II SA/Bd 200/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przyznania świadczeń pieniężnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego, na podstawie art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 235 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w K. O. z dnia [...] Nr [...], uchylającej decyzję nr [...] z dnia [...] przyznającą prawo do wypłaty świadczenia pieniężnego Z. Z. w wysokości uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym w kwocie miesięcznej 3.337,50zł, w kwocie rocznej 40.050,00zł za okres od [...] do [...] oraz przyznającej wyżej wskazanemu prawo do wypłaty świadczenia pieniężnego za okres od [...] do [...]w kwocie 12.056,76zł, która stanowi różnicę między kwotą uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym w kwocie rocznej 40.050,00 zł i kwotą 27.993,24zł, świadczenia wypłaconego przez Wojskowe Biuro Emerytalne w Z. G. Jak wskazano w uzasadnieniu, Z. Z. Rozkazem Personalnym Nr [...] z dnia 7 [...], zwolniony został w dniu [...] z zawodowej służby wojskowej, wskutek upływu terminu wypowiedzenia. W związku ze zwolnieniem żołnierza ze służby, Wojewódzki Sztab Wojskowy we W. wypłacił mu należność, wystawiając jednocześnie zaświadczenie o wysokości uposażenia i innych należności pieniężnych do celów ewidencyjno – finansowych oraz zaopatrzenia emerytalno – rentowego, przesyłając je do Wojskowego Biura Emerytalnego w Z. G. Organ ten wypłacił świadczenie w ostatecznej kwocie 27.993,24zł. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego z dnia [...] Nr [...], w sprawie wypowiedzenia Z. Z. stosunku służbowego, wobec czego żołnierz z dniem [...] rozpoczął dalsze pełnienie służby w WKU w B. Rozkazem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...] Z. Z. zwolniony został z zawodowej służby wojskowej, w związku z powyższym [...] w K. O. wypłaciła żołnierzowi należność na podstawie ustawy pragmatycznej. Wyżej wskazanemu przyznano ponadto prawo do wypłaty świadczenia pieniężnego w wysokości uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym w kwocie miesięcznej 3.337,50zł. Świadczenie powyższe wypłacone zostać miało przez WBE we W, Dyrektor którego uznał, iż decyzja przyznając świadczenie o którym mowa, nie uwzględniała kwoty uprzednio już wypłaconego świadczenia za okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w kwocie 27.993,24zł, o czym powiadomiony został organ wydający decyzję, Dowódca [...] w K. O. W związku z powyższym Dowódca [...], postanowieniem z dnia [...] Nr [...], wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie, które zakończone zostało wydaniem, z uwagi na ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności i dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, decyzji z dnia [...] Nr [...]. W związku z wnioskiem złożonym przez Z. Z. o stwierdzenie nieważności wyżej wskazanej decyzji, w pierwszej kolejności ustalono, że wydający ją organ nie istnieje, jego następcą prawnym jest natomiast Kierownik [...] Rejonowych Warsztatów Technicznych, organem wyższego stopnia w stosunku do którego jest Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego. Organ ów, po przeanalizowaniu stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy podniósł, że wypłata zrealizowana przez WBE w Z. G. stanowiła konsekwencję nieskutecznego zwolnienia Z. Z. przez jednostkę wojskową inną niż [...] w K. O. W związku z nieskutecznością wskazanego wyżej zwolnienia, zważywszy na okoliczność, że nie ma możliwości wypłaty dwóch świadczeń z tytułu jednego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, wypłatę związaną z nieskutecznym zwolnieniem ze służby potratować należy jako pewnego rodzaju zaliczkę na poczet świadczenia przysługującego w dniu [...]. Organ podkreślił, że pomniejszenie kwoty ustalonej przez Dowódcę [...] w K. O. o kwotę wypłaconą przez WBE we W. nie stanowiło potrącenia, a jedynie zaliczenie na poczet świadczenia przysługującego w dacie skutecznego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Powyższe okoliczności, w opinii Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego, wskazują, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w K. O. z dnia [...] Nr [...]. We wniesionym od powyższej decyzji odwołaniu Z. Z. wskazał, iż zgodnie z zasadą niepodlegania zwrotowi uposażenia i innych należności, wynikającej z art. 77 ustawy pragmatycznej, należności wypłacane zgodnie z zasadami obowiązującymi w dniu przyznania prawa do nich, nie podlegając zwrotowi w jakiejkolwiek formie – także zaliczenia na poczet innych należności – jeżeli w dalszym okresie odpadła pierwotnie istniejąca podstawa ich wypłaty. W związku z powyższym, wypłata należności w związku ze zwolnieniem odwołującego się ze służby w 2003r., odbyła się zgodnie z zasadami obowiązującymi w dniu wypłaty świadczenia, nie ma zatem podstawy do jej zwrotu w jakiejkolwiek formie. Odwołujący się wskazał ponadto, że niedopuszczalne jest, aby organ emerytalny zmniejszał wysokość uposażenia określonego w rozkazie personalnym o wyznaczeniu na stanowisko. Odwołujący się podniósł że określane przez organ "wyrównanie" jest niczym innym, jak potrąceniem, o którym mowa w art. 103 ust. 1 ustawy pragmatycznej i nie ma ku nie mu żadnych przesłanek wynikających z wyżej wskazanego art. 103 ust. 1 ustawy w związku z art. 87 § 1 k.p.a. Odwołujący wreszcie zakwestionował zaistnienie przesłanki wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nie zaistniały bowiem w przedmiotowej sprawie nowe okoliczności uzasadniające wznowienia postępowania. Decyzją nr [...] z dnia [...] Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji. Organ odwoławczy jako okoliczność bezsporną przyjął fakt zwolnienia Z. Z. ze służby z dniem [...] mocą rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...], jak również fakt pierwotnego zwolnienia wyżej wskazanego w dniu [...], mocą decyzji z dnia [...], nieważność której została następnie stwierdzona. Organ wskazał, że rozliczenie finansowe z odwołującym się po skutecznym zwolnieniu go ze służby obejmowało zaliczenie na poczet należności, kwoty 27.993,24zł wypłaconej w roku 2004. Organ podkreślił, że świadczenie pieniężne należne za okres jednego roku po zwolnieniu ze służby ma charakter jednorazowy i nie można powielać jego wypłaty. Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych nie podzielił ponadto zawartego w odwołaniu argumentu braku przesłanki wznowienia postępowania, bowiem, jak wskazał organ, Dowódca [...] wydając decyzję Nr [...] nie posiadał wiedzy w sprawie pobranego wcześniej przez odwołującego się świadczenia, zatem zaistniała istotna dla sprawy okoliczność faktyczna, istniejąca w dniu wydania decyzji, a nieznana organowi wydającemu decyzję. Za chybiony organ uznał również zarzut naruszenia art. 77 ustawy pragmatycznej, bowiem nie domagano się zwrotu kwoty wypłacanej w 2004r., a jedynie uzupełniono ją, aby spełniała wymogi kwoty należnej. Powyższą decyzję Z. Z. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zawarte w skardze argumenty stanowią w istocie powtórzenie treści odwołania od decyzji Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego z dnia [...] nr [...]. W odpowiedzi na skargę Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zakwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga, jako niezasadna, podlega oddaleniu, bowiem zarówno przy wydaniu decyzji będącej jej przedmiotem, jak i decyzji ją poprzedzającej nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy decyzji nr [...] z dnia [...], którą Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego z dnia [...] nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w K. O. z dnia [...] Nr [...]. Bezsprzeczne jest, że skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Mimo, iż decyzja w tym przedmiocie wydawana została dwukrotnie, uznać niewątpliwie należy, iż skuteczne zwolnienie ze służby skarżącego nastąpiło tylko raz, na mocy drugiej z wydanych decyzji, Rozkazu Nr [...] Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Wcześniejsza decyzja o zwolnieniu Z. Z., wyeliminowana została z obrotu prawnego wskutek stwierdzenia jej nieważności decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] Nr [...]. Decyzja, nieważność której stwierdzono, z chwilą usunięcia jej z obrotu prawnego przestaje wywoływać skutki prawne. Istotne jest podkreślenie, że pozbawienie wadliwej decyzji możliwości wywoływania skutków prawnych odbywa się z mocą wsteczną, zatem ex tunc. Stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego przywróciło zatem stan sprzed wydania decyzji oraz wyeliminowało skutki prawne zaistniałe w następstwie wydania decyzji uznanej następnie za nieważną. Organ wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności potwierdził jedynie ów fakt rozstrzygnięciem o charakterze deklaratoryjnym. Konsekwencją takiego stanu jest uznanie, iż w znaczeniu prawnym zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej w roku 2003 nie było. Konsekwencją zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej jest przysługiwanie zwolnionemu żołnierzowi należności wymienionych w art. 94 i art. 95 ustawy z 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. jedn. Dz. U. z 2008r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), zwanej ustawą pragmatyczną, zatem odprawa w wysokości proporcjonalnej do wysługi lat kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, która może zostać odpowiednio zwiększona, niezależne od odprawy wypłacane co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, nie więcej jednak niż za trzy lata, dodatkowe uposażenie roczne za rok, w którym nastąpiło zwolnienie ze służby, gratyfikacja urlopowa niewykorzystana w roku zwolnienia ze służby oraz zwrot kosztów jednorazowego przejazdu żołnierza i członków jego rodziny oraz zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego do obranego przez żołnierza miejsca zamieszkania w kraju - w wysokości i na zasadach określonych jak dla żołnierzy zawodowych przeniesionych do pełnienia służby w innej miejscowości. W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia kwoty owej należności w związku z okolicznością, iż objęte tą samą podstawą prawną świadczenie zostało uprzednio skarżącemu wypłacone w związku z wydaniem decyzji nieważność której następnie stwierdzono. Powołując się na art. 77 ustawy pragmatycznej skarżący wskazuje, że organ niesłusznie dokonał zaliczenia należności przysługującej mu z tytułu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej na poczet należności wypłaconej w dalszej kolejności, bowiem uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73, pobrane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi. W świetle obowiązującej w dacie wydania decyzji ustawy pragmatycznej, trudno zgodzić się z powyższym zarzutem. Zgodnie z art. 94 ust. 1 i 2 ustawy, odprawa, o której mowa w tym artykule ma charakter świadczenia jednorazowego, które wypłacane jest w związku z zakończeniem służby wojskowej. Żołnierz, który nabył prawo do tego świadczenia nie może nabyć go ponownie w pełnej wysokości. Wskazać należy, że jednorazowość świadczenia związanego ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej nie wyklucza prawa żołnierza do przyznania odprawy uzupełniającej. W sytuacji bowiem w której – a sytuacja taka nastąpiła w przedmiotowej sprawie – żołnierz zwolniony został ze służby mocą decyzji, której nieważność została następnie stwierdzona, w związku z czym żołnierz przywrócony został do służby, a następnie zwolniony ponownie – żołnierz ten nabywa prawo do odprawy uzupełniającej, stanowiącej równowartość różnicy pomiędzy odprawą późniejszą, wypłaconą w wyższej wysokości, a odprawą wcześniejszą. Pozostałą kwotę traktować należy jako zaliczenie na poczet ostatecznie ustalonej kwoty odprawy. Przy czym owego "zaliczenia na poczet świadczenia" nie należy traktować równoważnie z "potrąceniem". Potrącenie, o którym mowa w art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych regulują przepisy Kodeksu pracy, z art. 91 § 1 którego wynika, że należności inne, niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 mogą być potrącane z wynagrodzenia tylko za zgodą pracownika. Gdyby zatem organ dokonał potrącenia w istocie byłoby ono bezprawne, jednakże – wbrew twierdzeniu skarżącego – pojęć tych nie traktuje się zamiennie, dopuszczalne jest bowiem, w świetle obowiązującego orzecznictwa, zaliczanie nienależnie wypłaconych należności na poczet należności należnych. Organy nie zażądały również zwrotu świadczenia w drodze decyzji, nie został w związku z powyższym naruszony art. 77 ustawy pragmatycznej. Wbrew subiektywnemu twierdzeniu skarżącego podkreślenia wymaga fakt, iż w świetle prawa z zawodowej służby wojskowej skutecznie został on zwolniony tylko raz, w związku z czym tylko raz przysługiwało mu z tego tytułu świadczenie. Mimo, iż pierwotna decyzja zwalniająca skarżącego ze służby została uchylona w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego, nie ma on prawa do uzyskania kolejnego świadczenia związanego ze zwolnieniem go ze służby. Uznanie, iż każdorazowe zwolnienie ze służby skutkowałoby każdorazowym wypłacaniem należności w pełnej kwocie mogłoby stanowić pole do nadużyć i stawiałoby w nierównej sytuacji żołnierzy, z których niektórzy kilkakrotnie nawet mogliby zostać zwolnieni ze służby mocą decyzji, które w następstwie mogłyby zostać uchylone. Jednorazowość odprawy przysługującej z tytułu zwolnienia ze służby oraz ekwiwalentu pieniężnego utrwalona została w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest już pogląd, iż odprawa przysługująca z tytułu zwolnienia ze służby oraz ekwiwalent pieniężny za urlop mają charakter świadczeń jednorazowych (por. np. wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2010r., sygn. akt I OSK 804/09, wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2009r. ., sygn. akt I OSK 818/09, wyrok NSA z dnia 22 września 2009r., sygn. akt I OSK 66/09). Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 27 maja 2009r., sygn. akt I OSK 931/08 świadczenie to co do zasady jest bowiem podobne do odprawy emerytalnej lub rentowej przysługującej pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę (art. 92 Kodeksu pracy). W tej kwestii wielokrotnie Sąd Najwyższy prezentował pogląd, iż pracownik, który otrzymał odprawę w związku z przejściem na emeryturę (rentę), a następnie podjął zatrudnienie, które ustało w związku z ponownym przejściem na emeryturę (rentę) kolejnej odprawy nie może otrzymać (por. wyrok SN z dnia 25 czerwca 1993 r. sygn. akt I PR 5/93; uchwała z dnia 2 marca 1994 r. sygn. akt I PZP 4/94). Analogiczna sytuacja występuje w przypadku świadczeń z tytułu zwolnienia żołnierza ze służby i nie ma żadnych podstaw, aby w tym zakresie odmiennie traktować żołnierzy. Tak więc w przypadku gdy już żołnierzowi wypłacono z tytułu zwolnienia ze służby należności związane z odprawą i ekwiwalentem za urlop, to pomimo iż decyzja o zwolnieniu została wyeliminowana z obrotu prawnego, nie ma on już prawa do kolejnych takich samych świadczeń, a jedynie uprawnienia do odpowiedniego uzupełnienia otrzymanej odprawy oraz ekwiwalentu za urlop. Z tego względu uznać należy, iż zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji przy wydawaniu decyzji prawa nie naruszył. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji wyroku.