I OSK 623/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-09-07
Skład orzekający: Wojciech Mazur, Joanna Runge - Lissowska, Jacek Fronczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy orzeczenie o niepełnosprawności wydaje sąd powszechny, termin do złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, liczony od daty wydania orzeczenia, powinien być wiązany z datą wydania nieprawomocnego wyroku, czy z datą jego prawomocności?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w przypadku, gdy orzeczenie o niepełnosprawności wydaje sąd powszechny, termin do złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, liczony od daty wydania orzeczenia, powinien być wiązany z datą, od której strona mogła skutecznie powołać się na prawomocne ustalenie niepełnosprawności, czyli z datą uzyskania wyroku ze stwierdzeniem prawomocności. Sąd uznał, że błędna wykładnia przepisu art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, polegająca na wiązaniu terminu z datą wydania nieprawomocnego wyroku, narusza przepisy postępowania i może uniemożliwić skuteczną realizację konstytucyjnych praw strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego W. G. na nowy okres zasiłkowy. Wnioskodawczyni sprawowała opiekę nad synem, który miał orzeczoną niepełnosprawność do 21 kwietnia 2010 r. Wniosek o świadczenie na nowy okres złożyła 23 kwietnia 2010 r. Sąd Rejonowy w Legnicy wyrokiem z 19 listopada 2009 r. ustalił konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę W. G., uznając, że uchybiła ona trzymiesięcznemu terminowi do złożenia wniosku, liczonym od daty wydania wyroku przez Sąd Rejonowy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 7 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 592/10 w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz W. G. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010 r., IV SA/Wr 592/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu, Sąd pierwszej instancji wskazał, że W. G. spełnia przesłanki określone w art. 17 § 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej, jako ustawa o świadczeniach rodzinnych) - nie pracuje, sprawuje opiekę nad synem M. G. Dziecko na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Legnicy z dnia [...] listopada 2008 r., orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu z dnia [...] lutego 2009 r. oraz wyroku Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 19 listopada 2009 r. ma orzeczoną niepełnosprawność ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Orzeczenie to wydano na okres do dnia 21 kwietnia 2010 r. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy świadczenie to przysługuje wnioskodawczyni w nowym okresie zasiłkowym począwszy od dnia 1 listopada 2009 r., do dnia 21 kwietnia 2010r.
Niespornym jest, że przed 1 listopada 2009 r. wnioskodawczyni korzystała ze świadczenia pielęgnacyjnego. Jak również i to, że wniosek w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na nowy okres, objęty orzeczeniem o niepełnosprawności do dnia 21 kwietnia 2010 r., złożyła w dniu 23 kwietnia 2010 r. oraz, że wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r. Sąd Rejonowy w Legnicy "uzupełnił" orzeczenie organów ustalających niepełnosprawność w zakresie konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem strony, który po myśli art. 17 § 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dał podstawę do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, rozwiązania powyższej kwestii należy szukać w treści art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w zależności od okoliczności sprawy określa moment początkowy, od którego świadczenie winno być przyznane.
Ogólną zasadą według której przyznaje się świadczenie rodzinne określa ust. 2 omawianego art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stanowi on, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Według tej normy prawnej, organ II instancji ustalił prawo wnioskodawczyni do świadczenia pielęgnacyjnego w miesiącu kwietniu 2010 r. W tym zakresie Sąd mając na uwadze treść art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwaną dalej p.p.s.a. stwierdził, że rozstrzygnięcie organu jest prawidłowe.
Przechodząc do kwestii wcześniejszego okresu, za który wnioskodawczyni domaga się ustalenia świadczenia tj. od 1 listopada 2009 r. z uwagi na fakt, że wnioskowane świadczenie jest kontynuacją poprzedniego, ma zastosowanie art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mówi on, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych do niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia jeżeli osoba, spełnia warunku uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie:
1) niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od daty utraty ważności poprzedniego orzeczenia i
2) prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia.
Jak wcześniej stwierdzono, wyrok Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 19 listopada 2009 r. ustalający treść orzeczenia o niepełnosprawności w sposób w pełni odpowiadający wymogom art. 17 § 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dał skarżącej możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podzielił zatem pogląd organu i uznał, że wnioskodawczyni nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego od 1 listopada 2009 r., gdyż uchybiła terminowi określonemu w art. 24 ust. 3a pkt 2. Trzymiesięczny termin do złożenia wniosku liczony jest od dnia wydania orzeczenia. Takim orzeczeniem w niniejszej sprawie jest wyrok Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 19 listopada 2009 r.
Według Sądu nie można zgodzić się z interpretacją tego przepisu przedstawioną przez wnioskodawczynię, że data prawomocności wyroku, jest datą, od kiedy można liczyć termin z powołanego przepisu. Przede wszystkim nie pozwala na to treść omawianego przepisu, z której nie można wyinterpretować, że datą wydania orzeczenia jest data uprawomocnienia się tego orzeczenia a po wtóre, że jest nią data doręczenia tego orzeczenia stronie za stwierdzeniem prawomocności. Takich stwierdzeń przepis ten nie zawiera. Ponadto pojęcie "wydanie orzeczenia", "prawomocność orzeczenia", "doręczenie prawomocnego orzeczenia" oznaczają różne czynności i etapy wyroku. Zatem za niedopuszczalną nadinterpretację należy określić przedstawione rozumienie art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zupełnie inną kwestią, niemającą związku z rozważaną, jest prawomocność wyroku. To, że dopiero prawomocny wyrok może wywierać odpowiedni skutek jest oczywiste i wynika z innych przepisów.
W omawianym przepisie chodzi o skoncentrowanie działań związanych ze złożeniem wniosku i dokumentów. Podobne rozwiązania przyjęto w art. 24 ust. 2 a omawianej ustawy. Zgodzić się należy w całości z wywodami uzasadnienia organu II instancji i twierdzeniem, że dokonując wykładni omawianego przepisu należy dać prymat wykładni językowej.
Z przyczyn wskazanych wyżej wykładnia językowa omawianej normy prawnej jest wystarczająca i daje podstawy do jednoznacznego rozumienia przepisów. Zakładając, że ustawodawca jest racjonalny należy przyjąć, że sformułowania różnie brzmiące oznaczają co innego. Wydanie wyroku to data w której Sąd nadał wyrokowi odpowiednią treść. Tym samym Sąd nie miał podstaw do zastosowania wykładni celowościowej, o której mowa w pkt 2 zarzutów skargi.
Skargą kasacyjną z dnia 28 lutego 2011 r. W. G. zaskarżyła powyżej opisany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2, 8 i art. 69 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię polegającą na sprowadzeniu zagadnienia, od jakiej daty należy liczyć termin do złożenia wniosku o kontynuację świadczenia rodzinnego uzależnionego od niepełnosprawności do literalnego odczytania treści art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych i w konsekwencji przyjęcia, że tą datą jest data wydania nieprawomocnego orzeczenia sądowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu, uwzględniająca normy wykładni celowościowej i konstytucyjnej oraz odrębność procedury administracyjnej z zastosowaniem której wydawane są orzeczenia o niepełnosprawności z procedurą cywilną, a na podstawie której rozpoznawane są odwołania od tych orzeczeń, przemawia za koniecznością związania tego terminu z prawomocnością orzeczenia sądowego, a ściślej mówiąc z obiektywną możliwością powołania się przez stronę na prawomocne ustalenie niepełnosprawności tj. pozyskaniem przez stronę wyroku ze stwierdzeniem prawomocności;
2) art. 24 ust. 2, 3a i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2, 8 i art. 69 Konstytucji RP przez jego błędną wykładnię, sprowadzającą się do uznania, że w procesie wykładni należy analizować jedynie treść norm ustawy, z pominięciem norm konstytucyjnych, podczas gdy prawidłowy proces wykładni powinien uwzględniać okoliczność, że wykładnia ustaw powinna prowadzić do możliwie najpełniejszego urzeczywistnienia konstytucyjnych swobód i gwarancji, czyli w tym wypadku realizacji postulatów wskazanych w uzasadnieniu wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P. 28/2007 oraz z dnia 15 listopada 2010 r., sygn. akt P 32/09.
Wyrokowi Sądu pierwszej instancji zarzucono także naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na treść wyroku tj.
3) art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.), polegające na nie wyjściu poza zarzuty skargi i nie zbadaniu, czy organ administracji nie naruszył art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), oraz art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie informując strony o tym, od jakiej daty należy liczyć początek biegu terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 24 ust. 3 a cyt. ustawy czy od dnia wydania (ogłoszenia) nieprawomocnego wyroku, czy od dnia otrzymania wyroku ze stwierdzeniem prawomocności, względnie od innego zdarzenia, pomimo, że zarzut tej treści został podniesiony w odwołaniu od decyzji organu I instancji i był sądowi znany na podstawie analizy akt sprawy (art. 106 § 1 p.p.s.a.), zaś ranga zarzucanego naruszenia prawa (obraza naczelnej zasady postępowania administracyjnego) nakazywała zbadanie okoliczności stanowiących podstawę tego zarzutu.
W oparciu o przedstawione zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, ewentualnie na wypadek uznania zarzutu opisanego w pkt 2) za niezasadny, o rozpoznanie sprawy i uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzających go decyzji organu I i II instancji w zakresie, w jakim stronie odmówiono przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz M. G. Ponadto wniesiono o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa radcowskiego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonując wykładni wskazanych na wstępie przepisów prawa materialnego opowiedziało się za ścisłym przestrzeganiem reguł wykładni gramatycznej. Ten sam sposób wykładni przyjął i zaaprobował w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Wykładnia powinna uwzględniać cel regulacji, wartości konstytucyjne, które ma ona urzeczywistniać oraz konieczność jedynie "odpowiedniego" stosowania przepisów dotyczących orzeczenia o niepełnosprawności do wyroków sądowych zawierających ustalenie tej niepełnosprawności, z uwagi na odrębności procedury administracyjnej i sądowej. Powołane zostało orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym przyznaje się prymat wykładni celowościowej, konstytucyjnej i systemowej nad gramatyczną (zwł. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2010 r., I OSK 1447/09).
Art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych nakazuje złożenie wniosku w terminie 3 miesięcy od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zarówno jednak organy administracji, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odczytują tę normę w ten sposób, że przez "wydanie orzeczenia" rozumieją "ogłoszenie nieprawomocnego wyroku". Ten sposób wykładni jest zdaniem skarżącej oczywiście błędny. Nieprawomocny wyrok sądowy może być następnie zmieniony lub uchylony, a postępowaniu w przedmiocie przyznania zasiłku konieczne jest ustalenie w sposób pewny, że uprawniony jest osobą niepełnosprawną.
Dopiero z chwilą stwierdzenia prawomocności wyrok ustalający niepełnosprawność wiąże organ orzekający o prawie do zasiłku (art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego). Z powyższych względów, zdaniem strony skarżącej wykluczone jest wiązanie początku biegu terminu do złożenia wniosku o kontynuację zasiłku z datą ogłoszenia nieprawomocnego wyroku, lecz termin ten należy wiązać z jego prawomocnością. Stwierdzenie prawomocności następuje na posiedzeniu niejawnym (art. 364 § 1 kodeksu postępowania cywilnego) i strona pozyskuje wiadomość o tym fakcie dopiero z treści doręczonego jej orzeczenia (art. 357 § 2 kodeksu postępowania cywilnego). Data wydania wyroku, jego prawomocność i wiedza strony o tej prawomocności mogą zaistnieć w tym samym momencie tylko w jednym przypadku – to znaczy, jeśli wydany w sprawie wyrok ustalający niepełnosprawność jest wyrokiem Sądu II instancji. W rozpoznawanej sprawie tak sytuacja nie miała jednak miejsca. Dopóki zatem strona nie dysponuje wyrokiem ustalającym jej niepełnosprawność, zaopatrzonym w stwierdzenie prawomocności, tak długo nie może skutecznie zainicjować drugiego etapu postępowania.
Jeżeli strona złoży wniosek o kontynuację zasiłku z powołaniem się jedynie na nieprawomocny wyrok, organ wezwie ją do uzupełnienia tego wniosku przez złożenie wyroku ze stwierdzeniem prawomocności. Jeżeli w terminie strona nie pozyska tego wyroku ponieważ zostanie on zaskarżony albo Sąd nie stwierdzi prawomocności, strona utraci prawo do uzyskania zasiłku z datą od złożenia wniosku.
Z powyższych względów dokonana przez organ i zaaprobowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu gramatyczna wykładnia przepisów prawa materialnego nie tylko nie usuwa wątpliwości, co do początkowej daty liczenia terminu do złożenia wniosku o kontynuację świadczenia, lecz w praktyce uniemożliwia stronie skuteczną realizację jej konstytucyjnie gwarantowanych praw. Z powyższych względów, ten sposób wykładni należy uznać za błędny, niekonstytucyjny i nie urzeczywistniający celu regulacji.
Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zwrócił uwagi na brak realizacji przez organ I instancji obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 9 k.p.a. oraz art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wprawdzie ten zarzut nie został podniesiony w skardze to jednak został wyartykułowany i uzasadniony w odwołaniu od decyzji i z tego względu był Sądowi znany z akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie będąc związany zarzutami skargi powinien był odnieść się do tej okoliczności, z uwagi na rangę zarzucanego naruszenia prawa – zarzut dotyczył obrazy jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, mającej szczególne znaczenie na gruncie szeroko pojętej pomocy społecznej.
Informując o możliwości złożenia wniosku o kontynuację zasiłku organ I instancji w pouczeniu powtórzył jedynie treść ustawy, nie wyjaśniając przy tym, jak należy rozumieć początek biegu terminu do złożenia wniosku, jeśli orzeczenie o niepełnosprawności będzie wydawał Sąd. Organ I instancji nie wyjaśnił stronie tego, co jest przedmiotem niniejszego postępowania tj. czy początek biegu terminu strona powinna wiązać z wydaniem (ogłoszeniem) nieprawomocnego wyroku, czy też z datą uzyskania wyroku ze stwierdzeniem prawomocności. Dla osoby nie dysponującej fachową wiedzą prawniczą, tak dokonane pouczenie jest oczywiście niewystarczające, skoro nawet prawnicy różnią się w sposobie odczytania tego terminu, a w zależności od zastosowanej metody wykładni, można otrzymać różne rezultaty. Gdyby nawet przyjąć, że skarżąca faktycznie uchybiła terminowi do złożenia wniosku o kontynuację świadczenia, to tylko z uwagi na brak należytego pouczenia, należałoby przyjąć, że tego rodzaju uchybienie nie może szkodzić stronie (powołano wyroki WSA w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2009 r., II SA/Gd 839/08 i WSA w Krakowie z dnia 1 grudnia 2009 r., III SA/Kr 946/2009).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do postanowień art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważnościowych, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej, która może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. i ma uzasadnione podstawy.
W pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Jak wynika z zarzutów skargi kasacyjnej w tym zakresie, odnoszą się one przede wszystkim do sposobu pouczenia wnioskodawczyni w przypadku kontynuacji świadczenia. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 31 października 2009 r. skarżąca otrzymała dopiero na podstawie decyzji z dnia 19 kwietnia 2010 r. (doręczonej jej w dniu 22 kwietnia 2010 r.), a spór w niniejszej sprawie dotyczy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 listopada 2009 r. do dnia 21 kwietnia 2010 r. Nie kwestionowany też jest fakt, iż dopiero wyrokiem Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt. IV U 113/09 skarżąca otrzymała uprawnienia do otrzymania zasiłku, ponieważ w wyroku tym ustalono konieczność długotrwałej opieki nad synem skarżącej a więc przesłanki niezbędnej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Również postanowieniem z dnia 28 listopada 2008 r. organ zawiesił postępowanie w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego dla skarżącej i podjął je dopiero w dniu 5 lutego 2010 r. Z uzasadnienia decyzji z dnia 19 kwietnia 2010 r. wynika, że skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie jej świadczenia na kolejny (sporny w niniejszej sprawie) okres zasiłkowy. Taki wniosek skarżąca składa niezwłocznie (23 kwietnia 2010 r.) po otrzymaniu w/w decyzji. Ponadto należy zauważyć, iż w dniu 29 stycznia 2010 r. organ I instancji otrzymuje od skarżącej wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania o przyznanie świadczenia wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Istotnym elementem dowodowym niniejszego postępowania jest także treść pisma organu I instancji z dnia 3 lutego 2010 r. skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy a doręczonego także skarżącej (otrzymała je 5 lutego 2010 r.) z którego wynika, iż organ będzie ponownie rozpoznawał sprawę świadczeń przysługującej skarżącej w związku ze złożonym wyrokiem. Pismo to zawiera także, informację o konieczności złożenia wniosku na nowy okres zasiłkowy z uwagi na zmianę przepisów od dnia 1 stycznia 2010 r. bez podania jednak terminu do jakiego ma być złożony wniosek.
Mając na uwadze powyższe fakty znajdujące odzwierciedlenie w zebranym przez organy materiale dowodowym należy przyznać rację zarzutowi skargi kasacyjnej o braku jednoznacznego i jasnego pouczenia skierowanego do skarżącej o terminie złożenia wniosku na nowy okres zasiłkowy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie taką wiedzę skarżąca uzyskała dopiero po otrzymaniu decyzji z dnia 19 kwietnia 2010 r. z której uzasadnienia wynika wprost, iż nie złożyła wniosku na nowy (sporny w niniejszej sprawie) okres zasiłkowy. Pouczenie zawarte w piśmie z dnia 3 lutego 2010 r. nie było jednoznaczne, gdyż z jednej strony mówi o konieczności złożenia nowego wniosku, ale jednocześnie stwierdza, że sprawę świadczeń organ będzie rozpoznawał na nowo i nie wspomina o terminie złożenia nowego wniosku, gdy organ zna już treść wyroku sądu powszechnego (złożonego przez skarżącą) i powinien wyraźnie pouczyć skarżącą, iż zdaniem organu w dniu 19 lutego 2010 r. upływa termin złożenia wniosku przez skarżącą na nowy okres zasiłkowy. Trudno zatem postawić skarżącej zarzut, iż uchybiła terminowi określonemu w art. 24 ust. 3 a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdy w terminie określonym w w/w przepisie składa wyrok sądu powszechnego i gdyby otrzymała od organu prawidłowy sygnał o braku formalnego wniosku, to na pewno taki wniosek by złożyła, o czym świadczy jej zachowanie po otrzymaniu decyzji z dnia 19 kwietnia 2010 r. zawierającą dopiero informację, iż wniosku na nowy okres zasiłkowy skarżąca nie złożyła.
Odnośnie zarzutu dotyczącego błędnej wykładni dokonanej przez Sąd I instancji art. 24 ust. 3a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2, art. 8 i art. 69 Konstytucji RP to wobec powyższego ustalenia, iż skarżąca złożyła wniosek niezwłocznie po prawidłowym pouczeniu przez organ w tym zakresie a więc nie uchybiła terminowi z art. 24 ust 3a pkt 2 w/w ustawy nie wymaga szczegółowego odniesienia, gdyż kwestia daty uzyskania prawomocności wyroku sądu powszechnego wobec złożenia go w terminie przewidzianym w art. 24 ust. 3a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie ma dla sprawy istotnego znaczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie jednak zauważyć, iż podziela stanowisko przedstawione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 1447/09 (publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl):
"Skoro osoba niepełnosprawna złożyła wniosek o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności w okresie ważności poprzedniego orzeczenia, uzyskała orzeczenie potwierdzające kontynuację niepełnosprawności i po uzyskaniu tego orzeczenia niezwłocznie złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, to w świetle odczytanego z zastosowaniem reguł wykładni konstytucyjnej, celowościowej oraz systemowej przepisu art. 24 ust.3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, osoba ta ma prawo do zasiłku pielęgnacyjnego za okres, w którym z powodu trwającego postępowania o wydanie orzeczenia nie była w stanie złożyć wniosku z wymaganymi dokumentami, a była w dalszym ciągu osobą niepełnosprawną."
Z podobną sytuacją mamy również do czynienia w przedmiotowej sprawie, gdy skarżąca świadczenie pielęgnacyjne za okres do 31 października 2009 r. otrzymuje dopiero na podstawie decyzji z dnia 19 kwietnia 2010 r. i dopiero z jej uzasadnienia dowiaduje się, iż konieczny jest nowy wniosek na kolejny okres zasiłkowy, niezwłocznie go składa (23 kwietnia 2010 r.).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną i na podstawie art. 185 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę złożyły się koszty obliczone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w kwocie 180 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło