina A. zatwierdzonym Uchwałą Nr IX/69/07 Rady Gminy Aleksandrów Kujawski z dnia 20 września 2007 r., gdyż wydzielone z działki [..] nowe działki położone są na terenie przeznaczonym w tym planie pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Postanowienie to nie rodzi żadnych praw ani obowiązków dla wnioskodawcy, a tym bardziej dla osoby będącej, tak jak skarżący, wyłącznie właścicielem nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością wnioskodawcy, nie mającym żadnych praw w stosunku do nieruchomości dzielonej. W orzecznictwie sądowym przyjęto, że opinia zawarta w tym postanowieniu odnosi się do proponowanego podziału nieruchomości, który nie musi nawet spełniać warunków wymaganych dla dokumentów geodezyjnych. Dopiero gdy występuje zgodność proponowanego podziału z ustaleniami planu miejscowego, racjonalne jest poniesienie kosztów sporządzania projektu podziału w formie odpowiednich dokumentów geodezyjnych (vide: uchwała NSA z dnia 1 marca 1999 r., w sprawie OPK 1/99, System Informacji Prawnej Lex nr 36656). Tak więc można przyjąć, że postanowienie takie, jak to, którego stwierdzenia nieważności domaga się skarżący utwierdza jedynie wnioskodawcę w przekonaniu, że może zlecić upoważnionemu geodecie przygotowanie dokumentacji geodezyjnej, która posłuży do wydania decyzji administracyjnej zatwierdzającej projekt podziału jego nieruchomości w proponowanym przez niego kształcie. Skarżący nie wskazał, aby skutki stwierdzenia nieważności takiego postanowienia dotyczyły jego interesu prawnego lub obowiązku. Zwłaszcza podnoszona przez skarżącego w skardze okoliczność braku protokołu przyjęcia granicy pomiędzy nieruchomością będącą jego własnością, a działką nr [..] nie świadczy o istnieniu interesu prawnego skarżącego. Nie ma ona bowiem żadnego związku ze stwierdzeniem przez organ w spornym postanowieniu zgodności zaproponowanego podziału działki nr [...] z istniejącym planem miejscowym. Warto w tym miejscu wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, iż mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (tak NSA w wyroku z dnia 22 lutego 1984 r., I SA 1478/83, niepublikowany), a także, że interes prawny to interes indywidualny, konkretny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Interes prawny to zatem interes, którego podstawą mogą być wyłącznie przepisy materialnego prawa administracyjnego ... (tak NSA w wyroku z dnia 17 kwietnia 2007 r., I OSK 755/06, Lex nr 337023). Odnosząc się natomiast do faktu wydania przez tutejszy Sąd wyroku stwierdzającego nieważność uchwały Rady Gminy Aleksandrów Kujawski z dnia 20 września 2007 r. zatwierdzającej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, co także podnosi skarżący w swojej skardze, to stwierdzić należy, że na pewno ma on wpływ na podziały nieruchomości położonych na terenie objętym planem, ale dopiero od dnia uprawomocnienia się tegoż wyroku, co miało miejsce 4 sierpnia 2009 r., kiedy to doszło do wydania wyroku przez NSA, którym oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 17 lutego 2009 r. (II OSK 766/09) i także nie stanowi o istnieniu interesu prawnego skarżącego w rozumieniu powyżej przedstawionym. W ocenie Sądu skarżący nie mając żadnych praw do nieruchomości podlegającej podziałowi (działka nr [...]), będąc jedynie właścicielem działki sąsiedniej, nie ma interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności postanowienia opiniującego projekt podziału w kontekście wyłączania założeń planu miejscowego, obowiązującego w chwili wydawania postanowienia. Mając powyższe na uwadze orzeczono na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jak w sentencji wyroku.