I SA/Bk 465/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Burmistrza Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B, z [...] kwietnia 2010 r. nr [...], w sprawie obciążenia wierzyciela – Burmistrza Ł. kosztami postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego wobec Z. S.A. w Ł. w wysokości 61.401,68 zł. Z uzasadnienia postanowienia organu drugiej instancji wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B., na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] wystawionych przez Burmistrza Ł., prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku Z. w Ł. w celu wyegzekwowania zaległego podatku od nieruchomości. W dniu 6 lipca 2009 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelność przysługującą zobowiązanemu od Z. E. C. w Ł. Następnie jednak Sąd Rejonowy w B. wydanym [...] lipca 2009 r. postanowieniem ogłosił upadłość Z. S.A. w Ł. Postanowienie to stało się prawomocne 6 sierpnia 2009 r. W związku z tym, organ egzekucyjny, powołując się na przepis art. 146 § 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) stwierdził, że postępowanie egzekucyjne uległo umorzeniu z mocy prawa i koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Dlatego też, na podstawie art. 64c § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., w dalszej części powoływanej w skrócie "u.p.e.a.") w wydanym postanowieniu obciążył nimi wierzyciela. Utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Skarbowej w B. podkreślił, iż zaskarżone postanowienie dotyczyło wyłącznie kosztów egzekucyjnych, nie regulowało zaś kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego. W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa zbędne jest wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o jego umorzeniu. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza zakaz prowadzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego i pozbawia tym samym organ egzekucyjny uprawnienia do ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego. Z kolei odpowiadając na zarzut, iż w tej sprawie nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową, organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na wszczęte postępowanie upadłościowe wobec zobowiązanego akta egzekucyjne dłużnika nie zostały przekazane właściwemu sądowi rejonowemu zarówno przez sądowy jak i administracyjny organ egzekucyjny. Dlatego też w tej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 774 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: "k.p.c."). Przepis ten dotyczy bowiem przypadku, gdy sąd rejonowy nakaże komornikowi rejonowemu dalsze łączne prowadzenie egzekucji administracyjnej i sądowej. Organ odwoławczy zauważył, że organ egzekucyjny winien obciążyć wierzyciela również opłatą za sporządzenie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego w wysokości 3 zł. Jednak z uwagi na treść art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy nie zweryfikował wysokości kosztów egzekucyjnych na niekorzyść strony odwołującej się. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, Burmistrz Ł. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 62 u.p.e.a. w związku z art. 733 § 1 k.p.c. Skarżący podkreślił, iż organ egzekucyjny, mimo wniosków wierzyciela nie dokonał zajęcia wierzytelności przekazanej w dniu 1 lipca 2009 r. na rachunek komornika sądowego. Natomiast zajęcie, które nastąpiło w dniu 6 lipca 2009 r. dotyczyło kolejnej wierzytelności i nie miało żadnego znaczenia, gdyż wiadomym było, że wierzytelność ta trafi do masy upadłościowej. Skarżący wskazał, że gdyby postępowanie egzekucyjne było prowadzone sprawniej, możliwe byłoby ściągnięcie kosztów postępowania od dłużnika. W ocenie Skarżącego w niniejszej sprawie nastąpił zbieg egzekucji, w wyniku czego organ administracyjny utracił prawo do orzekania, a właściwy organ do dalszego prowadzenia egzekucji powinien zostać wyznaczony przez sąd. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Istota powstałego w tej sprawie sporu sprowadza się do stwierdzenia, czy Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B., prowadzący na wniosek Burmistrza Ł. postępowanie egzekucyjne wobec Z. S.A. w Ł., zasadnie obciążył wierzyciela kosztami tego postępowania. Zasadą jest, że koszty postępowania egzekucyjnego w administracji obciążają zobowiązanego – art. 64c § 1 u.p.e.a. Zasada ta doznaje jednak pewnych ograniczeń, a jednym z nich jest sytuacja, w której to wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, gdy nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego – art. 64c § 4 u.p.e.a. Taka też sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Otóż nie ma wątpliwości, że wskutek uprawomocnienia się wydanego [...] lipca 2009 r. przez Sąd Rejonowy w B. postanowienia o ogłoszeniu upadłości Z. S.A. w Ł., doszło do umorzenia prowadzonego w tej sprawie postępowania egzekucyjnego. Umorzenie tego postępowania nastąpiło z mocy samego prawa, co wynika wprost z treści art. 146 § 1 cyt. wyżej ustawy z 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze. Umorzenie postępowania egzekucyjnego z mocy prawa, na podstawie art. 146 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego, oznacza zakaz prowadzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego, a tym samym pozbawia organ egzekucyjny uprawnienia do ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego (zob. wyrok NSA z 8 marca 2006 r., sygn. II FSK 400/05, opubl. LEX nr 197541). Tym samym spełniona jest przesłanka, wynikająca z art. 64c § 4 u.p.e.a., pozwalająca na obciążenie kosztami postępowania egzekucyjnego wierzyciela. Z wydanego w tej sprawie postanowienia organu egzekucyjnego wynika, że koszty egzekucyjne, którymi obciążony został wierzyciel dotyczą czynności zajęcia wierzytelności dokonanej 2 lipca 2010 r. Z zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności wynika zaś, że owe zajęcie dotyczyło wierzytelności z tytułu dostawy i przesyłu energii cieplnej na podstawie faktury z 1 czerwca 2010 r. i innych, na poczet należności objętych tytułami wykonawczymi o nr [...] (k. 18 akt egzekucyjnych). Istotnie, w tym zakresie doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową, o czym zresztą dłużnik zajętej wierzytelności (Z. E. C. w Ł.) informował organ egzekucyjny w piśmie z 8 lipca 2009 r. (k. 22 akt egzekucyjnych). Powyższe nie pozbawiło jednak organu egzekucyjnego w administracji prawa do orzeczenia o kosztach postępowania egzekucyjnego. Trzeba bowiem podkreślić, że wskutek uprawomocnienia postanowienia Sądu Rejonowego w B. o ogłoszeniu upadłości Z. S.A. w Ł., doszło do umorzenia prowadzonych wobec zobowiązanego postępowań egzekucyjnych. W tej sytuacji administracyjny organ egzekucyjny nie miał już obowiązku przekazywania akt egzekucji administracyjnej sądowi w celu rozstrzygnięcia, który organ egzekucyjny - sądowy czy administracyjny - ma dalej prowadzić łącznie egzekucje. Przy wydawaniu zaskarżonego w tej sprawie postanowienia nie mogły być więc naruszone przepisy art. 62 u.p.e.a. oraz art. 773 § 1 k.p.c., które o takim obowiązku stanowią. W konsekwencji nie został też naruszony art. 7 u.p.e.a. Na marginesie należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowym wyrażono nawet pogląd, że przekazanie komornikowi do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej nie powoduje, że administracyjny organ egzekucyjny traci status organu egzekucyjnego właściwego w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, w którym zbieg egzekucji wystąpił. W konsekwencji nie traci on również uprawnienia do wydania postanowienia w przedmiocie obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a. (zob. wyrok WSA w Lublinie z 12 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 431/07, opubl. LEX nr 500987, a także wyrok NSA z 8 października 2009 r., sygn. akt II FSK 792/08, opubl. LEX 549010). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone w tej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B., nie naruszają prawa. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.