I OW 151/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie NSA: Janina Antosiewicz (spr.) Arkadiusz Despot-Mładanowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Piotrkowie Trybunalskim a Wojewodą Łódzkim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.R. o stwierdzenie nieważności decyzji - aktów nadania ziemi o numerach od [...] do [...] wydanych przez Powiatowy Urząd Ziemski w Rawie Mazowieckiej, mocą których nadano, na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, nadziały z majątku J. położonego w gminie Z. powiat rawski postanawia: wskazać Wojewodę Łódzkiego jako organ właściwy do rozpoznania wniosku A.R. o stwierdzenie nieważności decyzji. ` UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wnioskiem z dnia 23 września 2010 r. wystąpiło do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem, a Wojewodą Łódzkim, który z tych organów jest właściwy do stwierdzenia nieważności aktów nadania ziemi o numerach [...] wydanych przez Powiatowy Urząd Ziemski w Rawie Mazowieckiej, dotyczących nieruchomości uregulowanej w księdze hipotecznej "[...]" nr [...] o pow. 52,46 ha oraz nieruchomości o pow. 46,86 ha. W uzasadnieniu wniosku Kolegium przytoczyło treść postanowienia Wojewody Łódzkiego z [...] czewrca 2010 r., który przekazał wniosek A.R. o stwierdzenie nieważności aktów nadania ziemi wydanych na podstawie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Decyzja, o którą chodzi w sprawie została wydana przez Kierownika Urzędu Ziemskiego w Rawie Mazowieckiej na podstawie art. 1 ust. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i § 33 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.). Z dniem wejścia w życie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78 ze zm.), na podstawie art. 11 tego dekretu, organem powołanym do orzekania o nabyciu własności było prezydium powiatowej rady narodowej. Następnie po wejściu w życie ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) na podstawie art. 5 kompetencje te przeszły do właściwości rejonowych organów administracji ogólnej – kierownika urzędu rejonowego. Z dniem 1 stycznia 1999 r. art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668 ze zm.), przekazał te sprawy do właściwości starosty. W myśl przepisu art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 e zm.) organem odwoławczym od decyzji starosty lub decyzji wydanych z jego upoważnienia jest samorządowe kolegium odwoławcze. Zgodnie z art. 17 K.p.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) organem wyższego stopnia w stosunku do organów samorządu terytorialnego jest samorządowe kolegium odwoławcze, chyba że przepisy ustawy szczególnej stanowią inaczej. W przedmiotowej sprawie takich przepisów brak, zatem właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Powiatowego Urzędu Ziemskiego w Rawie Mazowieckiej jest właściwe miejscowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim. Na potwierdzenie swojego stanowiska Wojewoda Łódzki powołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 października 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1335/06 i wyrok WSA z Poznaniu z dnia 26 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Po 010/09. SKO w złożonym wniosku nie zgodziło się ze stanowiskiem Wojewody. Podniosło występującą w praktyce organów i orzecznictwie sądów niejednomyślność poglądów w kwestii właściwości organów do prowadzenia postępowań nadzorczych w odniesieniu do orzeczeń byłych organów administracji państwowych sprzed reformy samorządowej. Kolegium powołało się na orzecznictwo NSA, w którym rozstrzygając spory kompetencyjne wskazywano jako organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w sprawach dotyczących orzekania o własności gospodarstw rolnych (przejęciu, przejściu z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, przyznaniu na własność) wydawanych na podstawie aktów prawnych regulujących sprawy związane z reformą rolną i osadnictwem rolnym, samorządowe kolegium odwoławcze Wynikało to ze zmian w strukturze organów administracji publicznej przeprowadzonych po reformie ustrojowej państwa i przejściu na starostów zadań i kompetencji kierowników urzędów rejonowych w zakresie wyżej wymienionych spraw. Przekazując przedmiotową sprawę do rozpatrzenia Kolegium Wojewoda Łódzki nie uwzględnił ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. [...]). Z godnie z art. 3 ust. 1 pkt 5 tej ustawy wojewoda jest organem administracji rządowej w województwie, do którego właściwości należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji. Na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 7 tej ustawy wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu K.p.a. Z dniem wejścia w życie powyższej ustawy do prowadzenia postępowań nadzorczych w sprawach z zakresu administracji rządowej, w których decyzje pierwszej instancji zostały wydane przez organy administracji państwowej jest Wojewoda. Kolegium powołało się nadto na postanowienie NSA z dnia 21 maja 2008 r. I OW 28/09 i z dnia 12 kwietnia 2010 r. I OW 65/10, w których także przyjęto właściwość wojewody jako organu wyższego stopnia w sprawach z zakresu administracji rządowej. W odpowiedzi na wniosek Wojewoda podtrzymał swe stanowisko zajęte w postanowieniu z dnia [...] czewrca 2010 r. przywołując zgodny z nim wyrok WSA w Poznaniu z 26 lutego 2010 r. II SA/Po 910/09. Odnosząc się do opisanych we wniosku postanowień NSA I OW 28/09 i I OW 65/10 Wojewoda stwierdził, iż dotyczyły one sporów w sprawach przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości rolnych na podstawie innych przepisów, a więc innych spraw niż objęte wnioskiem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaistniały w sprawie negatywny spór kompetencyjny zgodnie z art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlega rozstrzygnięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Istota sporu sprowadza się do tego, który z organów będących w sporze jest właściwy do stwierdzenia nieważności aktów nadania ziemi, wydanych na podstawie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz § 33 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Podlegające weryfikacji akty nadania zostały wydane przez Kierowników Urzędu Ziemskiego w Rawie Mazowieckiej. Zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołuje się na przejście kompetencji w tych sprawach na podstawie przepisów dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym na ówczesne prezydia powiatowej rady narodowej, Po przeprowadzeniu reformy administracji państwowej w 1975 r. sprawy te przeszły do kompetencji terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, zaś po reformie samorządowej na podstawie art. 5 pkt 6 lit. a/ i b/ ustawy z dnia 17 maja 1990 r. podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw, właściwymi organami w tych sprawach stali się kierownicy urzędów rejonowych. Ustawa kompetencyjna z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz. U. Nr 106, poz. 668 ze zm.) w art. 11 pkt 1 sprawy te przekazała do właściwości starosty. Po zmianach wprowadzonych powyższą ustawą w myśl art. 4 ust. 1 i art. 11 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w sprawach nadania nieruchomości na własność, właściwy jest starosta. Art. 19a dekretu powyższe zadania starosty określa jako zadania z zakresu administracji rządowej. Określając organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji należy mieć na uwadze, iż w myśl art. 157 § 1 K.p.a. właściwy w tych sprawach jest organ wyższego stopnia. Przy ustalaniu organu wyższego stopnia w tych sprawach w obecnym stanie prawnym ma zastosowanie przepis art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. [...]), który stanowi, iż wojewoda jest organem administracji rządowej w województwie i do jego właściwości należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji. Z kolei z art. 3 ust. 7 tej ustawy wynika, iż Wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle przedstawionych wyżej regulacji prawnych organem właściwym do przeprowadzenia postępowania nadzorczego w opisanych we wniosku sprawach i wydanie decyzji w tym przedmiocie jest Wojewoda Łódzki. Z powyższych względów na podstawie art. 4 i art. 15 ust. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.