I OZ 72/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, , , po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 955/10 oddalające wniosek o wyłączenie sędziów WSA w Olsztynie: Marzenny Glabas, Katarzyny Matczak i Adama Matuszaka od orzekania w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 955/10, oddalił wniosek A. Z. o wyłączenie sędziów WSA w Olsztynie: Marzenny Glabas, Katarzyny Matczak i Adama Matuszaka od orzekania w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie z dnia [...] września 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że A. Z. wniosek o wyłączenie składu orzekającego wyznaczonego do rozpoznania wniesionej przez niego skargi uzasadnił następująco: Jako podstawę wyłączenia sędziego M. G. skarżący podał art. 18 § 1 pkt 6a w zw. z art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) wskazując, że sędzia brała udział w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II SO/Ol 39/09, w której postanowieniem z dnia 16 lutego 2010 r. Sąd wymierzył organowi grzywnę za nieprzekazanie w terminie Sądowi skargi na bezczynność w sprawie uposażenia. Zdaniem skarżącego sprawa ta łączy się bezpośrednio ze sprawą o sygn. akt II SA/Ol 638/10 z jego skargi na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie z dnia [...] września 2010 r. Uzasadniając natomiast wniosek o wyłączenie sędziów WSA: Katarzyny Matczak i Adama Matuszaka skarżący wskazał, że sędziowie ci bardzo często orzekali w sprawach z jego skarg, istnieje zatem prawdopodobieństwo, iż są zmęczeni tymi sprawami, co mogłoby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w tej sprawie. Wskazani we wniosku o wyłączenie sędziowie WSA w Olsztynie złożyli do akt sprawy oświadczenia, w których wskazali, że nie istnieje między nimi a żadną ze stron tego postępowania okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznawanej sprawie. Rozpoznając w powyższych okolicznościach wniosek o wyłączenie sędziów Sąd pierwszej instancji uznał dopuszczalność złożenia tego wniosku na podstawie art. 18 P.p.s.a., który zawiera przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 271 pkt 1 P.p.s.a. możliwość ewentualnego, późniejszego żądania wznowienia postępowania uzależniona jest od wykazania przez stronę, że przed uprawomocnieniem orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Tym samym Sąd uznał za dopuszczalne złożenie wniosku o wyłączenie sędziego WSA Marzenny Glabas na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. Powyższe - jak zaznaczył Sąd - nie oznacza jednak, że wniosek ten jest zasadny, w przepisie tym bowiem chodzi o wyłączenie sędziego w sytuacji, w której wydane orzeczenie kończy postępowanie w sprawie, przy czym pojęcie "sprawa" należy rozumieć w znaczeniu materialnoprawnym. Natomiast w sprawie o sygn. akt II SO/OI 39/09 Sąd postanowieniem z dnia 16 lutego 2010 r. wymierzył grzywnę Dyrektorowi Aresztu Śledczego w B. za nieprzekazanie w terminie Sądowi skargi na bezczynność organu w sprawie uposażenia. Orzeczenie to niewątpliwie nie kończy postępowania w sprawie uposażenia. Dodatkowo, jak zauważył Sąd, wbrew twierdzeniu skarżącego sprawa o sygn. akt II SO/OI 39/09, nie łączy się w ogóle ze sprawą o sygn. akt II SA/Ol 638/10, dotyczącą skargi na Dyrektora Aresztu Śledczego w B. w przedmiocie niewykonania wyroku Sądu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II SAB/Ol 73/09, którym zobowiązano ten organ administracji do wydania aktu administracyjnego w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2009 r., dotyczącego równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego. Odnosząc się z kolei do wniosku o wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. sędziów WSA Katarzyny Matczak i Adama Matuszaka, Sąd wskazał, że w tym przypadku wyłączenie sędziego może nastąpić, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Mając zatem na uwadze oświadczenia złożone przez wskazanych we wniosku sędziów o braku podstaw do wyłączenia z orzekania w przedmiotowej sprawie, Sąd uznał, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wskazał Sąd, użycie w przepisie art. 19 P.p.s.a. pojęcia "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny. Zatem, okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczające poddawanie w wątpliwość przez skarżącego bezstronności sędziów w tej sprawie. Niezbędnie jest bowiem wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziów. Dodatkowo Sąd wskazał, że sam fakt, iż sędzia sądu administracyjnego, którego wyłączenia domaga się skarżący był sprawozdawcą w innej jego sprawie z jego udziałem nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 P.p.s.a. wyłączenie sędziego. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł następujące zarzuty: 1. art. 18 § 1 pkt 6a w zw. z art. 21 w zw. z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. przez niedostrzeżenie, że w sprawie niniejszego postanowienia i rozpatrzenia wniosku o wyłączenie składu sędziowskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/Ol 955/10 brał udział sędzia WSA w Olsztynie Bogusław Jażdżyk wyłączony mocą ustawy P.p.s.a. z powodu rozstrzygania sprawy o sygn. akt II SAB/Ol 71/09 związanej bezpośrednio i odnośnie wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami za okres od [...] maja do [...] maja 2009 r. związanego bezpośrednio z decyzją Dyrektora Okręgowego SW w O. z dnia [...] września 2010 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami za okres od [...] maja do [...] maja 2009 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 955/10, czym wypełnione zostały przesłanki art. 21 P.p.s.a. w zw. z art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a., zatem na mocy art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. zaskarżone postanowienie jest nieważne, 2. art. 19 P.p.s.a. przez wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż norma ta może być rozumiana inaczej niż to, że jeśli w sprawie zachodzi albo istnieją okoliczności co do wątpliwości lub mogące wywoływać wątpliwość co do bezstronności sędziego przez jego jednoznaczne lub pokrewne działania lub zachowania, albo też inne poczynione skutki jego zachowań odnoszące się do sprawy lub jej przedmiotu a mające wpływ na sprawę lub mogące oddziaływać na sprawę lub w toku jej dalszej instancyjnej kontroli, to nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki wynikające z normy art. 19 P.p.s.a., 3. art. 18 § 1 pkt 6a w zw. z art. 22 § 2 na skutek art. 151 w zw. z art. 135 P.p.s.a. przez arbitralne przyjęcie, że w świetle sprawy w rozpoznaniu wniosku skarżącego o uposażenie za okres od [...] maja do [...] maja 2009 r. i zakresu wniosku o wyłączenie składu sędziowskiego w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 955/10 nie zachodziły w ogóle przesłanki oraz samoistne przesłanki z mocy ustawy P.p.s.a., art. 18 § 1 pkt 6a, do wyłączenia ze sprawy sędziego WSA Marzenny Glabas, która w sprawie o sygn. akt SO/Ol 39/09 orzekała odnośnie naruszenia przez Dyrektora Aresztu Śledczego w B. prawa i nieprzekazania skargi oraz akt sprawy odnośnie wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami za okres od [...] maja do [...] maja 2009 r., z powodu którego wydano decyzję organu odwoławczego Dyrektora Okręgowego SW w O. z dnia [...] września 2010 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję administracyjną Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami za okres od [...] maja do [...] maja 2009 r. rozpoznawanej w zakresie jej zgodności z prawem w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 955/10, czym wypełnione zostały przesłanki z art. 21 P.p.s.a. w zw. z art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. 4. art. 22 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 19 P.p.s.a. w zw. z art. 18 §1 pkt 1-7, § 2 i 3 P.p.s.a. poprzez subiektywne przyjęcie, iż sprawa wniosku skarżącego o wyłączenie składu orzekającego WSA w Olsztynie w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 655/10 z powodu ich zmęczenia sprawami skarżącego, co spowodowało, że nie zachodziły w ogóle i nie istniały jakiegokolwiek rodzaju podstawy oraz okoliczności do przyjęcia, że zmęczenie takie i podjęte na jego skutek decyzje mogłoby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. 5. art. 141 §4 w zw. z art. 134 §1 P.p.s.a. na skutek art. 135 w zw. z art. 133 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie oraz wadliwe ustalenie faktów sprawy, iż w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 955/10 brak było jakichkolwiek przesłanek co do przyczyn wyłączenia składu sędziowskiego Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając w pierwszej kolejności zarzut nieważności postępowania określony w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem nieważność postępowania zachodzi jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Stosownie zaś do treści art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Zauważyć należy, że sędzia WSA Bogusław Jażdżyk był w składzie orzekającym Sądu rozpoznającym jedynie wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów, w cytowanym zaś wyżej przepisie art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. mowa jest o wyłączeniu od rozpoznawania sprawy dotyczącej skargi na decyzję lub postanowienie. Zatem fakt rozpoznawania wcześniej skargi A. Z. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w B. w wydaniu decyzji dotyczącej należnego uposażenia (sygn. akt II SAB/Ol 71/09) nie oznacza, iż sędzia Bogusław Jażdżyk podlegałby wyłączeniu od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów WSA Marzenny Glabas, Katarzyny Matczak i Adama Matuszaka. Ustawodawca nie zabrania bowiem powierzać rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego, sędziom, którzy wcześniej brali udział w wydaniu wyroku ze skargi tego samego skarżącego, czy nawet znajdują się w składzie orzekającym sądu meriti, zaś których taki wniosek nie obejmuje. Tym samym stwierdzić należy, że nie doszło do nieważności postępowania z powodu spełnienia przesłanki wynikającej z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Dokonując wobec tego kontroli zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w sposób właściwy ocenił, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów Marzenny Glabas, Katarzyny Matczak i Adama Matuszaka od orzekania w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie z dnia [...] września 2010 r. w przedmiocie wypłaty uposażenia. Zgodnie z treścią art. 22 § 2 P.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędziowie, których wniosek w niniejszej sprawie dotyczył złożyli wymagane oświadczenia w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie wskazując, iż nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do ich bezstronności. Wobec stanowiska, jakie zaprezentował Sąd Najwyższy, że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55), a skarżący nie wskazał, ani też nie udowodnił żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jej wniosek, należało uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne. Jak właściwie zauważył Sąd I instancji, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje ugruntowany pogląd, iż skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zarówno we wniosku o wyłączenie sędziów Marzenny Glabas, Katarzyny Matczak oraz Adama Matuszaka, jak i w zażaleniu na postanowienie o odmowie wyłączenia sędziego, nie wskazał żadnych ustawowych przesłanek uzasadniających wyłączenie. Skarżący nie przedstawił przy tym żadnej racjonalnej argumentacji, która wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanych sędziów. Również analiza akt sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, że wobec tych sędziów zaistniała którakolwiek z przesłanek wyłączenia określona w art. 18 § 1 pkt 1 - 7 P.p.s.a bądź art. 19 P.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.