II FSK 858/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędziowie NSA Aleksandra Wrzesińska – Nowacka, Bogdan Lubiński, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt III SA/Po 525/10 w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 31 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od spadków i darowizn 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od B. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. kwotę 1.200 (słownie: jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Po 525/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 31 maja 2010 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w P. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia 26 lutego 2010 r., którą ustalono skarżącej podatek od spadków i darowizn. Organ odwoławczy podniósł, że w trakcie postępowania podatkowego ustalono, że w związku z koniecznością sfinansowania kosztów swojego leczenia K. P. otrzymała środki finansowe za pośrednictwem Fundacji Pomoc Chorym na Białaczkę przy Klinice Hematologii Akademii Medycznej w P. oraz w postaci datków przekazanych na Jej rzecz bezpośrednio przez osoby prywatne. Część środków pieniężnych, uzyskanych przez K. P. ze wskazanych źródeł, została przeznaczona na sfinansowanie jej terapii onkologicznej, natomiast pozostałą część tych środków w wysokości 80.000,00 zł w 1998 r. K. P. przekazała bezpośrednio do rąk podatniczki, z przeznaczeniem dla niej samej oraz brata – D. P. Przekazanie przedmiotowych środków pieniężnych nie zostało zgłoszone w organie podatkowym. Następnie środkami tymi zarządzali ojciec podatniczki – Z. P. oraz B. P. (z domu K.) - która postanowieniem Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 1 marca 2000 r., została ustanowiona kuratorem małoletniej podatniczki oraz jej brata. Na mocy tego postanowienia kurator uzyskała też zgodę na dokonanie zakupu na ich rzecz i w ich imieniu nieruchomości, co nastąpiło w dniu 15 marca 2002 r. Nieruchomość nabyto na rzecz podatniczki i jej brata na zasadzie współwłasności w częściach równych. W toku postępowania odwoławczego strona kilkukrotnie powołała się na okoliczność otrzymania środków pieniężnych od K. P. Powyższą okoliczność potwierdziły również zeznania Z. P. oraz K. P. (z domu K.). W związku z powyższym przyjęto, że przekazanie w 1998 r. przez K. P. na rzecz strony środków pieniężnych w kwocie 40.000,00 zł, stanowiło wykonanie darowizny, o której mowa w art. 888 i następne Kodeksu cywilnego. Z uwagi na spełnienie świadczenia, darowizna ta jest ważna, mimo iż nie została zawarta w formie aktu notarialnego. Powołując się na treść art. 6 ust. 4 zd. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2009 r, Nr 93, poz. 768) organ wskazał, że w związku z dokonaną darowizną powstał obowiązek podatkowy. Zastosowanie w niniejszej sprawie znalazł także regulujący kwestię sankcyjnej stawki przedmiotowego podatku art. 15 ust. 4 ww. ustawy, gdyż obowiązek podatkowy powstał wskutek powołania się strony przed organem podatkowym w toku postępowania podatkowego na okoliczność dokonania przedmiotowej darowizny, zaś należny podatek od tego nabycia nie został opłacony. W skardze do WSA w Poznaniu B. P. zarzuciła organom naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 15 ust. 4 i art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, poprzez zastosowanie sankcyjnej stawki podatkowej w wysokości 20% celem opodatkowania darowizny w kwocie 40.000,00 zł. Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi, celem opodatkowania darowizny podatkiem wg skali określonej w art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. WSA w Poznaniu stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Powołując się na przepisy art. 3 ust. 3, art. 15 ust. 4 i art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn, Sąd uznał, że Dyrektor Izby Skarbowej w P. zasadnie uznał, że nabycie w 1998 r. przez skarżącą środków pieniężnych, na które powołała się w dniu 12 lutego 2009 r. w trakcie postępowania odwoławczego przed Dyrektorem Izby Skarbowej, podlega opodatkowaniu sankcyjną stawką 20%. Sąd zwrócił uwagę, że przepisy art. 6 ust. 4 oraz art. 15 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn nie przewidują możliwości odstąpienia od wymierzenia podatku w tej wysokości. Dyspozycje powyższych przepisów nie uwzględniają osobistej sytuacji podatnika jako przesłanki, która mogłaby usprawiedliwić niezgłoszenie nabycia darowizny do opodatkowania oraz stanowić przyczynę odstąpienia od opodatkowania takiego nabycia 20% stawką podatkową. W związku z powyższym Sąd uznał, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest argumentacja skarżącej, że w chwili przekazania środków pieniężnych, była osobą małoletnią, natomiast śmierć bliskiej osoby stanowiła dla niej ciężkie przeżycie emocjonalne, które spowodowało, iż nie miała świadomości istnienia obowiązku zgłoszenia przedmiotowej darowizny do opodatkowania. Strona zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 15 ust. 4 i art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, przez zastosowanie sankcyjnej stawki podatkowej w wysokości 20 % celem opodatkowania darowizny w kwocie 40.000 zł, otrzymanej przez B. P. od K. P. W skardze kasacyjnej wniesiono przy tym o uchylenie kwestionowanego wyroku w całości oraz decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji a także przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Naczelnikowi Urzędu Skarbowego P., celem opodatkowania darowizny od K. P. stawką podatkową określoną w art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Ponadto strona wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o obciążenie skarżącej kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz. 768 ze zm.), nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze darowizny lub polecenia darczyńcy podlega opodatkowaniu wg stawki 20%, jeżeli obowiązek podatkowy powstał wskutek powołania się podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego na okoliczności dokonania darowizny, a należny podatek od tego nabycia nie został zapłacony. Obowiązek podatkowy w sytuacjach wskazanych w powyższym przepisie powstaje w chwili powołania się przez podatnika na fakt nabycia tego majątku przed organem podatkowym (art. 6 ust. 4 zdanie drugie u.p.s.d.). W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że podatniczka w toku postępowania podatkowego prowadzonego w 2008 roku w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2002 r. powołała się na okoliczność otrzymania w 1998 r. darowizny w kwocie 40.000 zł. Od powyższej czynności podatek nie został zapłacony. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika oczywisty wniosek, że powołanie się przez podatniczkę w toku prowadzonego postępowania podatkowego na otrzymaną wcześniej darowiznę skutkuje ustaleniem podatku od darowizny według określonej w art. 15 ust. 4 u.p.s.d. stawki. Odnosząc się do podniesionej w skardze kasacyjnej kwestii nieuwzględnienia przez organy podatkowe i sąd pierwszej instancji sytuacji osobistej podatniczki jako przesłanki usprawiedliwiającej niezgłoszenie nabycia darowizny do opodatkowania i opodatkowania tego nabycia stawką sanacyjną należy wskazać, że stosownie do art. 4 Ordynacji Podatkowej, obowiązek podatkowy powstaje w warunkach określonych przez prawo, niezależnie od woli podmiotu podlegającego temu obowiązkowi. Obowiązek ten występuje zarówno w płaszczyźnie stosunku zobowiązaniowego, jak i uprawnień państwa do żądania od danych podmiotów określonego zachowania, przy czym obowiązek taki nie jest zależny od woli podatnika (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2000 r. sygn. akt SA/Sz 1305/99). Skoro zobowiązanie podatkowe, jak i zaległość podatkowa, są kategorią obiektywną, powstałą z mocy prawa, kwestia przyczyny, która spowodowała nieuiszczenie podatku w terminie, a w szczególności kwestia istnienia lub braku winy, nie ma w prawie podatkowym znaczenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.