II SA/Gd 604/10
WyrokWSA w Gdańsku2010-12-15
Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Jolanta Górska, Janina Guść
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która wprowadza ograniczenia w korzystaniu z prawa własności w związku z ustanowieniem użytku ekologicznego, jest zgodna z prawem i czy narusza interes prawny właścicieli nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która uwzględniała ustanowiony wcześniej użytek ekologiczny i wprowadzała związane z tym ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, była zgodna z prawem. Ograniczenia te, w tym zakaz zabudowy i grodzenia, były uzasadnione potrzebą ochrony przyrody i mieściły się w granicach władztwa planistycznego gminy. Sąd stwierdził również, że skarżący mieli interes prawny w zaskarżeniu uchwały, ale ich zarzuty dotyczące naruszenia prawa własności, dostępu do drogi publicznej oraz nierównego traktowania nie zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ działania organów były zgodne z przepisami prawa.Stan faktyczny
Skarżący J. M., F. M. i J. P. zaskarżyli uchwałę Rady Miasta z dnia 27 maja 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która objęła ich nieruchomości użytkiem ekologicznym. Zarzucili naruszenie prawa własności, ograniczenie korzystania z nieruchomości, brak dostępu do drogi publicznej oraz nierówne traktowanie w porównaniu do sąsiednich działek. Rada Miasta nie uwzględniła wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Organ argumentował, że uchwała była zgodna z prawem ochrony przyrody i planowania przestrzennego, a ograniczenia były konieczne dla ochrony wartości przyrodniczych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. M., F. M. i J. P. na uchwałę Rady Miasta z dnia 27 maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnic M. K. i W. K. w G., terenu położonego na zachód od ulicy [...] rejonu tzw. J. K. oddala skargę.
II SA/Gd 604/10
Uzasadnienie
Rada Miasta, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (DZ.U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm.), podjęła w dniu 27 maja 2009 r. uchwałę nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnic A w G., terenu położonego na zachód od ulicy S., rejonu tzw. J..
W dniu 21 kwietnia 2010 r. do Urzędu Miasta wpłynęło pismo J. i F. M., R. H., J. P. oraz E. i L. I. – stanowiące wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miasta z dnia 27 maja 2009 r., nr [...].
Rada Miasta uchwałą z dnia 26 maja 2010 r. nr [...] nie uwzględniła wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
J. i F. M. (współwłaściciele działki nr [...]8 km 5 i działki nr [...] KM 5, obręb W.) oraz J. P. (właściciel działki nr [...] km 15 obręb W.) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na uchwałę Rady Miasta nr [...] z dnia 27 maja 2009 r., domagając się stwierdzenia jej nieważności jako naruszającej prawo i przekazania sprawy Gminie Miasta do ponownego rozpatrzenia.
Zdaniem pełnomocnika skarżących zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem przepisów:
1. art. 1 ust. 2 pkt. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez objęcie działki nr [...] km 5, działki nr [...] km 5 oraz działki nr [...] KM 5 użytkiem ekologicznym na mocy uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego w dzielnicy W., z naruszeniem prawa własności skarżących;
2. art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez wprowadzenie ograniczenia w korzystaniu z prawa własności nieruchomości skarżących związanych z ustanowieniem na wymienionych działkach użytku ekologicznego a polegającego na pozbawieniu działek dostępu do drogi publicznej, zakazie zabudowy i zmiany sposobu użytkowania terenu, zakazie grodzenia nieruchomości, pozbawieniu możliwości użytkowania działek zgodnie z ich przeznaczeniem z uwagi na obowiązujące zakazy: uszkadzania i zanieczyszczania gleby, zmiany sposobu użytkowania ziemi, uprawy truskawek, wylewania gnojowicy, z wyjątkiem nawożenia użytkowanych gruntów rolnych, niszczenia, uszkadzania lub przekształcania obiektu lub obszaru, dokonywania zmian stosunków wodnych, wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, umieszczania tablic reklamowych, wydobywania do celów gospodarczych skał, w tym torfu;
3. art. 21, art. 31 ust. 3 i art. 64 Konstytucji RP poprzez bezprawne ograniczenie w korzystaniu z prawa własności nieruchomości skarżących.
Skarżący wskazali, iż na mocy § 4 zaskarżonej uchwały została wprowadzona ochrona specyfiki siedliskowej, biocenotycznej i krajobrazowej kompleksu roślinności bagiennej, mokrych oraz wilgotnych łąk i pastwisk - na terenie użytku ekologicznego "J.". Ponadto na karcie terenu numer terenu 09, obejmującej teren "J." w punkcie 6 wprowadzono zakaz zabudowy i zmiany sposobu użytkowania terenu, a w punkcie 11 zakaz grodzenia nieruchomości. Zdaniem skarżących ograniczenie prawa własności skarżących w planie miejscowym, polegające na przeznaczeniu nieruchomości na użytek ekologiczny nie jest konieczne dla ochrony wartości wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i narusza dyspozycję art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w związku z tym jest sprzeczne z prawem. Skarżący zarzucili, że działki sąsiednie o nr [...], [...], [...], oraz nr [...] i [...], KM 5, stanowiące własność A Spółki z o.o., nie zostały objęte użytkiem ekologicznym a wartości przyrodnicze oraz krajobrazowe ustanowionego użytku ekologicznego oraz wskazanych działek są takie same. Działki nr [...] i ...] km 5 nie mogą być obecnie użytkowane zgodnie z ich dotychczasowym przeznaczeniem - jako łąki. Na działkach tych nie ma możliwości rozpoczęcia uprawy truskawek. Działki skarżących w chwili obecnej nie mają dostępu do drogi publicznej. Działka nr [...] km 5 przed uchwaleniem planu miała dostęp do ulicy P., jednakże po jego uchwaleniu ulica została skrócona, a działka została pozbawiona dostępu do drogi publicznej. Działka nr [...] km 5 przed uchwaleniem planu miała dostęp do ulicy S., a chwili obecnej nie ma tego dostępu. Skarżący wskazali nadto, iż uwagi na zasypywanie rowów melioracyjnych działki zostały zalane i nie nadają się do jakiegokolwiek użytku.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta wniosła o jej oddalenie. Organ wskazał, iż na podstawie art. 44 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, w dniu 27 lutego 2008 r. uchwałą nr [...] Rada Miasta ustanowiła użytek ekologiczny "J.", na obszarze którego usytuowane są działki skarżących. Zgodnie ze wskazaną uchwałą w celu zachowania wartości przyrodniczych użytku ekologicznego na terenie użytku wprowadzone zostały zakazy:
1. niszczenia, uszkadzania lub przekształcania obiektu lub obszaru;
2. wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym lub przeciwpowodziowym albo budową, odbudową, utrzymywaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych;
3. uszkadzania i zanieczyszczania gleby;
4. dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody albo racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej;
5. likwidowania, zasypywania i przekształcania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy oraz obszarów wodno-błotnych;
6. wylewania gnojowicy, z wyjątkiem nawożenia użytkowanych gruntów rolnych;
7. zmiany sposobu użytkowania ziemi;
8. wydobywania do celów gospodarczych skał, w tym torfu, oraz skamieniałości, w tym kopalnych szczątków roślin i zwierząt, a także minerałów i bursztynu;
9. umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia nor, lęgowisk zwierzęcych oraz tarlisk i złożonej ikry, z wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz wykonywania czynności związanych z racjonalną gospodarką rolną, leśną, rybacką i łowiecką;
10. zbioru, niszczenia, uszkadzania roślin i grzybów na obszarach użytków ekologicznych, utworzonych w celu ochrony stanowisk, siedlisk lub ostoi roślin i grzybów chronionych;
11. umieszczania tablic reklamowych.
Uchwała Rady Miasta ustanawiająca użytek ekologiczny "J " została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego z dnia 14 maja 2008 r., Nr 36, poz. 1082 i stanowi obowiązujące prawo miejscowe. Organ stwierdził, iż zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, zgodnie z przepisami odrębnymi - w tym dotyczącymi ochrony przyrody, odnoszącymi się do obszaru objętego planem. Zgodnie z § 4 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawarte w planie miejscowym ustalenia dotyczące zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego powinny zawierać nakazy, zakazy, dopuszczenia i ograniczenia w zagospodarowaniu terenów wynikające z potrzeb ochrony środowiska, o których mowa w szczególności w art. 72 i 73 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z art. 73 ust. 1 pkt. 1 ustawy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uwzględnia się w szczególności ograniczenia wynikające z ustanowienia w trybie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody użytku ekologicznego. Organ wskazał, iż w związku z powyższym w miejscowym planie zagospodarowania części dzielnic A w G., terenu położonego na zachód od ulicy S., rejonu tzw. J. uwzględniony został użytek ekologiczny "J.". Teren, na którym usytuowane są działki stanowiące własność skarżących oznaczony został w planie miejscowym symbolem 09 ZN - zieleń chroniona.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących pozbawienia działek nr [...] i nr [...] KM 5 dostępu do drogi publicznej organ wyjaśnił, że plan miejscowy dopuszcza na ciągu pieszo - rowerowym ruch pojazdów właścicieli nieruchomości położonych wzdłuż ciągu oraz pojazdów służb komunalnych i leśnych. Na terenie działki nr [...] zaprojektowana została publiczna droga dojazdowa oznaczona symbolem 13 KD-D (zakończona ciągiem pieszo-jezdnym) i dalej na jej przedłużeniu, po istniejącej drodze gruntowej ogólnodostępny ciąg pieszo - rowerowy. Ciąg pieszo-rowerowy oznaczony w planie będzie biegł po istniejącej drodze gruntowej nie zmieniając możliwości jej wykorzystania jako dojazdu do przylegających działek rolnych. Nadto plan nie wyklucza wykorzystania istniejącej drogi terenowej od ul. S., biegnącej po terenie PKP, w sposób dotychczasowy.
Odnosząc się do zarzutu nieobjęcia sąsiednich działek o nr [...], [...] oraz [...] – [...], WK 5 użytkiem ekologicznym Prezydent wyjaśnił, że działki nr [...], [...] i [...] są w części zajęte przez grunty nasypowe związane z rozwijającą się zabudową przy ul. S.. Tereny te są pozbawione wartości przyrodniczych, ich włączenie w obręb ochrony byłoby nieuzasadnione. Działki nr [...], [...] i [...] WK 05 ulokowane są w sąsiedztwie działek planowanych pod zabudowę, obejmowanie ich ochroną byłoby działaniem nieuzasadnionym i w efekcie nieskutecznym, gdyż obszar chroniony wbijałby się klinem pomiędzy istniejącą linię kolejową, a planowaną wówczas zabudową wielorodzinną, co wykluczałoby możliwość skutecznej ochrony. Powyższe działki położone są na obszarze oznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego części dzielnic A w G., terenu położonego na zachód od ulicy S., rejonu tzw. J. symbolami: dz. nr [...] i [...] - w części 03 MW1 - zabudowa wielorodzinna w budynkach zawierających do 6 mieszkań oraz w części 08 ZE,R - zieleń ekologiczno - krajobrazowa, tereny rolnicze; dz. nr [...] - w części 03 MW1 - zabudowa wielorodzinna w budynkach zawierających do 6 mieszkań oraz w części 14 KD-D 1/2 - ulica dojazdowa. dz. nr [...], [...] i [...] - 08 ZE, R - zieleń ekologiczno - krajobrazowa, tereny rolnicze.
Organ wskazał, iż nieruchomości stanowiące własność skarżących mogą być wykorzystywane w dotychczasowy sposób. Grunty te można użytkować zgodnie z przeznaczeniem i klasyfikacją jako użytki zielone. Jak wynika z decyzji Prezydenta Miasta z dnia 15 grudnia 2009 r. w sprawie odmowy ustalenia odszkodowania z tytułu ustanowienia użytku państwo M., przed ustanowieniem użytku ekologicznego, nie mogli skutecznie ubiegać się ani o decyzję o warunkach zabudowy, ani o decyzję o pozwoleniu na budowę lub decyzje wyłączające działki z produkcji rolnej lub leśnej. Ustanowienie użytku ekologicznego nie pozbawiło skarżących możliwości zmiany profilu działalności rolnej, gdyż działalność ta nie była na tym terenie prowadzona, co wynikało z decyzji Wojewody G. z dnia 15 lutego 1994 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody podziemnej "W. ".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Podstawę wniesienia skargi stanowił art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.), zgodnie z którym, iż każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Z art. 52 § 4 i art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) wynika, iż przesłanką wniesienia skargi na uchwałę rady gminy jest uprzednie wezwanie tego organu do usunięcia naruszenia prawa, skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcia naruszenia prawa. (vide: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r. sygn. II OSP 2/2007 ONSAiWSA 2007/3 poz. 60) Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, skarżący wnieśli w dniu 21 kwietnia 2010 r. Negatywna odpowiedź na to wezwanie zawarta w uchwale z dnia 26 maja 2010 r., została im doręczona w dniu 28 maja 2010 r. Skarga została wniesiona w dniu 27 czerwca 2010 r., termin 30-dniowy przewidziany w art. 52 § 4 i art. 53 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został zatem zachowany.
Z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym wynika, iż przesłanką merytorycznego badania zgodności z prawem uchwały jest stwierdzenie naruszenia interesu prawnego tą uchwałą. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wynikać musi z normy prawa materialnego kształtującego sytuację prawną wnoszącego skargę, a skarżący musi wykazać naruszenie interesu prawnego polegające na istnieniu bezpośredniego związku między zaskarżoną uchwałą i własną indywidualną sytuacją prawną. W niniejszej sprawie skarżący wywodzą legitymację do wniesienia skargi z naruszenia ich prawa własności. Skarżący J. M. i F. M. są współwłaścicielami nieruchomości stanowiących działki nr [...] km 5 i 29 km 5., a skarżący J.P. jest właścicielem działki nr [...] km 5. Działki te położone są w obszarze objętym planem uchwalonych zaskarżoną uchwałą w jednostce planistycznej ZN numer terenu 09, karta terenu Nr 1605. Z ustaleń planu wynika, iż teren położony jest w całości w granicach użytku ekologicznego "J.." ustanowionego uchwałą nr [...] Rady Miasta z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie użytku ekologicznego w dzielnicy W. (Dz. Urz. Woj .Pom. Nr 36 z 14 maja 2008 r. poz. 1082). Uchwała ta wprowadza indywidualną ochronę specyfiki siedliskowej, biocenotycznej i krajobrazowej kompleksu roślinności bagiennej, mokrych oraz wilgotnych łąk i pastwisk. Na terenie tym obowiązują zasady ochrony przyrody zawarte w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. – o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2004 r. nr 92 poz. 880 ze zm.) W uchwale z dnia 27 lutego 2008 r. celem zachowania wartości przyrodniczych użytków ekologicznego wprowadzono zakazy, stanowiące powtórzenie zakazów, o jakich jest mowa w art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. – o ochronie przyrody, wprowadzono zakaz zabudowy i zmiany sposobu użytkowania terenu oraz zakaz grodzenia nieruchomości.
Z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80 poz. 717 ze zm.) zwanej dalej ustawą, wynika, iż kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, należy do zadań własnych gminy. Przepis ten statuuje tzw. zasadę władztwa planistycznego gminy, polegającego na powierzeniu przez ustawodawcę gminie kompetencji w zakresie władczego przeznaczania i ustalania zasad zagospodarowani terenu. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2001 r. w sprawie K 27/00 (OTK nr 2 z 2001 r., poz. 29) organy gminy właściwe do sporządzenia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i następnie do uchwalenia tego planu, muszą się kierować ogólnymi zasadami określonymi w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, przepisami innych ustaw regulującymi określone sprawy szczegółowe z zakresu gospodarki przestrzennej oraz przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to w szczególności, że wszelkie ograniczenia własności, ustanowione w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, muszą być zgodne z normami konstytucyjnymi wyznaczającymi granice ingerencji prawodawczej w prawo własności, a naruszenie tego wymogu może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały. Prawo własności podlega ochronie przewidzianej w art. 64 ust. 3 Konstytucji stanowiącym, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, zgodnie z którym ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób oraz wtedy, gdy nie naruszają istoty wolności i praw. Art. 6 ust. 1 ustawy przewiduje, iż ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należą do przepisów ustawowych regulujących sposób wykonywania prawa własności, o których jest mowa w art. 140 kodeksu cywilnego, stanowiącym, iż właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa.
Niewątpliwie ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego ograniczają prawo własności skarżących, bowiem wprowadzają one szereg ograniczeń w zagospodarowaniu ich nieruchomości gruntowej. Skarżący posiadają zatem interes we wniesieniu skargi. Wprowadzenie ograniczeń prawa własności skarżących nastąpiło jednak w sposób zgodny z przepisami prawa, w związku z czym wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać należy, iż z okoliczności sprawy wynika, iż w ostatnio obowiązującym (do 31 grudnia 2003 r.) planie zagospodarowania przestrzennego, podjętym uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w G. z dnia 4 lutego 1988 r. Nr [...] o uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta G. (Dz. Urz Woj. Gd. Nr 13 poz. 91) obszar obecnego użytku ekologicznego położny był w strefie planistycznej oznaczonej symbolem Ł 18 ZL teren T. Parku Krajobrazowgo – łąki i pastwiska podmokłe, okresowo zalewane.
Podstawę wprowadzenia ograniczeń przewidzianych w nowym planie zagospodarowania przestrzennego w jednostce planistycznej ZN 09 stanowiła uchwała z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie użytku ekologicznego w dzielnicy W. (Dz. Urz. Woj .Pom. Nr 36 z 14 maja 2008 r. poz. 1082). Powzięcie tej uchwały nastąpiło na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. – o ochronie przyrody, stanowiącego, iż ustanowienie użytku ekologicznego następuje w drodze uchwały rady gminy. W powziętej uchwale przewidziano zakazy wymienione w art. 45 ust. 1 pkt 1 – 11 ustawy o ochronie przyrody t.j. zakazy
1) niszczenia, uszkadzania lub przekształcania obiektu lub obszaru;
2) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym lub przeciwpowodziowym albo budową, odbudową, utrzymywaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych;
3) uszkadzania i zanieczyszczania gleby;
4) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody albo racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej;
5) likwidowania, zasypywania i przekształcania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy oraz obszarów wodno-błotnych;
6) wylewania gnojowicy, z wyjątkiem nawożenia użytkowanych gruntów rolnych;
7) zmiany sposobu użytkowania ziemi;
8) wydobywania do celów gospodarczych skał, w tym torfu, oraz skamieniałości, w tym kopalnych szczątków roślin i zwierząt, a także minerałów i bursztynu;
9) umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia nor, legowisk zwierzęcych oraz tarlisk i złożonej ikry, z wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz wykonywania czynności związanych z racjonalną gospodarką rolną, leśną, rybacką i łowiecką;
10) zbioru, niszczenia, uszkadzania roślin i grzybów na obszarach użytków ekologicznych, utworzonych w celu ochrony stanowisk, siedlisk lub ostoi roślin i grzybów chronionych;
11) umieszczania tablic reklamowych.
Wprowadzony w uchwale o planie zagospodarowania przestrzennego zakaz zabudowy i grodzenia nieruchomości wynika z zakazu przekształcania terenu, na którym brak jest zabudowy. Jego wprowadzenie mieści się w granicach władztwa planistycznego gminy i jest konsekwencją powziętej uchwały o ustanowieniu użytku ekologicznego, a jego celem jest zachowanie wartości przyrodniczych objętych obszarem użytku ekologicznego.
Z art. 15 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, iż w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego. Art. 73 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U z 2006 Nr 129 poz. 902 ze zm.) stanowi, iż w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uwzględnia się w szczególności ograniczenia wynikające z ustanowienia w trybie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody użytku ekologicznego. Przepis ten nakłada na organ planistyczny obowiązek uwzględnienia w treści planu uchwały w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego. Organ był zatem zobligowany do uwzględnienia w treści planu zagospodarowania przestrzennego faktu wydania takiej uchwały. Zapisy planu powołują się na postanowienia uchwały, w treści planu przewidziano ograniczenia prawa własności nieruchomości, wynikające z uprzednio podjętej uchwały, także zakres obszarowy ustanowienia użytku ekologicznego wynika wprost z postanowień podjętej uchwały i stanowi ich powtórzenie.
Podniesiony przez skarżących zarzut dotyczący różnego potraktowania sąsiadujących ze sobą nieruchomości i niezasadnego wyłączenia z obszaru terenów użytku ekologicznego działek Nr [...], [...] i [...] oraz [...] i [...] km 5 stanowiących własność A Spółki z o.o., nie zasługuje na uwzględnienie. Co do zasady wskazać należy, iż gmina, jako jednostka samorządu terytorialnego, zgodnie z art. 163 Konstytucji, wykonuje zadania publiczne i na jej organach ciąży przewidziany w art. 32 ust. 1 Konstytucji obowiązek równego traktowania wszystkich podmiotów przez władze publiczne. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ograniczające prawo własności podlegają zatem ocenie z punktu widzenia zachowania zasady równości, w tym istnienia uzasadnionych kryteriów zróżnicowania sytuacji prawnej poszczególnych adresatów norm prawnych.
Niemniej w niniejszej sprawie zarzuty skarżących nie dotyczą w istocie zaskarżonej uchwały, lecz uchwały z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie użytku ekologicznego w dzielnicy W. W treści planu nie mogły się znaleźć zapisy odmienne od zapisów uchwały o ustanowieniu użytku ekologicznego odnośnie obszaru objętego tym użytkiem. Skarżący kwestionując zasadność ustalenia obszaru użytku ekologicznego winni byli zaskarżyć postanowienia stanowiącej prawo miejscowe uchwały z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie użytku ekologicznego w dzielnicy W.. Uchwała rady gminy wyznaczająca obszar użytku ekologicznego, jako podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej, stanowi odrębny przedmiot zaskarżenia do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Dopiero stwierdzenie nieważności tej uchwały otworzyłoby skarżącym możliwość zakwestionowania postanowień uchwały w sprawie planu zagospodarowania przestrzennego, recypujących postanowienia uchwały o ustanowieniu użytku ekologicznego. Zarzuty skarżących dotyczące zarówno zakresu obszaru objętego użytkiem ekologicznym, zróżnicowania w tym zakresie różnych nieruchomości jak i wprowadzonych uchwałą o ustanowieniu użytku ekologicznego ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości, nie podlegały uwzględnieniu w postępowaniu dotyczących stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie planu zagospodarowania przestrzennego.
Także zarzuty skarżących odnośnie pozbawienia ich w planie zagospodarowania przestrzennego dostępu do drogi, w ocenie Sądu, nie zasługują na uwzględnienie. Nieruchomości położone na terenie jednostki planistycznej ZN – zieleń chroniona Nr 09 nie stanowią działek budowlanych w rozumieniu art. 4 pkt 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) i nie może być na ich terenie realizowana żadna zabudowa. Nieruchomości te nie muszą spełniać wymogu dostępu do drogi publicznej w rozumieniu tego przepisu. Wskazać należy, iż pojęcie dostępu do drogi publicznej obejmuje nie tylko dostęp bezpośredni do tej drogi, lecz również dostęp przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej (art. 2 pkt 14 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Instytucję służebności drogowej przewidziano w art. 285 § 1 kodeksu cywilnego, który stanowi m.in., iż nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, a ustanowienie służebności polegać może na prawie przechodu i przejazdu. Na organie planistycznym nie ciąży zatem obowiązek zapewnienia wszystkim nieruchomościom bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Wskazać należy, iż nieruchomości skarżących zostały w planie przeznaczone na tereny zielone, a zapewnienie dostępu do drogi przez zaplanowanie terenu drogi publicznej na tym obszarze kolidowałoby z ustanowieniem użytku ekologicznego i ochroną wartości przyrodniczych tego terenu. Z postanowień planu wynika, iż dojazd do nieruchomości odbywać się ma od ulicy P. stanowiącej jednostkę planistyczną oznaczona jako 13 KD-D. Natomiast na terenie 09 ZN, wzdłuż tego obszaru przewidziano ciąg pieszo-rowerowy, biegnący wzdłuż istniejącej ścieżki terenowej, na której dopuszczono ruch pojazdów właścicieli nieruchomości położonych wzdłuż ciągu oraz pojazdów służb leśnych i komunalnych. Działki Nr [...] i [...] posiadają bezpośredni dostęp do tego ciągu, natomiast dojazd do działki Nr [...] może odbywać się poprzez ustanowienie odpowiedniej służebności.
Dodatkowo wskazać należy, iż art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewiduje, iż jeżeli, w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może, żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo wykupienia nieruchomości lub jej części. Właścicielom nieruchomości, których wykorzystywanie w dotychczasowy sposób stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone przysługują zatem roszczenia rekompensujące straty poniesione w wyniku ustaleń planistycznych ingerujących w ich prawo własności. Podnoszona przez skarżących J. M. i F. M. okoliczność wydania decyzji odmawiającej skarżącym prawa do odszkodowania nie może wpływać na ocenę prawidłowości ustaleń planistycznych, a prawidłowość tej decyzji nie podlega badaniu w niniejszym postępowaniu.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło