II SA/Sz 764/10
WyrokWSA w Szczecinie2011-01-05
Skład orzekający: Mirosława Włodarczak-Siuda, Barbara Gebel, Stefan Kłosowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może uzależnić wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów od posiadania prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę inwestycji?Ratio decidendi
Organ administracji nie może warunkować wydania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów posiadaniem prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę, gdyż są to dwa odrębne postępowania administracyjne. Jednakże pozwolenie na budowę wraz z projektem budowlanym może stanowić istotny dowód w sprawie i ułatwiać ocenę konieczności usunięcia zieleni. Organ działając w granicach uznania administracyjnego powinien rozważyć interes społeczny i słuszny interes właściciela nieruchomości, a decyzja odmowna nie nosi cech dowolności, jeśli jest odpowiednio uzasadniona.Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo A. D. B., D. B. Spółka jawna złożyła wniosek o zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów z działki, na której planuje budowę stacji paliw. Organ I instancji, Prezydent Miasta, odmówił wydania zezwolenia, wskazując na brak pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu jako podstawę do ustalenia, które drzewa kolidują z inwestycją. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję do WSA, podnosząc m.in. zarzut bezprawnego uzależnienia zezwolenia od pozwolenia na budowę oraz naruszenia prawa własności.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A. D. B., D. B. Spółki jawnej w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę
Decyzją z dnia [...],[...], Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 104 § 1 Kpa oraz art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, po rozpatrzeniu wniosku "A" Spółka jawna z siedzibą w [...] w sprawie wydania zezwolenia na wycinkę z terenu działki nr [...] położonej w [...] przy ul. [...] drzew i krzewów kolidujących z budową stacji paliw, odmówił wydania zezwolenia. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji Prezydent Miasta [...] wskazał, że strona w dniu [...] złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie z działki nr [...], położonej w [...] przy ul. [...], drzew i krzewów z uwagi na fakt, iż kolidują one z planowaną budową stacji paliw. Szczegółowe zestawienie drzew będących przedmiotem wniosku zostało dołączone do wniosku (załącznik nr 2). Ponadto, do wniosku zostały dołączone akty notarialne [...], wykaz drzew przewidzianych do usunięcia w zamian za nasadzenia, plan nasadzeń, szkic sytuacyjny z zaznaczonymi drzewami do usunięcia, uzgodnienia nasadzeń nowej zieleni oraz zgoda właściciela działki nr [...] - Firmy "B" SA. z siedzibą w [...] na usunięcie zieleni rosnącej na terenie przedmiotowej działki.
W toku postępowania administracyjnego, w dniu [...], D. B. złożył pismo stanowiące rozszerzenie wniosku z dnia [...] o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów bez naliczania opłat, wyrosłych po [...] roku, tj. po uchwaleniu pierwszego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego teren działki nr [...]. Konsekwencją powyższego było objęcie wnioskiem o usunięcie wszystkich drzew i krzewów z działki nr [...] ([...]sztuk drzew i [...] m2 krzewów). Uzasadniając wniosek usunięcia drzew i krzewów z terenu przedmiotowej działki wnioskodawca stwierdził, iż drzewa kolidują z projektem zagospodarowania terenu i wymaganiami przepisów bezpieczeństwa planowanej inwestycji. Z uwagi na fakt, iż w ocenie organu wskazane uzasadnienie usunięcia zieleni z terenu działki nr [...] nie było wystarczające, organ wezwał wnioskodawcę o przedłożenie pozwolenia na budowę wraz zatwierdzonym projektem budowlanym. W odpowiedzi na powyższe D. B. w piśmie z dnia [...] podniósł, iż zgodnie z przepisem art. 83 ust. 1 i 4 ustawy o ochronie przyrody na wnioskodawcy nie ciąży ustawowy obowiązek dołączenia do wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów pozwolenia na budowę oraz wniósł o uwzględnienie dokumentacji złożonej przez niego na etapie zakończonego uprzednio postępowania w sprawie wydania przyrzeczenia na usunięcie drzew i krzewów, pn. "Projekt zagospodarowania terenu stacji paliw".
Prezydent Miasta [...] w wyniku analizy przedmiotowego dokumentu stwierdził, iż nie zachodzi potrzeba usunięcia całej zieleni z terenu działki nr [...]. Ponadto, wynika z niego, iż planowana inwestycja - stacja paliw ma być posadowiona nie tylko na terenie działki nr [...], ale również na sąsiadujących działkach nr [...] , które nie są w posiadaniu "A" Spółka jawna z siedzibą w [...].
Mając powyższe na względzie organ I instancji podkreślił, iż wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów powinno dotyczyć tylko tych drzew i krzewów, które faktycznie wymagają likwidacji ze względu na planowana inwestycję. Nie dysponując wystarczającym materiałem dowodowym - pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem inwestycji, Prezydent Miasta [...] nie mógł ustalić, które drzewa i krzewy kolidują z realizacją inwestycji, w konsekwencji czego winny zostać usunięte.
Organ ponadto stwierdził, iż przedwczesne wydanie takiego zezwolenia (jeszcze nie wszczęto postępowania w przedmiocie wydania zezwolenia na budowę ) mogłoby doprowadzić do wycięcia drzew i krzewów, które w ogóle nie kolidowałyby z zamierzoną inwestycją. Dodał także, że wskazany we wniosku termin usunięcia drzew tj. miesiąc [...], w kontekście niedysponowania prawem do terenu działek sąsiednich niezbędnych do realizacji zamierzonego przedsięwzięcia inwestycyjnego oraz możliwość ubiegania się o uzyskanie pozwolenia na budowę na podstawie wydanego już przyrzeczenia organu, opiniującego pozytywnie zamiar usunięcia drzew i krzewów rosnących w obrysie projektowanej zabudowy obejmującej swoim zakresem zarówno obiekty budowlane, jak i ciągi komunikacyjne, utwardzone place i powierzchnie, instalacje sanitarne i elektryczne oraz pozostałe elementy infrastruktury technicznej ściśle związanej z realizacją przedmiotowego przedsięwzięcia, utwierdziły organ, że podany przez wnioskodawcę powód usunięcia zieleni nie jest (na obecnym etapie) uzasadniony. Tym samym, organ I instancji odmówił wydania zezwolenia na wycinkę z terenu działki nr [...] położonej w [...] przy ul. [...] zieleni kolidującej z budową stacji paliw.
W pozostałej części uzasadnienia decyzji, organ I instancji nawiązując do treści art.84 i 86 ust.1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody oraz planów zagospodarowania przestrzennego z 1966 r. i 1994 r., informacyjnie wypowiedział swoje stanowisko odnośnie do opłat za usunięcie drzew i krzewów jakie ponosić będzie posiadacz nieruchomości.
W dniu [...] pełnomocnik "A" Spółka jawna z siedzibą w [...] - radca prawny [...] wniósł odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 107 § 3 Kpa poprzez zaniechanie wskazania w niniejszej decyzji wyczerpującego i zgodnego z przywołaną regulacją uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia. Naruszenie art. 33 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) poprzez niczym nieuzasadnione przyjęcie, że z przepisów prawa, dla potrzeb rozpoznania wniosku o usunięcie drzew i krzewów z nieruchomości w związku z planowaną na niej inwestycją, wynika obowiązek uprzedniego przedłożenia prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę inwestycji. Zarzucił także błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż skoro z planu zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] uchwalonego przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej (uchwała nr 45/611/66) wynika, iż rejon Miasta [...], w którym posadowiona jest działka nr [...] został oznaczony jako przemysł uciążliwy, strefa 560 m (H20PPV), to nie można przyjąć, iż teren ten jest przeznaczony na cele budowlane. Naruszenie art. 7 Kpa zasady uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w procesie wydawania decyzji oraz art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.), poprzez wydanie decyzji skutecznie odbierającej stronie prawo dysponowania własną nieruchomością.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r.
Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej "Kpa", art. 83 ust. 1 ustawy z dnia
16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania "A" Spółka jawna od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], znak: [...] w sprawie odmowy wydania zezwolenia na wycinkę z terenu działki nr [...] położonej w [...] przy ul. [...]zieleni kolidującej z budową stacji paliw, utrzymało decyzję organu I instancji mocy.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło stan faktyczny ustalony przez organ I instancji oraz motywy rozstrzygnięcia tego organu. Następnie wskazało, że ochrona przyrody w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 7, 8 i 9 ustawy o ochronie przyrody polega na zachowaniu, równoważnym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody: krajobrazu, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień, a celem ochrony przyrody - stosownie do art. 2 ust. 2 pkt 5 i 7 - jest ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień, nadto kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody przez edukację, informowanie i promocję w dziedzinie ochrony przyrody.
Ochrona terenów zieleni i zadrzewień jest realizowana między innymi przez nałożenie na posiadacza nieruchomości obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, krzewów z terenu nieruchomości. Decyzja w tym przedmiocie zależy od uznania organu, którego obowiązkiem jest dbałość o przyrodę, ochrona składników przyrody, w tym zieleni w miastach i wsiach. Analizując przepisy ustawy, zdaniem Kolegium, można stwierdzić, że zgoda na usunięcie drzew i krzewów jest wyjątkiem od zasady zachowania drzewostanu. Skoro jest to wyjątek od reguły to wszelkie przepisy - zezwalające na usunięcie drzew i krzewów nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Wskazuje także na to przepis art. 75 ust. 1 i 2 Prawa o ochronie środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.), według którego w trakcie prac budowlanych inwestor realizujący przedsięwzięcie jest obowiązany uwzględnić ochronę środowiska na obszarze prowadzenia prac, a w szczególności ochronę gleby, zieleni, naturalnego ukształtowania terenu i stosunków wodnych, a przy prowadzeniu prac budowlanych dopuszcza się wykorzystywanie i przekształcanie elementów przyrodniczych wyłącznie w takim zakresie, w jakim jest to konieczne w związku z realizacją konkretnej inwestycji.
Obowiązkiem organów orzekających jest przeprowadzenie postępowania w taki sposób, aby zebrany materiał dowodowy był wyczerpujący i mógł stać się podstawą do zastosowania prawa (subsumcji). W ocenie organu odwoławczego fakt, że przepis art. 83 ust. 4 pkt 6 ustawy o ochronie przyrody nakłada na wnioskodawcę jedynie obowiązek udzielenia ogólnej informacji dotyczącej przyczyny wycięcia drzew, nie oznacza, że organ nie może prowadzić innych dowodów wskazujących na konieczność usunięcia drzew i krzewów. Regulacja art. 83 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody przesądza o minimalnej treści wniosku i nie można go pojmować jako przepis ograniczający zakres postępowania wyjaśniającego tylko do analizy materiału wskazanego we wniosku.
W niniejszej sprawie "A" Spółka jawna z siedzibą w [...], jako wnioskodawca
o pozwolenie na usunięcie drzew i krzewów, domagało się pozwolenia na usunięcie całego drzewostanu z nieruchomości, na której zamierza realizować swoje zamierzenie inwestycyjne.
Dla terenu objętego wnioskiem jest uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ( uchwała Rady Miasta [...] Nr XX/158/2004 z dnia 19 lutego 2004 r. - Dz. Urz. Województwa Zach. Nr 22, poz. 425). Plan ten dla terenów zaplecza komunikacji samochodowej Ks zaleca wprowadzenie nasadzeń zieleni niskiej i zadrzewień (§ 136 ust. 2), a dla terenu, na którym posadowiona jest działka nr [...] ustala zasady gospodarowania stanowiąc:
1) dopuszczalny maksymalny wskaźnik powierzchni zabudowy PZ = 0,2;
2) dopuszczalny maksymalny wskaźnik intensywności zabudowy IZ = 0,3;
3) minimalny wskaźnik powierzchni zielonych i nieutwardzonych TZ = 0,3;
4) dopuszczalna maksymalna wysokość zabudowy 2 kondygnacje, lecz nie więcej niż HZ = 9,0 m n.p.t;
5) zabudowa w formie obiektów wolnostojących, wkomponowanych w zieleń;
6) wzdłuż ulicy konieczność wprowadzenia elementów zagospodarowania terenu (murki, żywopłot) podkreślających granice kwartału zabudowy;
7) zaleca się zastosowanie nawierzchni z elementów drobnowymiarowych.
W rozpatrywanej sprawie Kolegium wskazało, że przeznaczenie terenu pod budownictwo nie oznacza, że wszelkie wartości przyrodnicze nie podlegają ochronie. Wprost przeciwnie plan może wprowadzać bardziej restrykcyjne zasady ochrony przyrody niż te, które wynikają z ogólnych przepisów. Obowiązkiem orzekających organów przy tego rodzaju wskaźnikach konieczne było poczynienie ustaleń
i rozważenie, czy rzeczywiście dla realizacji zamierzenia inwestycyjnego terenu konieczne było wycięcie całego drzewostanu. W tej sytuacji (w tym konkretnym przypadku, gdzie wnioskodawca domaga się pozwolenia na wycięcie całego drzewostanu, bo tylko wtedy będzie mógł zrealizować swoje zamierzenie) trafnie wskazano na konieczność posiadania pozwolenia na budowę wraz z zatwierdzonym projektem budowlanym, bo tylko na tej podstawie można będzie ustalić czy rzeczywiście konieczne jest usunięcie wszystkich drzew i krzewów.
W ocenie Kolegium przywołane przez stronę w odwołaniu przepisy ustawy Prawo budowlane, regulujące kwestie uzyskania przez inwestora, wymaganych przepisami szczególnymi, pozwoleń, uzgodnień lub opinii innych organów, dotyczą wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, nie ma więc przeszkód, aby w trakcie postępowania, a więc przed wydaniem decyzji - wszczęto postępowanie o pozwolenie na usunięcie drzewi krzewów. Wtedy organ orzekający w sprawie pozwolenia na usunięcie drzew i krzewów będzie dysponował materiałem dowodowym wskazującym na rozmiar zamierzonej inwestycji i w tym aspekcie będzie oceniał konieczność usunięcia drzewi krzewów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia
16 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 341/09).
Kolegium uznało za niezasadny, podniesiony w odwołaniu, zarzut naruszenia
art. 107 § 3 Kpa poprzez wydanie decyzji bez wymaganego prawem uzasadnienia. Decyzja organu I instancji zawiera bowiem uzasadnienie sporządzone zgodnie z treścią tego przepisu. Fakt, iż uzasadnienie tego organu nie zadowala strony, nie może przesądzać o tym, że decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 7 Kpa Kolegium stwierdziło, że z punktu widzenia pozwoleń na usuwanie drzew i krzewów, najważniejsze jest wyważenie interesów wnioskodawcy występującego z wnioskiem
o wydanie zezwolenia oraz interesu publicznego przemawiającego za zachowaniem jak największej liczby obiektów przyrodniczych na terenie miast i wsi. Najracjonalniejszym rozwiązaniem w tym zakresie powinno być rozważenie przez organ administracji wydający zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów, czy bez wycięcia tego konkretnego obiektu przyrodniczego nie da się zrealizować przedsięwzięcia stanowiącego przyczynę wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie, z jednoczesnym ustaleniem, jakie zmiany może to ewentualnie wywołać w środowisku przyrodniczym, oraz czy dostateczną rekompensatą dla środowiska nie będzie zastąpienie usuwanych drzew lub krzewów nowymi.
Organ odwoławczy stwierdził także, iż orzeczenie w przedmiocie usunięcia drzew ma charakter uznaniowy. Organ orzekający musi kierować się w pierwszym rzędzie zasadami ogólnymi wskazanymi w Kpa, a więc dążyć do załatwienia sprawy uwzględniając interes publiczny oraz słuszny interes strony (art. 7Kpa ). Określając ramy interesu publicznego trzeba mieć na względzie, iż w świetle regulacji normatywnych rośliny nie objęte formami ochrony przyrody mogą być niszczone, między innymi, jedynie w związku z racjonalną gospodarką (art. 125 pkt 3 ustawy
o ochronie przyrody). We wskazanym przepisie prawodawca posłużył się określeniem "niszczenie". W kontekście wymienionych w przepisie enumeratywnie przypadków, gdy dopuszcza się niszczenie roślin, trzeba stwierdzić, iż pojęcie to występuje w znaczeniu odnoszącym się do wszystkich przypadków unicestwienia, czy przetwarzania zasobów przyrodniczych, także w związku z ich prawidłową eksploatacją, w tym usuwaniem drzew.
Reasumując, Kolegium stwierdziło, że decyzja Prezydenta Miasta [...]
z dnia [...], znak: [...] w sprawie wydania zezwolenia na wycinkę z terenu działki nr [...] położonej w [...] przy ul. [...], zieleni kolidującej z budową stacji paliw nie nosi cech dowolności. Organ ten szczegółowo ustalił stan faktyczny i rozważył okoliczności sprawy, wziął pod uwagę wyżej wymienione cele i założenia ustawodawcy, i wskazał przekonywujące argumenty przemawiające za oddaleniem wniosku. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzuty dotyczące bezzasadnego naruszenia interesu właścicieli nieruchomości, nie zasługują na uwzględnienie. Sam fakt złożenia przez właściciela nieruchomości wniosku o zezwolenie na wycięcie drzew, nie obliguje organu do udzielenia takiego pozwolenia, a argumentacja odwołująca się do naruszenia jego prawa własności nie jest uzasadniona. Norma art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z samej swej istoty stanowi ograniczenie przysługującego właścicielowi prawa własności nieruchomości. Przepis art. 140 Kodeksu cywilnego stanowi, iż właściciel może korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w granicach przewidzianych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Przewidziane w ustawie o ochronie przyrody uregulowanie przewidujące ochronę drzewostanu stanowi właśnie ustawowe ograniczenie prawa własności. Cele
i uregulowania ustawy o ochronie przyrody są zbieżne z przewidzianymi w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej postulatami ochrony środowiska i możliwością wprowadzania związanych z nią ograniczeń (art. 31 ust. 1, art. 5, art. 74 art. 86 Konstytucji).
Wydanie zezwolenia na wycięcie drzew następuje w sytuacji, gdy organ uzna,
iż cel ustawy jakim jest ochrona istniejących zadrzewień nie sprzeciwia się takiemu zezwoleniu, dokona rozważenia interesu społecznego oraz interesu właściciela nieruchomości składającego wniosek, uznając prymat interesu tego ostatniego
(por. wyrok Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 196/10).
Powyższa decyzja została zaskarżona przez "A" Spółka jawna z siedzibą w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...].
Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, pełnomocnik Spółki zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. Naruszenie art. 107 § 3 Kpa, w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez zaaprobowanie i uznanie za prawidłowy w procesie stosowania prawa faktu, iż Prezydent Miasta [...] w istocie zaniechał wskazania
w motywach skarżonej decyzji organu I instancji wyczerpującego i zgodnego z wyżej przywołaną normą uzasadnienia faktycznego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji usankcjonowanie w obrocie prawnym decyzji tego organu, która nie zawiera wskazania faktów, które organ ten uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
2. Naruszenie art. 107 § 3 Kpa, w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez zaaprobowanie i uznanie za prawidłowy w procesie stosowania prawa faktu, iż Prezydent Miasta [...] w istocie zaniechał wskazania w motywach skarżonej decyzji organu I instancji należytego uzasadnienia prawnego skarżonego rozstrzygnięcia, oczekiwanego w zgodzie z wyżej przywołaną normą.
3. Naruszenie art. 33 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz.U. z 2004r. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.), poprzez niczym nie uzasadnione przyjęcie, iż z przepisów prawa, dla potrzeb rozpoznania wniosku o usunięcie drzew i krzewów z nieruchomości w związku z planowaną na niej inwestycją, da się wywieść normę, iż prawomocna decyzja o pozwoleniu na budowę inwestycji ma dla tego wniosku charakter prejudykatu, podczas gdy z wyżej przywołanych przepisów prawa, ani też z żadnych innych, wniosku takiego wywieść nie sposób.
4. Bezkrytyczne zaaprobowanie błędu, jaki w ustaleniach faktycznych poczynił organ I instancji, polegającego na zupełnie dowolnym i nieopartym na jakichkolwiek kryteriach - ni logicznych, ni prawnych - przyjęciu, iż skoro z planu zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] zatwierdzonego uchwałą
nr 45/611/66 przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie wynika, iż rejon Miasta [...], w którym leży nieruchomość należąca do strony, oznaczony został symbolem H20PPV - przemysł uciążliwy strefa 50 metrów, to nie można przyjąć, iż teren ten jest przeznaczony na cele budowlane, podczas gdy naturalne, oczywiste i jedynie uprawnione jest twierdzenie, iż realizacja przemysłu ciężkiego na terenie nieruchomości każdorazowo musi wiązać się z posadowieniem na niej obiektów budowlanych w rozumieniu art. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
5. Pominięcie przy wydawaniu decyzji szeregu zarzutów strony, podniesionych w jej odwołaniu, co rodzi zarzut nierozpoznania wszystkich aspektów sprawy i stanowi jednocześnie obrazę art. 7 i 8 Kpa.
6. Zaaprobowanie dokonanego przez organ I instancji naruszenia, wynikającej z art. 7 Kpa, zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli
w procesie wydawania decyzji, wyrażającego się w:
a. nieprawidłowej ocenie ustalonych w sprawie faktów prawotwórczych poprzez przyjęcie, iż zaznaczona w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego funkcja przemysłu uciążliwego nie usprawiedliwia sama w sobie posadowienia na tej nieruchomości obiektów budowlanych w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane, podczas gdy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miejscowości jest przede wszystkim podstawą do szczegółowych ustaleń planistycznych, a w braku planu szczegółowego, plan ten, ze względu na niski stopień szczegółowości – może być przesłanką odmowy spełnienia żądania strony tylko o tyle, o ile żądanie to pozostaje w oczywistej sprzeczności z ustaleniami planu ogólnego;
b. zaniechaniu rozważenia wniosku strony w kontekście tak jej interesu, jak
i interesu publicznego przy niezbędnym założeniu, iż ani przepisy ustawy
o ochronie przyrody ani żadne inne przepisy nie dają wprost podstaw do przyjęcia prymatu interesu publicznego nad interesem właściciela nieruchomości.
7. Naruszenie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717) poprzez zaaprobowanie wydania przez organ I instancji decyzji, skutecznie odbierającej stronie prawo dysponowania własną nieruchomością na cele zgodne z tymi, które przewidziano w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego.
Zdaniem skarżącej Spółki, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego
w [...] nie odpowiada prawu, w istocie swojej aprobuje wszelkie zastrzeżenia wobec decyzji organu I instancji, jakie wywiodła strona w swoim odwołaniu i jako taka, nie powinna ostać się w obrocie prawnym.
"A" Spółka jawna z siedzibą w [...], zamierza wybudować stację paliw z usługami towarzyszącymi w [...] przy ul. [...]. Realizując powyższy zamiar, celem uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, strona zwróciła się wnioskiem do Prezydenta Miasta [...] o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów z warunkiem zastąpienia tej roślinności innymi nasadzeniami. Stosowny wniosek w tym zakresie został sporządzony zgodnie z wymogami przepisów ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.), zwłaszcza jej art. 83 ust. 4. Wniosek ten, pismem z dnia [...] został następnie rozszerzony o objęcie zezwoleniem - bez naliczania opłat - drzew i krzewów, wyrosłych po roku 1966, tj. po uchwaleniu pierwszego planu zagospodarowania przestrzennego terenu nieruchomości, na której zlokalizowana jest inwestycja. Do wniosku skarżąca strona dołączyła również -między innymi - szczegółową inwentaryzację zieleni oraz plan zagospodarowania terenu sporządzony na aktualnej mapie sytuacyjno-wysokościowej z naniesioną zinwentaryzowaną zielenią, na którym wykazano jej kolizję z planowaną zabudową. Zieleń przeznaczoną do wycinek oznaczono szczegółowo na mapie i zestawiono w tabelach wg kryterium okresu jej powstania - tj. wyrosłą przed dniem opublikowania pierwszego planu przestrzennego datowanego na rok 1966 i wyrosłą po roku 1966. Podział ten, zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt. 7 ustawy o ochronie przyrody, warunkuje naliczanie opłat za uzyskanie zgody na wycinki.
Projektowane zagospodarowanie terenu pod względem przyjętej funkcji, jak
i wymogów szczególnych, jest zgodne z ustaleniami Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] - jednostka obszarowa V, który określa przeznaczenie terenu pod lokalizację stacji paliw. Należy zwrócić uwagę, iż plan miejscowy w odniesieniu do przedmiotowego terenu nie określa żadnych szczególnych wymagań w zakresie ochrony środowiska przyrodniczego, kulturowego i zdrowia ludzi, prawidłowego gospodarowania zasobami przyrody oraz ochrony gruntów rolnych i leśnych, ponieważ takie okoliczności nie występują.
W toku postępowania Urząd Miasta [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Środowiska pismem [...] z dnia [...] wezwał Stronę do uzupełnienia powyższego wniosku poprzez dostarczenie pozwolenia na budowę wraz z zatwierdzonym projektem budowlanym. Jako podstawę żądania podano zapisy art. 83 ust. 1 i 4 ustawy o ochronie przyrody. W związku z tym, iż z podanej przez organ I instancji podstawy prawnej żądania, nie wynika wymóg dołączenia do wniosku o wydanie zgody na wycinkę zieleni pozwolenia na budowę, strona przedstawiła swoje stanowisko uznając bezpodstawność żądania uzupełnienia wniosku. W odpowiedzi organ I instancji podtrzymał swoje stanowisko w formie opinii, niepopartej żadnymi nowymi argumentami natury prawnej.
Tak opisany stan prawny został w istocie usankcjonowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które potwierdziło w motywach skarżonego rozstrzygnięcia taki oto algorytm postępowania w sprawie, iż w ramach postępowania o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów organ ma prawo żądać dołączenia do wniosku decyzji o pozwoleniu na budowę.
Zgodnie z przepisami art. 33 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 83 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, kolejność rzeczy winna być zupełnie odwrotna - to dla potrzeb uzyskania pozwolenia na budowę należy dopełnić wcześniejszych obowiązków w postaci uzyskania niezbędnych zgód i uzgodnień, w tym także takich, które wynikają ze szczególnych przepisów ustawy o ochronie przyrody. Twierdzenie zaś, wyrażone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w skarżonej decyzji, iż niezależnie od treści przepisu art. 83 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody organ ma prawo żądać dokumentów dalej idących, niż te wyrażone w przywołanym przepisie, jest twierdzeniem contra legem i wyrazem uznania, iż organy administracji nie są w istocie obowiązującym prawem związane, a jedynie związane wyrazem woli osób, funkcje tych organów sprawujących. Zdaniem strony skarżącej stanowisko Kolegium zawarte w uzasadnieniu: "W ocenie Kolegium przywołane przez Stronę w odwołaniu przepisy ustawy Prawo budowlane, regulujące kwestie uzyskaniu przez inwestora, wymaganych przepisami szczególnymi, pozwoleń, uzgodnień lub opinii innych organów a dotyczy wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, nie ma więc przeszkód aby w trakcie postępowania a więc przed wydaniem decyzji - wszczęto postępowanie o pozwolenie na usunięcie drzew i krzewów. Wtedy organ orzekający
w sprawie pozwolenia na usunięcie drzew i krzewów będzie dysponował materiałem dowodowym wskazującym na rozmiar zamierzonej inwestycji i w tym aspekcie oceniać konieczność usunięcia drzew i krzewów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 341/09)." zawiera wewnętrzną sprzeczność. Z jednej strony bowiem wskazuje, iż już dla potrzeb postępowania w sprawie wycinki drzew przedłożyć należy wcześniejszą decyzję
o pozwoleniu na budowę - co zakłada określoną chronologię i następstwo zdarzeń (wpierw pozwolenie na budowę, potem zgoda na wycinkę drzew), by w wyżej zacytowanym passusie wywieść, iż postępowania te winny się toczyć niejako równolegle, w tym samym czasie. Jak ten drugi wywód ma uzasadniać pierwszy, poddany krytyce przez stronę, tego nijak odczytać w zaskarżonej decyzji nie można.
Ponadto, brak prawnego podparcia wywodu poczynionego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wynika z przepisów art. 74 i 75 przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Zgodnie bowiem z tymi przepisami, zasada ochrony środowiska winna być respektowana już na etapie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, najpóźniej zaś na etapie wydawania pozwolenia na budowę, zaś w przypadku, gdy była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymagane są uprzednie decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach oraz inne decyzje, przed wydaniem których została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Żądną miarą nie można stąd wywieść tezy, jaka jest udziałem organu I instancji oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę może być warunkiem wstępnym do wydania decyzji dotyczących szeroko rozumianej ochrony środowiska przy realizacji robót budowlanych.
Co więcej, niczym uzasadnione jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż "przepis art. 83 ust. 4 pkt 6 ustawy o ochronie przyrody nakłada na wnioskodawcę jedynie obowiązek udzielenia ogólnej informacji dotyczącej przyczyny wycięcia drzew, nie oznacza, że organ nie może prowadzić innych dowodów wskazujących na konieczność usunięcia drzew i krzewów. Regulacja art. 83 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody przesądza o minimalnej treści wniosku i nie można go pojmować, jako przepis ograniczający zakres postępowania wyjaśniającego tylko do analizy materiału wskazanego we wniosku."
Zdaniem skarżącej Spółki wyrażone stanowisko jest wyrazem pomylenia dwóch, nietożsamych pojęć prawnych określających zupełnie różne instytucje prawa. Czym innym, bowiem jest zakres dokumentów niezbędnych dla skutecznego prawnie złożenia wniosku, zaś czymś zupełnie odmiennym jest przeprowadzenie dowodów w ramach zainicjowanego wnioskiem postępowania administracyjnego. Innymi słowy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zdaje się mylić czynność inicjującą postępowanie administracyjne z czynnością procesową (postępowaniem dowodowym), w ramach wywołanego wnioskiem postępowania administracyjnego. Kwestię wycinania zieleni jednoznacznie reguluje ustawa o ochronie przyrody, precyzując szczegółową zawartość wniosku o wydanie zezwolenia, gdzie nijak dopatrzeć się elementu w postaci decyzji
o pozwoleniu na budowę, jako rzekomym prejudykacie, niezbędnym dla rozpoznania sprawy. Skoro ustawodawca wymogu takiego nie określił, wręcz odmiennie definiując zależności pomiędzy obydwoma postępowaniami, wykładnia będąca udziałem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż decyzja o pozwoleniu na budowę jest warunkiem wydania decyzji o zezwoleniu na wycinkę drzew mieni się być intelektualnym nadużyciem, nie znajdującym ni logicznego, ni prawnego podparcia.
Ponadto, strona zarzuciła organowi I instancji, a w konsekwencji także Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, który mimo zarzucanej wadliwości decyzji organu I instancji utrzymał ją w mocy, naruszenie dyspozycji przepisu art. 107 § 3 Kpa poprzez zaniechanie podania w treści uzasadnienia podstawy faktycznej i prawnej skarżonego rozstrzygnięcia, wyczerpującej i pełnej na tyle, by można było twierdzić o ich zgodności z oczekiwaniami ustawodawcy, tam przywołanymi. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji. Co więcej, przy wydawaniu decyzji obowiązkiem organu administracji jest dokładne i wyczerpujące uzasadnienie przyjęcia konkretnego przepisu, jako prawnej podstawy rozstrzygnięcia. Zatem organ administracyjny nie może ograniczyć się do powołania artykułu, czy paragrafu przepisu prawa, lecz powinien w uzasadnieniu zawrzeć umotywowaną ocenę stanu faktycznego w kontekście obowiązującego prawa. .
Zdaniem skarżącej Spółki uchybienia uzasadnienia odwołania mają postać:
•Braku należytego, wyczerpującego dla potrzeb krytyki uzasadnienia dla przyjętego przez organ I instancji założenia, iż warunkiem przednim i koniecznym dla potrzeb wydania decyzji wyrażającej zgodę na wycięcie drzew i krzewów jest wcześniejsze uzyskanie przez wnioskującego prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę;
•Braku należytego uzasadnienia oceny, iż powód usunięcia zieleni nie jest przez stronę należycie uzasadniony;
•Braku wskazania, których to oczekiwań wynikających z przepisów prawa strona nie spełniła, a spełnić powinna, by sprawa została rozstrzygnięta zgodnie z kierunkiem wniosku;
•Braku uzasadnienia dla dychotomicznego rozłączenia zakresów pojęć: przeznaczenia rejonu oznaczonego w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego Miasta, jako przemysł uciążliwy i przeznaczenia rejonu na cele budowlane, podczas gdy zawsze, przeznaczenie nieruchomości na cele przemysłu związane jest nieodrodnie z posadowieniem na nieruchomości obiektów budowlanych, które mają stanowić podstawę do przemysłu, rozumianego zwłaszcza jako przemysł uciążliwy, szczególnie gdy teren ów porośnięty jest wyłącznie trawą, krzewami i drzewami; z jakich względów pojęcia celów budowlanych i celów przemysłu uciążliwego zostały potraktowane jako zbiory logicznie rozłączne trudno doszukać się w skarżonej decyzji, co jest jednak nieodzowne dla potrzeb merytorycznej i racjonalnej krytyki stanowiska organu I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przeszło nad niektórymi zarzutami
do porządku dziennego. Zdaniem strony, nie może w procesie stosowania prawa ostać się decyzja organu II instancji, który selektywnie podszedł do kwestii zarzutów wniesionych przez skarżącą w odwołaniu.
I jako zarzut ostatni, bynajmniej nie najmniej ważny, podniesiony został
w skardze zarzut naruszenia przez organ I instancji, a w konsekwencji także przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu przestrzennym poprzez wydanie decyzji skutecznie odbierającej stronie prawo do dysponowania własną nieruchomością. Tymczasem, zgodnie z wyżej przywołanym przepisem, każdy ma prawo do zagospodarowania terenu własnej nieruchomości w sposób swobodny, o ile tylko nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Organ I instancji nie wykazał kolizji interesu strony w planowanym przez siebie zagospodarowaniu działki z jakimkolwiek prawnie chronionym interesem publicznym, czy jakimkolwiek prawnie chronionym interesem osób trzecich.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U.
Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).
Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z dnia
16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ( Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220). Przepis ten stanowi, iż usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić,
z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Norma ta nie określa żadnych szczegółowych przesłanek określających przypadki, które obligują organ administracji do udzielenia takiego pozwolenia lub odmowy jego wydania. Rozstrzygnięcie sprawy odbywa się w tym przypadku w granicach tzw. uznania administracyjnego. Organ administracji działając w granicach uznania administracyjnego winien rozważyć, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym wypadku celowe. W judykaturze przyjmuje się, iż granice uznania administracyjnego wyznacza art. 7 Kpa, co oznacza, że organ administracyjny podejmując rozstrzygnięcie powinien uwzględnić interes społeczny i słuszny interes obywatela. (wyrok NSA z dnia 21 lipca 1998 r. sygn. II SA 506/98 Lex Nr 41383, wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1999 r. sygn. II SA 303/99. Lex Nr 46768). W przypadku rozstrzygnięcia zawierającego elementy uznania administracyjnego kontrola sądowa sprowadza się do oceny, czy organ przed wydaniem decyzji prawidłowo przeprowadził postępowanie, czy podjął wszystkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czy organ właściwie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i nie przekroczył granic swobodnego uznania administracyjnego, czy rozstrzygnięcia takie nie posiadają cech dowolności, czy w sposób należyty zostały wyważone interesy społeczne i uzasadnione interesy stron postępowania. (wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1999 r. sygn. II SA 303/99 Lex Nr 46768, wyrok NSA z dnia 22 lutego 2001 r. sygn.
V SA 2135/00 Lex Nr 50156).
Analizując prawidłowość wydanej w niniejszej sprawie decyzji uznaniowej uwzględnić należy cel uregulowania art. 83 ust. 1 ustawy. Cel ten wynika z unormowań ustawy. Ustawa o ochronie przyrody określa zgodnie z art. 1 – cele, zasady i formy ochrony przyrody żywej i nieożywionej oraz krajobrazu. Ochrona przyrody w rozumieniu ustawy polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, w tym zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień (art. 2 ust. 1 pkt 8 i 9 ustawy). Z art. 5 pkt 27 ustawy wynika, iż drzewa, wraz z terenem, na którym występują i pozostałymi składnikami szaty roślinnej tego terenu, jako roślinne elementy przyrody spełniają cele ochronne, produkcyjne lub społeczno-kulturowe. Ustawodawca w ustawie o ochronie przyrody zamieścił szereg przepisów, których celem jest ochrona drzew – art. 83, 85 i 88 ustawy. Postulat zachowania substancji drzew, poza art. 83 ust. 1 przewidującym konieczność uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa, znalazł swój wyraz także w art. 83 ust. 3 ustawy, który przewiduje, iż wydanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów. Jednocześnie w art. 85 ust. 1 i 2 ustawy przewidziano, iż za usunięcie drzew wymierza się opłatę na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia i gatunku drzewa w maksymalnej wysokości od 312,22 do 4047,46 zł
(po uwzględnieniu waloryzacji) za jedno drzewo, a w art. 88 ust. 1 pkt 2 i 89 ust. 1 wymierzenie kary administracyjnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia w trzykrotnej wysokości opłaty.
Z przepisów tych wynika, iż ochrona drzew przewidziana w ustawie jest zatem ochroną zdecydowanie ukierunkowaną na zachowanie tego elementu przyrody, związaną z możliwością uzależnienia przez organ zgody na usunięcie drzewa od jego przesadzenia, lub zastąpienia inny drzewem, wiążącą się ze znacznymi opłatami i wysokimi sankcjami w razie naruszenia obowiązującego zakazu usunięcia drzewa.
Z uregulowań ustawy wynika, iż przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody,.
W art. 83 ust. 4 pkt 6 ustawy wskazano, iż wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać przyczynę zamierzonego usunięcia drzewa. Zezwolenie na wycięcie drzew nastąpić może jedynie w sytuacji, gdy przyczyna taka zostanie przez organ uznana za przyczynę ważną, uzasadniającą rezygnację z przewidzianej ustawą ochrony drzew. Nadto wskazać należy, iż z uregulowań ustawy i aktu wykonawczego – rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 z późn. zm.) wynika, iż ustawodawca obejmując drzewa ochroną zróżnicował ją w zależności od wieku drzewa oraz gatunku drzewa, co do zasady obejmując zwiększoną ochroną drzewa starsze oraz drzewa uznane za bardziej gatunkowo wartościowe. Świadczy o tym zwolnienie z uzyskania pozwolenia drzew, których wiek nie przekracza 5 lat (art. 83 w ust. 6 ustawy) i przewidziany w art. 85 ust. 2 ustawy wielokrotny wzrost maksymalnej opłaty w zależności od obwodu drzewa (związanego z jego wiekiem) oraz zróżnicowanie stawek za 1 cm obwodu pnia drzewa w rozporządzeniu dla różnych gatunków drzew.
W ocenie Sądu, organ wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a wydana decyzja nie nosi cech dowolności. Organ ten szczegółowo ustalił stan faktyczny i rozważył okoliczności sprawy, wziął pod uwagę wyżej wymienione cele i założenia ustawodawcy, i wskazał przekonywujące argumenty przemawiające za odmownym załatwieniem wniosku.
Wniosek Spółki z dnia [...] o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew
i krzewów z warunkiem zastąpienia ich innymi nasadzeniami dotyczy [...] sztuk drzew, według wnioskodawcy wymienionych w załączniku nr 2. Do wniosku załączone zostały dwa wykazy drzew przeznaczonych do usunięcia, w tym jeden w zamian za nasadzenia. Pierwszy z wykazów obejmował [...] drzew, a drugi [...] drzew. W dniu [...] Spółka rozszerzyła wniosek o wydanie zezwolenia także na usunięcie drzew i krzewów bez naliczania opłat, wyrosłych po roku 1966 r. tj. po uchwaleniu pierwszego planu zagospodarowania przestrzennego. Wykaz takich drzew i krzewów do usunięcia z działki nr [...], według strony, przedstawiono w zestawieniu sporządzonym według inwentaryzacji zieleni, która to inwentaryzacja zieleni na terenie działek [...] znajduje się w aktach sprawy. Do pisma załączono tabelę nr 4 zatytułowaną "Wykaz drzew i krzewów wyrosłych na objętym inwentaryzacją terenie po 1966 r. Wykaz obejmuje [...] pozycje. Na wszystkich działkach rośnie [...] sztuk drzew i [...] m2 krzewów, a według ustaleń organów wniosek obejmuje [...] sztuk drzew i [...] m2 krzewów.
Dla oceny czy koniecznym jest wycięcie konkretnego drzewa lub krzewu niezbędne jest dokonanie analizy czy te konkretne drzewa lub krzewy uniemożliwiają realizację przedmiotowej inwestycji. Aby natomiast dokonać takiej oceny niezbędnym jest zapoznanie się z kształtem planowanej inwestycji, co w niniejszej sprawie nie do końca było możliwe, albowiem we wniosku skarżąca spółka wskazała jedynie, że drzewa kolidują z projektem zagospodarowania terenu i wymaganiami bezpieczeństwa planowanej inwestycji, następnie potwierdzając powyższe projektem zagospodarowania terenu, sporządzonym w skali 1:500, na którym przedstawione jest jedynie położenie obiektów budowlanych wymienionych w 12 pozycjach, bez wskazania ciągów komunikacyjnych i innych instalacji niezbędnych do funkcjonowania stacji paliw, a przy wskazaniu do wycięcia drzew – w tym zupełnie nie kolidujących z projektowanymi obiektami (np. drzewo [...] – [...], wiek ok. [...] lat, drzewo [...] - lipa drobnolistna, biogrupa [...] drzew o obwodach [...], drzewo nr [...]– brzoza brodawkowata, wiek [...] lat, drzewo nr [...]– dąb bezszypułkowy o obwodzie [...]cm, wiek [...]lat ).
Zarzuty skarżących dotyczące bezzasadnego naruszenia ich interesu jako właścicieli nieruchomości nie zasługują na uwzględnienie. Sam fakt złożenia przez właściciela nieruchomości wniosku o zezwolenie na wycięcie drzew nie obliguje organu do udzielenia takiego pozwolenia, a argumentacja skarżących odwołująca się do naruszenia ich prawa własności nie jest uzasadniona. Norma art. 83 ust. 1 ustawy
o ochronie przyrody z samej swej istoty stanowi ograniczenie przysługującego właścicielowi prawa własności nieruchomości. Przepis art. 140 Kc stanowi, iż właściciel może korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa w granicach przewidzianych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Przewidziane w ustawie o ochronie przyrody uregulowanie, przewidujące ochronę drzewostanu, stanowi właśnie ustawowe ograniczenie prawa własności. Cele i uregulowania ustawy o ochronie przyrody są zbieżne z przewidzianymi w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej postulatami ochrony środowiska i możliwością wprowadzania związanych z nimi ograniczeń (art. 31 ust. 1, art. 5, art. 74 art. 86 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ).
Wydanie zezwolenia na wycięcie drzew następuje w sytuacji, gdy organ uzna,
iż cel ustawy jakim jest ochrona istniejących zadrzewień nie sprzeciwia się takiemu zezwoleniu, dokona rozważenia interesu społecznego oraz interesu właściciela nieruchomości składającego wniosek, uznając prymat interesu tego ostatniego.
W niniejszej sprawie oceny wymagała waga interesu właściciela nieruchomości domagającego się wydania zezwolenia. Ocena tego interesu ma istotne znaczenie, ważny interes strony (w tym interes ekonomiczny), może bowiem w konkretnej sprawie przemawiać za udzieleniem mu prymatu nad uzasadnionym interesem społecznym.
W każdej sprawie organ indywidualnie winien rozważać kolizję interesu społecznego
i interesu właściciela nieruchomości. Organ dokonał negatywnej oceny wniosku strony, uznając, że brak właściwego uzasadnienia wycinki drzew i krzewów umniejsza wagę interesu indywidualnego stanowiącego podstawę wniosku o wydanie zezwolenia.
Wniosek o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew lub krzewów wymaga bowiem skonkretyzowania okoliczności wymienionych w art. 83 ustawy o ochronie przyrody, co do każdego z wnioskowanych do wycięcia drzew. Na wnioskodawcy ciąży zatem nie tylko wymóg wykazania się uprawnieniem do występowania z takim wnioskiem ale także wskazania nazwy, gatunku drzewa lub krzewu, obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm, przeznaczenia terenu, na którym rośnie drzewo lub krzew, a przede wszystkim przyczyny i terminu zamierzonego usunięcia drzewa lub krzewu, zaś w stosunku do krzewów także podania wielkości powierzchni, z której zostaną one usunięte.
Brak było w tej sytuacji podstaw do uznania, iż organ administracji działając
w granicach uznania administracyjnego był zobligowany do uwzględnienia wniosku
o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew. W ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo zrealizowały wynikające z art. 83 ust. 1 ustawy upoważnienie do działania w granicach uznania administracyjnego, właściwie rozważyły zarówno przesłankę interesu wnioskodawców, jak i interesu publicznego, a następnie rozstrzygnęły konflikt tych interesów na korzyść drugiego z nich, wskazując okoliczności, przemawiające za takim rozwiązaniem.
Nie można mówić też o naruszeniu przez organy art. 33 ust. 2 pkt 1 w związku
z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2006 r.
Nr 156, poz. 1118 z późn zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.),
poprzez niczym nie uzasadnione przyjęcie, iż z przepisów prawa, dla potrzeb rozpoznania wniosku o usunięcie drzew i krzewów z nieruchomości w związku
z planowaną na niej inwestycją, da się wywieść normę, iż prawomocna decyzja
o pozwoleniu na budowę inwestycji ma dla tego wniosku charakter prejudykatu, podczas gdy z wyżej przywołanych przepisów prawa, ani też z żadnych innych, wniosku takiego wywieść nie sposób. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wydane zostały wyłącznie w oparciu o przepisy ustawy o ochronie przyrody. Postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę i postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na wycięcie drzew to dwa odrębne i niezależne postępowania administracyjne.
O ile więc rację należy przyznać skarżącej spółce, iż żaden z przepisów ustawy
o ochronie przyrody nie stanowi o konieczności posiadania pozwolenia na budowę wraz z zatwierdzonym projektem budowlanym by móc się ubiegać o zezwolenie na wycięcie drzew, to jednak przyznać należy także rację organom, że tylko konkretne uzasadnienie każdego przypadku wycięcia drzewa może stanowić podstawę do przyznania interesowi strony prymatu nad wynikającym z ustawy o ochronie przyrody interesem społecznym. W takiej sytuacji najlepszym uzasadnieniem może być właśnie pozwolenie na budowę, choć nawet uzyskanie pozwolenia na budowę w szczególnych przypadkach może nie zagwarantować uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew.
Należy dodać, ze zgodnie z art.75 § 1 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, bezsprzecznie więc pozwolenie na budowę wraz z projektem budowlanym może być dowodem w sprawie o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew.
Jakkolwiek błędem jest stanowisko organu I instancji warunkujące wydanie zezwolenia od przedłożenia pozwolenia budowlanego wraz z projektem, to jednak stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, choć nie do końca spójne, wyraźnie wskazuje przesłanki jakie przemawiają za tym aby w postępowaniu o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew możliwy był wgląd w projekt budowlany stanowiący podstawę wydania pozwolenia na budowę.
W świetle zakresu rozstrzygnięcia organu – odmowa zezwolenia na wycinkę drzew i krzewów – zarzuty strony podniesione w skardze w punktach 4 – 5, Sąd pominął przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy, gdyż dotyczą one kwestii co prawda zamieszczonych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu I instancji, ale o charakterze informacyjnym, dotyczących sposobu i trybu wykonania decyzji zezwalającej na wycięcie drzew i krzewów związanego z naliczaniem stosownych opłat, natomiast zarzut naruszenia art.6 ust.2 ustawy o planowaniu przestrzennym poprzez wydanie decyzji odbierającej stronie prawo dysponowania własną nieruchomością na cele zgodne z tymi, które przewidziano w planie zagospodarowania przestrzennego jest całkowicie chybiony w zetknięciu z wymogami ustawy o ochronie przyrody.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, iż wydana decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło