II FZ 421/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 1062/10 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi H. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 16 sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 maja 2011 r., I SA/Gd 1062/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił H. L. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 5 stycznia 2011 r. w sprawie ze skargi H. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 16 sierpnia 2010 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez sąd pierwszej instancji, stanie faktycznym: wyrokiem z dnia 5 stycznia 2011 r. sąd pierwszej instancji oddalił skargę H. L. na powołane powyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. W dniu 5 maja 2011 r. H. L. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wskazanego wyroku, składając jednocześnie wniosek o sporządzenie uzasadnienia. Uzasadniając ww. wniosek skarżący podał, że pismem z dnia 4 stycznia 2011 r. faksem zawiadomił Sąd o nagłym pogorszeniu stanu swojego zdrowia i niemożności stawienia się na rozprawie w dniu 5 stycznia 2011 r., jednocześnie wnosząc o odroczenie rozprawy na inny termin i zobowiązując się do przedłożenia na tę okoliczność zwolnienia lekarskiego od lekarza sądowego. Podał również, że niezwłocznie po nadaniu faksu zatelefonował do sekretariatu sądowego, gdzie uzyskał informację, iż faks "przeszedł" prawidłowo, jest czytelny i zostanie niezwłocznie przekazany sędziemu sprawozdawcy. Podał następnie, że w dniu 24 stycznia 2011 r., po ustaniu okoliczności powodującej niemożność stawienia się w sądzie, przedłożył zaświadczenie lekarskie. H. L. podał, że w dniu 4 maja 2011 r., w celu ustalenia kolejnego terminu rozprawy, zatelefonował do Sądu i uzyskał informację, że w sprawie dnia 5 stycznia 2011 r. zapadł wyrok oddalający skargę. Tego samego dnia skarżący udał się osobiście do Sądu w celu zapoznania się z aktami sprawy. Ustalił, że w aktach znajduje się notatka służbowa z dnia 14 stycznia 2011 r. dotycząca przekazania z opóźnieniem wniosku z faksu w Wydziale Informacji Sądowej. W notatce tej znajdowała się informacja o zalaniu pomieszczenia informatyków i konieczności pilnej przeprowadzki. W celu uchronienia urządzenia faksu przed zniszczeniem nastąpiło jego odłączenie od linii telefonicznej, wskutek czego dokumenty przesłane faksem w dniach 4 i 7 stycznia 2011 r. zostały przekazane do akt sprawy dopiero w dniu 14 stycznia 2011 r., po ponownym podłączeniu urządzenia. W związku z tym wniosek skarżącego z dnia 4 stycznia 2011 r. o odroczenie rozprawy w dniu 5 stycznia 2011 r. nie został przedłożony składowi orzekającemu i Sąd wydając wyrok nie był zapoznany z jego treścią. Zdaniem skarżącego dochował on wszelkiej staranności w celu prawidłowego zawiadomienia Sądu o swoim niestawiennictwie na rozprawie w dniu 5 stycznia 2011 r. oraz o jego przyczynach. O prawidłowości zawiadomienia Sądu świadczy fakt, że skarżący uzyskał telefonicznie potwierdzenie od pracownika sekretariatu, że faks dotarł do sądu. Tym samym skarżący, zgodnie z art. 109 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., miał prawo przewidywać, że rozprawa zostanie odroczona, tym bardziej że o to wnosił. Odmawiając przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na okoliczność, że skarżący jest adwokatem, który w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku jako strona występował w sprawach o sygn. akt I SA/Gd 1173/10, I SA/Gd 178/11 i I SA/Gd 1062/10. W związku z powyższym – jak wynika z notatki urzędowej Wydziału Informacji Sądowej – przebywał w sądzie w dniach 31 stycznia 2011 r. i 27 kwietnia 2011 r. Był także obecny na rozprawie w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 178/11 w dniu 28 kwietnia 2011 r. Ponadto z zaświadczenia lekarskiego wynika, że niezdolność do stawienia w sądzie obejmowała okres od 4 do 16 stycznia 2011 r. Zatem po ustaniu powyższej przeszkody rzeczą skarżącego było sprawdzenie, czy jego wniosek o odroczenie rozprawy został przez sąd uwzględniony. Dodatkowo wskazał na analogiczne wydarzenie związane z poprzednią rozprawą wyznaczoną w tej sprawie na dzień 8 grudnia 2010 r. Skarżący wówczas także w dniu rozprawy przesłał faks z wnioskiem o jej odroczenie z uwagi na chorobę. O nowym terminie rozprawy skarżący został powiadomiony już w dniu 22 grudnia 2010 r., gdyż w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku sprawy są wyznaczane na najbliższe możliwe terminy (nie ma żadnych zaległości w wyznaczaniu terminów). Dlatego za niezrozumiałe uznał bierne oczekiwanie skarżącego przez okres 4 miesięcy na podjęcie działań wyjaśniających stan sprawy. Powyższe okoliczności – zdaniem Sądu pierwszej instancji – świadczą o niedbalstwie skarżącego, które nie może uzasadniać uwzględnienia wniosku. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji H. L. zarzucił naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniósł m.in., że dochował należytej staranności w celu prawidłowego zawiadomienia Sądu o swoim niestawiennictwie na rozprawie w dniu 5 stycznia 2011 r. W jego ocenie świadczy o tym fakt, że nie tylko nadał faks zawiadamiający o jego niestawiennictwie, ale również zatelefonował do sekretariatu Sądu, gdzie uzyskał informację, że został on nadany w sposób prawidłowy i zostanie niezwłocznie przekazany sędziemu sprawozdawcy. Stwierdził ponadto, że duża liczba spraw z jego udziałem w WSA w Gdańsku spowodowała, że mając świadomość, iż dopełnił należycie czynności zmierzających do odroczenia rozprawy, nie widział konieczności, będąc w Sądzie, wyjaśnienia stanu niniejszej sprawy. Równocześnie nie mógł przewidzieć okoliczności, które spowodowały, że jego faks nie został w odpowiednim terminie przekazany sędziemu sprawozdawcy. W odpowiedzi na zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wniosło o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkiem sine qua non przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. post. NSA z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 465/10). W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a., gdyż z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na obowiązku dochowania przez stronę należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 12 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OZ 997/10) kryterium należytej staranności należy rozumieć obiektywnie – takiej staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Ponadto, z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, aby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych przez Sąd pierwszej instancji okolicznościach faktycznych, nie może być mowy o zastosowaniu dyspozycji art. 86 § 1 p.p.s.a. W szczególności zwrócić bowiem należy uwagę na fakt, że skarżący w okresie pomiędzy dniem wydania wyroku oddalającego skargę (5 stycznia 2011 r.) a dniem uzyskania informacji o tym wyroku (4 maja 2011 r.) trzykrotnie przebywał w budynku WSA w Gdańsku, zatem bez przeszkód – uwzględniając czasową niedyspozycję zdrowotną – mógł uzyskać informację o przebiegu postępowania w niniejszej sprawie. Bez mała czteromiesięczny, całkowity brak aktywności strony – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie może być uznany za postawę wypełniającą kryterium dochowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, warunkujące brak winy w uchybieniu terminowi. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.