III SA/Lu 302/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...]; 2. określa, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się orzeczenia; 3. zasądza od organu na rzecz skarżącej 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Wojewody L., po rozpatrzeniu odwołania J. H., utrzymano w mocy decyzję wydaną z upoważniania Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], orzekającej o wymeldowaniu J. H. z pobytu stałego z lokalu przy ul. S. [...] w L. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Lu 595/07, uchylił decyzję Wojewody L. z dnia [...] października 2007 r., nr [...], orzekającą o uchyleniu decyzji I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Uchylając tą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z [...] października 2007 r. są niezasadne, ponieważ wniesione przez odwołującą się powództwo eksmisyjne w stosunku do inicjatora jej wymeldowania, wszczęte po złożeniu przez niego wniosku o wymeldowanie, nie ma wpływu na decyzję w sprawie o wymeldowanie. Od 1998 r. jest ona właścicielką lokalu, w którym zamieszkała po opuszczeniu lokalu przy ul. S. [...] w L., a opuszczenie miejsca pobytu stałego należy traktować jako dobrowolną rezygnację z zamieszkania w tym lokalu. Organ odwoławczy wskazał, iż wyrażona w tym orzeczeniu ocena prawna jest wiążąca dla niego. W skardze do sądu administracyjnego na decyzję z [...] października 2008 r. J. H. podniosła zarzuty naruszenia: - art. 7, 8, 9, 10 art. 75 w zw. z art. 77, art. 79 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie, czy skarżąca z własnej woli i w sposób trwały opuściła sporny lokal oraz nieustosunkowanie się do treści zarzutów strony podniesionych w odwołaniu i ich pominięcie przy rozstrzyganiu sprawy - art. 107 KPA poprzez brak określenia w decyzji właściwego oznaczenia organu administracji publicznej - art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) poprzez wymeldowanie skarżącej bez zbadania rzeczywistych przyczyn opuszczenia lokalu mieszkalnego i tym samym uznanie, że skarżąca dobrowolnie opuściła lokal mieszkalny. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt: III SA/Lu 438/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę J. H. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z ustaleń dokonanych przez organy administracyjne wynika, iż skarżąca wyprowadziła się we wrześniu 2006 r. z przedmiotowego lokalu dobrowolnie i zamieszkała przy ul. S. [...], w mieszkaniu stanowiącym jej własność. Oceny tej nie może zmienić okoliczność, że po złożeniu wniosku o jej wymeldowanie wytoczyła w dniu 22 czerwca 2007 r. powództwo o eksmisję uczestnika postępowania. Zachodziły zatem przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wymeldowania jej z przedmiotowego lokalu. Sąd nie podzielił zarzutu niewłaściwego oznaczenia organów w decyzji. Co prawda na decyzjach widnieją pieczątki Urzędu Miasta L. i L. Urzędu Wojewódzkiego, to jednak decyzje zostały wydane przez stosowne organy, a mianowicie: Prezydenta Miasta L. (z upoważnienia Prezydenta) i Wojewodę L. (także z jego upoważnienia). Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej J. H. od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt: II OSK 1060/09, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 KPA. Zdaniem NSA zaskarżony wyrok wydany został bez dokładnej oceny zebranego materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego. Nie zostały bowiem wzięte pod uwagę dowody i okoliczności faktyczne, które w odniesieniu do przyczyn opuszczenia lokalu skarżąca wykazywała już na etapie postępowania odwoławczego, a które ponowione i rozwinięte zostały w skardze. Naczelny Sąd Administracyjny przywołał wypracowane w orzecznictwie stanowisko, w świetle którego spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z jej własnej woli. W ocenie NSA w badanej sprawie Sąd pierwszej instancji, stwierdzając, że w sprawie zachodziły przesłanki do wymeldowania skarżącej określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, nie rozważał w ogóle kwestii dotyczących okoliczności związanych z opuszczeniem przedmiotowego lokalu przez skarżącą i jej córkę, nie zbadał, czy zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów skarżącej. Sam fakt pobytu czasowego w innym lokalu (nawet jeżeli stanowi on własność danej osoby) nie stanowi spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania, chyba że towarzyszą temu okoliczności, wskazujące na zamiar stałego związania się z tym nowym miejscem Okoliczności te winny być jednak wykazane w toku postępowania administracyjnego. Zdaniem NSA Sąd pierwszej instancji nie rozważył wskazywanych przez skarżącą okoliczności związanych ze skazaniem konkubenta za znęcanie się fizyczne i psychiczne nad nią oraz swoją córką prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] kwietnia 2006r. na karę 1-go roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary, jak również do faktu wymiany zamków w dniu, kiedy skarżąca wraz z córką opuściły mieszkanie. W opisie czynu przypisanego oskarżonemu znalazło się również stwierdzenie, że R. S. uniemożliwiał skarżącej wspólne zamieszkanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę ponownie zwarzył, co następuje: Tytułem wstępu należy przypomnieć, że stosownie do przepisu art. 190 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W badanej sprawie związanie składu orzekającego wykładnią dokonaną przez NSA dotyczy sposobu interpretacji art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, regulującego przesłanki wymeldowania z pobytu stałego. W tym zakresie szczególne znaczenie ma stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie którym spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z jej własnej woli. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Sąd wskazał także, iż o spełnieniu omawianej przesłanki można wówczas mówić, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić bowiem w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. W konsekwencji, każda sprawa meldunkowa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu i działaniami podejmowanymi przez zainteresowanego po jego opuszczeniu. W ocenie składu orzekającego, mając na względzie wskazaną wyżej, wiążącą wykładnie prawa dokonaną przez NSA, należy uznać, że w badanej sprawie organy administracji publicznej nie zbadały w należyty sposób, czy zostały spełnione przesłanki wymeldowania z pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...). W szczególności organy nie ustaliły charakteru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez skarżącą – czy miało ono charakter dobrowolny i czy było związane z zamiarem opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu na stałe i założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. W badanej sprawie bezspornie ustalono, że skarżąca opuściła przedmiotowy lokal, w którym była na stale zameldowana. W ocenie sądu wśród przesłanek wydania rozstrzygnięcia w sprawie pominięto jednak całkowicie okoliczności, z powodu których opuszczenie lokalu nastąpiło. Skarżąca konsekwentnie, od samego początku postępowania utrzymuje, że opuszczenie lokalu nastąpiło tylko i wyłącznie z uwagi na naganne zachowanie się konkubenta wobec skarżącej i jej córki, które uniemożliwiało zamieszkanie pod wspólnym dachem. Na potwierdzenie tych argumentów skarżąca przywołuje fakt prawomocnego skazania R. S. za znęcanie się fizyczne i psychiczne nad skarżącą oraz jej córką. Ponadto skarżąca kwestionuje fakt, że przeprowadzając się do wynajętego lokalu przeniosła tam na trwałe ośrodek swoich życiowych interesów. Skarżąca argumentuje, że fakt czasowego zameldowania w lokalu przy ul. S. w L. miał na celu jedynie ułatwienie w otrzymywaniu korespondencji, bowiem z uwagi na konflikt z konkubentem istniała obawa, że nie będzie on przekazywał korespondencji kierowanej do skarżącej. Jak wynika z dokonanej w badanej sprawie wiążącej wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności te powinny być uwzględnione przy ocenie przesłanek opuszczenia lokalu, przesądzają bowiem, czy opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu miało charakter trwały i dobrowolny oraz było związane z założeniem w innym miejscu ośrodka interesów życiowych. W konsekwencji należy uznać, że organy orzekające w sprawie dopuściły się dwojakiego rodzaju uchybień: po pierwsze dokonały niewłaściwej wykładni art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...), pomijając w swej ocenie kwestie okoliczności opuszczenia przez skarżącą miejsca dotychczasowego pobytu stałego, co w świetle zaprezentowanej wyżej wiążącej wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego jest niedopuszczalne. Po drugie organy wydały rozstrzygnięcie w sprawie w sytuacji, w której niewyjaśnionymi pozostały istotne dla sprawy okoliczności – związane ze wspomnianą kwestią charakteru opuszczenia miejsca stałego pobytu. Oznacza to naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania wyjaśniającego – zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uchybienia te muszą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, gdyż niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Ponieważ uchybienia te stwierdzono nie tylko w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, ale również w decyzji pierwszoinstancyjnej, należy uchylić nie tylko decyzję Wojewody z [...] października 2008 r., ale również decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. z [...] lipca 2007 r. Uchylenie decyzji organów obydwu instancji skutkuje koniecznością ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji. Zadaniem organu będzie ponowne, tym razem pełne przeanalizowanie sprawy pod kątem przesłanek wymeldowania z pobytu stałego określonych w ustawie o ewidencji ludności (...). Organ powinien przy tym kierować się wytycznymi zawartymi w niniejszym wyroku, opartymi na wiążącej wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. W szczególności organ powinien przeanalizować okoliczności opuszczenia przez skarżącą miejsca stałego pobytu, a także ustalić, czy doszło do trwałej zmiany ośrodka interesów życiowych. Organ powinien przy tym mieć na uwadze stan istniejący w chwili aktualnego orzekania w sprawie. Ponadto organ powinien wyjaśnić wynikającą z akt administracyjnych okoliczność zameldowania skarżącej na pobyt czasowy trwający ponad dwa miesiące w lokalu przy ul. S. [...] nr [...], w L. Jeżeli okoliczność ta zostanie potwierdzona, organ powinien mieć na uwadze że dopóki czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą o ewidencji ludności, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2007 r., II OSK 263/06, LEX nr 321529). Pogląd ten znajduje oparcie w ustawowej definicji pobytu czasowego, w której wyraźnie zaakcentowano brak zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. z dnia [...] sierpnia 2007 r. Rozstrzygnięcie w zakresie przyznania skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych w kwocie 357 złotych uzasadnia treść art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, z późn. zm.). Orzeczenie w punkcie 3 sentencji, zgodnie z którym decyzje nie podlegają wykonaniu w całości, uzasadnia treść art. 152 p.p.s.a.