I SA/Wa 1103/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Gabriela Nowak Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. P. i M. M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej odszkodowanie oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] listopada 1973 r., nr [...], w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Zaskarżone orzeczenie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy. Pismem z dnia 14 sierpnia 1973 r. ubiegający się o wywłaszczenie Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. zwrócił się do M. P. o dobrowolne odstąpienie nieruchomości za cenę ustaloną przez biegłego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 17 sierpnia 1973 r. Taka sama cena została również ustalona przez innego rzeczoznawcę Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. W dniu 17 sierpnia 1973 r. M. P. złożyła oświadczenie o wyrażeniu zgody na dobrowolne odstąpienie nieruchomości na warunkach zaproponowanych w ofercie z dnia 14 sierpnia 1973 r. Pismem z dnia 22 września 1973 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska zwrócił się z wnioskiem do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Przestrzennej Geologii i Ochrony Środowiska o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż M. P. - żona zmarłego właściciela nieruchomości - mimo, iż wyraziła zgodę na dobrowolne zbycie nieruchomości za wskazaną cenę, nie posiada prawomocnego postanowienia sądowego o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po L. P., zmarłym w dniu [...] czerwca 1969 r. Zawiadomieniem z dnia 19 października 1973 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. poinformowało M. P. o terminie i miejscu rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej, którą wyznaczono na dzień 17 listopada 1973 r. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 1973 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. orzekło o wywłaszczeniu części nieruchomości położonej w G., o powierzchni [...] m2 z całej nieruchomości o powierzchni [...] m2, stanowiącej własność L. P. Jednocześnie przyznało nieustalonym spadkobiercom po zmarłym L. P. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2005 r. M. P. i M. P. (spadkobiercy byłego właściciela nieruchomości) wystąpiły o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Pismem z dnia 4 września 2007 r. wnioskodawczynie ograniczyły żądanie do części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] listopada 1973 r., nr [...] - w części dotyczącej ustalenia odszkodowania. W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, ubiegający się o wywłaszczenie, zobowiązany był wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości za cenę ustaloną w oparciu o opinię biegłych z listy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Natomiast, w myśl z art. 21 ww. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. na podstawie wyników rozprawy, po wysłuchaniu na niej opinii biegłych, powołanych przez organ do spraw wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej ustalana była wysokość odszkodowania. Opinia biegłych powinna była zawierać szczegółowe uzasadnienie. Z protokołu rozprawy przeprowadzonej w dniu 17 listopada 1973 r. wynika, że biegły rzeczoznawca powołany przez organ do spraw wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, nie brał w niej udziału, ale uchybienie to nie zostało uznane przez organ administracji za rażące naruszenie prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Minister dodał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem o rażącym naruszeniu można mówić, jeśli spełnione są łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia przepisu, jego charakter oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2006 r., LEX 265653). Za rażące należy uznać takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 1999 r., LEX 50137). Biegli Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - choć nie uczestniczyli w rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej w dniu 17 listopada 1973 r. - to brali udział w postępowaniu poprzez sporządzenie pisemnych opinii szacunkowych. Jednocześnie, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, szacowanie nieruchomości miało charakter uproszczony i wynikało z przemnożenia powierzchni wywłaszczanej nieruchomości i stawki według obowiązujących tabel (Zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 24 lipca 1972 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych M.P. z 1972 r. Nr 29, poz. 217 w zw. z art. 8 ustawy z 12 lutego 1958 r.). Organ stwierdził, że M. P. wyraziła zgodę na odstąpienie nieruchomości za cenę określoną przez biegłych rzeczoznawców, a wskazaną następnie w decyzji. Brak biegłych rzeczoznawców na rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, w którym mimo prawidłowego zawiadomienia, nie brała też udziału M. P., nie można uznać za rażące naruszenie prawa. Minister dodał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym "naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa." (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 1988 r., sygn. akt II SA. 981/1988, opubl. ONSA 1988/2/96). Pismem z dnia 26 lutego 2008 r. M. P. i M. P., wniosły o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, m. in. na brak biegłego na rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, jak również sporządzenie opinii biegłych rzeczoznawców na zlecenie wnioskodawcy wywłaszczenia, przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, co stanowiło rażące naruszenie prawa. Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej organ, który prowadzi to postępowanie, ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa - co oznacza, że nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, w granicach określonych orzeczoną decyzją. Dodał, że art. 6. ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nakładał na wnioskodawcę wywłaszczenia obowiązek wystąpienia, przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, do właściciela wnioskowanej do wywłaszczenia nieruchomości o dobrowolne odstąpienie nieruchomości za cenę ustaloną w oparciu o opinię biegłych z listy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wywłaszczenia zwrócił się do M. P., jako potencjalnej następczyni prawnej po zmarłym L. P., z ofertą dobrowolnego odstąpienia przedmiotowej nieruchomości za cenę ustaloną przez biegłych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej E. M. i J. K. - sporządzonych na zlecenie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Zarządu Gospodarki Terenami w G.. M. P. wyraziła zgodę na dobrowolne odstąpienie nieruchomości za cenę zaproponowaną w ofercie. Jednakże w związku z niemożliwością potwierdzenia przez nią jej praw do spadku po zmarłym mężu, Wydział Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Miejskiej Rady Narodowej zwrócił się o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Zgodnie za art. 16 ust. 1 ww. ustawy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. poinformowało M. P. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz o terminie i miejscu rozprawy wywłaszczeniowo – odszkodowawczej. Zawiadomienie zostało odebrane przez nią w dniu 20 października 1973 r. Minister stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż biegli rzeczoznawcy - którzy sporządzili opinie szacunkowe na zlecenie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Zarządu Gospodarki Terenami w G. - nie uczestniczyli w rozprawie odszkodowawczej. Należy mieć jednak na uwadze, iż przeprowadzenie takiej rozprawy miało na celu wyjaśnienie całokształtu okoliczności mających istotne znaczenie dla ustalenia celowości i zasadności wywłaszczenia oraz formy i wysokości odszkodowania. Brak biegłego pozbawiał stronę możliwości wyjaśnienia wszelkich wątpliwości dotyczących zaoferowanej ceny, bądź nieruchomości zamiennej. Natomiast w przedmiotowej sprawie strona miała możliwość zapoznania się z opiniami sporządzonymi przez biegłych i wyraziła zgodę na dobrowolne odstąpienie nieruchomości na warunkach zaproponowanych jej w ofercie z dnia 14 sierpnia 1973 r. Skarżąca znała i zgadzała się na przedstawione jej warunki. O braku konieczności wyjaśniania przez biegłego na rozprawie dodatkowych niejasności świadczy również fakt, iż strona, która otrzymała informację o miejscu i terminie rozprawy, nie wzięła w niej udziału. Minister zauważył też, iż zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, szacowanie nieruchomości obejmującej wyłącznie grunt, miało charakter uproszczony i wynikało z przemnożenia powierzchni wywłaszczanej nieruchomości i stawki według obowiązujących tabel. Zatem brak udziału biegłych na rozprawie wywłaszczeniowo - odszkodowawczej, przy braku zastrzeżeń strony co do zaoferowanych jej warunków sprzedaży nieruchomości, nie można uznać za rażące naruszenie prawa, powodujące skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Dodał, że pozostałe zarzuty nie były przedmiotem oceny – dotyczyły bowiem postępowania wywłaszczeniowego, zaś wnioskodawczynie ograniczyły wniosek jedynie do części odszkodowawczej. Na powyższą decyzję oraz na utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły M. P. i M. M., wnosząc o ich uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżące stwierdziły, że już w toku postępowania nadzorczego prowadzonego przez Ministra Infrastruktury podnosiły, iż wykonujący operaty szacunkowe E. M. i J. K. nie zostali powołani przez organ wywłaszczający, lecz sporządzili swoje opinie na zlecenie organu ubiegającego się o wywłaszczenie nieruchomości - jeszcze przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Ponadto, nie uczestniczyli w postępowaniu wywłaszczeniowym, w szczególności nie wzięli udziału w rozprawie przeprowadzonej w dniu 17 listopada 1973 r., co wyczerpywało znamiona rażącego naruszenia przepisu art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.). Skarżące podniosły też, iż organ rażąco naruszył przepisy kpa (w brzmieniu tych przepisów w dacie ich stosowania), a w szczególności: - wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 71 § 1 tej ustawy organ nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sprawie albowiem nie powołał biegłych, zgodnie z art. 21 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r., a ustalenia dotyczące odszkodowania oparł na opiniach szacunkowych, które wykonane zostały przez osoby niepowołane przez organ wywłaszczeniowy, - odstąpił od zwrócenia się do biegłych z zakresu szacowania nieruchomości o sporządzenie opinii szacunkowych oraz nie wezwał ich na zarządzoną przez siebie rozprawę wywłaszczeniowo-odszkodowawczą, czym naruszył rażąco przede wszystkim, przepis art. 83 § 2 pkt 2 kpa, - wbrew obowiązkowi określonemu w art. 8 § 1 kpa organ uniemożliwił M. P. i pozostałym spadkobiercom po L. P. wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów przed wydaniem przez organ decyzji. Ponadto skarżące zarzuciły, że: - ubiegający się o wywłaszczenie rażąco uchybił przepisowi art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r., albowiem z propozycją odstąpienia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, wystąpił wyłącznie w stosunku do M. P. nie składając tej propozycji pozostałym współwłaścicielom nieruchomości, tj. R. P., U. P., H. P. i M. P. reprezentowanej przez matkę M. P. Zamieszkiwali oni wspólnie w jednym gospodarstwie domowym z matką M. P. Brak prawomocnego postanowienia potwierdzającego prawa do spadku nie stanowił bowiem przeszkody do prowadzenia rokowań i nie zwalniał ubiegającego się o wywłaszczenie z obowiązku przedstawienia oferty wszystkim spadkobiercom po L. P. Taki pogląd wyrażony został, m. in. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1192/07; - organ wywłaszczający rażąco naruszył przepis art. 16 ust. 1 i 3 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 2 pkt 6 i 7 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r., albowiem dokonał wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego w odniesieniu do parceli nr [...], pomimo tego, iż we wniosku o wywłaszczenie tejże parceli nie wskazano wszystkich współwłaścicieli (współposiadaczy) nieruchomości i nie przedstawiono wyników rokowań z wszystkimi spadkobiercami po zmarłym L. P., przez co dopuścił się rażącego naruszenia przepisów ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. Postępowanie wywłaszczeniowe nie powinno być w ogóle wszczęte. Podobny pogląd wyrażony został przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. I OSK 1459/07, a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. I SA/Wa 669/07; - stwierdzenie organu: "Ponieważ właściciel nieruchomości Ob. L. P. nie żyje, a jego żona - Ob. M. P. nie posiada uporządkowanego stanu prawnego, w związku z tym wnioskowanie o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego i wydanie decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu jest w pełni uzasadnione..." nie spełnia wymagania określonego przepisem art. 15 ust. 2 pkt 7 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r., gdyż odnosi się wyłącznie do wdowy po L. P.; - rażąco naruszył przepis art. 20 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r., albowiem nie oddalił wniosku o wywłaszczenie parceli nr [...] pomimo tego, iż wniosek o wywłaszczenie tejże parceli nie wskazywał wszystkich współwłaścicieli (posiadaczy) nieruchomości. Skarżące zarzuciły również, że wskazane przez nie uchybienia nie znalazły pełnego odniesienia się do nich przez Ministra Infrastruktury. Z tego względu podniosły naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, albowiem organ dokonał w sposób wybiórczy ocen niektórych tylko działań organu wywłaszczeniowego. Minister Infrastruktury nie odniósł się w obu decyzjach do tej kwestii nieprawidłowości postępowania wnioskodawcy wywłaszczenia, w aspekcie niezrealizowania przez niego obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, nie zawarł oceny, czy prawidłowym było skierowanie "oferty przedwywłaszczeniowej" wyłącznie do M. P., pominął naruszenie art. 16 ust. 1 i 3 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 2 pkt 6 i 7 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. Nie odniósł się również do wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska w G. z dnia [...] listopada 1973 r. Nr [...], w części orzekającej o wywłaszczeniu. Skarżące dodały, że całkowicie nieprawdziwa jest ocena organu nadzoru, iż "wysokość odszkodowania, zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., ustalono na podstawie wyników rozprawy, po wysłuchaniu na niej opinii biegłych, powołanych przez organ do spraw wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. ...". Nie jest prawdą, iż rzeczoznawcy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. E. M. i J. K. zostali powołani przez organ do spraw wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G., gdyż opinie swoje sporządzili na zlecenie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Zarządu Gospodarki Terenami w G., co wyraźnie zaznaczyli w swoich opiniach. Także całkowicie pozbawiony jest podstaw wywód Ministra, iż M. P. wyraziła zgodę na oferowaną jej cenę, jeszcze przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, a także iż nie wzięła udziału w rozprawie w dniu 17 listopada 1973 r., z uwagi na co nie było konieczne złożenie wyjaśnień przez biegłego na tej rozprawie. Organ administracji pominął fakt, że nie w każdym przypadku oferowana cena musi być identyczna co do wysokości z wysokością odszkodowania - a także iż nie wzięcie udziału w rozprawie oznacza zgodę na wysokość odszkodowania. Skarżące stwierdziły, że niektóre ze wskazanych przez nie nieprawidłowości postępowania wywłaszczeniowego, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w odniesieniu do podobnych uchybień, były już przedmiotem rozlicznych rozstrzygnięć sądów, na dowód czego powołały wyroki: Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 514/07, z dnia 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 515/08, z dnia 7 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1144/08, z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 159/09 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 517/09. Podniosły, iż w niniejszej sprawie przed Ministrem Infrastruktury winno toczyć się postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska w G. z dnia [...] listopada 1973 r., w części dotyczącej wywłaszczenia tejże parceli. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i stwierdził, iż zarzuty skargi nie zawierają nowych okoliczności, które nie byłyby uwzględnione w postępowaniu nadzorczym, ponieważ stanowią jedynie powtórzenie zarzutów do których Minister Infrastruktury ustosunkował się w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także z powodów, które w skardze nie zostały podniesione a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Na wstępie podnieść należy, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2010 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. Tym ostatnim orzeczeniem organ centralny odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] listopada 1973 r., nr [...], w części dotyczącej ustalenia odszkodowania. Postępowanie nadzorcze prowadzone było na podstawie art.156-158 kpa, zatem podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa. W postępowaniu prowadzonym w trybie art.156 § 1 kpa - którego przedmiotem jest wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji - niezbędna jest ocena rodzaju naruszenia ściśle określonych zasad z punktu widzenia kwalifikowanych podstaw przewidzianych dla tego rodzaju postępowania nadzwyczajnego. Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art.156 § 1 kpa organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić, czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza w sposób rażący przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania. Wymaga to często zabiegów procesowych, tj. sprawdzenia prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego, prowadzących do ustalenia, czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji spełnione zostały ustawowe wymagania, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem. W niniejszej sprawie M. P. i M. P. wniosły o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1973 r. orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości położonej w G., o powierzchni [...] m2 z całej nieruchomości o powierzchni [...] m2, stanowiącej własność L. P., a następnie zmodyfikowały swoje żądanie do części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie i po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów Sąd uznał, że nie dają one podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji zarówno organu pierwszej, jak i drugiej instancji, gdyż rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów prawa. Zarzuty skarżących dotyczące ustalenia ceny za wywłaszczaną nieruchomość oraz nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania wywłaszczeniowego, poprzez nieprawidłowe jego wszczęcie i przeprowadzenie rozprawy bez udziału biegłych - są chybione. Po pierwsze za bezsporny w niniejszej sprawie należy uznać fakt, że żona zmarłego została powiadomiona o toczącym się postępowaniu administracyjnym, o proponowanej cenie za odstąpienie nieruchomości, a także o wartości odszkodowania, które stanowiło wartość identyczną z zaproponowaną ceną. Została ona zawiadomiona o rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczą, na którą nie stawiła się. Ponadto wówczas zamieszkiwała wspólnie z dziećmi, przy czym jedno z nich nie było jeszcze pełnoletnie. Po drugie Sąd nie uznał za rażace naruszenie prawa nieobecności biegłych na rozprawie, podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1459/07, w którym Sąd stwierdził, że stosownie do art. 22 odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych. Zatem z przepisu ww. art. wynika przede wszystkim obowiązek przeprowadzenia rozprawy natomiast, jej przebieg i ewentualne uchybienia - zarówno w zakresie zleceniodawcy sporządzonej przez biegłych opinii, jak i nieobecności biegłych na rozprawie, w sytuacji gdy brak jest jakiegokolwiek dowodu wskazującego na kwestionowanie przez spadkobierców (współwłaścicieli) kwoty odszkodowania, wynikające z opinii nie mogą być ocenione w kategoriach rażącego naruszenia prawa. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy organ administracji prawidłowo uznał, że nieobecność biegłych na rozprawie nie stanowiła rażącego naruszenia prawa. Rozprawa administracyjna została przeprowadzona, ale żona zmarłego właściciela nieruchomości nie skorzystała z prawa udziału w niej. Miała zatem zagwarantowaną możliwość czynnego udziału w postępowaniu. Opinie biegłych zawierające uzasadnienie były jej znane. Nie bez znaczenia jest także fakt, że w dniu 17 sierpnia 1973 r. złożyła jednoznaczne, nie budzące wątpliwości oświadczenie o wyrażeniu zgody na dobrowolne odstąpienie nieruchomości na zaproponowanych warunkach. Kwota odszkodowania była identyczna z zaproponowaną ceną za nieruchomość – o czym też skarżąca została powiadomiona. Zatem biorąc powyższe pod uwagę oraz bierność w kontrolowanym postępowaniu M. P., trudno uznać powyższe uchybienia za rażące naruszenie prawa. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżących, że organ rozstrzygający sprawę przyjął do wyceny opinię rzeczoznawców powołanych przez podmiot, który wnioskował o wywłaszczenie, Sąd uznał, że osoby te były uprawnione do sporządzania takich opinii i sporządziły je prawidłowo. Skoro skarżąca nie kwestionowała ich w postępowaniu wywłaszczeniowym (a wręcz przeciwnie, jeszcze przed jego wszczęciem aprobowała), to nie naruszają one prawa, a ponadto zostały wykonane przez uprawnione osoby. Zatem okoliczność ich sporządzenia jeszcze przed wszczęciem postępowania, a także fakt, że zostały sporządzone na zlecenie wnioskodawcy wywłaszczenia - nie mogła mieć wpływu na ustaloną wysokość odszkodowania i nie może stanowić rażącego naruszenia prawa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1144/08). Także zarzut dotyczący pominięcia dzieci M. P. nie jest trafny. Należy podkreślić, że zamieszkiwała ona wówczas wspólnie ze swoimi dziećmi. Zatem także ci potencjalni spadkobiercy wiedzieli o prowadzonym postępowaniu. Mimo to wiedząc, że są spadkobiercami, nie przystąpili do postępowania. Ponadto organ występujący o dobrowolne odstąpienie przedmiotowej nieruchomości zwrócił się do skarżącej o przedłożenie postanowienia sądowego o stwierdzenie praw do spadku po L. P. i poinformował ją, że jest ono niezbędne do zawarcia notarialnej umowy sprzedaży. Zatem także z tej okoliczności wynika, iż M. P. posiadała wiedzę o konieczności udokumentowania własnych praw do spadku po mężu. W powyższych okolicznościach Sąd uznał, że z uwagi na fakt, iż nie było stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu następstwo prawne po ww. zmarłym, to potraktowanie jedynie żony zmarłego jako potencjalnego spadkobiercy i pominięcie jej dzieci, przy ich bierności jako potencjalnych spadkobierców, nie może stanowić rażącego naruszenia prawa określonego w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Ponadto odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało przyznane "nieustalonym spadkobiercom po zmarłym L. P." – a więc prawa wszystkich spadkobierców nie zostały naruszone. Reasumując Sąd uznał, że Minister Infrastruktury wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Uzasadnił przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu - zaś wydane decyzje zawierają niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.